Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dzèng – Nghề dệt truyền thống của dân tộc Tà Ôi

PV - 08:33, 05/01/2022

Là huyện vùng cao nằm dọc biên giới Việt - Lào, A Lưới được xem là chiếc nôi không gian văn hóa dân tộc thiểu số của tỉnh Thừa Thiên Huế. Và cũng trên mảnh đất này, bao đời nay đồng bào dân tộc Tà Ôi vẫn bền bỉ, giữ gìn nghề dệt Dzèng truyền thống của mình.

Những tấm Dzèng truyền thống của dân tộc Tà Ôi được giới thiệu tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Những tấm Dzèng truyền thống của dân tộc Tà Ôi được giới thiệu tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Đi qua bao thăng trầm của lịch sử, nhất là những năm tháng chiến tranh, nhiều nét văn hóa, sinh hoạt của đồng bào dân tộc Tà Ôi đã bị tàn phá, mai một. Có những điều chỉ còn là ký ức một thời trong tâm tưởng của các già làng. Thế nhưng bằng một sức mạnh nào đó, nghề dệt Dzèng không bị mất đi mà còn trở nên gần gũi hơn trong đời sống hôm nay của người Tà Ôi và trở thành một báu vật vô giá trong cộng đồng mỗi buôn làng.

Những thiếu nữ dân tộc Tà Ôi tỉ mẩn ngồi dệt những tấm Dzèng
Những thiếu nữ dân tộc Tà Ôi tỉ mẩn ngồi dệt những tấm Dzèng

Đối với đồng bào dân tộc Tà Ôi, con gái đến tuổi đôi mươi đều phải biết dệt những tấm Dzèng truyền thống của dân tộc mình. Mỗi tấm Dzèng lại là một hiện vật phản ánh sâu sắc nhất tâm hồn của người con gái, bởi trong đó chứa đựng cả những tình cảm yêu thương và khát khao về niềm hạnh phúc đôi lứa. Xuất phát từ quan niệm đó mà những sản phầm đầu đời thường sẽ trở thành món quà tặng cho gia đình nhà chồng như là của hồi môn đặc biệt.

Mỗi tấm Dzèng lại là một hiện vật phản ánh sâu sắc nhất tâm hồn người làm ra nó
Mỗi tấm Dzèng lại là một hiện vật phản ánh sâu sắc nhất tâm hồn người làm ra nó

Nhiều người người Tà Ôi vẫn thường kể, đất nước mình rộng lắm, con chim bay cũng không hết được, con gió bay cũng không hết được, người Kinh, người Thượng, người Ba Na, người Ê Đê, người Xê Đăng, người Tà Ôi… đều là anh em một nhà! Còn con gái Tà Ôi thì không chỉ biết làm rẫy giỏi, biết dệt Dzèng mà còn xinh như hoa rừng trên dãy núi Trường Sơn.

Tỉ mẩn đính từng hạt cườm để tạo hoa văn trên tấm Dzèng
Tỉ mẩn đính từng hạt cườm để tạo hoa văn trên tấm Dzèng

Chất liệu của vải Dzèng được quy tụ từ cây bông sợi, cây râm, củ nâu, cây đằng đằng là những nguyên liệu chính dệt nên những tấm Dzèng độc đáo của người dân tộc Tà Ôi.

Sau 5 tháng chăm chút cho cây bông, đến kỳ thu hoạch đem bông về phơi cho khô khén. Bông sau khi kéo thành sợi sẽ được mang đi nhuộm. Nhuộm sợi là một trong những khâu kỹ thuật quan trọng nhất, đến nay tại các bản làng khi thực hiện khâu này người Tà Ôi vẫn phải tuân thủ theo những kiêng kỵ nhất định. Đặc biệt ở công đoạn này phải là những người phụ nữ cao tuổi mát tay mới làm ra được những sản phẩm đẹp.

Người thợ có thể sáng tạo các mẫu hoa văn tùy thích mà không bị bó bộc trong khuân mẫu nào cả
Người thợ có thể sáng tạo các mẫu hoa văn tùy thích mà không bị bó bộc trong khuân mẫu nào cả

Các sắc màu thường thấy trên trang phục của người Tà Ôi thường là xanh, đỏ, đen, vàng và tím cộng với sự chấm phá của những hạt cườm màu trắng. Trên mỗi bộ trang phục thổ cẩm đã toát lên vẻ lung linh hài hòa. Các loại màu nhuộm sợi được người dân khai thác từ những loại lá, vỏ, rễ cây từ núi rừng nên những gam màu họ làm ra tươi trầm không chói như những loại màu công nghiệp thường thấy của cuộc sống hiện đại. Không chỉ là sự hài hòa về mặt hình thức, sợi bông nhuộm từ những màu tự nhiên rất được ưa chuộng bởi màu bền, ít phai, sợi bông mặc rất ấm về mùa đông, mát về mùa hè.

