Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dây thổ cẩm thắm sắc đại ngàn Tây Nguyên

PV - 17:20, 07/06/2021

Thổ cẩm được đồng bào các dân tộc vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên sản xuất ra không chỉ để làm nên các trang phục truyền thống như váy, khố, áo, mũ mà còn là chất liệu để tạo ra các chi tiết phụ của trang phục như dây thắt váy, dây buộc tóc, tấm khăn choàng khoác trên vai, xà cạp… Đặc biệt, dây buộc tóc, dây thắt ngực còn có chức năng tôn thêm vẻ đẹp trên cơ thể của con người, nhất là phụ nữ.

Thiếu nữ Jrai đang thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh
Thiếu nữ dân tộc Gia Rai thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh

Đặc điểm nổi bật nhất trên mái tóc của các chàng trai, cô gái vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên là việc trang điểm, làm đẹp bằng các loại dây buộc tóc. Các dân tộc từ Bắc Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na, Xơ Đăng đến Nam Tây Nguyên như Mạ, M’Nông, Ê Đê, Xtiêng, Cơ Ho đều trang điểm bằng dây buộc tóc. Dây buộc tóc làm bằng nhiều chất liệu khác nhau như: Hạt cườm, dây mây, nan tre, nhựa nhưng phổ biến nhất là thổ cẩm.

Dân tộc M’Nông có sợi dây buộc tóc làm bằng hạt cườm ngũ sắc gọi là troi nhong. Dây buộc tóc của dân tộc Gia Rai làm bằng thổ cẩm, dài hay ngắn tùy theo sở thích của mỗi người nhưng chiều rộng thì có khuôn khổ quy định. Đoạn dây buộc trên tóc có khổ rộng hơn, phần đuôi sợi dây buông xuống phía dưới thường nhỏ hẹp lại. Khi sử dụng, họ thường buộc sợi dây về bên phải của mái tóc. Đuôi sợi dây buông xuống vai phải và nằm về phía trước ngực kéo dài đến tận eo hông. Ngoài dây buộc tóc, người Gia Rai còn có dây thổ cẩm buộc cổ tay thay cho những chiếc vòng tay bằng đồng, bạc.

Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)
Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)

Người Cơ Tu có loại dây buộc tóc bằng thổ cẩm dài kỷ lục gọi là cơ ting trving. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi bông, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 m. Dây thổ cẩm này được dệt khá công phu bằng dụng cụ dệt riêng, khác với những khung dệt vải thông thường. Dây buộc tóc có màu trắng sữa hoặc xám, có nhiều họa tiết hoa văn hình học cách điệu, hoa văn mã não màu đen nhạt, hai đầu dây thường có các sợi để tua dài nhiều màu, dài khoảng 30 cm. Các cô gái thắt dây trên mái tóc, đuôi dây thả ra sau lưng, làm cho mái tóc khỏi bị xõa ra khi người phụ nữ tham gia nhảy múa điệu Tân tung da dá trong các lễ hội truyền thống. Cùng với dây thắt ngực, dây buộc tóc làm tôn vẻ duyên dáng, quyến rũ cho các thiếu nữ Cơ Tu.

Một sản phẩm không thể thiếu trong trang phục lễ hội của phụ nữ Cơ Tu là dây thắt váy gọi là cơ ting papah. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi vải, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 mét. Dây thắt váy có màu sắc và hoa văn giống với dây buộc tóc. Ngoài việc làm đẹp cho phụ nữ, dây này còn có công dụng giữ cho váy khỏi bị tuột, bị bung ra khi cử động. Khi thắt cơ ting papah, người mặc giữ một đầu dây bên hông, chừa ra một khoảng dài chừng 15 cm, sau đó quấn 2 vòng qua trước bụng ra sau lưng đè lên đầu dây đang giữ và giắt vào phần còn lại của phía hông bên kia, bên dưới các vòng dây đã vấn. Dây thắt váy có giá trị và tính thẩm mỹ rất cao trong trang phục của người phụ nữ. Nó góp phần tô điểm thêm vẻ đẹp phụ trợ với chiếc váy và tạo ra vẻ duyên dáng của người phụ nữ khi thực hiện các động tác múa trong lễ hội buôn làng.

Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)
Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)

Sợi dây thổ cẩm của các dân tộc Tây Nguyên thường có màu sắc, hoa văn bắt mắt. Hai bên sợi dây là những đường viền, ở giữa là các hoa văn bố trí theo từng ô. Người mang sợi dây phải cài buộc đúng cách để làm sao thấy hết vẻ đẹp của nó. Phần trên mái tóc, nhất là phía trước trán là nơi thể hiện nhiều hoa văn đẹp nhất. Khi buộc vào, sợi dây che một phần của vầng trán, điểm xuyết vài hoa văn, tạo cho gương mặt của các cô gái thêm xinh tươi, duyên dáng.

Dây thắt lưng và dây buộc tóc tượng trưng cho vẻ đẹp của người phụ nữ. Hình ảnh của sợi dây thổ cẩm này được tái hiện trên cây cột lễ và trên chiếc khố của đàn ông dân tộc Cơ Tu, dân tộc Tà Ôi... Đặc biệt, hoa văn dây buộc tóc và dây thắt váy là mô típ bắt buộc phải có trên cây cột lễ. Với hoa văn đó, cây cột lễ của người Cơ Tu trở nên gần gũi và thiêng liêng trong con mắt của dân làng vì phần dưới của cây cột lễ mang hình ảnh của người phụ nữ, của Mẹ Lúa-người mang lại ấm no, hạnh phúc, sinh sôi cho cộng đồng. Mô típ hoa văn dây buộc tóc, dây thắt ngực cũng là chủ đề nổi trội trên những tấm khố hình chữ T của các tộc người ở núi rừng Trường Sơn, làm cho loại hình trang phục này trở thành tác phẩm tạo hình đẹp mắt.

Sợi dây thổ cẩm không những là vật trang sức mà còn chứa đựng thông điệp tộc người, biểu tượng của sự kết nối, gắn kết, bền chặt làm nên sức mạnh của cộng đồng. Những sợi dây vải như đóa hoa rừng tươi thắm sắc màu đại ngàn, là sản phẩm kết tinh của nghề dệt thổ cẩm truyền thống của các tộc người vùng cao, điểm tô thêm nét đẹp phục sức của các chàng trai, cô gái trong lễ hội buôn làng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cần Thơ rực rỡ sắc cờ dịp Quốc Khánh, người trẻ háo hức lan tỏa tình yêu Tổ quốc

Cần Thơ rực rỡ sắc cờ dịp Quốc Khánh, người trẻ háo hức lan tỏa tình yêu Tổ quốc

Trong không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, nhiều địa điểm tại TP. Cần Thơ rực rỡ màu cờ Tổ quốc. Người trẻ Thành phố đã nhanh chóng "bắt Trend", tự tạo cho mình các bộ ảnh, thước phim ý nghĩa để lưu giữ khoảnh khắc đáng nhớ và lan tỏa niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước.
Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai

Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 151/CĐ-TTg ngày 29/8/2025 về khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai, bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh và công tác khám chữa bệnh cho Nhân dân.
Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá cho 13.915 phạm nhân dịp Quốc khánh 2/9

Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá cho 13.915 phạm nhân dịp Quốc khánh 2/9

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Chiều 29/8, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Quyết định đặc xá năm 2025 (đợt 2/9/2025) của Chủ tịch nước.
Gia Lai: Khai mạc Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn – Biển xanh hội tụ” năm 2025

Gia Lai: Khai mạc Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn – Biển xanh hội tụ” năm 2025

Tin tức - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Tối 29/8, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Quy Nhơn, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn-Biển xanh hội tụ” năm 2025 với chủ đề “Khát vọng biển xanh-Đại ngàn tỏa sáng”.
Phấn đấu đến năm 2030, Lào Cai trở thành tỉnh phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”

Phấn đấu đến năm 2030, Lào Cai trở thành tỉnh phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”

