Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dây thổ cẩm thắm sắc đại ngàn Tây Nguyên

PV - 17:20, 07/06/2021

Thổ cẩm được đồng bào các dân tộc vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên sản xuất ra không chỉ để làm nên các trang phục truyền thống như váy, khố, áo, mũ mà còn là chất liệu để tạo ra các chi tiết phụ của trang phục như dây thắt váy, dây buộc tóc, tấm khăn choàng khoác trên vai, xà cạp… Đặc biệt, dây buộc tóc, dây thắt ngực còn có chức năng tôn thêm vẻ đẹp trên cơ thể của con người, nhất là phụ nữ.

Thiếu nữ Jrai đang thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh
Thiếu nữ dân tộc Gia Rai thắt dây buộc tóc. Ảnh: Tấn Vịnh

Đặc điểm nổi bật nhất trên mái tóc của các chàng trai, cô gái vùng núi rừng Trường Sơn-Tây Nguyên là việc trang điểm, làm đẹp bằng các loại dây buộc tóc. Các dân tộc từ Bắc Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na, Xơ Đăng đến Nam Tây Nguyên như Mạ, M’Nông, Ê Đê, Xtiêng, Cơ Ho đều trang điểm bằng dây buộc tóc. Dây buộc tóc làm bằng nhiều chất liệu khác nhau như: Hạt cườm, dây mây, nan tre, nhựa nhưng phổ biến nhất là thổ cẩm.

Dân tộc M’Nông có sợi dây buộc tóc làm bằng hạt cườm ngũ sắc gọi là troi nhong. Dây buộc tóc của dân tộc Gia Rai làm bằng thổ cẩm, dài hay ngắn tùy theo sở thích của mỗi người nhưng chiều rộng thì có khuôn khổ quy định. Đoạn dây buộc trên tóc có khổ rộng hơn, phần đuôi sợi dây buông xuống phía dưới thường nhỏ hẹp lại. Khi sử dụng, họ thường buộc sợi dây về bên phải của mái tóc. Đuôi sợi dây buông xuống vai phải và nằm về phía trước ngực kéo dài đến tận eo hông. Ngoài dây buộc tóc, người Gia Rai còn có dây thổ cẩm buộc cổ tay thay cho những chiếc vòng tay bằng đồng, bạc.

Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)
Thiếu nữ Cơ Tu với dây buộc tóc duyên dáng trền đầu (Ảnh TL)

Người Cơ Tu có loại dây buộc tóc bằng thổ cẩm dài kỷ lục gọi là cơ ting trving. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi bông, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 m. Dây thổ cẩm này được dệt khá công phu bằng dụng cụ dệt riêng, khác với những khung dệt vải thông thường. Dây buộc tóc có màu trắng sữa hoặc xám, có nhiều họa tiết hoa văn hình học cách điệu, hoa văn mã não màu đen nhạt, hai đầu dây thường có các sợi để tua dài nhiều màu, dài khoảng 30 cm. Các cô gái thắt dây trên mái tóc, đuôi dây thả ra sau lưng, làm cho mái tóc khỏi bị xõa ra khi người phụ nữ tham gia nhảy múa điệu Tân tung da dá trong các lễ hội truyền thống. Cùng với dây thắt ngực, dây buộc tóc làm tôn vẻ duyên dáng, quyến rũ cho các thiếu nữ Cơ Tu.

Một sản phẩm không thể thiếu trong trang phục lễ hội của phụ nữ Cơ Tu là dây thắt váy gọi là cơ ting papah. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi vải, rộng khoảng 5 cm, dài 1-2 mét. Dây thắt váy có màu sắc và hoa văn giống với dây buộc tóc. Ngoài việc làm đẹp cho phụ nữ, dây này còn có công dụng giữ cho váy khỏi bị tuột, bị bung ra khi cử động. Khi thắt cơ ting papah, người mặc giữ một đầu dây bên hông, chừa ra một khoảng dài chừng 15 cm, sau đó quấn 2 vòng qua trước bụng ra sau lưng đè lên đầu dây đang giữ và giắt vào phần còn lại của phía hông bên kia, bên dưới các vòng dây đã vấn. Dây thắt váy có giá trị và tính thẩm mỹ rất cao trong trang phục của người phụ nữ. Nó góp phần tô điểm thêm vẻ đẹp phụ trợ với chiếc váy và tạo ra vẻ duyên dáng của người phụ nữ khi thực hiện các động tác múa trong lễ hội buôn làng.

Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)
Dây buộc tóc hạt cườm của dân tộc Xơ Đăng (Ảnh Tấn Vịnh)

Sợi dây thổ cẩm của các dân tộc Tây Nguyên thường có màu sắc, hoa văn bắt mắt. Hai bên sợi dây là những đường viền, ở giữa là các hoa văn bố trí theo từng ô. Người mang sợi dây phải cài buộc đúng cách để làm sao thấy hết vẻ đẹp của nó. Phần trên mái tóc, nhất là phía trước trán là nơi thể hiện nhiều hoa văn đẹp nhất. Khi buộc vào, sợi dây che một phần của vầng trán, điểm xuyết vài hoa văn, tạo cho gương mặt của các cô gái thêm xinh tươi, duyên dáng.

