Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dấu ấn mẫu hệ ở làng gốm Bàu Trúc

Sơn Ngọc - 16:55, 12/03/2023

Chúng tôi về làng gốm Bàu Trúc trong dịp cả nước kỷ niệm 113 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ. Chị em phụ nữ địa phương tất bật sản xuất gốm cung ứng cho thị trường trong và ngoài nước. Đây là làng quê mang đậm dấu ấn mẫu hệ trong cuộc sống gia đình và gìn giữ phát triển nghề làm gốm truyền thống của người Chăm.

Nghệ nhân Đàng Thị Hoa, phụ nữ chế độ mẫu hệ tiêu biểu ở làng Chăm Bàu Trúc
Nghệ nhân Đàng Thị Hoa ở làng gốm Bàu Trúc đang chế tác gốm

Anh Đàng Chí Quyết, Trưởng khu phố Bàu Trúc cho biết, làng Bàu Trúc tiếng Chăm gọi là Palei Hamu Craok, thuộc địa bàn thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Toàn làng hiện có 1.286 hộ với 5.871 nhân khẩu gắn bó với nghề gốm truyền thống. Theo lưu truyền của cư dân địa phương, ông Poklong Chanh cùng vợ là bà Nai Lank Mưh dạy cho phụ nữ làm gốm từ ngày xưa được gìn giữ phát triển bền vững đến ngày nay, khoảng 800 năm. 

Việc nặn gốm ở đây hoàn toàn do bàn tay dịu dàng của phụ nữ Chăm theo luật tục mẫu hệ, mẹ truyền con nối. Con gái tới 14 - 15 tuổi ở làng Bàu Trúc nhất thiết theo học nghề làm gốm do người mẹ truyền dạy. Khi trưởng thành lập gia đình, phụ nữ phải biết cách ủ đất, nhào đất, nặn gốm, trang trí hoa văn, làm láng, phơi, nung gốm. Đàn ông chỉ phụ việc lấy đất, nhào đất, lấy củi, chất gốm. Khi làng nghề phát triển sản xuất gốm mỹ nghệ thì đàn ông đảm nhận phần việc trang trí hoa văn, nặn tượng nữ thần, làm phù điêu. Nhờ chế tác gốm kết hợp làm ruộng lúa và chăn nuôi gia súc nên người dân ở làng Bàu Trúc có cuộc sống no ấm; số hộ nghèo hiện còn 4%, chủ yếu già yếu, neo đơn. Nhiều gia đình xây dựng nhà ở khang trang, nuôi con học hành thành đạt. Để có được điều đó, phụ nữ giữ vai trò rất quan trọng.

Chúng tôi đến thăm cơ sở sản xuất gốm của gia đình chị Đàng Thị Hoa ở giữa làng Bàu Trúc. Chị Hoa là phụ nữ tiêu biểu của chế độ mẫu hệ ở vùng đồng bào Chăm. Chị được làng nghề trao tặng danh hiệu “Bàn tay Vàng” chế tác nhiều sản phẩm gốm Chăm, từ gốm truyền thống phục vụ sinh hoạt đến gốm trang trí nội thất. Điểm đặc biệt đáng biểu dương, chị Hoa là tác giả của các bình gốm Chăm được ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam làm quà tặng Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Phiên họp thứ 17, ngày 29/11/2022, diễn ra tại Rabat, thủ đô Vương quốc Ma-rốc, di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Phụ nữ Chăm làng gốm Bàu Trúc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc
Phụ nữ Chăm làng gốm Bàu Trúc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc

Chị Đàng Thị Hoa là con gái út của gia đình có 6 người con, có 3 người anh trai theo quê vợ và 2 người chị gái lấy chồng ở riêng. Theo luật tục Chăm, chị Hoa ở trong ngôi Mư râu (nhà từ đường) do cha mẹ xây cất trên diện tích đất rộng 500 m2. Chị Hoa và 2 người chị được người mẹ ruột là bà Đàng Thị Đây truyền dạy nghề làm gốm. Với trách nhiệm của người con gái út, chị Hoa phụng dưỡng người mẹ già yếu và lo việc hiếu hỉ theo phong tục trong tộc họ và làng xóm. 

