Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sắc màu thổ cẩm dân tộc Thái

Vũ Lợi – Hương Chi - 17:09, 30/11/2020

Trong cộng đồng dân tộc Thái Tây Bắc nói chung, tỉnh Điện Biên nói riêng, thổ cẩm là một nét văn hóa đặc trưng có từ lâu đời. Chứa đựng bên trong những sản phẩm thổ cẩm nhiều màu sắc, đa dạng hoa văn là quá trình chiêm nghiệm, sáng tạo của con người; qua những đôi tay khéo léo, cần cù của người phụ nữ đã tạo ra những sản phẩm tinh hoa mang hồn cốt văn hóa dân tộc.

Người phụ nữ dân tộc Thái cần mẫn thêu hoa văn trên thổ cẩm bên hiên nhà
Người phụ nữ dân tộc Thái cần mẫn thêu hoa văn trên thổ cẩm bên hiên nhà

Tinh hoa dân tộc

Trong tín ngưỡng, văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, sản phẩm thổ cẩm truyền thống được dệt thủ công không chỉ có vai trò quan trọng trong đời sống, trong các nghi lễ dân gian, mà còn mang hồn cốt văn hóa dân tộc. Với gam màu chủ đạo tươi sáng, rực rỡ, đường nét hoa văn đa dạng làm từ nguyên liệu tự nhiên là sợi của quả bông trồng trên nương và tơ tằm do chị em phụ nữ ươm nuôi; thổ cẩm được dùng trong may mặc hàng ngày, tạo nên những bộ trang phục dân tộc giàu bản sắc. Thổ cẩm còn được dùng làm vỏ gối, chăn, đệm và các vật dụng trang trí trong nhà; làm quà tặng trong đám cưới, đám hỏi hoặc sử dụng làm lễ vật cúng thần trong lễ xên bản, xên mường, đồ tùy táng cho người qua đời…

Theo già Lường Thị Âng, bản Noong Chứn, phường Nam Thanh, TP. Ðiện Biên Phủ cho biết: Thổ cẩm của người Thái phong phú về màu sắc, đa dạng về họa tiết, hoa văn. Trên mỗi tấm thổ cẩm luôn có màu xanh của cây cối, màu hồng, trắng, đỏ của hoa rừng, màu vàng rực rỡ của ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, ở mỗi độ tuổi, người phụ nữ lại khéo léo kết hợp các màu sắc với nhau để tạo ra những tấm vải thổ cẩm phù hợp. Nếu là cô gái Thái đang tuổi hẹn hò, yêu đương thì luôn chọn thổ cẩm gam màu sáng, thêu những hoa văn uốn lượn, bay bổng, thơ mộng, cuốn hút. Còn với các thế hệ bà, mẹ lớn tuổi thì lấy gam màu trầm làm chủ đạo, đường nét rắn rỏi và có sự chiêm nghiệm về cuộc sống.

Đặc trưng hoa văn thổ cẩm Thái thường theo mô típ tượng trưng, cách điệu các hình tượng từ thiên nhiên và khắc họa đời sống sinh hoạt. Qua thẩm mỹ và tài nghệ của người phụ nữ, chúng được kết hợp khéo léo, cân đối, toát lên tình cảm, suy nghĩ của con người về cuộc sống xã hội và tự nhiên.

Hoa văn thêu trên sản phẩm thổ cẩm dân tộc Thái
Hoa văn thêu trên sản phẩm thổ cẩm dân tộc Thái

Có tới hơn 30 loại hoa văn, họa tiết được thể hiện sống động trên thổ cẩm Thái và được sử dụng linh hoạt phù hợp với từng loại sản phẩm khác nhau. Ví như hoa văn ở chân váy thêu chủ yếu là chim muông, cỏ cây, hoa, lá… thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Thái khiến cỏ cây, hoa lá, chim muông cũng phải ngắm nhìn và theo bước họ. Trên những chiếc chăn thường thêu hình con thuồng luồng thể hiện tình cảm, ước mơ và lòng vị tha cao cả của người mẹ, người vợ luôn chung thủy, bao dung; với khăn piêu hoa văn trang trí lại là một đồ án phức tạp với màu sắc đa dạng, sinh động và hài hòa…

Những đôi tay giữ nghề

Ðiểm đặc biệt của nghề thêu, dệt vải thổ cẩm truyền thống dân tộc Thái ở Điện Biên là chúng được làm ra từ chính đôi bàn tay của những người phụ nữ đảm đang. Họ chịu thương chịu khó, làm tất cả các khâu từ chuẩn bị nguyên liệu: Trồng bông, hái dâu nuôi tằm, bật bông, xe sợi, dệt vải, đến lên rừng tìm các lá, cây về nhuộm màu cho vải, nhuộm chỉ và thêu thùa thành sản phẩm.

