Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sắc màu dân tộc Tà Ôi

PV - 10:35, 14/08/2021

Sinh sống lâu đời trên trên dải Trường Sơn, dân tộc Tà Ôi hình thành, lưu giữ một nền văn hoá đặc sắc, thể hiện qua các sáng tác dân gian, hệ thống tôn giáo, tín ngưỡng. Trong thời kỳ đất nước đổi mới, những giá trị tốt đẹp của dân tộc Tà Ôi tiếp tục lan toả, cùng góp phần khẳng định bản sắc văn hoá Việt Nam trước các nền văn hoá thế giới.

Nhà sàn của người Tà Ôi tại Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam
Nhà sàn của người Tà Ôi tại Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam

Dân tộc Tà Ôi còn có tên gọi là Ta uôih hay Ta uốt, cộng đồng dân tộc Tà Ôi ở Việt Nam gồm có 3 nhóm: Nhóm Tà Ôi chính dòng, nhóm Pa Kô và nhóm Pa Hi. Theo điều tra dân số Việt Nam năm 2019, dân tộc Tà Ôi có 52.356 người, sinh sống chủ yếu ở huyện Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị), huyện A Lưới và Phong Điền (tỉnh Thừa Thiên - Huế), một số đồng bào sinh sống tại tỉnh Quảng Bình.

Nguồn sống chủ yếu của đồng bào Tà Ôi từ làm nương rẫy (canh tác theo lối cổ truyền: Phát - cốt - đốt - trỉa), riêng người Pa hi vì sống ở các ngã ba sông vùng chân núi nên có làm ruộng, có thu nhập hoa lợi trên vườn. Ngoài ra, đồng bào Tà Ôi có truyền thống chăn nuôi gia súc trâu, bò, lợn, dê….

Hiện nay, ở mỗi làng dân tộc Tà Ôi gồm người của nhiều dòng họ khác nhau, mỗi dòng họ sống trong một hay nhiều ngôi nhà, mỗi nhà có một người đứng đầu (đầu nóc). Những người đứng đầu nhà dài đó họp thành bộ máy tự quản cổ truyền quản lý công việc chung của cả làng. Làng là đơn vị tổ chức xã hội cơ bản và tự quản trong xã hội cổ truyền.

Nhà ở của người Tà Ôi là loại nhà sàn tổng hợp, riêng người Pa hi ở nhà đất có nhà chứa lương thực riêng, cả nhà sàn và nhà đất đều có mái tròn ở hai đầu hồi nhà và đều có “khau cút” (làm bằng gỗ có hai hình đầu chim cu chéo nhau, tượng trưng cho tình yêu quê hương và tâm tính hiền hoà của dân tộc.

Dân tộc Tà Ôi trước kia sống tách biệt, ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài, nhất là nhóm người Pa Kô. Cuộc sống du canh, du cư dựa vào săn bắt và hái lượm, sống một mình giữa rừng sâu, có đời sống văn hóa lạc hậu, hủ tục hà khắc, chất lượng cuộc sống thấp… Sau này, nghe theo lời kêu gọi của Đảng và Bác Hồ, người Pa Kô, đã ra khỏi rừng sâu lập làng, lập bản, hòa nhập cộng đồng về mọi mặt, nhất là trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo.

Ông Hồ Hoài Nam, thôn Pa Ring, xã Hồng Hạ, huyện A Lưới (tỉnh Thừa Thiên Huế) đọc diễn văn về tâm nguyện của đồng bào A Lưới được mang họ Hồ dưới chân dung Bác Hồ và trước nhóm cộng đồng dân tộc Tà Ôi
Ông Hồ Hoài Nam, thôn Pa Ring, xã Hồng Hạ, huyện A Lưới (tỉnh Thừa Thiên Huế) đọc diễn văn về tâm nguyện của đồng bào A Lưới được mang họ Hồ dưới chân dung Bác Hồ và trước nhóm cộng đồng dân tộc Tà Ôi

Tháng 7, năm 1957, khi Bác Hồ vào thăm tuyến lửa Quảng Bình - Vĩnh Linh, người Vân Kiều, Pa Kô ở huyện Vĩnh Linh (Quảng Trị) đã cử ông Hồ Ray lúc đó đang phụ trách công tác dân tộc ở Quảng Trị cùng ông Hồ Khăm, Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã Vĩnh Hà (huyện Vĩnh Linh) đến gặp Bác Hồ để xin cho người Vân Kiều, Pa Kô được mang họ của Bác Hồ. Việc làm tự nguyện mang họ Hồ là một nét đẹp trong truyền thống cách mạng của dân tộc Tà Ôi, có ý nghĩa giáo dục các thế hệ Tà Ôi về sự chung thủy, sắt son với cách mạng, với Bác Hồ kính yêu.

Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, nhiều thanh niên Pa Kô, Vân Kiều mang họ Bác Hồ đã tham gia mặt trận Đường 9 và để lại tên tuổi trong lịch sử đấu tranh bảo vệ đất nước như: Ông Hồ Ray, Hồ Tơ, Hồ Hăng, Hồ Thiên, Hồ Cam, Hồ Hương...

Trong thời kỳ đổi mới đất nước, dân tộc Tà Ôi thuận lợi giao lưu với nhiều dân tộc anh em khác trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Trong đó có nhiều hoạt động văn hoá đã diễn ra tại Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô - Sơn Tây - Hà Nội), nổi bật trong các hoạt động này là Lễ đặt tên.

Dưới mái nhà chung của 54 dân tộc Việt Nam, công chúng có dịp thưởng lãm những giá trị tốt đẹp trong lịch sử, văn hoá của người Tà Ôi
Dưới mái nhà chung của 54 dân tộc Việt Nam, công chúng có dịp thưởng lãm những giá trị tốt đẹp trong lịch sử, văn hoá của người Tà Ôi
Cộng đồng dân tộc Tà Ôi thể hiện tâm nguyện “Xin nguyện mang họ Hồ”
Cộng đồng dân tộc Tà Ôi thể hiện tâm nguyện “Xin nguyện mang họ Hồ”
Lễ đặt tên họ Hồ là hoạt động giàu ý nghĩa, bày tỏ tấm lòng của người Tà Ôi luôn hướng về Đảng, về Bác Hồ kính yêu, thể hiện tinh thần đại đoàn kết giữa 54 dân tộc anh em
Lễ đặt tên họ Hồ là hoạt động giàu ý nghĩa, bày tỏ tấm lòng của người Tà Ôi luôn hướng về Đảng, về Bác Hồ kính yêu, thể hiện tinh thần đại đoàn kết giữa 54 dân tộc anh em

Dân tộc Tà Ôi còn hoà quyện vào nền văn hoá Việt Nam với những di sản văn hoá đặc sắc của mình, một trong số đó là tục đi sim của người Pa Kô - một tập tục mang dấu ấn tuyệt đẹp về tình yêu của người Pa Kô nơi miền sơn cước. Theo già làng dân tộc Pa Cô, Pộôc xu (đi sim) có mục đích để các đôi tìm hiểu nhau, các chàng trai cô gái Pa Cô đến tuổi trăng tròn sau một ngày lên nương làm rẫy, đêm đêm vào mùa trăng sáng đẹp trời, họ lại nô nức rủ nhau đi sim. Đây là dịp để các đôi nam nữ đến tuổi dựng vợ gả chồng tìm hiểu nhau, trao nhau những làn điệu, câu hát, những bản nhạc đắm say lòng người.

Nét đặc sắc trong tục đi sim của người Pa Kô đó là, những đôi trai gái dù cùng ăn, ở, sống bên nhau, cùng đắp tấm zèng ấm áp qua đêm trong nhà Xu – căn chòi cách biệt bên ngoài, trong khung cảnh lãng mạn một thời gian dài nhưng họ vẫn giữ gìn tình yêu trong sáng, không sa vào chuyện “chăn gối”. Bởi người Pa Kô quan niệm đó là điều thiêng liêng, khi yêu nhau phạm chuyện đó thật xấu hổ, Giàng sẽ trừng phạt bằng cách gây ra đau ốm, chết chóc cho gia đình, làng bản. Già làng biết chuyện thì cha mẹ, gia đình, họ tộc sẽ bị phạt nặng. Vì thế các chàng trai cô gái đã đến tuổi trăng tròn, được cha mẹ cho phép đi tìm bạn tình nhưng tuyệt đối không phạm tục đi sim.

