Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghề nghiệp - Việc làm

Bảo tồn và phát triển nghề dệt zèng ở A Lưới

Vũ Hào - 18:49, 17/03/2021

Thương hiệu “zèng” của đồng bào dân tộc Tà Ôi ở huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm đa dạng và độc đáo, có nhiều mẫu hoa văn lạ mắt, hợp lý.

Sản phẩm zèng của đồng bào Tà Ôi huyện A Lưới trưng bày tại Festival làng nghề Huế 2017
Sản phẩm zèng của đồng bào Tà Ôi huyện A Lưới trưng bày tại Festival làng nghề Huế 2017

Hồn cốt zèng truyền thống

Đồng bào Tà Ôi hiện có dân số hơn 43.800 người, sinh sống tập trung ở huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế) và các huyện Hướng Hóa, Đa Krông (Quảng Trị). Làng của đồng bào Tà Ôi thường cũng có ngôi nhà rông giữa làng, nơi đây tập trung các công việc lễ hội, các sinh hoạt cộng đồng…

Trong dịp lễ hội A Za năm 2020, nghệ nhân Trần Thị Chừ, ở xã A Đớt (huyện A Lưới) trình diễn kỹ thuật dệt những tấm zèng cực kỳ tinh xảo, đẹp mắt. Cụ Chừ cho biết: Nghề dệt zèng tiếng Tà Ôi gọi là Kahul, đã có từ xa xưa, truyền từ đời này sang đời khác; cha mẹ dạy con cái.

Lão nghệ nhân Ra Pát Thị Nhất, 86 tuổi, ở thôn A Ro (cái “nôi” của nghề dệt zèng), tâm sự: Từ lâu, đồng bào Tà Ôi đã biết trồng bông, đay lấy sợi rồi cán bông, vấn bông, xe sợi... Ban đầu trang phục nhuộm bằng cây, lá sẵn có nơi địa bàn cư trú; chế tác thành thuốc nhuộm tạo màu đen, đỏ, xanh, vàng. Những hạt cườm làm bằng chì, sau đó xếp thành hoa văn rồi dệt thành tấm. Dệt thủ công ngày xưa rất cầu kỳ, người nào chăm chỉ, cả năm mới dệt được 1 tấm vải loại 6m. Nhưng bao đời nay, nghề dệt zèng chỉ nhằm phục vụ nhu cầu may mặc trong gia đình. Phụ nữ mặc áo đơn giản chỉ là gấp đôi tấm vải, thu phần hai bên nhỏ lại để tạo thân, khoét phần cổ để tạo chiếc áo kiểu cổ chui, tay áo ngắn hoặc không tay. Áo và váy dệt đơn giản 2 màu đen, đỏ. Váy của phụ nữ may theo kiểu váy ống, được ghép bằng 2 tấm vải thổ cẩm; tiếng Tà Ôi gọi là xịn (ado tía). Trong gia đình người Tà Ôi ở A Lưới, mỗi người con gái đều có một khung dệt cá nhân. Mỗi người dệt zèng theo mô típ của riêng gia đình; khi về nhà chồng cũng mang theo.

Ngày nay với nếp sống định canh, định cư và trồng lúa nước, người Tà Ôi không trồng bông dệt vải nữa mà mua sợi len, hạt cườm ở chợ, nên chất liệu vải zèng thì có thay đổi. Tuy nhiên, màu sắc, phong cách đặc trưng, bản sắc trang phục của người Tà Ôi không thay đổi. Để tô điểm thêm vẻ đẹp, phụ nữ Tà Ôi hiện còn sử dụng các loại trang sức như vòng/kiềng đeo cổ, còng đeo tay, khuyên tai bằng bạc trắng và chuỗi đá hạt mã não...

Phát triển làng nghề

Nói về kỹ thuật trong nghề, Nghệ nhân Mai Thị Hợp, Giám đốc Hợp tác xã Dệt Zèng - Thổ cẩm thị trấn A Lưới cho biết: Buổi sơ khai, tôi đến các bản làng vận động bà con tham gia học nghề dệt. Năm 2004, xưởng dệt thổ cẩm tại thị trấn A Lưới chỉ có 5 người, thu nhập bình quân mỗi người 1,2 - 1,5 triệu đồng/tháng. Dần dần con số thành viên tăng gấp 10 lần, trong số đó có nhiều người giỏi.

Người Tà Ôi rất tự hào về y phục truyền thống của dân tộc mình. Phụ nữ thường mặc hằng ngày trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Đặc biệt là các dịp Tết cổ truyền, ngày lễ hội, ngày vui (kỵ giỗ, cưới hỏi) trong gia đình, dòng họ, mọi người mặc những bộ trang phục mới và đẹp nhất.

