Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Hoàng Thùy - 16:16, 14/01/2022

Ngày hội văn hóa các dân tộc được TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường niên. Ngoài các tiết mục văn hóa dân gian, thi nghề truyền thống, phần thi ẩm thực luôn thu hút du khách. Cùng với vô số món ngon đặc trưng của đồng bào DTTS tại chỗ, xôi tím của người Thái tạo ấn tượng đặc biệt bởi màu sắc đẹp mắt từ một loại cây rừng với ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ, trù phú.

Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực
Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực

Cộng đồng người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk chủ yếu từ các tỉnh Sơn La, Lai Châu di cư vào lập nghiệp từ những năm 50 của thế kỷ trước. Vào định cư ở vùng đất mới, song đồng bào vẫn giữ gìn được các phong tục, tập quán đặc trưng văn hóa và cả các món ăn truyền thống, trong đó có xôi tím.

Trong một lần tham gia lễ hội các dân tộc trên địa bàn TP. Buôn Ma Thuột, chúng tôi được chứng kiến đầy đủ một quy trình làm xôi tím gắn với những câu chuyện thú vị.

Theo quan niệm của đồng bào Thái, hạt gạo nếp tượng trưng cho sự no đủ, màu tím từ lá khẩu cắm mang ý nghĩa cho sự trù phú, đất đai màu mỡ. Trong các dịp lễ, Tết, những ngày quan trọng trong gia đình, hoặc thiết đãi khách quý, người Thái đều nấu món xôi tím. Mỗi gia đình đều có chiếc chõ bằng gỗ, dùng để đồ xôi và hấp những món ăn truyền thống khác.

Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối
Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối

Tâm huyết với văn hóa truyền thống dân tộc Thái, hơn 20 năm nay chị Lù Thị Hạnh ở thôn 1, xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, đã góp công lớn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa, khôi phục những đặc trưng văn hóa truyền thống của người Thái đang có nguy cơ mai một.

Chị Hạnh chia sẻ, “xôi tím của người Thái đặc biệt ở phần tạo màu tự nhiên, bằng một loại cây rừng có tên khẩu cắm và kỹ thuật đồ xôi trong chõ. Xôi tím ngon phải được làm từ loại nếp nương được trỉa trên đồi cao, hạt to, mẩy”.

Đối với đồng bào dân tộc Thái, lá khẩu cắm không chỉ đơn thuần dùng để chế biến thức ăn, tạo màu sắc đẹp, bắt mắt cho món xôi tím, mà còn được biết đến là một loại cây thuốc có tính mát, tác dụng chữa các bệnh như ho, viêm phế quản, nhiều đờm...

Trước khi đồ xôi, người đầu bếp phải ngâm gạo, đãi sạch, đồng thời đun sôi nước lá khẩu cắm cho đến khi nước sánh lại, thành màu tím tươi. Chờ nước nguội, thì cho gạo nếp vào ngâm khoảng 10 tiếng để hạt gạo thấm đều màu tím, rồi vớt ra để ráo nước mới đổ vào chõ đồ trên bếp lửa.

Xôi tím có màu đậm hay nhạt, phụ thuộc vào nước lá khẩu cắm đặc hay loãng và kinh nghiệm đồ xôi của mỗi người. Để hương vị xôi tím thêm thơm ngon, chõ gỗ đồ xôi phải sạch sẽ và phải luôn giữ ngọn lửa đều, than hồng cho đến khi xôi chín đều.

Mâm cơm các món truyền thống của người Thái
Mâm cơm các món truyền thống của người Thái

Bà Lò Thị Đôi thôn 1 chia sẻ: Ngày xưa, người Thái di cư vào Tây Nguyên hầu như ai cũng mang theo hạt giống các loại rau, gia vị quê hương Tây Bắc vào trồng để chế biến các món ăn đặc trưng của dân tộc, phụ nữ thì mang theo bộ trang phục truyền thống, khăn piêu đặc trưng của phụ nữ Thái. Vì vậy, những ngày hội, ngày lễ lớn phụ nữ Thái lại cùng nhau chuẩn bị những món ăn truyền thống đãi khách.

