Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chiêng Mường đã qua thời “bĩ cực”

Nghĩa Hiệp - 13:05, 12/09/2020

Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) ngày 16/7/1998 về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã tạo điều kiện thuận lợi để văn hóa các dân tộc nói chung và chiêng Mường nói riêng được “sống lại” trong những ngày hội lớn của dân tộc sau nhiều năm trầm lắng…

Chiêng Mường được sử dụng tại hơn 90% lễ hội của người Mường và luôn được tỉnh Hòa Bình lựa chọn trong các sự kiện văn hóa của tỉnh
Chiêng Mường được sử dụng tại hơn 90% lễ hội của người Mường và luôn được tỉnh Hòa Bình lựa chọn trong các sự kiện văn hóa của tỉnh

Hành trình phục dựng chiêng Mường

Những ký ức buồn nhất của chiêng Mường có lẽ sẽ không bao giờ phai trong tâm trí những nghệ nhân dân tộc Mường. Nhớ lại giai đoạn những năm 90 của thế kỷ trước, nghệ nhân Nguyễn Thị Hình, xóm Rổng Tằm, xã Lâm Sơn, huyện Lương Sơn (Hòa Bình) chia sẻ: “Chiêng Mường là vật không thể thiếu trong mỗi gia đình người dân tộc Mường chúng tôi. Nhưng những năm trước đây, vì điều kiện kinh tế quá khó khăn nên một số lượng lớn chiêng cổ bị người dân bán đi mất. Tôi yêu tiếng chiêng nên dù khó khăn đến mấy, tôi vẫn cố giữ lại 2 chiếc chiêng cổ, sau này mua thêm được 4 chiếc nữa để đủ bộ chiêng 6 chiếc theo truyền thống của vùng Mường Lương Sơn”.

Cùng chung nỗi niềm, nghệ nhân Nguyễn Văn Thực, tổ 7, phường Thái Bình (TP. Hòa Bình) thắt lưng buộc bụng, dành dụm tiền, quyết tâm sưu tầm những chiếc chiêng quý để mang về lưu giữ suốt hơn 20 năm qua. Bước chân của ông đã rong ruổi khắp 4 xứ Mường (Mường Bi ở huyện Tân Lạc; Mường Vang ở huyện Lạc Sơn; Mường Thàng ở huyện Cao Phong và Mường Động ở huyện Kim Bôi) để tìm kiếm, sưu tầm chiêng Mường. Tiền làm ra, ông đều dành cho những cuộc băng rừng, vượt núi tìm mua chiêng. Đến nay, ông Thực đã có gần 30 chiếc chiêng, trong đó có chiếc đúc nguyên. “Tôi rất sợ mất đi những nét đặc sắc của văn hóa Mường. Tôi muốn gìn giữ lại cho con cháu sau này, hết đời tôi đến đời các con sẽ vẫn còn”, ông Thực chia sẻ.

Hiện toàn tỉnh Hòa Bình có 2 chiếc chiêng quý nhất, một chiếc là chiêng cái được lưu giữ ở bảo tàng tỉnh, còn chiêng ông Thực có được là chiêng liền, chỉ cần xoa vào vú chiêng là âm thanh ngân vang.

Nhưng chỉ những cố gắng cá nhân là chưa đủ để chiêng Mường được “sống lại” trong những ngày hội lớn của dân tộc hôm nay. Chính Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) ngày 16/7/1998 về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã tạo điều kiện thuận lợi để chiêng Mường có được những nốt thăng mạnh mẽ sau nhiều năm trầm lắng. Nhiều lễ hội văn hóa các dân tộc tỉnh Hòa Bình dần được phục dựng và gìn giữ trong đó có những chiếc chiêng Mường được gia tăng cả về số lượng lẫn chất lượng.