Xưa kia, nghề này rất thịnh hành tại khắp các bản làng người Thái, khi đến đâu cũng cảm nhận âm điệu nhịp nhàng của tiếng thoi đưa; bắt gặp hình ảnh người phụ nữ chăm chỉ dệt vải bên khung cửi, cần mẫn se kim thêu thùa. Dẫu vậy, ngày nay khi các sản phẩm may mặc công nghiệp được bán nhiều trên thị trường thì nghề dệt, thêu thổ cẩm Thái đã không mấy phát triển nữa, chỉ còn rất ít những người ở một số bản còn duy trì vì lòng đan mê và mong muốn giữ gìn nét văn hóa dân tộc mình.

Nằm ven quốc lộ, bản Mển, xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên là số ít bản còn đông chị em phụ nữ vẫn ngày đêm cần mẫn bên khung cửi dệt, thêu những tấm thổ cẩm truyền thống. Với mong muốn gìn giữ và phát triển nghề, các chị em đã liên kết thành lập Hợp tác xã Thêu dệt thổ cẩm dân tộc Thái. Đến nay, sau gần 10 năm thành lập, đi vào hoạt động, Hợp tác xã tựa như “ngôi nhà chung” để chị em cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, bí quyết làm nghề, hăng say lao động cải thiện kinh tế gia đình.

Những đôi tay khéo léo của chị em phụ nữ dân tộc Thái tạo ra những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, đa dạng hoa văn.
Những đôi tay khéo léo của chị em phụ nữ dân tộc Thái tạo ra những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, đa dạng hoa văn

Bên chiếc giỏ thêu rực rỡ sắc màu, nào là khăn, túi, vỏ đệm ngồi, chị Lò Thị Minh, bản Mển tâm sự: Nghề dệt thổ cẩm gắn bó với phụ nữ Thái từ lâu đời. Khi lên 6 - 7 tuổi, chị em nào trong bản cũng chăm chỉ theo học người lớn các công đoạn thêu thùa, dệt vải. Phải rất kiên trì, thực hiện nhiều công đoạn tỉ mỉ, sáng tạo, chị em mới làm ra được một sản phẩm thổ cẩm đẹp mắt, hoa văn tinh tế.

Nói rồi chị Minh đứng lên mang ra túi thổ cẩm trong tủ cho chúng tôi xem. Rất nhiều mẫu thổ cẩm đẹp và đặc sắc, những mẫu khăn, váy lạ mà tôi chưa thấy bao giờ. Lật dở từng tấm, chị cho tôi biết: Đây là những mẫu khăn làm riêng cho đàn ông, đây là những mẫu khăn làm riêng cho phụ nữ được dệt theo mẫu hoa văn cổ. Chị Minh kể: Mẫu thêu thì có nhiều lắm, mẫu cổ có, hiện đại cũng có. Tuy nhiên mục tiêu của hợp tác xã là vừa bảo tồn và phát triển văn hóa dệt, thêu truyền thống nên chị em hội viên được định hướng làm sản phẩm đa dạng nhưng không quá cầu kỳ để phục vụ nhu cầu của khách hàng ở trong và ngoài nước.

