Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo nhạc cụ dân tộc Raglai

PV - 10:25, 03/09/2019

Người Raglai ở Ninh Thuận có nhiều loại nhạc cụ độc đáo làm bằng nhiều chất liệu, cách diễn tấu đa dạng và được dùng trong các dịp lễ hội quan trọng. Đối với người Raglai, nhạc cụ luôn là vật thiêng và là người bạn tâm giao không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần và sinh hoạt cộng đồng.

Nhạc cụ tiêu biểu nhất của người Raglai là mã la. Theo quan niệm của họ, mã la là nhạc cụ thiêng do tổ tiên ông bà để lại; vật thiêng thay thế dân làng giao tiếp, kết nối với các đấng siêu nhiên, nếu muốn nói chuyện hoặc cầu xin thần linh ban cho ân huệ gì đều phải tấu mã la. Vì vậy bao đời nay, mã la không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào Raglai; thường được dùng trong các lễ hội tiêu biểu của người Raglai như lễ ăn đầu lúa và lễ bỏ mả.

Nghệ nhân Mai Thắm, thôn Ma Oai, xã Phước Thắng (Bác Ái) cho biết: Mã la rất quan trọng vì không dễ mua và được người dân coi là một thứ tài sản có giá trị. Mã la thể hiện bản sắc và giá trị truyền thống của dân tộc. Một bộ mã la cần phải có từ 5 chiếc tượng trưng cho 3 người mẹ (mẹ một giữ nhà, mẹ hai chính giữa và mẹ ba là út mẹ). Bên cạnh đó có các con cùng hòa âm với mẹ. Nếu bộ mã la có đủ 3 mẹ và có con thì đánh nghe mới hay, cả làng nghe mới thích.

Nhạc cụ mã la luôn được người Raglai gìn giữ trân trọng và vang lên mỗi khi có lễ hội. Nhạc cụ mã la luôn được người Raglai gìn giữ trân trọng và vang lên mỗi khi có lễ hội.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, hiện có khoảng 100 bài nhạc mã la. Trong đó, chỉ có khoảng 5-6 bài nhạc lễ mang tính thiêng dùng trong phần lễ, còn lại chủ yếu dùng trong phần hội. Mỗi bài bản mã la đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, sự khổ luyện lâu dài giữa các thế hệ. Đặc trưng riêng có của người diễn tấu mã la là cúi khom người, chân bước chậm rãi, lắc mông theo nhịp. Tất cả âm sắc, trường độ, cao độ, âm bồi, âm tắc, độ vang đều do bàn tay để ở phần bên trong của mã la điều khiển.

Ngoài mã la, người Raglai còn có một nhạc cụ độc đáo khác là cây đàn Capi. Nghệ nhân Chamaléa Âu chia sẻ: Đàn Chapi được làm từ tre nên công đoạn chọn tre quyết định chất lượng đàn. Người làm đàn Chapi phải lên núi cao tìm được cây tre già không tì vết, đường kính phải đạt khoảng 7-8cm, mỗi lóng tre phải dài 40 cm. Cây tre để trong bóng râm mát khoảng hai tháng cho thật khô mới đưa ra làm đàn.

Cũng như mã la, đàn Chapi luôn có mặt trong mọi hoạt động văn hoá cộng đồng của người Raglai. Sự hiện diện của cây đàn Chapi chính là “giấc mơ” của những người nghèo, nhưng có tấm lòng rộng mở, phóng khoáng mang theo những niềm mơ ước đơn sơ rằng ai cũng được nghe tiếng Chapi, nghe những âm thanh của núi rừng.

Bên cạnh 2 loại nhạc cụ tiêu biểu trên, người Raglai còn có nhiều loại nhạc cụ độc đáo khác, được chế tác từ những vật liệu hết sức gần gũi của núi rừng như: Trống đất, đàn đá, kèn Sarakel...

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ninh Thuận, dân tộc Raglai có khoảng 30-40 loại nhạc cụ cổ truyền. Tuy nhiên, nhiều loại nhạc cụ đã vắng bóng do những người biết chế tác và sử dụng các loại nhạc cụ này không còn nhiều và đã lớn tuổi. Hiện nay, mã la là nhạc cụ vẫn còn phổ biến, ở 26 xã, 78 thôn vùng đồng bào Raglai trong toàn tỉnh, có 220 bộ mã la với 1.772 chiếc; trong đó, nhiều nhất là huyện Bác Ái với 146 bộ/1.012 chiếc.

Để bảo tồn các loại nhạc cụ Raglai, ngành Văn hóa của tỉnh Ninh Thuận đã nỗ lực thực hiện công tác sưu tầm, nghiên cứu vốn văn hóa, văn nghệ dân gian của người Raglai, khơi dậy và khôi phục “không gian văn hóa” giữ lại các tín ngưỡng của cộng đồng thông qua các lễ hội; đồng thời mở các lớp truyền dạy sử dụng nhạc cụ cổ truyền để lớp trẻ hiểu và yêu hơn văn hóa truyền thống.

