Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn và phát triển nghề dệt zèng ở A Lưới

Vũ Hào - 18:49, 17/03/2021

Thương hiệu “zèng” của đồng bào dân tộc Tà Ôi ở huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm đa dạng và độc đáo, có nhiều mẫu hoa văn lạ mắt, hợp lý.

Sản phẩm zèng của đồng bào Tà Ôi huyện A Lưới trưng bày tại Festival làng nghề Huế 2017
Sản phẩm zèng của đồng bào Tà Ôi huyện A Lưới trưng bày tại Festival làng nghề Huế 2017

Hồn cốt zèng truyền thống

Đồng bào Tà Ôi hiện có dân số hơn 43.800 người, sinh sống tập trung ở huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế) và các huyện Hướng Hóa, Đa Krông (Quảng Trị). Làng của đồng bào Tà Ôi thường cũng có ngôi nhà rông giữa làng, nơi đây tập trung các công việc lễ hội, các sinh hoạt cộng đồng…

Trong dịp lễ hội A Za năm 2020, nghệ nhân Trần Thị Chừ, ở xã A Đớt (huyện A Lưới) trình diễn kỹ thuật dệt những tấm zèng cực kỳ tinh xảo, đẹp mắt. Cụ Chừ cho biết: Nghề dệt zèng tiếng Tà Ôi gọi là Kahul, đã có từ xa xưa, truyền từ đời này sang đời khác; cha mẹ dạy con cái.

Lão nghệ nhân Ra Pát Thị Nhất, 86 tuổi, ở thôn A Ro (cái “nôi” của nghề dệt zèng), tâm sự: Từ lâu, đồng bào Tà Ôi đã biết trồng bông, đay lấy sợi rồi cán bông, vấn bông, xe sợi... Ban đầu trang phục nhuộm bằng cây, lá sẵn có nơi địa bàn cư trú; chế tác thành thuốc nhuộm tạo màu đen, đỏ, xanh, vàng. Những hạt cườm làm bằng chì, sau đó xếp thành hoa văn rồi dệt thành tấm. Dệt thủ công ngày xưa rất cầu kỳ, người nào chăm chỉ, cả năm mới dệt được 1 tấm vải loại 6m. Nhưng bao đời nay, nghề dệt zèng chỉ nhằm phục vụ nhu cầu may mặc trong gia đình. Phụ nữ mặc áo đơn giản chỉ là gấp đôi tấm vải, thu phần hai bên nhỏ lại để tạo thân, khoét phần cổ để tạo chiếc áo kiểu cổ chui, tay áo ngắn hoặc không tay. Áo và váy dệt đơn giản 2 màu đen, đỏ. Váy của phụ nữ may theo kiểu váy ống, được ghép bằng 2 tấm vải thổ cẩm; tiếng Tà Ôi gọi là xịn (ado tía). Trong gia đình người Tà Ôi ở A Lưới, mỗi người con gái đều có một khung dệt cá nhân. Mỗi người dệt zèng theo mô típ của riêng gia đình; khi về nhà chồng cũng mang theo.

Ngày nay với nếp sống định canh, định cư và trồng lúa nước, người Tà Ôi không trồng bông dệt vải nữa mà mua sợi len, hạt cườm ở chợ, nên chất liệu vải zèng thì có thay đổi. Tuy nhiên, màu sắc, phong cách đặc trưng, bản sắc trang phục của người Tà Ôi không thay đổi. Để tô điểm thêm vẻ đẹp, phụ nữ Tà Ôi hiện còn sử dụng các loại trang sức như vòng/kiềng đeo cổ, còng đeo tay, khuyên tai bằng bạc trắng và chuỗi đá hạt mã não...

Phát triển làng nghề

Nói về kỹ thuật trong nghề, Nghệ nhân Mai Thị Hợp, Giám đốc Hợp tác xã Dệt Zèng - Thổ cẩm thị trấn A Lưới cho biết: Buổi sơ khai, tôi đến các bản làng vận động bà con tham gia học nghề dệt. Năm 2004, xưởng dệt thổ cẩm tại thị trấn A Lưới chỉ có 5 người, thu nhập bình quân mỗi người 1,2 - 1,5 triệu đồng/tháng. Dần dần con số thành viên tăng gấp 10 lần, trong số đó có nhiều người giỏi.