Dây thắt lưng và dây buộc tóc tượng trưng cho vẻ đẹp của người phụ nữ. Hình ảnh của sợi dây thổ cẩm này được tái hiện trên cây cột lễ và trên chiếc khố của đàn ông dân tộc Cơ Tu, dân tộc Tà Ôi... Đặc biệt, hoa văn dây buộc tóc và dây thắt váy là mô típ bắt buộc phải có trên cây cột lễ. Với hoa văn đó, cây cột lễ của người Cơ Tu trở nên gần gũi và thiêng liêng trong con mắt của dân làng vì phần dưới của cây cột lễ mang hình ảnh của người phụ nữ, của Mẹ Lúa-người mang lại ấm no, hạnh phúc, sinh sôi cho cộng đồng. Mô típ hoa văn dây buộc tóc, dây thắt ngực cũng là chủ đề nổi trội trên những tấm khố hình chữ T của các tộc người ở núi rừng Trường Sơn, làm cho loại hình trang phục này trở thành tác phẩm tạo hình đẹp mắt.

Sợi dây thổ cẩm không những là vật trang sức mà còn chứa đựng thông điệp tộc người, biểu tượng của sự kết nối, gắn kết, bền chặt làm nên sức mạnh của cộng đồng. Những sợi dây vải như đóa hoa rừng tươi thắm sắc màu đại ngàn, là sản phẩm kết tinh của nghề dệt thổ cẩm truyền thống của các tộc người vùng cao, điểm tô thêm nét đẹp phục sức của các chàng trai, cô gái trong lễ hội buôn làng.

Tin cùng chuyên mục
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Tệ nạn ma túy trong vùng DTTS và miền núi vẫn diễn biến phức tạp

Tệ nạn ma túy trong vùng DTTS và miền núi vẫn diễn biến phức tạp

Pháp luật - Thiên Đức - 8 phút trước
Vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, vốn được coi là vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Không những vậy, đây còn là điểm nóng của tình trạng nghiện ma túy. Thời gian gần đây, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 bùng phát, Nhân dân phải thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh, đặc biệt là thực hiện việc kiểm soát và giãn cách xã hội, song tình trạng này vẫn luôn diễn biến phức tạp.
Chuyện khởi nghiệp của hai thanh niên trên vùng đất nắng, gió

Chuyện khởi nghiệp của hai thanh niên trên vùng đất nắng, gió

Khởi nghiệp - Khánh Ngân - 16 phút trước
Dải đất miền Trung đầy nắng và gió, lại lắm bão lũ thiên tai. Có lẽ vì thế mà con người ở miền đất này cũng “rẳn rỏi” và mang trong mình khát khao được vươn lên mạnh mẽ. Anh Trần Xuân Hiếu ở xã Gio Quang, huyện Gio linh (Quảng Trị), anh Thiều Quang Đường ở thôn Hoa Đông, xã Kỳ Hoa, thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh)...là những người như vậy.
TP. Hồ Chí Minh: Không để học sinh mất cơ hội học tập do Covid-19

TP. Hồ Chí Minh: Không để học sinh mất cơ hội học tập do Covid-19

Giáo dục - Lê Vũ - 1 giờ trước
Tuy đã có những bước đầu khả quan về việc kiểm soát dịch bệnh, nhưng trên thực tế, TP. Hồ Chí Minh hiện nay vẫn là tâm dịch lớn nhất cả nước. Điều này đồng nghĩa với việc khi năm học mới 2021 - 2022 đang bắt đầu, chính quyền, ngành Giáo dục, cả thầy và trò lẫn phụ huynh đều đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức cần phải vượt qua.
Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Khoa học - Công nghệ - Vân Khánh - 1 giờ trước
Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2025 trở thành một trong 15 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số; đến năm 2030 vươn lên nằm trong nhóm 10. Thực hiện mục tiêu này, ngay từ đầu năm 2021, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ các giải pháp, bước đầu ghi nhận được những kết quả tích cực.
Nữ Bí thư chi bộ bản

Nữ Bí thư chi bộ bản "hiếm hoi"có bằng đại học

Gương sáng giữa cộng đồng - Thanh Hải - 1 giờ trước
“Cô Loan rất được việc, nhiệt tình, dân bản rất ưng cái bụng, tin tưởng lắm”. Đó là lời nhận xét của rất nhiều bà con bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) về nữ Bí thư chi bộ bản Bua Lữ Thị Loan. Điều khiến chúng tôi ấn tượng hơn, là chị Loan sinh 1989, nhưng đã từng là Trưởng bản, đại biểu HĐND xã, hiện nay là Bí thư Chi bộ, và là một trong số hiếm hoi cán bộ thôn bản có bằng đại học.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 1 giờ trước
Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Sáng 19/9, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cùng Đoàn công tác đã tới thăm, động viên và trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại tỉnh An Giang.
Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Tin địa phương - N. Tâm -H. Diễm - 4 giờ trước
Từ ngày 18 -19/9, Thành Đoàn Cần Thơ và Hội Liên Hiệp thanh niên TP. Cần Thơ đã tổ chức chương trình “Trung thu ấm áp nhé!” trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS trên địa bàn các quận huyện, trẻ em tại Bệnh viện nhi đồng, khu cách ly, mái ấm tình thương, Trung tâm Công tác xã hội TP. Cần Thơ.
Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Pháp luật - N. Anh (T/h) - 6 giờ trước
Một cá thể hổ nặng 160kg cùng nhiều xương động vật được lực lượng chức năng phát hiện trong kho của một người dân tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Thể thao - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Sunisa Lee, nhà vô địch Olympic người Mông (quốc tịch Mỹ) lọt top 100 nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất năm 2021.