Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dây thổ cẩm thắm sắc đại ngàn Tây Nguyên

PV - 17:20, 07/06/2021

Thổ cẩm được đồng bào các dân tộc vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên sản xuất ra không chỉ để làm nên các trang phục truyền thống như váy, khố, áo, mũ mà còn là chất liệu để tạo ra các chi tiết phụ của trang phục như dây thắt váy, dây buộc tóc, tấm khăn choàng khoác trên vai, xà cạp… Đặc biệt, dây buộc tóc, dây thắt ngực còn có chức năng tôn thêm vẻ đẹp trên cơ thể của con người, nhất là phụ nữ.

Thiếu nữ Jrai đang thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh
Thiếu nữ dân tộc Gia Rai thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh

Đặc điểm nổi bật nhất trên mái tóc của các chàng trai, cô gái vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên là việc trang điểm, làm đẹp bằng các loại dây buộc tóc. Các dân tộc từ Bắc Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na, Xơ Đăng đến Nam Tây Nguyên như Mạ, M’Nông, Ê Đê, Xtiêng, Cơ Ho đều trang điểm bằng dây buộc tóc. Dây buộc tóc làm bằng nhiều chất liệu khác nhau như: Hạt cườm, dây mây, nan tre, nhựa nhưng phổ biến nhất là thổ cẩm.

Dân tộc M’Nông có sợi dây buộc tóc làm bằng hạt cườm ngũ sắc gọi là troi nhong. Dây buộc tóc của dân tộc Gia Rai làm bằng thổ cẩm, dài hay ngắn tùy theo sở thích của mỗi người nhưng chiều rộng thì có khuôn khổ quy định. Đoạn dây buộc trên tóc có khổ rộng hơn, phần đuôi sợi dây buông xuống phía dưới thường nhỏ hẹp lại. Khi sử dụng, họ thường buộc sợi dây về bên phải của mái tóc. Đuôi sợi dây buông xuống vai phải và nằm về phía trước ngực kéo dài đến tận eo hông. Ngoài dây buộc tóc, người Gia Rai còn có dây thổ cẩm buộc cổ tay thay cho những chiếc vòng tay bằng đồng, bạc.

Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)
Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)

Người Cơ Tu có loại dây buộc tóc bằng thổ cẩm dài kỷ lục gọi là cơ ting trving. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi bông, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 m. Dây thổ cẩm này được dệt khá công phu bằng dụng cụ dệt riêng, khác với những khung dệt vải thông thường. Dây buộc tóc có màu trắng sữa hoặc xám, có nhiều họa tiết hoa văn hình học cách điệu, hoa văn mã não màu đen nhạt, hai đầu dây thường có các sợi để tua dài nhiều màu, dài khoảng 30 cm. Các cô gái thắt dây trên mái tóc, đuôi dây thả ra sau lưng, làm cho mái tóc khỏi bị xõa ra khi người phụ nữ tham gia nhảy múa điệu Tân tung da dá trong các lễ hội truyền thống. Cùng với dây thắt ngực, dây buộc tóc làm tôn vẻ duyên dáng, quyến rũ cho các thiếu nữ Cơ Tu.

Một sản phẩm không thể thiếu trong trang phục lễ hội của phụ nữ Cơ Tu là dây thắt váy gọi là cơ ting papah. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi vải, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 mét. Dây thắt váy có màu sắc và hoa văn giống với dây buộc tóc. Ngoài việc làm đẹp cho phụ nữ, dây này còn có công dụng giữ cho váy khỏi bị tuột, bị bung ra khi cử động. Khi thắt cơ ting papah, người mặc giữ một đầu dây bên hông, chừa ra một khoảng dài chừng 15 cm, sau đó quấn 2 vòng qua trước bụng ra sau lưng đè lên đầu dây đang giữ và giắt vào phần còn lại của phía hông bên kia, bên dưới các vòng dây đã vấn. Dây thắt váy có giá trị và tính thẩm mỹ rất cao trong trang phục của người phụ nữ. Nó góp phần tô điểm thêm vẻ đẹp phụ trợ với chiếc váy và tạo ra vẻ duyên dáng của người phụ nữ khi thực hiện các động tác múa trong lễ hội buôn làng.

Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)
Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)

Sợi dây thổ cẩm của các dân tộc Tây Nguyên thường có màu sắc, hoa văn bắt mắt. Hai bên sợi dây là những đường viền, ở giữa là các hoa văn bố trí theo từng ô. Người mang sợi dây phải cài buộc đúng cách để làm sao thấy hết vẻ đẹp của nó. Phần trên mái tóc, nhất là phía trước trán là nơi thể hiện nhiều hoa văn đẹp nhất. Khi buộc vào, sợi dây che một phần của vầng trán, điểm xuyết vài hoa văn, tạo cho gương mặt của các cô gái thêm xinh tươi, duyên dáng.

Dây thắt lưng và dây buộc tóc tượng trưng cho vẻ đẹp của người phụ nữ. Hình ảnh của sợi dây thổ cẩm này được tái hiện trên cây cột lễ và trên chiếc khố của đàn ông dân tộc Cơ Tu, dân tộc Tà Ôi... Đặc biệt, hoa văn dây buộc tóc và dây thắt váy là mô típ bắt buộc phải có trên cây cột lễ. Với hoa văn đó, cây cột lễ của người Cơ Tu trở nên gần gũi và thiêng liêng trong con mắt của dân làng vì phần dưới của cây cột lễ mang hình ảnh của người phụ nữ, của Mẹ Lúa-người mang lại ấm no, hạnh phúc, sinh sôi cho cộng đồng. Mô típ hoa văn dây buộc tóc, dây thắt ngực cũng là chủ đề nổi trội trên những tấm khố hình chữ T của các tộc người ở núi rừng Trường Sơn, làm cho loại hình trang phục này trở thành tác phẩm tạo hình đẹp mắt.