Dù xa quê nhiều năm, nhưng người Thái ở Hòa Phú vẫn gìn giữ trang phục áo cóm, váy đen, khăn piêu; giữ điệu múa sạp, múa cộng đồng; ném còn, đập niêu; giữ những món ăn truyền thống như xôi tím, thịt lợn gác bếp, rượu nếp… qua đó góp phần phong phú thêm bản sắc văn hóa các dân tộc, cũng như văn hóa ẩm thực của đồng bào DTTS Tây Nguyên.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Sản phẩm - Thị trường - T.Nhân - 21:28, 29/02/2024
Theo UBND huyện Nam Trà My (Quảng Nam), từ ngày 1 đến ngày 3/3, phiên chợ sâm Ngọc Linh và hàng dược liệu, nông sản đặc trưng của huyện sẽ mở cửa trở lại để đón du khách tham quan, mua sắm.
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 20:48, 29/02/2024
Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.
Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Chính sách dân tộc - Mạnh Cường - 20:36, 29/02/2024
Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế vừa ký ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024, với nội dung trọng tâm: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền; tạo sự chuyển biến về nhận thức và trách nhiệm của cán bộ và đồng bào DTTS và miền núi trong công tác phòng, chống ma túy; ngăn chặn không để tệ nạn ma túy xâm nhập vào vùng đồng bào DTTS và miền núi...
Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Chính sách dân tộc - T.Nhân - H.Trường - 20:32, 29/02/2024
Nhằm tạo điều kiện cho học sinh miền núi yên tâm học tập, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn yêu cầu tăng cường bảo đảm các điều kiện ăn, ở, sinh hoạt và học tập cho trẻ em mầm non, học sinh nội trú, bán trú, học sinh vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Tin tức - Tào Đạt - 20:30, 29/02/2024
Sự kiện tắt đèn trong vòng 1 giờ hưởng ứng Giờ Trái đất năm 2024 sẽ diễn ra từ 20h30 đến 21h30, thứ Bảy, ngày 23/3/2024.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Xã hội - Thiên An - 20:28, 29/02/2024
Trong tháng Giêng, tại tỉnh Lạng Sơn có khoảng 300 lễ hội, trong đó có những Lễ hội thu hút số lượng lớn người tham dự, như Lễ hội chùa Bắc Nga, Đền mẫu Đồng Đăng, Hội chùa Tam Thanh, Lễ hội Đền Kỳ Cùng Tà Phủ… Cũng tại thời điểm này, lượng người và phương tiện tham gia giao thông tại Lạng Sơn tăng đột biến. Ngay sau Tết Nguyên đán, lực lượng chức năng đã chủ động tăng cường quân số, trang thiết bị và các biện pháp nhằm bảo đảm giao thông và an ninh trật tự trên địa bàn.
Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Tin tức - Ngọc Thu - 20:25, 29/02/2024
Ngày 29/2, tại thị xã An Khê, Tỉnh đoàn Gia Lai tổ chức Lễ phát động Tháng Thanh niên năm 2024, với chủ đề “Thanh niên xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”. Dự lễ có lãnh đạo tỉnh, cùng hơn 400 đoàn viên, thanh niên, học sinh trên địa bàn thị xã An Khê.
Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Xã hội - Mỹ Dung - 20:22, 29/02/2024
Ngày 29/2, Ban Chỉ đạo vận động, hỗ trợ xây dựng xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hỗ trợ gia đình người có công gặp khó khăn về nhà ở, nhà xuống cấp cần được sửa chữa, xây mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (gọi tắt là BCĐ 714) triển khai kế hoạch thực hiện nhiệm vụ.
Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Pháp luật - Thiên An - 20:20, 29/02/2024
Thực hiện kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2024 (từ ngày 20/11/2023 đến hết ngày 29/2/2024), lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh Bắc Giang đã phát hiện, lập biên bản xử lý hơn 200 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 1,8 tỷ đồng.
Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Tin tức - Vũ Mừng - 20:18, 29/02/2024
Thực hiện Chương trình Tết trồng cây Xuân Giáp Thìn năm 2024, từ ngày 15/2 (tức mùng 6 Tết) đến 27/2, tỉnh Hà Giang đã thực hiện trồng được hơn 566.000 cây xanh, đạt 181% so với cùng kỳ năm 2023 và đạt 26,5% so với kế hoạch trồng cây phân tán theo Chương trình trồng 1 tỷ cây xanh năm 2024; trong đó nhóm cây lâm nghiệp chiếm 84%, còn lại là nhóm cây ăn quả, cây cảnh quan.