Dệt zèng khó nhất là công đoạn đưa hạt cườm vào tấm vải để tạo nên hoa văn; trên sản phẩm sẽ hiện lên cả hoa văn bằng cườm hòa quyện cùng hoa văn bằng sợi. Đây chính là nét đặc trưng của sản phẩm dệt zèng dân tộc Tà Ôi, khác với hoa văn được tạo bằng chỉ màu. Công đoạn chèn hạt cườm đòi hỏi phải có tay nghề cao mới làm được. Các mẫu hoa văn óng ánh trên tấm zèng đối với người trong nghề mới biết có hơn 70 loại khác nhau; trong số đó, phổ biến nhất là hoa văn hình thoi, hình tam giác, hình đường thẳng; tinh xảo hơn là hoa văn tạo hình thực vật, động vật, đồ vật, ngôi sao...

Người Tà Ôi rất tự hào về y phục truyền thống của dân tộc mình. Phụ nữ thường mặc hằng ngày trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Đặc biệt là các dịp Tết cổ truyền, ngày lễ hội, ngày vui (kỵ giỗ, cưới hỏi) trong gia đình, dòng họ, mọi người mặc những bộ trang phục mới và đẹp nhất.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bàn giải pháp đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Bàn giải pháp đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Tỷ lệ lao động (LĐ) chưa qua đào tạo còn cao, là rào cản lớn trong việc cải thiện việc làm, thu nhập ở khu vực nông thôn, miền núi. Trong bối cảnh thị trường LĐ ngày càng yêu cầu cao về tay nghề, bên cạnh mở rộng quy mô để tăng tỷ lệ LĐ qua đào tạo thì cũng cần tăng đào tạo kỷ năng mềm, trọng tâm là kỹ năng khởi sự kinh doanh.
Tin nổi bật trang chủ
Người tiên phong đẩy lùi hủ tục ở vùng cao Thanh Hóa

Người tiên phong đẩy lùi hủ tục ở vùng cao Thanh Hóa

Là người con của đồng bào Mông, ông Lầu Minh Pó (sinh năm 1961) ở xã Pù Nhi, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa, là Người có uy tín tiêu biểu đã góp phần quan trọng giúp đồng bào mình có những chuyển biến lớn về nhận thức. Ông Pó luôn tâm niệm, bên cạnh những nét văn hóa đặc sắc cần lưu giữ thì những hủ tục phải được loại bỏ để xây dựng đời sống văn hóa mới, văn minh, hiện đại.
Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau thăm và chúc Tết Chôl Chnăm Thmây tại huyện Thới Bình

Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau thăm và chúc Tết Chôl Chnăm Thmây tại huyện Thới Bình

Chính sách dân tộc - Như Tâm - 18:05, 15/04/2024
Ngày 15/4, Đoàn công tác của Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh Cà Mau do ông Nguyễn Tiến Hải - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau làm Trưởng đoàn, đã đến thăm, chúc Tết Chôl Chnăm Thmây tại chùa Rạch Giồng, xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình. Cùng tham gia Đoàn công tác có đại diện lãnh đạọ các sở, ban ngành của tỉnh.
Đồng bào Tày ở Đông Đằng giữ rừng như giữ nhà

Đồng bào Tày ở Đông Đằng giữ rừng như giữ nhà

Xã hội - Mỹ Dung-CTV - 06:37, 15/04/2024
Ấn tượng với khách khi đến bản người Tày, thôn Đông Đằng, huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn) là cánh rừng bạt ngàn cây gỗ nghiến. Bao năm qua, người dân nơi đây thuộc lòng những quy định mà bản làng đã đề ra, đặc biệt là các nội dung trong hương ước về bảo vệ rừng, giữ rừng như giữ nhà...
Ngoại hạng Anh: Tottenham mất Top 4 sau khi thua Newcastle

Ngoại hạng Anh: Tottenham mất Top 4 sau khi thua Newcastle

Thể thao - Hoàng Minh - 06:33, 15/04/2024
Tâm điểm vòng 33 Ngoại hạng Anh là trận cầu giữa Tottenham và Newcastle. Tuy nhiên, Tottenham đã có một trận đấu đáng quên khi để thua 4 bàn không gỡ và tụt xuống vị trí thứ 5 trên bảng xếp hạng.
Gia Lai: Trình diễn các trò chơi truyền thống dân tộc

