Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bánh uôi - Nét độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực của người Mường

Lam Anh (t/h) - 13:35, 03/02/2022

Bánh uôi là đặc sản của người Mường ở Hòa Bình. Bánh có rất nhiều tên gọi khá hay, ý nghĩa và mĩ miều khác như bánh tình yêu, bánh cặp, bánh vợ chồng hay bánh đoàn kết... Bánh uôi chính là niềm tự hào của người Mường, là một nét độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực của một miền sơn cước mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Người Mường làm bánh uôi ngày Tết
Người Mường làm bánh uôi ngày Tết

Trong tiếng Mường, bánh uôi được gọi là "peẻng uôi". Không ai biết bánh uôi có từ khi nào, kể cả những cụ cao niên trong làng, chỉ biết rằng bánh đã được truyền qua nhiều thế hệ.

Nguyên liệu chính để làm nên loại bánh thơm ngon này là bột gạo nếp nương. Loại bánh rất giản dị, có hình dáng và hương vị rất đặc biệt đem lại sự thích thú cho người ăn. Làm bánh uôi rất đơn giản nhưng cần sự tỷ mỉ. Khâu quan trọng nhất là chuẩn bị bột để làm bánh. Gạo làm bánh được chọn từ loại gạo nếp nương còn thơm hương lúa mới. Vo gạo thật sạch, ngâm gạo trong nước khoảng 2 giờ cho mềm, vớt ra để ráo nước và đem xay.

Bánh uôi được làm với 2 loại nhân, là mặn và ngọt. Nếu là nhân ngọt thì được làm bằng hạt đậu nho nhe (một loại hạt đặc trưng của người Mường ở Hòa Bình) hoặc đậu xanh. Theo người dân ở đây, nho nhe là ngon nhất. Hạt nho nhe được nấu chín rồi giã nát, cho ra bát và trộn với đường. Riêng nhân mặn, chỉ cần tẩm ướp thịt lợn với gia vị cùng một ít tiêu là được.

Lá gói cũng là một yếu tố quyết định đến độ ngon của cặp bánh. Lá dùng để gói bánh là loại lá chuối rừng hoặc lá chuối tây, được cắt thành từng miếng vừa gói. Trước khi gói, người dân thường phơi lá chuối ngoài nắng hoặc hơ qua lửa cho mềm để lá không bị rách khi gói, sau đó dùng khăn lau thật sạch lá trước khi gói bánh. Ông Bùi Văn Binh, ở xã Tự Do, huyện Lạc Sơn (Hòa Bình) cho biết: “Ở xứ Mường, tùy vào từng vùng mà lá gói khác nhau, để bánh uôi đạt được mùi thơm đặc trưng, thì lá bương là tốt nhất”.

Chiếc bánh uôi giàu tính nhân văn của người Mường
Chiếc bánh uôi giàu tính nhân văn của người Mường

Bột hòa vào nước, trộn nhuyễn thành một khối trắng tinh, rồi xắt thành từng miếng nhỏ, cho nhân bánh vào giữa và vo tròn lại. Khi gói, đặt hai phần bánh ở hai đầu đối xứng trong miếng lá chuối, cuộn lại, xoắn nhanh và chặt tay. Sau đó, gập đôi hai đầu thành một và buộc lại bằng một dây lạt mềm, cuối cùng cắt gọn cuống lá chuối thừa sao cho gọn gàng và đẹp mắt. Bánh có hình dạng khá kỳ lạ và đặc biệt với hai phần giống hệt nhau như song sinh, hai bánh úp mặt vào nhau tuy hai mà như một.

Bánh gói xong được xếp vào chõ theo chiều dựng đứng để khi hấp bánh được chín đều. Hấp bánh trong khoảng gần 1 giờ đồng hồ, khi thấy lá chuối chuyển sang màu đậm là bánh đã chín, gắp bánh để ra đĩa. Khi ăn, tháo dây lạt ra, tách hai đầu lá đang che kín hai phần bánh, nhẹ nhàng khéo léo bóc lớp lá chuối bên ngoài từ trên xuống theo chiều gân lá.