Đã có những thời điểm nghề dệt Dzèng bị mai một
Đã có những thời điểm nghề dệt Dzèng bị mai một

Khi chuẩn bị đầy đủ sợi, trước khi dệt phải dàn sợi, một công việc tỉ mỉ phức tạp đòi hỏi sự tỉ mỉ của người thợ dệt. Tùy từng loại trang phục mà người thợ dệt có cách dàn sợi và tạo hoa văn khác nhau. Hoa văn trên sản phẩm dệt của người Tà Ôi được chia theo các chủ đề như chủ đề động vật, thực vật thiên nhiên và đồ vật. Mỗi một chủ đề đều có những cách thể hiện riêng và trong qua trình làm người thợ có thể sáng tạo tùy thích mà không bị bó bộc trong khuân mẫu nào cả.  

Ngày hôm nay với sự nỗ lực của đồng bào dân tộc Tà Ôi nghề dệt Dzèng đang dần tìm được chỗ đứng và vị thế vốn có của mình
Ngày hôm nay với sự nỗ lực của đồng bào dân tộc Tà Ôi nghề dệt Dzèng đang dần tìm được chỗ đứng và vị thế vốn có của mình

Giống như những ngành nghề thủ công khác, những năm cuối của thể kỷ XX, trước sức ép của nền kinh tế thị trường nghề dệt Dzèng đã gặp không ít khó khăn và thử thách, bởi sự xuất hiện ồ ạt của những sản phẩm may mặc được nhập khẩu từ nước ngoài. Chỗ đứng của nghề dệt Dzèng trong đời sống văn hóa của người Tà Ôi tưởng chừng sẽ mai một và có thể mất hẳn!

Trang phục của già làng người Tà Ôi
Trang phục của già làng người Tà Ôi

Nhưng với các giá trị mà nghề dệt Dzèng mang lại như: Giá trị kinh tế, giá trị đạo đức, giá trị tâm linh, giá trị di sản văn hóa dân tộc, giá trị mỹ thuật, ngày 21.11.2016, nghề dệt Dzèng của đồng bào dân tộc Tà Ôi đã được Bộ VHTTDL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghi thứ dâng Dzèng của đồng bào dân tộc Tà Ôi được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Nghi thứ dâng Dzèng của đồng bào dân tộc Tà Ôi được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Kể từ đó tới nay với chủ trương khôi phục, phát huy các làng nghề truyền thống, dệt Dzèng là một trong những nghề truyền thống đặc sắc được giới thiệu thường xuyên tại các kỳ Festival nghề truyền thống Huế và quảng bá tới khách du lịch tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội).

Tin nổi bật trang chủ
Bảo tồn bản sắc văn hoá DTTS trong dòng chảy hiện đại: Giải pháp căn cơ cần đến từ chính sách (Bài 3)

Bảo tồn bản sắc văn hoá DTTS trong dòng chảy hiện đại: Giải pháp căn cơ cần đến từ chính sách (Bài 3)

Từ các chủ trương, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự nỗ lực của các cấp chính quyền, đã khuyến khích, tạo động lực cho đồng bào phát huy khả năng gìn giữ, trao truyền những bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc. Song để bảo tồn văn hoá các DTTS một cách bền vững, cần giải quyết những bấp cập, vướng mắc, nhất là việc điều chỉnh chính sách đãi ngộ; đồng thời tăng cường các giải pháp thích ứng với tình hình mới .
Lào Cai: Phá thành công chuyên án thu giữ 174.000 viên ma túy tổng hợp

Lào Cai: Phá thành công chuyên án thu giữ 174.000 viên ma túy tổng hợp

Pháp luật - Thùy Anh - 1 giờ trước
Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Lào Cai cho biết, đêm 27/6, Cục Phòng chống ma túy và Tội phạm BĐBP chủ trì phối hợp với Đoàn đặc nhiệm Phòng chống ma túy và tội phạm Miền Bắc, BĐBP các tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Công an tỉnh Lào Cai triệt phá thành công Chuyên án A622, bắt giữ 4 đối tượng cùng khoảng 174.000 viên ma túy tổng hợp.
Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông ở Pả Vi - Một điểm đến nhiều ấn tượng

Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông ở Pả Vi - Một điểm đến nhiều ấn tượng