Gia Lai: Trình diễn các trò chơi truyền thống dân tộc

Tin tức - Ngọc Thu - 06:31, 15/04/2024
Ngày 14/4, trong khuôn khổ Ngày hội văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ III - năm 2024, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (Tp. Pleiku, Gia Lai) đã diễn ra các trò chơi truyền thống dân tộc như đi cà kheo, giã gạo chày đôi, nhảy bao bố tiếp sức.
Khai mạc triển lãm Xúc tiến thương mại và đầu tư doanh nhân trẻ Việt Nam

Khai mạc triển lãm Xúc tiến thương mại và đầu tư doanh nhân trẻ Việt Nam

Tin tức - Trí Phương - 06:26, 15/04/2024
Ngày 14/4, tại Tp. Hạ Long, Hội Doanh nhân trẻ Quảng Ninh đã phối hợp với Câu lạc bộ Xúc tiến thương mại đầu tư doanh nhân trẻ Việt Nam khai mạc Triển lãm Xúc tiến thương mại và đầu tư doanh nhân trẻ Việt Nam tại Quảng Ninh.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 15): Thực phẩm bẩn: Nỗi lo “treo” trước cổng trường

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 15): Thực phẩm bẩn: Nỗi lo “treo” trước cổng trường

Hàng quán ăn vặt xung quanh cổng trường luôn có sức hấp dẫn với học sinh. Tuy nhiên, một thực tế đang diễn ra, đó là dù đã được cảnh báo về những nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm, nhưng những loại kẹo bánh, đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn bủa vây xung quanh trường học. Gần đây, liên tiếp các vụ việc xảy ra đã dấy lên những lo ngại về an toàn vệ sinh thực phẩm học đường, là những hồi chuông cảnh báo về an toàn vệ sinh thực phẩm học đường. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và phát triển hôm nay sẽ bàn về Vệ sinh an toàn thực phẩm: Nỗi lo “treo” trước cổng trường!
Nhiều hoạt động ý nghĩa tại “Tết Quân – Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây năm 2024

Nhiều hoạt động ý nghĩa tại “Tết Quân – Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây năm 2024

Tin tức - Nguyệt Anh - 06:21, 15/04/2024
Trong 3 ngày diễn ra các hoạt động “Tết Quân - Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây năm 2024, các cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cùng lực lượng các sở, ban, ngành, đoàn thể của thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng đã đồng hành cùng bà con đồng bào dân tộc Khmer tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, có ý nghĩa.
Hội đồng dân tộc của Quốc hội chúc Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây ở Vĩnh Long

Hội đồng dân tộc của Quốc hội chúc Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây ở Vĩnh Long

Công tác Dân tộc - Nguyệt Anh - 06:17, 15/04/2024
Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer, Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội do ông Y Thanh Hà Niê K'đăm, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội làm Trưởng đoàn có buổi làm việc với UBND tỉnh Vĩnh Long về tình hình kinh tế - xã hội và chúc Tết cổ truyền tại địa phương.
Hà Giang: Tổ chức ngày hội Không gian văn hóa huyện Yên Minh lần thứ II năm 2024

Hà Giang: Tổ chức ngày hội Không gian văn hóa huyện Yên Minh lần thứ II năm 2024

Sắc màu 54 - Vũ Mừng - 06:15, 15/04/2024
Ban Tổ chức các ngày lễ lớn huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang thông tin, Ngày hội Không gian văn hóa huyện Yên Minh lần thứ II sẽ được tổ chức từ ngày 19 - 20/4 tới đây.
Ngoại hạng Anh: Man City lên đầu bảng sau chiến thắng tưng bừng trước Luton

Ngoại hạng Anh: Man City lên đầu bảng sau chiến thắng tưng bừng trước Luton

Thể thao - Hoàng Minh - 06:10, 15/04/2024
Vòng 33 Ngoại hạng Anh, Man City đã đè bẹp Luton với tỷ số 5-1 để tạm thời leo lên vị trí thứ nhất trên Bảng xếp hạng.
Hàng nghìn người đổ về Đền Hùng dâng hương trước ngày Giỗ Tổ

Hàng nghìn người đổ về Đền Hùng dâng hương trước ngày Giỗ Tổ

Tin tức - Minh Nhật - 06:07, 15/04/2024
Ngày 14/4, trước ngày Giỗ Tổ (10/3 Âm lịch), lượng người đổ về Khu di tích Đền Hùng tăng đột biến, cảnh tượng chen chúc, ùn tắc xuất hiện tại các lối lên đền thờ các vua Hùng.