Ngày Tết, nhấp một ngụm rượu cần, thưởng thức chiếc bánh uôi và trao nhau những câu chúc là tục lệ cổ xưa của đồng bào Mường
Ngày Tết, nhấp một ngụm rượu cần, thưởng thức chiếc bánh uôi và trao nhau những câu chúc là tục lệ cổ xưa của đồng bào Mường

Hương vị lá chuối, lá bương hòa quyện cùng bột gạo nếp thơm dẻo, nhân đậu thịt bùi, ngậy tan trong miệng tạo nên ấn tượng khó quên. Anh Phạm Quốc Duyệt, xóm Đúng Thá, xã Thu Phong (Cao Phong) chia sẻ: Người Cao Phong thường có phong tục làm bánh uôi vào dịp Tết. Trên mâm cúng ông bà tổ tiên, bên cạnh đĩa xôi, con gà, cặp bánh chưng thì không thể thiếu đĩa bánh uôi. Cũng như bánh chưng, lũ trẻ ở đây mặc định rằng cứ nhìn thấy bà, thấy mẹ làm bánh uôi là thấy Tết.

Bánh uôi đã đi vào tiềm thức những người con xứ Mường bình dị và nhẹ nhàng như thế. Ngày nay, ở nhiều nơi trên địa bàn tỉnh Hòa Bình vẫn giữ phong tục thơm thảo vào ngày Tết. Đó là sau khi làm lễ cúng ông bà, tổ tiên, bà con sẽ treo một cặp bánh uôi và bánh chưng lên mỗi loại nông cụ như cuốc, cày, dao, liềm... đồng thời bóc bánh cho con vật trong nhà ăn. Hành động đó như một lời cảm ơn chân thành vì đã cùng họ lao động, sản xuất, canh giữ nhà cửa trong năm qua. Đó cũng là một trong những nét đẹp văn hóa đầy tính nhân văn của đồng bào Mường./.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Trao quyết định của Chủ tịch nước cho các sĩ quan đi thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình

Trao quyết định của Chủ tịch nước cho các sĩ quan đi thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình

Tin tức - PV - 20:59, 07/02/2023
Ngày 7/2, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức lễ trao Quyết định của Chủ tịch nước cho 7 sĩ quan đi thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình (GGHB) Liên hợp quốc tại Phái bộ UNISFA (khu vực Abyei), Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và tổng kết nhiệm kỳ của Tổ Công tác tại Phái bộ Cộng hòa Trung Phi.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Các cơ quan của Quốc hội cần tăng cường giám sát tình hình kinh tế vĩ mô

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Các cơ quan của Quốc hội cần tăng cường giám sát tình hình kinh tế vĩ mô

Thời sự - PV - 20:53, 07/02/2023
Chủ trì cuộc họp của Lãnh đạo Quốc hội với Thường trực các cơ quan của Quốc hội sáng nay, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ yêu cầu các cơ quan của Quốc hội thường xuyên, tăng cường giám sát về tình hình kinh tế vĩ mô, các loại thị trường tài chính, tiền tệ, chứng khoán, thị trường bất động sản, thị trường trái phiếu doanh nghiệp... Tình hình có vấn đề nóng, bức xúc mới phát sinh thì phải có các giải pháp mới. Chúng ta đồng hành với Chính phủ hay không là ở góc độ như vậy.
Điện Biên: Phát triển cây dược liệu dưới tán rừng

Điện Biên: Phát triển cây dược liệu dưới tán rừng

Kinh tế - PV - 19:13, 07/02/2023
Khai thác tiềm năng, lợi thế và liên kết trồng cây dược liệu dưới tán rừng, tạo ra chuỗi giá trị đã và đang mở ra hướng đi mới trên địa bàn tỉnh Điện Biên, góp phần chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị kinh tế cho người dân.
Kon Tum: Nỗ lực bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống

Kon Tum: Nỗ lực bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống

Sắc màu 54 - PV - 19:12, 07/02/2023
Xác định giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, tỉnh Kon Tum có nhiều chính sách, tập trung nguồn lực để làm tốt việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các DTTS.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án giảm nghèo bền vững