Nghệ nhân trình diễn chiêng Mường trong lễ Kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Hòa Bình, 25 năm tái lập tỉnh (2016). Ảnh TL
Nghệ nhân trình diễn chiêng Mường trong lễ Kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Hòa Bình, 25 năm tái lập tỉnh (2016). Ảnh TL

Chung tay bảo tồn và phát triển

Ông Vũ Văn Đoàn, Chánh Văn phòng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình cho biết: “Toàn tỉnh có trên 12.000 chiếc chiêng, tập trung ở một số huyện như: Tân Lạc, Lạc Sơn, Cao Phong, Kim Bôi. Trong đó, có nhiều bộ cồng chiêng cổ, quý giá. Đến nay, tỉnh Hòa Bình chỉ cần huy động một xóm ở một trong những huyện trên cũng đủ để có một đội chiêng 20 - 30 người tham gia vào các ngày hội văn hóa các cấp”.

Điển hình như huyện Cao Phong, xã nào cũng có đội trình tấu chiêng Mường. Tại đây, những bài chiêng truyền thống ngày ngày được ngân vang tại nhà văn hóa xã, người già dạy người trẻ, bố mẹ dạy lại con. Cứ vậy, thế hệ trước truyền cho thế hệ sau, những bài chiêng đã trở thành giai điệu cuộc sống hằng ngày trong mỗi gia đình, dòng họ, bản làng.

Chiêng Mường được sử dụng tại hơn 90% lễ hội của người Mường và luôn được tỉnh Hòa Bình lựa chọn trong các sự kiện văn hóa của tỉnh
Chiêng Mường được sử dụng tại hơn 90% lễ hội của người Mường và luôn được tỉnh Hòa Bình lựa chọn trong các sự kiện văn hóa của tỉnh

Cũng chính từ sự nỗ lực không biết mệt mỏi trong việc phục hồi chiêng Mường, cùng việc lưu giữ và phát triển, tiếng chiêng Mường đã vang xa khắp sông suối, núi rừng, vươn xa ra với thế giới. Năm 2016, nhân sự kiện Kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh, 25 năm tái lập tỉnh Hòa Bình, địa phương đã có màn trình diễn chiêng Mường kỷ lục với 1.600 nghệ nhân khắp cả nước tham gia. Nhân dịp này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao bằng công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Mo Mường và nghệ thuật chiêng Mường tỉnh Hòa Bình.

“Tiếng chiêng Mường được ngân lên từ đôi tay của thế hệ trẻ, là tấm bằng khen giá trị nhất đối với những nghệ nhân chúng tôi. Tôi vẫn còn sức khỏe và sẽ tiếp tục tìm kiếm những chiếc chiêng cổ, cố gắng tìm lại cách đúc chiêng của các cụ ngày xưa để lưu giữ những gì tốt đẹp nhất về chiêng Mường cho thế hệ mai sau”, nghệ nhân Nguyễn Văn Thực cho hay.

Tin cùng chuyên mục
Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Cồng chiêng đã ăn sâu vào tiềm thức, không đơn thuần chỉ là âm nhạc, mà còn mang đậm giá trị văn hóa dân tộc, là ngôn ngữ giúp kết nối con người với thiên nhiên… Đây chính là lý do để Nghệ nhân H’Ríu Hmok ở Buôn Trấp, thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana (Đăk Lăk) luôn trăn trở bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng nữ.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến: Lạng Sơn sớm hoàn thiện các nội dung báo cáo khả thi Chương trình MTQG

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến: Lạng Sơn sớm hoàn thiện các nội dung báo cáo khả thi Chương trình MTQG

Tiếp tục chuyến công tác tại các địa phương, ngày 19/9/2020, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến và Đoàn công tác của UBDT đã có buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn để nắm tình hình thực hiện các chính sách dân tộc và công tác chuẩn bị các điều kiện triển khai Đề án Tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 trên địa bàn tỉnh.
Thời tiết ngày 20/9: Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Thời tiết ngày 20/9: Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn quốc gia, ngày 20/9, do ảnh hưởng của rìa phía Tây lưỡi áp cao cận nhiệt đới kết hợp với không khí lạnh nên ở khu vực Bắc Trung Bộ và các tỉnh đồng bằng, ven biển Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông với lượng mưa phổ biến 30-50mm; có nơi trên 50mm. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh. Từ chiều nay mưa giảm dần.
Phát hiện vụ vận chuyển gần 1 tấn lợn và thịt lợn mắc dịch tả lợn châu Phi