Sắc màu 54 - Văn Hoa - 1 giờ trước
Làng văn hóa (LVH) du lịch cộng đồng dân tộc Mông, xã Pả Vi (Mèo Vạc, Hà Giang) - một không gian mang đậm bản sắc văn hóa Mông hiện đang là điểm du lịch nổi tiếng mà mỗi du khách khi đến Mèo Vạc đều muốn trải nghiệm.
Dấu ấn Phật giáo trên gốm, sứ cổ Satsuma - Nhật Bản

Dấu ấn Phật giáo trên gốm, sứ cổ Satsuma - Nhật Bản

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Trong khuôn khổ Tuần lễ Festival Huế 2022, tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán (số 15A Lê Lợi, TP Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế) đã diễn ra Triển lãm “Dấu ấn Phật giáo trên gốm cổ Satsuma - Nhật Bản”.
Làm nông nghiệp gắn với du lịch- Mô hình kinh doanh mới ở Trùng Khánh

Làm nông nghiệp gắn với du lịch- Mô hình kinh doanh mới ở Trùng Khánh

Kinh tế - Văn Hoa - 1 giờ trước
Mô hình kinh doanh nông nghiệp kết hợp thăm quan trải nghiệm và mua dâu tây ngay tại vườn, là hướng đi mới đang được anh Nông Văn Tậu, dân tộc Tày, thực hiện tại phố Thông Huề, xã Đoài Dương (Trùng Khánh, Cao Bằng), mở ra hướng mới trong phát triển kinh tế ở địa phương.
Nghị quyết số 20-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới

Nghị quyết số 20-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới

Thời sự - BĐT - 2 giờ trước
Ngày 16/6, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Ðảng ký ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Nghị quyết.
Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Là điểm nhấn độc đáo có một không hai, khu phức hợp Jewel được ví như một viên đá quý toạ lạc tại sân bay quốc tế Changi (Singapore) - một trong những sân bay tốt nhất trên thế giới. Tại đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng thác nước trong nhà lớn nhất thế giới, khu vườn với hơn 900 loài cây khác nhau và rất nhiều điều thú vị nữa. Hãy xem video để khám phá có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới này nhé!
Phú Thọ: Gần 50 tỷ đồng cho 1.201 hộ nông dân vay vốn

Phú Thọ: Gần 50 tỷ đồng cho 1.201 hộ nông dân vay vốn

Kinh tế - Hoàng Minh - 2 giờ trước
Báo cáo của Hội Nông dân tỉnh Phú Thọ cho thấy, 6 tháng đầu năm 2022, các cấp Hội Nông dân tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ người nông dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
U23 Việt Nam và cú hích cho các cầu thủ trẻ

U23 Việt Nam và cú hích cho các cầu thủ trẻ

Thể thao - PV - 2 giờ trước
Lâu nay, việc các tuyển thủ trẻ dù thành công trong màu áo U23 quốc gia nhưng thường phải đối diện với thực tế khắc nghiệt khi trở về câu lạc bộ. Nghịch lý đó có thể sẽ được điều chỉnh, từ những diễn biến mới nhất.
Thanh Hóa: Những cây cầu treo đang

Thanh Hóa: Những cây cầu treo đang "treo" tai họa

Trang địa phương - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước
Khu vực 11 huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa hiện có 48 cây cầu treo dân sinh bắc qua nhiều con sông, suối. Do sử dụng đã lâu, trải qua các đợt mưa lũ nên nhiều cây cầu đã bị hư hỏng, xuống cấp, gây nguy hiểm cho người dân khi đi qua cầu. Hiện, chính quyền địa phương vẫn chưa có nguồn vốn để sửa chữa các cây cầu hư hỏng này.
Phim bom tấn

Phim bom tấn "Top Gun: Maverick" của Tom Cruise vượt mốc tỷ USD

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Bom tấn "Top Gun: Maverick" (Phi công siêu đẳng) vượt mốc một tỷ USD, trở thành phim có doanh thu cao nhất tính từ đầu năm, vượt Doctor Strange 2 trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất năm 2022.
Đôi nét về dân tộc Bố Y

Đôi nét về dân tộc Bố Y

Sắc màu 54 - Cát Tường - 2 giờ trước
Bố Y hay còn gọi là (Chủng Chá, Trọng Gia), là 1 trong 16 dân tộc rất ít người trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam (chỉ với hơn 3.000 người theo số liệu điều tra năm 2019). Người Bố Y cư trú chủ yếu ở một số tỉnh miền núi biên giới phía Bắc với 2 nhóm địa phương: Bố Y và Tu Dí.