Nhờ nghề làm gốm, chị Hoa có thu nhập trung bình mỗi tháng trên 10 triệu đồng. Những lúc các doanh nghiệp đặt nhiều hàng, chị nỗ lực lao động có nhu nhập 20 triệu đồng/tháng. Thu nhập từ nghề gốm kết hợp lương giáo viên của chồng, giúp chị Hoa nuôi 5 người con ăn học chu đáo. Trong đó có hai con gái đầu tốt nghiệp đại học sư phạm và cao đẳng thời trang làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, Cô con gái thứ ba đang học đại học năm thứ nhất chuyên ngành Ngân hàng ở tỉnh Phú Yên. Hai cháu nhỏ đang học phổ thông tại địa phương. Bốn cô con gái của chị Hoa đều được mẹ dạy làm gốm Chăm, giữ gìn văn hóa truyền thống theo chế độ mẫu hệ.

(Bài CTV) Dấu ấn mẫu hệ ở làng gốm Bàu Trúc 2

“Chế độ mẫu hệ tồn tại lâu đời trong đời sống xã hội người Chăm. Từ khi sinh ra đời ở làng Bàu Trúc, tôi đã thấy bà nội (người Kinh gọi là ngoại) và mẹ tôi có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình, tộc họ. Đến khi tôi trưởng thành, tuy là người chủ động tìm bạn gái tâm đầu ý hợp, nhưng vợ đi cưới chồng theo tập tục, con cái sinh ra được đặt theo họ mẹ. Tôi là người trợ lý đắc lực cho vợ trong công việc chế tác gốm. Còn mọi việc quan trọng trong đời sống gia đình hiện đại tuy vợ chồng có bàn bạc đi đến thống nhất nhưng quyền quyết định thuộc về chị Hoa”, thầy giáo Đàng Năng Nhiêm, chồng Nghệ nhân Đàng Thị Hoa cười hồn hậu, chia sẻ.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
"Chìa khóa" giảm nghèo bền vững cho thanh niên DTTS

"Chìa khóa" giảm nghèo bền vững cho thanh niên DTTS

Theo số liệu thống kê của ngành Lao động Thương binh và Xã hội, hiện nay tỉnh Lào Cai có hơn 70% lao động là người DTTS tập trung ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Chính vì vậy, công tác đào tạo nghề gắn với thực tế vùng miền và việc làm, chính là chìa khóa cho công tác giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội của địa phương.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn triển khai công tác bình đẳng giới năm 2023

Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn triển khai công tác bình đẳng giới năm 2023

Văn bản chính sách mới - T.Hợp - 2 giờ trước
Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội ban hành công văn hướng dẫn triển khai công tác bình đẳng giới năm 2023. Theo đó, thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo các đơn vị chức năng, các sở, ban, ngành liên quan tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm về công tác bình đẳng giới trong năm 2023.
Kinh nghiệm đăng kiểm xe ở các nước trên thế giới

Kinh nghiệm đăng kiểm xe ở các nước trên thế giới

Xã hội - PV - 2 giờ trước
Các nước trên thế giới có những thủ tục đăng kiểm xe khác nhau, tùy thuộc vào quy định và tiêu chuẩn an toàn đường bộ của từng quốc gia.
Thông tư 04 gỡ khó cho hệ thống trường Dân tộc nội trú

Thông tư 04 gỡ khó cho hệ thống trường Dân tộc nội trú

Giáo dục dân tộc - Thuý Hồng - 3 giờ trước
Để mô hình trường nội trú phát triển, phát huy được chức năng, hiệu quả giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 04/2023/TT-BGDĐT về quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDTNT. Nội dung thông tư mới được đánh giá sẽ khắc phục được những khó khăn bất cập về chế độ chính sách trong giai đoạn mới.
Tin trong ngày - 20/3/2023

Tin trong ngày - 20/3/2023

Media - BDT - 3 giờ trước
Kính mời quý vị và các bạn theo dõi bản Tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin hôm nay có những thông tin chính sau: Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức chất vấn và trả lời chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tòa án và kiểm sát; Nhiều hoạt động ý nghĩa của UBDT tại Ngày hội hoa Sơn Tra năm 2023; Ứng dụng công nghệ số chống buôn lậu, gian lận thương mại; cùng các tin tức thời sự khác. Sau đây là thông tin chi tiết.
Ứng dụng công nghệ số chống buôn lậu, gian lận thương mại