Phát hiện vụ vận chuyển gần 1 tấn lợn và thịt lợn mắc dịch tả lợn châu Phi

Pháp luật - PV - 1 giờ trước
Lực lượng chức năng tỉnh Tuyên Quang phát hiện trên xe do ông Vũ Văn Bốn điều khiển chở 501 kg thịt lợn đã bốc mùi hôi thối và 10 con lợn sống. Kết quả xét nghiệm ngày 19/9 cho thấy, tất cả số lợn và thịt lợn này đều có phản ứng dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.
COVID-19 xóa bỏ thành tựu giảm nghèo của thế giới

COVID-19 xóa bỏ thành tựu giảm nghèo của thế giới

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Đại dịch COVID-19 có thể đẩy hàng chục triệu người rơi vào tình trạng nghèo, xóa bỏ thành tựu giảm nghèo duy trì nhiều năm của thế giới.
Cập nhật Covid-19: Thế giới gần 31 triệu ca mắc, hơn 960.000 ca tử vong

Cập nhật Covid-19: Thế giới gần 31 triệu ca mắc, hơn 960.000 ca tử vong

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Sáng 20/9, thế giới ghi nhận gần 31 triệu ca mắc, trong đó 960.657 ca tử vong do Covid-19.
Việt Nam khẳng định vai trò chủ động, tích cực tại Liên hợp quốc

Việt Nam khẳng định vai trò chủ động, tích cực tại Liên hợp quốc

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Sự hợp tác giữa Việt Nam và Liên hợp quốc (LHQ) là ví dụ điển hình về hợp tác phát triển giữa các nước thành viên LHQ và vai trò của LHQ trong thúc đẩy hợp tác quốc tế giải quyết các vấn đề toàn cầu.
Sáng 20/9, không ghi nhận ca mắc mới COVID-19

Sáng 20/9, không ghi nhận ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Bản tin của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch sáng ngày 20/9 cho biết, không có ca mắc mới COVID-19. Đến nay cũng đã sang ngày thứ 18, Việt Nam không ghi nhận ca mắc COVID-19 trong cộng đồng. Số bệnh nhân COVID-19 hiện vẫn là 1.068.
Sạt lở ở huyện biên giới Kỳ Sơn, một bản bị cô lập hoàn toàn

Sạt lở ở huyện biên giới Kỳ Sơn, một bản bị cô lập hoàn toàn

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Tại huyện biên giới Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An, mưa lớn đã gây sạt lở đất đá đè chết 8 con trâu của người dân, một số tuyến đường bị ách tắc.
Công điện về khẩn trương khắc phục hậu quả bão số 5 và ứng phó mưa lũ

Công điện về khẩn trương khắc phục hậu quả bão số 5 và ứng phó mưa lũ

Tin tức - PV - 19:34, 19/09/2020
Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai, Ủy ban Quốc gia Ứng phó sự cố thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn vừa có Công điện về việc khẩn trương khắc phục hậu quả bão số 5 và ứng phó với mưa lũ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chủ trì buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chủ trì buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội

Thời sự - PV - 16:14, 19/09/2020
Đại hội của Đảng bộ Hà Nội cần nhận thức sâu sắc và nỗ lực phát triển xứng đáng là thành phố có vị trí, vai trò đầu não đặc biệt quan trọng của Thủ đô ngàn năm văn hiến.
Xử lý trách nhiệm cán bộ để xảy ra khai thác đá trái phép tại núi Hòn Chà

Xử lý trách nhiệm cán bộ để xảy ra khai thác đá trái phép tại núi Hòn Chà

Bạn đọc - Lê Phương - 16:06, 19/09/2020
Số báo 68, thứ Ba, ra ngày 25/8, Báo Dân tộc và Phát triển đăng bài: Bình Định: Đá tặc băm nát núi Hòn Chà - Chính quyền bó tay! Bài viết phản ánh về việc nhiều năm nay, núi Hòn Chà, phường Trần Quang Diệu, TP. Quy Nhơn (Bình Định) đã bị các đối tượng khai thác đá trái phép ngang nhiên băm nát nhưng các cơ quan chức năng không có biện pháp dứt điểm.