Người Tà Ôi rất tự hào về y phục truyền thống của dân tộc mình. Phụ nữ thường mặc hằng ngày trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Đặc biệt là các dịp Tết cổ truyền, ngày lễ hội, ngày vui (kỵ giỗ, cưới hỏi) trong gia đình, dòng họ, mọi người mặc những bộ trang phục mới và đẹp nhất.

Dệt zèng khó nhất là công đoạn đưa hạt cườm vào tấm vải để tạo nên hoa văn; trên sản phẩm sẽ hiện lên cả hoa văn bằng cườm hòa quyện cùng hoa văn bằng sợi. Đây chính là nét đặc trưng của sản phẩm dệt zèng dân tộc Tà Ôi, khác với hoa văn được tạo bằng chỉ màu. Công đoạn chèn hạt cườm đòi hỏi phải có tay nghề cao mới làm được. Các mẫu hoa văn óng ánh trên tấm zèng đối với người trong nghề mới biết có hơn 70 loại khác nhau; trong số đó, phổ biến nhất là hoa văn hình thoi, hình tam giác, hình đường thẳng; tinh xảo hơn là hoa văn tạo hình thực vật, động vật, đồ vật, ngôi sao...

Người Tà Ôi rất tự hào về y phục truyền thống của dân tộc mình. Phụ nữ thường mặc hằng ngày trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Đặc biệt là các dịp Tết cổ truyền, ngày lễ hội, ngày vui (kỵ giỗ, cưới hỏi) trong gia đình, dòng họ, mọi người mặc những bộ trang phục mới và đẹp nhất.

Tin cùng chuyên mục
Hàng trăm lao động DTTS được tư vấn việc làm sau khi tốt nghiệp nghề

Hàng trăm lao động DTTS được tư vấn việc làm sau khi tốt nghiệp nghề

Cùng với việc chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; thời gian qua, tỉnh Lào Cai có nhiều giải pháp tìm kiếm đầu ra, hỗ trợ, tư vấn việc làm cho học sinh, sinh viên ngay sau khi các em tốt nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan

Thời sự - PV - 21:36, 28/09/2022
Chiều tối 28/9, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Đại tướng Singsuk Singpai - Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan, cùng Đoàn Ủy ban Thường trực Thượng viện về các Tổ chức độc lập theo Hiến pháp Vương quốc Thái Lan đang có chuyến thăm, làm việc để tìm hiểu về công tác phòng, chống và kiểm soát tham nhũng tại Việt Nam.
Chiến thắng tuyệt đối cho đội tuyển Futsal Việt Nam trong trận ra quân

Chiến thắng tuyệt đối cho đội tuyển Futsal Việt Nam trong trận ra quân

Thể thao - Hoàng Minh - 21:16, 28/09/2022
Trong lượt trận mở màn bảng D giải Futsal vô địch châu Á, đội tuyển Futsal Việt Nam đã vượt qua đội tuyển Fusal Hàn Quốc với tỷ số áp đảo 5-0. Qua đó khẳng định sức mạnh của Futsal Việt Nam tại giải đấu lần này.
Thừa thiên Huế: Bộ đội giúp nhân dân dọn dẹp, sửa lại nhà sau bão

Thừa thiên Huế: Bộ đội giúp nhân dân dọn dẹp, sửa lại nhà sau bão

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 20:05, 28/09/2022
Ngay sau khi cơn bão số 4 (bão Noru) vừa tan, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng của tỉnh Thừa Thiên Huế đã huy động phương tiện, nhân lực về cơ sở giúp người dân khắc phục thiệt hại về nhà cửa, cây cối...
Xử lý nước sinh hoạt sau mưa lũ