Ứng dụng công nghệ số chống buôn lậu, gian lận thương mại

Pháp luật - BĐT - 4 giờ trước
Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh việc ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, kiểm tra, kiểm soát thường xuyên tại các đầu mối giao thông, các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường biển và hàng không.
"Lương thực cho em" - Mô hình hiệu quả cần được nhân rộng

"Lương thực cho em" - Mô hình hiệu quả cần được nhân rộng

Sau khi Quyết định 861 có hiệu lực, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Lào Cai gặp không ít khó khăn do nguồn hỗ trợ của Nhà nước không còn. “Cái khó ló cái khôn”, nhiều cách làm hay, sáng tạo của các trường học đã kịp thời tháo gỡ nút thắt. Một trong những cách làm sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế đó là mô hình "Lương thực cho em" được Trường Tiểu học và THCS Bản Xèo duy trì 2 năm nay. Mô hình đã giúp cho hoạt động bán trú cũng như các hoạt động giáo dục khác của nhà trường ổn định trong thời gian vừa qua.

"Chìa khóa" giảm nghèo bền vững cho thanh niên DTTS

Nghề nghiệp - Việc làm - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Theo số liệu thống kê của ngành Lao động Thương binh và Xã hội, hiện nay tỉnh Lào Cai có hơn 70% lao động là người DTTS tập trung ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Chính vì vậy, công tác đào tạo nghề gắn với thực tế vùng miền và việc làm, chính là chìa khóa cho công tác giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội của địa phương.
Cộng đồng dân tộc Cống nỗ lực bảo tồn trang phục truyền thống

Cộng đồng dân tộc Cống nỗ lực bảo tồn trang phục truyền thống

Sắc màu 54 - Diệp Chi - 4 giờ trước
Nằm yên bình bên dòng Nậm Núa, bản Púng Bon, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên có 54 hộ dân, với hơn 250 nhân khẩu đồng bào Cống - một trong những dân tộc rất ít người sinh sống tại tỉnh Điện Biên. Với sự tiếp sức của các cấp, ngành, người Cống nơi đây đang nỗ lực giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình, trong đó có trang phục truyền thống.
Tự hào khi được tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc

Tự hào khi được tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc

Pháp luật - Lê Hường - 4 giờ trước
Định kỳ hằng quý, chính quyền, Nhân dân các dân tộc xã Krông Na, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk lại cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Sêrêpốk tuần tra biên cương, mốc giới. Đây là một trong những hoạt động phối hợp thiết thực, thường xuyên giữa quân và dân nơi biên giới nhằm bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ Quốc gia.
Bình Thuận: Phát huy tối đa nguồn lực, nâng cao đời sống cho đồng bào DTTS

Bình Thuận: Phát huy tối đa nguồn lực, nâng cao đời sống cho đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - L.Phương - 4 giờ trước
Tỉnh Bình Thuận có 34 dân tộc thiểu số (DTTS) với hơn 100.000 người, chiếm khoảng 8% dân số toàn tỉnh. Thời gian qua, các chương trình, chính sách dân tộc đã được triển khai hiệu quả, đồng bộ trên địa bàn, góp phần từng bước ổn định và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào DTTS, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Gia Lai: Gia tăng tai nạn giao thông trong thanh thiếu niên DTTS

Gia Lai: Gia tăng tai nạn giao thông trong thanh thiếu niên DTTS

Pháp luật - Ngọc Thu - 4 giờ trước
Theo thống kê của Ban An toàn giao thông (ATGT) tỉnh Gia Lai, trong tổng số vụ tai nạn giao thông (TNGT) trong thời gian qua có tới 70% số vụ liên quan đến độ tuổi trẻ em là người DTTS. Trước diễn biến phức tạp về trật tự ATGT, Ban ATGT tỉnh Gia Lai đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trang bị kiến thức, kỹ năng thực hành lái xe gắn máy an toàn cho học sinh THPT, nơi có đông đồng bào DTTS sinh sống.