Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Hoàng Thùy - 16:16, 14/01/2022

Ngày hội văn hóa các dân tộc được TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường niên. Ngoài các tiết mục văn hóa dân gian, thi nghề truyền thống, phần thi ẩm thực luôn thu hút du khách. Cùng với vô số món ngon đặc trưng của đồng bào DTTS tại chỗ, xôi tím của người Thái tạo ấn tượng đặc biệt bởi màu sắc đẹp mắt từ một loại cây rừng với ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ, trù phú.

Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực
Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực

Cộng đồng người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk chủ yếu từ các tỉnh Sơn La, Lai Châu di cư vào lập nghiệp từ những năm 50 của thế kỷ trước. Vào định cư ở vùng đất mới, song đồng bào vẫn giữ gìn được các phong tục, tập quán đặc trưng văn hóa và cả các món ăn truyền thống, trong đó có xôi tím.

Trong một lần tham gia lễ hội các dân tộc trên địa bàn TP. Buôn Ma Thuột, chúng tôi được chứng kiến đầy đủ một quy trình làm xôi tím gắn với những câu chuyện thú vị.

Theo quan niệm của đồng bào Thái, hạt gạo nếp tượng trưng cho sự no đủ, màu tím từ lá khẩu cắm mang ý nghĩa cho sự trù phú, đất đai màu mỡ. Trong các dịp lễ, Tết, những ngày quan trọng trong gia đình, hoặc thiết đãi khách quý, người Thái đều nấu món xôi tím. Mỗi gia đình đều có chiếc chõ bằng gỗ, dùng để đồ xôi và hấp những món ăn truyền thống khác.

Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối
Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối

Tâm huyết với văn hóa truyền thống dân tộc Thái, hơn 20 năm nay chị Lù Thị Hạnh ở thôn 1, xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, đã góp công lớn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa, khôi phục những đặc trưng văn hóa truyền thống của người Thái đang có nguy cơ mai một.

Chị Hạnh chia sẻ, “xôi tím của người Thái đặc biệt ở phần tạo màu tự nhiên, bằng một loại cây rừng có tên khẩu cắm và kỹ thuật đồ xôi trong chõ. Xôi tím ngon phải được làm từ loại nếp nương được trỉa trên đồi cao, hạt to, mẩy”.

Đối với đồng bào dân tộc Thái, lá khẩu cắm không chỉ đơn thuần dùng để chế biến thức ăn, tạo màu sắc đẹp, bắt mắt cho món xôi tím, mà còn được biết đến là một loại cây thuốc có tính mát, tác dụng chữa các bệnh như ho, viêm phế quản, nhiều đờm...

Trước khi đồ xôi, người đầu bếp phải ngâm gạo, đãi sạch, đồng thời đun sôi nước lá khẩu cắm cho đến khi nước sánh lại, thành màu tím tươi. Chờ nước nguội, thì cho gạo nếp vào ngâm khoảng 10 tiếng để hạt gạo thấm đều màu tím, rồi vớt ra để ráo nước mới đổ vào chõ đồ trên bếp lửa.

Xôi tím có màu đậm hay nhạt, phụ thuộc vào nước lá khẩu cắm đặc hay loãng và kinh nghiệm đồ xôi của mỗi người. Để hương vị xôi tím thêm thơm ngon, chõ gỗ đồ xôi phải sạch sẽ và phải luôn giữ ngọn lửa đều, than hồng cho đến khi xôi chín đều.

Mâm cơm các món truyền thống của người Thái
Mâm cơm các món truyền thống của người Thái

Bà Lò Thị Đôi thôn 1 chia sẻ: Ngày xưa, người Thái di cư vào Tây Nguyên hầu như ai cũng mang theo hạt giống các loại rau, gia vị quê hương Tây Bắc vào trồng để chế biến các món ăn đặc trưng của dân tộc, phụ nữ thì mang theo bộ trang phục truyền thống, khăn piêu đặc trưng của phụ nữ Thái. Vì vậy, những ngày hội, ngày lễ lớn phụ nữ Thái lại cùng nhau chuẩn bị những món ăn truyền thống đãi khách.