Tin cùng chuyên mục
Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Không thể phủ nhận những hiệu quả truyền thông về du lịch, văn hóa được lan tỏa khi quảng bá trên các nền tảng số. Tuy nhiên, cần phải có một "màng lọc" để kiểm duyệt nội dung được đăng tải trên các mạng xã hội, đặc biệt là những nội dung liên quan đến văn hóa dân tộc thiểu số ̣(DTTS). Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu phát triển, cần đồng bộ các giải pháp từ nhiều ngành, chứ không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân, hay riêng ngành Du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Bản sắc và hội nhập - Hồng Phúc - 36 phút trước
Sự bùng nổ của phim chiếu mạng cả trong nước lẫn xuyên biên giới, đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý, đặc biệt là quản lý nội dung. Đáng lo ngại là khi phim chiếu rạp chịu sự kiểm duyệt chặt chẽ của Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL), phim truyền hình chịu sự kiểm duyệt của các đài truyền hình, thì phim chiếu trên mạng gần như không chịu một sự kiểm soát nào.
U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Đội tuyển U23 Việt Nam có những bước chạy đà khá tốt khi giành 1 trận hòa và 1 chiến thắng ở 2 trận giao hữu tại UAE. Dẫu vậy, HLV Park Hang Seo vẫn cần thêm thời gian để cải thiện lối chơi cho các học trò.
Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Du lịch - PV - 2 giờ trước
Gần hai năm kể từ khi dịch bệnh bùng phát và lan rộng, hầu hết các địa phương ứng phó bằng biện pháp giãn cách xã hội, khiến việc lưu thông bị chia cắt, hạn chế chuỗi cung ứng, nhiều hoạt động bị ngưng trệ, kinh tế suy giảm, riêng ngành du lịch gần như “đóng băng” vì khủng hoảng. Ngay khi dịch cơ bản được kiểm soát, các địa phương miền trung đều nỗ lực tìm hướng khởi động, phục hồi du lịch, tạo sự lan tỏa đến các ngành kinh tế khác.
Khi già làng làm công tác ngoại giao

Khi già làng làm công tác ngoại giao

Người có uy tín - Việt Thắng - Y Nguyên - 3 giờ trước
Bản Mường Piệt, xã Thông Thụ, huyện Quế Phong (Nghệ An) có hơn 10 km đường biên giới với nước bạn Lào. Dân bản hai bên từng có va chạm, xích mích, nhất là tệ phạt vạ khi trâu bò phá hoại hoa màu… Già làng Lương Minh Hồng đã lặn lội vượt rừng, bàn bạc kết nghĩa anh em. Từ khi hai bản Mường Piệt và bản Tẩu, huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn (Lào) kết nghĩa, tình đoàn kết của người dân hai bản thêm thắt chặt, đường biên giới chung của hai nước cũng được bảo vệ tốt hơn.
Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường

Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường "khó tính"

Sản phẩm - Thị trường - Hà Anh - 3 giờ trước
Nhờ các chính sách khuyến nông, cây xoài Sơn La đã tìm được thế đứng mới. Không chỉ để tiêu thụ trong nước, loại quả này đã lên đường xuất khẩu, mở ra một hướng đi mới mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân.
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tình hình dịch bệnh tại châu Á đã có những dấu hiệu cải thiện, nhờ đó, các nước dần dỡ bỏ và nới lỏng các biện pháp hạn chế phòng dịch, từng bước khôi phục trạng thái bình thường mới và sống chung an toàn với COVID-19.
Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Xã hội - Khánh Ngân - 4 giờ trước
“Khi Đảng cần, tôi luôn sẵn sàng” - đó là tâm sự của già Hồ Lô, và cũng là tấm lòng của người Bru Vân Kiều trên đỉnh Trường Sơn. Trong chiến tranh, người Bru Vân Kiều một lòng sắt son với Đảng, Bác Hồ kính yêu. Trong thời bình, đồng bào luôn đồng hành, tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước để cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Pháp luật - Quỳnh Chi – Hương Giang - 4 giờ trước
Mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp, tuy nhiên tại một số địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh Quảng Bình, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng đến chất lượng dân số, tạo ra rào cản phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.
Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Tài chính - Kinh doanh - PV - 4 giờ trước
Để phòng, chống dịch COVID-19, huyện Long Thành tiến hành chi trả tiền cho người dân trong nhiều ngày, chia ra nhiều khung thời gian.
Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 4 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 19/10 trong khoảng 39.400 - 40.300 đồng/kg. Giá cà phê Robusta tại London giao tháng 11/2021 giảm 7 USD/tấn ở mức 2.103 USD/tấn, giao tháng 1/2022 giảm 6 USD/tấn ở mức 2.115 USD/tấn.