Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nét đẹp trang phục dân tộc Tà Ôi

Nguyệt Anh (t/h) - 14:53, 21/07/2021

Dân tộc Tà Ôi cư trú chủ yếu ở miền núi các tỉnh Thừa Thiên - Huế và Quảng Trị. Đồng bào còn có các tên gọi khác như Pa Cô, Tà Uốt, KanTua, Pa Hy.. Trang phục người Tà Ôi có sự giao thoa của nhiều yếu tố văn hóa, vẻ đẹp trang phục thể hiện qua việc tạo dáng, trang trí họa tiết trên đó, các hoa văn trang trí phản ánh sinh động môi trường sống, lòng yêu thiên nhiên, quê hương, con người…

Trang phục truyền thống của người Tà Ôi có màu đen đỏ là chủ đạo
Trang phục truyền thống của người Tà Ôi có màu đen đỏ là chủ đạo

Từ xa xưa, người Tà Ôi đã biết sử dụng vỏ cây amưng để tạo ra trang phục hoặc chế tác thành sợi dệt vải để tạo ra những chiếc áo, chiếc khố, chiếc chăn... Từ thân cây amưng, đồng bào dùng gậy đập cho dập lớp vỏ cây để dễ bóc tách thành từng tấm. Những tấm vỏ cây được ngâm vào hỗn hợp nước gồm lá mía, lá sả giã nát trong khoảng thời gian 10 ngày để khử nhựa độc, sau đó đem phơi nhiều ngày thì có được một loại nguyên liệu như tấm vải. Người tà Ôi dùng dây mây/cà rày vót thành sợi nhỏ thay chỉ để khâu thành sản phẩm sử dụng là tấm áo vỏ cây.

Phụ nữ Tà Ôi tự tay dệt zèng để may trang phục truyền thống
Phụ nữ Tà Ôi tự tay dệt zèng để may trang phục truyền thống

Về sau, cũng như nhiều dân tộc khác, người Tà Ôi đã biết trồng bông, đay để kéo sợi dệt vải zèng may trang phục truyền thống . Thông qua kỹ thuật dệt zèng, phụ nữ Tà Ôi tiếp tục sáng tạo nên sắc màu, hoa văn trang trí tinh tế, bắt mắt nhằm phản ánh về đời sống vật chất và tinh thần của người vùng cao. Trang phục của người Tà Ôi mang những nét chung của các dân tộc ở Trường Sơn - Tây Nguyên, sử dụng hai màu đen và đỏ làm chủ đạo. Ngoài ra còn pha lẫn các màu trắng, tím, vàng, xanh dệt thành các đường viền, các dải màu để bố cục thành hoa văn cho từng sản phẩm.

Mô tuýp hoa văn trên trang phục của người Tà Ôi là những họa tiết hình học biểu trưng cho cây cỏ, muông thú
Mô tuýp hoa văn trên trang phục của người Tà Ôi là những họa tiết hình học biểu trưng cho cây cỏ, muông thú

Phụ nữ Tà Ôi sáng tạo ra các mô típ hoa văn theo dải băng ngang và được liên tưởng từ các hiện tượng tự nhiên xung quanh như hình các con vật (châu chấu, con nhện, con bướm, con dơi); cây cối (cây cổ thụ kating, lá trầu không, cây ngô/bắp), tà vạt (lá cây đùng đình)… đồ vật, hoa văn hình răng sói, hình thoi giao nhau (tượng trưng hạt mã não), hình chữ X và các mô típ hình học khác...

Theo truyền thống thì một bộ đồ mặc đầy đủ của người Tà Ôi thường có: 1 cái váy (hay xịn, xấn) và một cái áo (ado, chù hoe) cho người phụ nữ; 1 cái khố (nài), 1 cái áo (ado, chù hoe) cho người đàn ông.

Trang phục của nam nữ người Pa Cô (nhóm địa phương của dân tộc Tà Ôi)
Trang phục của nam nữ người Pa Cô (nhóm địa phương của dân tộc Tà Ôi)

Trang phục truyền thống của phụ nữ Tà Ôi được thiết kế khá đơn giản. Đồng bào gấp đôi tấm vải, thu phần hai bên nhỏ lại để tạo thân và tay áo ngắn, khoét phần cổ để tạo chiếc áo kiểu cổ chui, tay ngắn hoặc không tay. Áo và váy được trang trí bằng các dải băng ngang cách đều 2 màu đen, đỏ. Váy của phụ nữ Tà Ôi được dệt từ sợi bông, may theo kiểu váy ống và được may ghép từ hai khổ vải thổ cẩm, dệt theo kiểu cổ truyền gọi là xịn, ado tía (váy, áo cổ xưa).