Dù xa quê nhiều năm, nhưng người Thái ở Hòa Phú vẫn gìn giữ trang phục áo cóm, váy đen, khăn piêu; giữ điệu múa sạp, múa cộng đồng; ném còn, đập niêu; giữ những món ăn truyền thống như xôi tím, thịt lợn gác bếp, rượu nếp… qua đó góp phần phong phú thêm bản sắc văn hóa các dân tộc, cũng như văn hóa ẩm thực của đồng bào DTTS Tây Nguyên.

Tin cùng chuyên mục
Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc- 2022: Vẫn còn nhiều trăn trở

Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc- 2022: Vẫn còn nhiều trăn trở

Sau 10 ngày tranh giải, tối 28/5, Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc - 2022 đã khép lại với 11 vở diễn và gần 100 nghệ sĩ, diễn viên được trao huy chương, giải thưởng. Tại Liên hoan, phía sau những huy chương, giải thưởng, các nghệ sỹ, diễn viên tuồng vẫn mang nhiều nỗi trăn trở...
Tin nổi bật trang chủ
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Kết luận Hội nghị đối thoại với nông dân, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh cần tiếp tục nhận thức đúng về vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đặc biệt quan tâm lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, phát huy sức mạnh, vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp, nông thôn. Thực hiện thành công mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước phải gắn liền với sự phát triển khu vực nông thôn và nâng cao trình độ của người nông dân.
Gia Lai: Bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022

Gia Lai: Bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022

Thể thao - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Chiều ngày 29/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai đã tổ chức Lễ bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022.
Ngày 29/5: Việt Nam có 890 ca mắc COVID-19 và 8.439 ca khỏi bệnh

Ngày 29/5: Việt Nam có 890 ca mắc COVID-19 và 8.439 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 1 giờ trước
Ngày 29/5, Việt Nam có 890 ca mắc mới COVID-19 tại 39 tỉnh, thành phố trong đó có 617 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 8.439 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Tin địa phương - NA - 3 giờ trước
Tại xã vùng cao Mường Lống, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đang diễn ra Ngày hội hái mận năm 2022. Đây là sự kiện nhằm quảng bá, giới thiệu thương hiệu mận Tam hoa đến người dân, du khách và các thương lái.
Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Môi trường sống - NA - 3 giờ trước
Tại Vườn quốc gia Bạch Mã (tỉnh Thừa Thiên Huế), Cục Kiểm lâm Việt Nam cùng Tổ chức Động vật châu Á và Vườn quốc gia Bạch Mã tổ chức ra mắt giới thiệu Trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam II, với năng lực nuôi cứu hộ hơn 300 cá thể gấu trong môi trường bán tự nhiên.27
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.
Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 44 gương tiêu biểu trong phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”

Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 44 gương tiêu biểu trong phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”

Gương sáng giữa cộng đồng - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Chiều ngày 29/5, tại huyện Mang Yang, Tỉnh Đoàn Gia Lai tổ chức liên hoan “Tuổi trẻ sáng tạo” cấp tỉnh và đồng hành cùng thanh niên công nhân bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19; phát động cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp” lần thứ VI - năm 2022.
Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Tin tức - L.Minh - 3 giờ trước
Sáng 29/5/2022, Quận ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Ba Đình, TP. Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đến dự.
Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Kinh tế - Cát Tường - 4 giờ trước
Thông tin từ Tổng cục Thống kê công bố sáng 29/5, trong tháng 5/2022, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của cả nước ước đạt 62,69 tỷ USD, giảm 4,7% so với tháng trước và tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước.
Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Tiếng nói từ cơ sở - Trọng Bảo - 7 giờ trước
Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh tới 98%, trong đó 50% hộ dân được sử dụng nước sạch theo Quy chuẩn của Bộ Y tế… Để hướng đến mục tiêu này, trong những năm qua, Lào Cai đã đầu tư được nhiều công trình cấp nước sinh hoạt bằng nhiều nguồn vốn như: Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường, Chương trình 134, 135, 30a, Chương trình xây dựng nông thôn mới…
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Media - Văn Hoa - 7 giờ trước
Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.