THÀNH NHÂN

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thế hệ trẻ ngày nay đang quay lại với trang phục truyền thống

Thế hệ trẻ ngày nay đang quay lại với trang phục truyền thống

Ngày nay, trang phục dân tộc Việt Nam đã dần trở nên gần gũi với mọi người, đặc biệt là giới trẻ. Không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh, sinh viên mặc những bộ áo dài, áo giao lĩnh, áo nhật bình, áo tấc, đi dạo trên đường phố, hay chụp hình trong những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh. Đặc biệt, người trẻ không chỉ tự hào khoác lên mình những bộ cổ phục của dân tộc, mà còn có niềm đam mê mạnh mẽ, dành hết tâm huyết để phục dựng lại những bộ trang phục đã có tuổi đời hàng trăm năm đó.
Tin nổi bật trang chủ
Về nơi “vựa lúa, bồ thóc” của Lào Cai thời kháng chiến

Về nơi “vựa lúa, bồ thóc” của Lào Cai thời kháng chiến

Phóng sự - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Những ngày đầu năm mới, chúng tôi về xã Võ Lao, huyện Văn Bàn- một vùng đất từng được xem là 'vựa lúa, bồ thóc" của Lào Cai trong thời kháng chiến. Phát huy truyền thống cách mạng, Nhân dân Võ Lao hôm nay đang tiếp tục thay đổi phương thức sản xuất tiên tiến, phát triển các mô hình kinh tế mới để nâng cao thu nhập, làm giàu... vững bước trên con đường xây dựng Nông thôn mới.
Xây dựng thế trận lòng dân bảo vệ biên giới hòa bình phát triển

Xây dựng thế trận lòng dân bảo vệ biên giới hòa bình phát triển

Xã hội - Lê Hường - 1 giờ trước
Những năm qua, các cơ quan, đơn vị trong Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk không những quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch của cấp trên về công tác quân sự, quốc phòng, xây dựng lực lượng ngày càng vững mạnh, toàn diện, mà còn phát huy tinh thần đoàn kết giữa Bộ đội với chính quyền địa phương và Nhân dân các dân tộc, cùng nhau bảo vệ vững chắc biên cương.
Thế hệ trẻ ngày nay đang quay lại với trang phục truyền thống

Thế hệ trẻ ngày nay đang quay lại với trang phục truyền thống

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 1 giờ trước
Ngày nay, trang phục dân tộc Việt Nam đã dần trở nên gần gũi với mọi người, đặc biệt là giới trẻ. Không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh, sinh viên mặc những bộ áo dài, áo giao lĩnh, áo nhật bình, áo tấc, đi dạo trên đường phố, hay chụp hình trong những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh. Đặc biệt, người trẻ không chỉ tự hào khoác lên mình những bộ cổ phục của dân tộc, mà còn có niềm đam mê mạnh mẽ, dành hết tâm huyết để phục dựng lại những bộ trang phục đã có tuổi đời hàng trăm năm đó.
Nhiều khách du lịch ở Hà Giang được nhận lại tài sản đã bị thất lạc

Nhiều khách du lịch ở Hà Giang được nhận lại tài sản đã bị thất lạc

Xã hội - Chí Tín - Vũ Mừng - 1 giờ trước
Công an xã Sủng Trà, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang đã xác minh và tiến hành trao trả lại tài sản bị thất lạc cho khách du lịch.
Đội đua thuyền máy F1H2O Bình Định - Việt Nam tham dự giải đua thuyền máy nhà nghề UIM F1H2O

Đội đua thuyền máy F1H2O Bình Định - Việt Nam tham dự giải đua thuyền máy nhà nghề UIM F1H2O

Thể thao - T.Nhân - 1 giờ trước
Ngày 1/3, Đội đua thuyền máy F1H2O Bình Định - Việt Nam với 2 thành viên, gồm nhà đương kim vô địch thế giới người Thụy Điển - Jonas Andersson và tay đua người Estonia - Stefan Arand sẽ chính thức bước vào tranh tài Giải đua thuyền máy nhà nghề UIM F1H2O, với chặng đua đầu tiên Grand Prix of Indonesia. Đây cũng là chặng đầu đội Bình Định - Việt Nam ra quân ở một đấu trường dành cho bộ môn đua thuyền công thức 1 lớn nhất thế giới.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

Phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

Tin tức - T.Hợp - 3 giờ trước
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 208/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Đề án).
Khu vực Nam Bộ nắng nóng diện rộng, gay gắt, độ mặn xâm nhập sâu ở sông, kênh rạch

Khu vực Nam Bộ nắng nóng diện rộng, gay gắt, độ mặn xâm nhập sâu ở sông, kênh rạch

Môi trường sống - T.Hợp - 3 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, ngày 1/3, tại khu vực Nam Bộ phổ biến không mưa, ngày nắng, có nơi nắng nóng; riêng miền Đông Nam Bộ có nắng nóng diện rộng, có nơi nắng nóng gay gắt. Độ mặn xâm nhập sâu trong sông, kênh rạch sẽ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân trong khu vực.
Lật tẩy luận điệu xuyên tạc về ngày hội tòng quân bảo vệ Tổ quốc

Lật tẩy luận điệu xuyên tạc về ngày hội tòng quân bảo vệ Tổ quốc

Chống diễn biến hòa bình - PV - 4 giờ trước
Cứ mỗi dịp xuân về, khi các địa phương tổ chức ngày hội tòng quân thì trên không gian mạng lại xuất hiện các thông tin sai trái, bôi nhọ việc tham gia nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ Công an (NVQS, CA), đả kích môi trường quân ngũ. Đây là luận điệu nhằm bôi nhọ hình ảnh, truyền thống của người chiến sĩ Quân đội và Công an, tạo dư luận xấu, gây tâm lý hoang mang, lo lắng. Từ đó, tác động đến giới trẻ, nhất là những người trong độ tuổi thực hiện NVQS, CA, gieo rắc tâm lý tiêu cực, thoái thác về trách nhiệm, nghĩa vụ của công dân với Tổ quốc.
Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Sản phẩm - Thị trường - T.Nhân - 21:28, 29/02/2024
Theo UBND huyện Nam Trà My (Quảng Nam), từ ngày 1 đến ngày 3/3, phiên chợ sâm Ngọc Linh và hàng dược liệu, nông sản đặc trưng của huyện sẽ mở cửa trở lại để đón du khách tham quan, mua sắm.
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 20:48, 29/02/2024
Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.