Vào mùa đi sim, những đêm trăng sáng, người con trai và con gái Pa Kô lại tìm đến nơi hò hẹn bên con suối, những ngôi nhà Xu thơ mộng giữa rừng để cùng trò chuyện
Vào mùa đi sim, những đêm trăng sáng, người con trai và con gái Pa Kô lại tìm đến nơi hò hẹn bên con suối, những ngôi nhà Xu thơ mộng giữa rừng để cùng trò chuyện
Người con gái khi đi sim thường đem theo một cái gối và một cái chăn để ngủ lại ở nhà Xu hoặc những căn lều nhỏ của gia đình ở giữa rừng
Người con gái khi đi sim thường đem theo một cái gối và một cái chăn để ngủ lại ở nhà Xu hoặc những căn lều nhỏ của gia đình ở giữa rừng
Những chàng trai Pa Kô thường mang theo chuỗi cườm, hạt mã não... làm vật ngỏ lời
Những chàng trai Pa Kô thường mang theo chuỗi cườm, hạt mã não... làm vật ngỏ lời
 Chàng trai tới dưới nhà Xu hát những bài hát gọi, sau khi được cô gái đáp lại, chàng trai mới lên nhà Xu. Bên bếp lửa bập bùng, tới nửa đêm nếu ưng chàng trai, cô gái mới mời chàng trai thưởng thức những món ăn mình mang theo. Ngược lại, nếu cô gái không chịu trao món quà tình yêu này thì cũng đồng nghĩa với câu nói “từ chối lời cầu hôn của chàng”
Chàng trai tới dưới nhà Xu hát những bài hát gọi, sau khi được cô gái đáp lại, chàng trai mới lên nhà Xu. Bên bếp lửa bập bùng, tới nửa đêm nếu ưng chàng trai, cô gái mới mời chàng trai thưởng thức những món ăn mình mang theo. Ngược lại, nếu cô gái không chịu trao món quà tình yêu này thì cũng đồng nghĩa với câu nói “từ chối lời cầu hôn của chàng”
Để chiếm được cảm tình của cô gái, chàng trai không chỉ hát, mà còn đàn cho thật hay, thật xao xuyến, dáng vẻ, nét mặt thật cảm động, dễ thương sao cho cô gái chịu mở lòng với mình. Mùa sim, các chàng trai Pa Kô thường tỏ tình bằng giọng hát ngọt ngào với các giai điệu như: Cha chấp, Xiềng, Ba bói, Phỉ ku moor hay bằng tiếng đàn abeel, âng krao, âng koái, tireel, khền, tâm preh nỉ non tha thiết
Để chiếm được cảm tình của cô gái, chàng trai không chỉ hát, mà còn đàn cho thật hay, thật xao xuyến, dáng vẻ, nét mặt thật cảm động, dễ thương sao cho cô gái chịu mở lòng với mình. Mùa sim, các chàng trai Pa Kô thường tỏ tình bằng giọng hát ngọt ngào với các giai điệu như: Cha chấp, Xiềng, Ba bói, Phỉ ku moor hay bằng tiếng đàn abeel, âng krao, âng koái, tireel, khền, tâm preh nỉ non tha thiết
Chính những điệu hát giao duyên này khiến tình cảm giữa người con trai, con gái ngày càng khăng khít, bền chặt hơn để có thể về thưa với ông bà, cha mẹ để đi đến một cuộc hôn nhân hạnh phúc
Chính những điệu hát giao duyên này khiến tình cảm giữa người con trai, con gái ngày càng khăng khít, bền chặt hơn để có thể về thưa với ông bà, cha mẹ để đi đến một cuộc hôn nhân hạnh phúc
Tin cùng chuyên mục
Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Không thể phủ nhận những hiệu quả truyền thông về du lịch, văn hóa được lan tỏa khi quảng bá trên các nền tảng số. Tuy nhiên, cần phải có một "màng lọc" để kiểm duyệt nội dung được đăng tải trên các mạng xã hội, đặc biệt là những nội dung liên quan đến văn hóa dân tộc thiểu số ̣(DTTS). Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu phát triển, cần đồng bộ các giải pháp từ nhiều ngành, chứ không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân, hay riêng ngành Du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Còn nhiều việc phải làm để chị em phụ nữ có cuộc sống tốt đẹp hơn

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Còn nhiều việc phải làm để chị em phụ nữ có cuộc sống tốt đẹp hơn

Bày tỏ tri ân, biết ơn những hy sinh, cống hiến và vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, chúng ta còn nhiều việc phải làm để mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người phụ nữ, để phụ nữ có cơ hội, điều kiện đóng góp cho xã hội, cho đất nước và dứt khoát không để ai bị bỏ lại phía sau. Ông yêu cầu các bộ, ngành liên quan rà soát lại toàn bộ chính sách đối với phụ nữ, trẻ em để có những chính sách phù hợp hơn.
Trọng tài Bùi Thị Thu Trang tham dự Hội thảo chuẩn bị cho VCK World Cup Nữ 2023

Trọng tài Bùi Thị Thu Trang tham dự Hội thảo chuẩn bị cho VCK World Cup Nữ 2023

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 22 phút trước
Liên đoàn Bóng đá quốc tế (FIFA) vừa có văn bản mời đại diện trọng tài nữ duy nhất của Việt Nam là Bùi Thị Thu Trang tham dự Hội thảo dành cho các ứng viên trọng tài/trọng tài VAR, tổ chức tại Doha-Qatar, chuẩn bị cho vòng chung kết FIFA World Cup Nữ 2023.
Tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây rau sam

Tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây rau sam

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 47 phút trước
Rau sam hay còn gọi là mã xỉ hiện. mã xỉ thái, trường thọ thái,… có vị chua, không độc, có tính lạnh. Ngoài công dụng là loại thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng, cây rau sam còn là dược phẩm với nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Theo kinh nghiệm của dân gian, cây rau sam được sử dụng trong các bài thuốc cụ thể sau:
Bắc Ninh: Ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp khoác áo mới

Bắc Ninh: Ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp khoác áo mới

Kinh tế - Hà Anh - 50 phút trước
Việc ứng dụng rộng rãi khoa học công nghệ cao vào sản xuất, giúp những sản phẩm nông nghiệp tại Bắc Ninh ngày càng nâng cao chất lượng, sản lượng..., qua đó tăng hiệu quả kinh tế, góp phần tích cực vào công tác giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Sẽ có một số thay đổi về cách định giá khi mua bán nợ

Sẽ có một số thay đổi về cách định giá khi mua bán nợ

Tài chính - Kinh doanh - PV - 1 giờ trước
Theo dự thảo mới về mua bán nợ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang xây dựng, quy định về định giá khoản nợ có thể sẽ có một số thay đổi liên quan đến định giá khoản nợ và một số nội dung khác.
“In her voice” trao quyền cho nhà làm phim nữ

“In her voice” trao quyền cho nhà làm phim nữ

Thể thao - Giải trí - PV - 1 giờ trước
Nhằm trao quyền cho những nhà làm phim nữ mới bước chân vào sự nghiệp điện ảnh, Unesco, Đại sứ quán Canada và Đại sứ quán Thụy Sỹ tại Việt Nam đã phối hợp tổ chức Hội thảo trực tuyến “In her voice”, với sự đồng hành của Hanoi Grapevine và Không gian Văn hóa và Sáng tạo Ơ Kìa Hà Nội.
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
Giá cà phê hôm nay 20/10: Đồng loạt quay đầu tăng

Giá cà phê hôm nay 20/10: Đồng loạt quay đầu tăng

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 1 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 20/10/2021, tại các vùng trồng trọng điểm tăng nhẹ so với cùng thời điểm sáng hôm qua trong khoảng 39.500 - 40.400 đồng/kg.
Bảo đảm an toàn không gian mạng trong kỷ nguyên số: Thách thức và lời giải

Bảo đảm an toàn không gian mạng trong kỷ nguyên số: Thách thức và lời giải

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 1 giờ trước
Hội thảo và Triển lãm quốc tế về An toàn không gian mạng (Vietnam Security Summit 2021) do Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) và IEC Group phối hợp tổ chức vào ngày 27 - 28/10 theo hình thức trực tuyến dưới sự bảo trợ của Bộ Thông tin và Truyền thông với chủ đề “Bảo đảm an toàn không gian mạng trong kỷ nguyên số: Thách thức và lời giải”
Các điểm đến của Hà Nội sẵn sàng đón khách trở lại

Các điểm đến của Hà Nội sẵn sàng đón khách trở lại

Du lịch - PV - 20:05, 19/10/2021
Các đơn vị hoạt động du lịch từ lữ hành, lưu trú, vận chuyển… tại Hà Nội đã chuẩn bị sẵn sàng để phục vụ khách trở lại với các sản phẩm chất lượng, mới mẻ, hấp dẫn.
Chủ tịch nước gặp mặt đại biểu hải quân và cựu chiến binh Đường Hồ Chí Minh trên biển

Chủ tịch nước gặp mặt đại biểu hải quân và cựu chiến binh Đường Hồ Chí Minh trên biển

Thời sự - PV - 19:56, 19/10/2021
Nhân kỷ niệm 60 năm ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2021), tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt Đoàn đại biểu cán bộ Quân chủng Hải quân và cựu chiến binh Đường Hồ Chí Minh trên biển.
Người Chi hội trưởng điển hình học tập và làm theo Bác

Người Chi hội trưởng điển hình học tập và làm theo Bác

Gương sáng giữa cộng đồng - Phương Nghi - 19:54, 19/10/2021
Không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, chị Thị Dậy (dân tộc Khmer), Chi hội trưởng Hội Phụ nữ và Hội trưởng Hội Nông dân ấp Ngọc Bình, xã Ngọc Chúc (huyện Giồng Riềng, Kiên Giang) luôn giữ ấm hạnh phúc gia đình, sắp xếp thời gian hợp lý, làm kinh tế giỏi, chăm sóc chu đáo cho các con ăn học.