Ngày nay, váy, áo phụ nữ Tà Ôi được dệt các sợi thổ cẩm đính với hạt cườm bằng nhựa nhiều màu để sắc sặc sỡ để tôn thêm sự sang trọng cho người phụ nữ. Chị em còn dùng thắt lưng/xarong bằng kim loại để cố định chiếc váy cho chắc chắn.

Hình ảnh người phụ nữ Tà Ôi với những đồ trang sức bằng bạc được in trên bìa sách
Hình ảnh người phụ nữ Tà Ôi với những đồ trang sức bằng bạc được in trên bìa sách

Để tôn thêm vẻ đẹp sang trọng và qúy phái của mình, phụ nữ Tà Ôi còn đeo thêm bộ trang sức gồm vòng/kiềng đeo cổ, còng đeo tay và khuyên tai bằng bạc trắng và chuỗi đá hạt mã não.

Trang phục truyền thống của đàn ông Tà Ôi khá đơn giản.Thường ngày, đàn ông cởi trần hoặc mặc áo cổ chui không tay như phụ nữ. Trong những ngày se lạnh hoặc tham gia lễ hội, đàn ông Tà Ôi sử dụng khố (nài) và áo pahôl (loại áo không có trang trí hoa văn cườm, diềm tua) và một tấm choàng vắt chéo 2 lần qua tạo hình chữ X trước ngực.

Đàn ông Pa Cô (Tà Ôi) mặc khố (nài) và sử dụng một tấm choàng vắt chéo qua vai
Đàn ông Pa Cô (Tà Ôi) mặc khố (nài) và sử dụng một tấm choàng vắt chéo qua vai

Có thể nói, trang phục truyền thống của người Tà Ôi không chỉ có giá trị văn hóa vật chất để bảo vệ con người mà còn mang giá trị văn hóa tinh thần và xã hội, gắn bó với sinh hoạt, nếp sống văn hóa của gia đình và cộng đồng. Bên cạnh đó với hoa văn trang trí, màu sắc và hình dáng đa dạng trang phục đã thể hiện tính thẩm mỹ dân gian và tính thống nhất trong sự đa dạng của tộc người. Đồng thời trang phục cũng là nguồn sử liệu phản ánh giá trị lịch sử, văn hóa, tinh thần của cộng đồng Tà Ôi.

Một số hình ảnh về người tà Ôi trong sinh hoạt, lao động:

Thiếu nữ Tà Ôi sảy gạo
Thiếu nữ Tà Ôi sảy gạo
Đồng bào Tà Ôi biểu diễn dân ca, dân vũ
Đồng bào Tà Ôi biểu diễn dân ca, dân vũ
Già làng Tà Ôi thổi tù và trong các nghi lễ văn hóa dân gian
Già làng Tà Ôi thổi tù và trong các nghi lễ văn hóa dân gian
Tin cùng chuyên mục
Cần minh bạch thông tin công trình “nhà sàn úp ngược”

Cần minh bạch thông tin công trình “nhà sàn úp ngược”

Vừa qua, Báo Dân tộc và Phát triển có đăng tải bài viết “Đồng bào Thái lên tiếng về công trình “Nhà sàn úp ngược” dự kiến xây dựng tại Nghĩa Lộ”. Sau khi báo đăng chúng tôi nhận được rất nhiều thông tin phản hồi, trong đó có nhiều bạn đọc mong muốn cần được minh bạch, làm rõ thông tin về vấn đề này.
Tin nổi bật trang chủ
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Giáy

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Giáy

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 1 giờ trước
Thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng truyền thống trong cộng đồng người Giáy thể hiện lòng biết ơn của các thế hệ sau đối với thế hệ đã khuất trong gia đình, dòng họ.
Hà Nội: Đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch Covid-19 ở vùng DTTS và miền núi

Hà Nội: Đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch Covid-19 ở vùng DTTS và miền núi

Pháp luật - Thanh Hà - CĐ - 2 giờ trước
Với sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị các cấp, các thiết chế và thông tin truyền thông... đã nâng cao ý thức phòng, chống đại dịch Covid-19 đối với đồng bào vùng DTTS và miền núi Thủ đô, qua đó góp phần phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong việc đẩy lùi đại dịch.
Tối 27/7: Việt Nam có thêm 5.149 ca mắc COVID-19, thêm 1.602 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh

Tối 27/7: Việt Nam có thêm 5.149 ca mắc COVID-19, thêm 1.602 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh

Tin tức - Mộc Nhi - 2 giờ trước
Tính từ 6 giờ đến 19 giờ ngày 27/7, Việt Nam có thêm 5.149 ca mắc COVID-19 nâng tổng số ca trong ngày 7.913 ca
Thầy tào trong đời sống tín ngưỡng của người Tày - Nùng

Thầy tào trong đời sống tín ngưỡng của người Tày - Nùng

Dân tộc- Tôn giáo - Lý Viết Trường - 3 giờ trước
Trong quan niệm của người Tày, Nùng ở vùng miền núi phía Bắc, thầy Tào là những người có khả năng giao tiếp với thế giới thần linh, giúp dân bản trừ ma tà, cầu bình an, mùa màng bội thu… Ngoài thầy Tào thì những người làm nghề tín ngưỡng khác như Mo, Pụt, Then cũng đều được gọi là những người “cứu nhân độ thế”.
Kết nối hiệu quả cung-cầu nông sản hỗ trợ các tỉnh, thành phố phía Nam

Kết nối hiệu quả cung-cầu nông sản hỗ trợ các tỉnh, thành phố phía Nam

Kinh tế - Mai Hương - 4 giờ trước
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Quyết định số 3149/QĐ-BNN-VP ngày 18/7/2021 về việc thành lập Tổ công tác chỉ đạo sản xuất, kết nối cung ứng tiêu thụ nông sản tại các tỉnh, thành phố phía Nam trong điều kiện dịch Covid-19 (gọi tắt là Tổ Công tác 970), do Thứ trưởng Trần Thanh Nam làm Tổ trưởng.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Chiều 26/7, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bầu đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, đại biểu Quốc hội khóa XV làm Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên thệ và phát biểu nhậm chức sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.
Yên Minh (Hà Giang): Điểm sáng trong công tác giảm nghèo

Yên Minh (Hà Giang): Điểm sáng trong công tác giảm nghèo

Kinh tế - Phương Ngọc - 4 giờ trước
Là huyện vùng cao biên giới của tỉnh Hà Giang, với 15/18 xã, thị trấn thuộc diện đặc biệt khó khăn, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Những năm qua, các cấp chính quyền và người dân huyện Yên Minh đã thực hiện nhiều giải pháp giúp bà con vươn lên xóa đói, giảm nghèo, góp phần vào kết quả phát triển kinh tế-xã hội chung của tỉnh.
Chàng kỹ sư 8X với tình yêu cà gai leo đạt chất lượng OCOP

Chàng kỹ sư 8X với tình yêu cà gai leo đạt chất lượng OCOP

Sản phẩm - Thị trường - Mai Hương- CĐ - 4 giờ trước
Đến thôn Đoàn Kết (nay là thôn 4), xã Đại Yên, huyện Chương Mỹ (Hà Nội), chúng tôi được người dân nơi đây kể nhiều về chàng kỹ sư nông nghiệp thế hệ 8X. Từ một loại dược liệu quý trong dân gian - cây cà gai leo, chàng kỹ sư nông nghiệp Phan Trung Kiên, thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Thăng Long, đã tạo ra những sản phẩm sạch hướng đến bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Viết bên cầu Hiền Lương

Viết bên cầu Hiền Lương

Phóng sự - Tiêu Dao - 5 giờ trước
Những ngày cuối tháng 7 này, chúng tôi dừng chân bên cầu Hiền Lương, để nghe lại tiếng trở mình hồi sinh của đất, của dòng sông một thời bị chia cắt làm đôi. Bước chân chạm lên cầu, lại nghe văng vẳng tiếng nhạc dìu dặt từ quán cà phê mang tên Vĩ tuyến 17 du dương bài hát với những lời da diết “Bên ven bờ Hiền Lương chiều nay ra đứng trông về, mắt đượm tình quê…”, bỗng thấy rưng rưng.
Sơn La: Làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân vùng cao

Sơn La: Làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân vùng cao

Trang địa phương - PV - 5 giờ trước
Với phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, những năm qua, Trạm Y tế xã Co Mạ, huyện Thuận Châu (Sơn La) luôn nỗ lực, vượt lên khó khăn, làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.
Vì mục tiêu không còn nạn đói về dinh dưỡng

Vì mục tiêu không còn nạn đói về dinh dưỡng

Xã hội - Vân Khánh- CĐ - 5 giờ trước
Vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi nước ta, hiện đã đạt được nhiều thành tựu trong xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở khu vực này còn rất cao, nhất là đối với các DTTS rất ít người. Do đo cần có sự can thiệp về cơ chế, chính sách hỗ trợ để đảm bảo đủ lương thực, thực phẩm, đáp ứng đủ dinh dưỡng cho người dân, nhất là trẻ em, nhằm nâng cao thể trạng, trí tuệ, tầm vóc…