Sợi dây thổ cẩm không những là vật trang sức mà còn chứa đựng thông điệp tộc người, biểu tượng của sự kết nối, gắn kết, bền chặt làm nên sức mạnh của cộng đồng. Những sợi dây vải như đóa hoa rừng tươi thắm sắc màu đại ngàn, là sản phẩm kết tinh của nghề dệt thổ cẩm truyền thống của các tộc người vùng cao, điểm tô thêm nét đẹp phục sức của các chàng trai, cô gái trong lễ hội buôn làng.

Tin cùng chuyên mục
Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Không thể phủ nhận những hiệu quả truyền thông về du lịch, văn hóa được lan tỏa khi quảng bá trên các nền tảng số. Tuy nhiên, cần phải có một "màng lọc" để kiểm duyệt nội dung được đăng tải trên các mạng xã hội, đặc biệt là những nội dung liên quan đến văn hóa dân tộc thiểu số ̣(DTTS). Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu phát triển, cần đồng bộ các giải pháp từ nhiều ngành, chứ không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân, hay riêng ngành Du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Bản sắc và hội nhập - Hồng Phúc - 29 phút trước
Sự bùng nổ của phim chiếu mạng cả trong nước lẫn xuyên biên giới, đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý, đặc biệt là quản lý nội dung. Đáng lo ngại là khi phim chiếu rạp chịu sự kiểm duyệt chặt chẽ của Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL), phim truyền hình chịu sự kiểm duyệt của các đài truyền hình, thì phim chiếu trên mạng gần như không chịu một sự kiểm soát nào.
U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Đội tuyển U23 Việt Nam có những bước chạy đà khá tốt khi giành 1 trận hòa và 1 chiến thắng ở 2 trận giao hữu tại UAE. Dẫu vậy, HLV Park Hang Seo vẫn cần thêm thời gian để cải thiện lối chơi cho các học trò.
Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Du lịch - PV - 2 giờ trước
Gần hai năm kể từ khi dịch bệnh bùng phát và lan rộng, hầu hết các địa phương ứng phó bằng biện pháp giãn cách xã hội, khiến việc lưu thông bị chia cắt, hạn chế chuỗi cung ứng, nhiều hoạt động bị ngưng trệ, kinh tế suy giảm, riêng ngành du lịch gần như “đóng băng” vì khủng hoảng. Ngay khi dịch cơ bản được kiểm soát, các địa phương miền trung đều nỗ lực tìm hướng khởi động, phục hồi du lịch, tạo sự lan tỏa đến các ngành kinh tế khác.
Khi già làng làm công tác ngoại giao

Khi già làng làm công tác ngoại giao

Người có uy tín - Việt Thắng - Y Nguyên - 3 giờ trước
Bản Mường Piệt, xã Thông Thụ, huyện Quế Phong (Nghệ An) có hơn 10 km đường biên giới với nước bạn Lào. Dân bản hai bên từng có va chạm, xích mích, nhất là tệ phạt vạ khi trâu bò phá hoại hoa màu… Già làng Lương Minh Hồng đã lặn lội vượt rừng, bàn bạc kết nghĩa anh em. Từ khi hai bản Mường Piệt và bản Tẩu, huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn (Lào) kết nghĩa, tình đoàn kết của người dân hai bản thêm thắt chặt, đường biên giới chung của hai nước cũng được bảo vệ tốt hơn.
Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường

Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường "khó tính"

Sản phẩm - Thị trường - Hà Anh - 3 giờ trước
Nhờ các chính sách khuyến nông, cây xoài Sơn La đã tìm được thế đứng mới. Không chỉ để tiêu thụ trong nước, loại quả này đã lên đường xuất khẩu, mở ra một hướng đi mới mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân.
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tình hình dịch bệnh tại châu Á đã có những dấu hiệu cải thiện, nhờ đó, các nước dần dỡ bỏ và nới lỏng các biện pháp hạn chế phòng dịch, từng bước khôi phục trạng thái bình thường mới và sống chung an toàn với COVID-19.
Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Xã hội - Khánh Ngân - 4 giờ trước
“Khi Đảng cần, tôi luôn sẵn sàng” - đó là tâm sự của già Hồ Lô, và cũng là tấm lòng của người Bru Vân Kiều trên đỉnh Trường Sơn. Trong chiến tranh, người Bru Vân Kiều một lòng sắt son với Đảng, Bác Hồ kính yêu. Trong thời bình, đồng bào luôn đồng hành, tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước để cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Pháp luật - Quỳnh Chi – Hương Giang - 4 giờ trước
Mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp, tuy nhiên tại một số địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh Quảng Bình, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng đến chất lượng dân số, tạo ra rào cản phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.
Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Tài chính - Kinh doanh - PV - 4 giờ trước
Để phòng, chống dịch COVID-19, huyện Long Thành tiến hành chi trả tiền cho người dân trong nhiều ngày, chia ra nhiều khung thời gian.
Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 4 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 19/10 trong khoảng 39.400 - 40.300 đồng/kg. Giá cà phê Robusta tại London giao tháng 11/2021 giảm 7 USD/tấn ở mức 2.103 USD/tấn, giao tháng 1/2022 giảm 6 USD/tấn ở mức 2.115 USD/tấn.