Đẩy nhanh tiến độ các dự án giảm nghèo bền vững

Xã hội - PV - 19:11, 07/02/2023
Để giảm nghèo hiệu quả, hạn chế tình trạng tái nghèo, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên tích cực triển khai các giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, tiểu dự án thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.
Tp. Pleiku (Gia Lai) sẵn sàng cho công tác giao - nhận quân năm 2023

Tp. Pleiku (Gia Lai) sẵn sàng cho công tác giao - nhận quân năm 2023

Những ngày này, Hội đồng Nghĩa vụ Quân sự của Tp. Pleiku (Gia Lai) đang chủ động, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương hoàn tất các khâu trong quy trình tuyển chọn, gọi thanh niên nhập ngũ. Đồng thời tổ chức gặp gỡ động viên thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự sẵn sàng lên đường nhập ngũ, phấn đấu hoàn thành 100% chỉ tiêu trên giao với chất lượng thanh niên cao hơn năm trước.
Mù Cang Chải (Yên Bái): Thúc đẩy kỹ năng lãnh đạo và bình đẳng giới

Mù Cang Chải (Yên Bái): Thúc đẩy kỹ năng lãnh đạo và bình đẳng giới

Xã hội - PV - 19:10, 07/02/2023
Qua hoạt động của FEMMA triển khai tại Mù Cang Chải đã có hàng trăm phụ nữ được cung cấp các kiến thức và kỹ năng lãnh đạo, quản lý thúc đẩy bình đẳng giới then chốt.
Lên miền sơn cước thưởng thức đặc sản sùng tre

Lên miền sơn cước thưởng thức đặc sản sùng tre

Ẩm thực - PV - 19:09, 07/02/2023
A Lưới là một huyện miền núi biên giới phía Tây của tỉnh Thừa Thiên Huế, nơi đây tập trung nhiều đồng bào các DTTS cùng sinh sống như Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hy... Các bản làng nép mình trong các thung lũng dọc theo dãy Trường Sơn hùng vĩ, được núi rừng bao bọc, chở che, nên nếp sinh hoạt của người đồng bào cũng hài hòa với thiên nhiên, đồi núi. Cũng chính thiên nhiên là nơi cung cấp các sản vật, nguồn nguyên liệu để chế biến nên những món ăn dân dã mà độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa nơi này.
Đơn giản hóa thủ tục hải quan, tạo thuận lợi thương mại năm 2023

Đơn giản hóa thủ tục hải quan, tạo thuận lợi thương mại năm 2023

Tin tức - Hoàng Minh - 19:05, 07/02/2023
Tổng cục Hải quan vừa có quyết định giao chỉ tiêu cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục hải quan, tạo thuận lợi thương mại năm 2023 với mục tiêu tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, rút ngắn thời gian thông quan, giải phóng hàng.
Kon Tum: Sáng kiến góp phần giữ gìn và quảng bá văn hóa của dân tộc Brâu

Kon Tum: Sáng kiến góp phần giữ gìn và quảng bá văn hóa của dân tộc Brâu

Gương sáng giữa cộng đồng - PV - 19:03, 07/02/2023
Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Brâu ở Kon Tum, em Phạm Thị Thùy Trang (lớp 9D1, Trường THCS-THPT Liên Việt Kon Tum) đã sáng tạo dự án “Giữ gìn và quảng bá nét đẹp văn hóa dân tộc Brâu”. Dự án này đã đạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tạo Khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học năm 2022-2023.
Những thói quen giúp phòng ngừa ung thư tốt nhất

Những thói quen giúp phòng ngừa ung thư tốt nhất

Sống khỏe - Như Ý - 19:02, 07/02/2023
Trong những năm gần đây, số ca mắc và tử vong do bệnh ung thư tại Việt Nam đang tăng lên đáng kể. Một trong những biện pháp phòng, chống ung thư hiệu quả là tạo thói quen quan tâm tới những thay đổi của cơ thể, khám sức khỏe tổng quát và tầm soát ung thư định kỳ để kịp thời ngăn chặn những mầm mống của bệnh ung thư... Sau đây là những thói quen giúp phòng ngừa ung thư một các đơn giản hiệu quả nhất mời các bạn tham khảo.