Xử lý nước sinh hoạt sau mưa lũ

Media - Lam Anh - 20:02, 28/09/2022
Xử lý nguồn nước cho người dân tại các vùng xảy ra mưa lũ và vệ sinh môi trường phải đặt lên hàng đầu để đảm bảo sinh hoạt và phòng chống dịch bệnh. Vì vậy, ngay khi nước rút, cần thực hiện các biện pháp xử lý nước và môi trường để tránh ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe, thực hiện nguyên tắc “nước rút đến đâu làm vệ sinh đến đó”. Xin trân trọng giới thiệu tới độc giả cách xử lý nước và vệ sinh môi trường trước, trong và sau bão lụt.
Thanh Hóa: Cụ bà 73 tuổi tàng trữ 16 viên đạn K59

Thanh Hóa: Cụ bà 73 tuổi tàng trữ 16 viên đạn K59

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 20:00, 28/09/2022
Thông tin từ UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết, ông Đỗ Minh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh vừa ký Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với bà Lê Thị Oanh (SN 1949, trú tại xã Hoằng Kim, huyện Hoằng Hóa) vì đã tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.
Bản người Mông làm du lịch

Bản người Mông làm du lịch

Bản văn hóa Sin Suối Hồ được UBND tỉnh Lai Châu công nhận là bản du lịch cộng đồng vào năm 2015, có lịch sử hơn 300 năm. Chỉ cách thành phố Lai Châu khoảng 30km, nhưng phải mất gần 3 giờ đồng hồ từ tỉnh lộ 130 mới lên đến nơi. Nơi đây có 142 hộ với hơn 700 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Mông sinh sống gắn với những câu chuyện cổ tích đời thường, không phải ở đâu cũng gặp.
Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sắc màu 54 - Văn Hoa - 19:59, 28/09/2022
Ngày 28/9, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Họp báo Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II tại tỉnh Thái Nguyên, năm 2022, với chủ đề “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao - Bình đẳng, đoàn kết, hội nhập và phát triển”.
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Triển khai các nội dung, hợp phần thuộc Chương trình MTQG

Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Triển khai các nội dung, hợp phần thuộc Chương trình MTQG

Khoa học - Công nghệ - Trần Quyên - Minh Thu - 19:55, 28/09/2022
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang vừa phối hợp với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, các sở, ngành trên địa bàn tổ chức 6 lớp tập huấn chuyển giao khoa học - kỹ thuật trong sản xuất nông lâm nghiệp thuộc Tiểu dự án 4 - Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: Từ năm 2021 - 2025 (Chương trình MTQG).
Lào Cai: Tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín

Lào Cai: Tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín

Người có uy tín - Trọng Bảo - 19:53, 28/09/2022
Thực hiện chương trình tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV, sáng ngày 28/9, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã có buổi tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín trong tỉnh.
Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hợp tác vì phát triển xanh bền vững

Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hợp tác vì phát triển xanh bền vững

Tin tức - Thúy Hồng - 19:49, 28/09/2022
Sáng 28/9, Diễn đàn với chủ đề “Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hội nhập, hợp tác vì phát triển xanh và bền vững trong một thế giới có COVID-19” là sự kiện do Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam, Hội LHPN Lào và Hội Phụ nữ Campuchia vì Hòa bình và Phát triển với sự hỗ trợ của UNWomen Việt Nam tổ chức khai mạc tại điểm cầu Thủ đô Hà Nội, kết hợp trực tuyến với Viêng chăn, Phnôm Pênh và các đại biểu tham dự trực tuyến tại gần 500 tài khoản trực tuyến tại các tỉnh, thành phố của 3 nước.
Cảnh cáo Giám đốc CDC tỉnh Hòa Bình liên quan đến vụ Việt Á

Cảnh cáo Giám đốc CDC tỉnh Hòa Bình liên quan đến vụ Việt Á

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 19:44, 28/09/2022
Ông Kiều Đình Vì - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Hòa Bình đã bị kỷ luật Cảnh cáo vì liên quan tới sai phạm trong đấu thầu, mua sắm thiết bị vật tư y tế với Công ty Việt Á.