Trang địa phương - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Chiều 29/8, tỉnh Lào Cai đã tổ chức Gặp mặt kỷ niệm 80 năm cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025). Tham dự buổi gặp mặt có đồng chi Phùng Quốc Hiển, Nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, Nguyên Bí thư tỉnh ủy Yên Bái; các đồng chí nguyên là lãnh đạo các bộ, ban ngành Trung ương từng công tác tại hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái; các bậc lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng lao động, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng.
Du khách thích thú với các món ngon từ đại ngàn và biển cả của Gia Lai

Du khách thích thú với các món ngon từ đại ngàn và biển cả của Gia Lai

Ẩm thực - T.Nhân - H.Trường - 5 giờ trước
Chiều 29/8, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc Lễ hội ẩm thực “Món ngon từ đất Bazan và biển”, với nhiều món ăn đặc trưng đến từ núi rừng Tây Nguyên và biển cả. Trong đó, chương trình “Giới thiệu nghệ thuật ẩm thực cá ngừ đại dương” trở thành tâm điểm, thu hút sự quan tâm đông đảo của người dân và du khách.
Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Cơn mưa lớn kéo dài suốt hai ngày qua đã khiến nhiều khu vực tại Hà Nội chìm trong biển nước. Tính đến 15h ngày 27/8, các tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 70 và Đại lộ Thăng Long đoạn qua phường Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm cũ) bị ngập sâu nghiêm trọng, gây tê liệt giao thông và ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân.
Sở Dân tộc và Tôn giáo Khánh Hòa thăm, tặng quà cho các cơ sở Phật giáo nhân dịp Lễ Vu Lan năm 2025

Sở Dân tộc và Tôn giáo Khánh Hòa thăm, tặng quà cho các cơ sở Phật giáo nhân dịp Lễ Vu Lan năm 2025

Dân tộc - Tôn giáo - T.Nhân - H.Trường - 6 giờ trước
Ngày 29/8, Đoàn công tác của Sở Dân tộc và Tôn giáo Khánh Hòa do bà Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo làm Trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà cho các cơ sở tôn giáo trên địa bàn tỉnh nhân dịp Lễ Vu Lan năm 2025 (Phật lịch 2569).
Chiếu miễn phí 50 phim điện ảnh Việt Nam trong triển lãm 80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Chiếu miễn phí 50 phim điện ảnh Việt Nam trong triển lãm 80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tin tức - Hồng Phúc - 6 giờ trước
Từ ngày 28/8 đến 5/9, người dân đến với Triển lãm Thành tựu kinh tế - xã hội nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (xã Đông Anh, Hà Nội) sẽ được thưởng thức miễn phí 50 tác phẩm điện ảnh đặc sắc của Việt Nam, đồng thời tham gia các buổi giao lưu cùng nghệ sĩ, diễn viên và đạo diễn.
Giáo dục Thanh Hóa vươn lên khẳng định vị thế tốp đầu

Giáo dục Thanh Hóa vươn lên khẳng định vị thế tốp đầu

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 6 giờ trước
Những năm qua, ngành Giáo dục Thanh Hóa đạt nhiều kết quả nổi bật, tạo nền tảng quan trọng cho đổi mới và nâng cao chất lượng dạy, học.
Cần Thơ: Phiên chợ đặc biệt gắn kết quân dân khu vực biên giới biển dịp Quốc khánh

Cần Thơ: Phiên chợ đặc biệt gắn kết quân dân khu vực biên giới biển dịp Quốc khánh

Nhịp cầu nhân ái - Tào Đạt - Văn Long - 6 giờ trước
Chiều 29/8, Đồn Biên phòng Lai Hòa, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) TP. Cần Thơ tổ chức chương trình “Phiên chợ đặc biệt” lần thứ 8.
Áp thấp nhiệt đới mạnh lên thành bão vào tối nay, Bắc và Trung Bộ cao điểm mưa

Áp thấp nhiệt đới mạnh lên thành bão vào tối nay, Bắc và Trung Bộ cao điểm mưa

Tin tức - Anh Trúc - 6 giờ trước
Đêm nay đến rạng sáng mai, áp thấp nhiệt đới khả năng mạnh lên thành bão (trở thành cơn bão số 6), hướng vào đất liền và ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều khu vực từ Nghệ An đến Đà Nẵng.