Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Hoàng Thùy - 16:16, 14/01/2022

Ngày hội văn hóa các dân tộc được TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường niên. Ngoài các tiết mục văn hóa dân gian, thi nghề truyền thống, phần thi ẩm thực luôn thu hút du khách. Cùng với vô số món ngon đặc trưng của đồng bào DTTS tại chỗ, xôi tím của người Thái tạo ấn tượng đặc biệt bởi màu sắc đẹp mắt từ một loại cây rừng với ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ, trù phú.

Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực
Xôi tím của người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) trong cuộc thi ẩm thực

Cộng đồng người Thái ở xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk chủ yếu từ các tỉnh Sơn La, Lai Châu di cư vào lập nghiệp từ những năm 50 của thế kỷ trước. Vào định cư ở vùng đất mới, song đồng bào vẫn giữ gìn được các phong tục, tập quán đặc trưng văn hóa và cả các món ăn truyền thống, trong đó có xôi tím.

Trong một lần tham gia lễ hội các dân tộc trên địa bàn TP. Buôn Ma Thuột, chúng tôi được chứng kiến đầy đủ một quy trình làm xôi tím gắn với những câu chuyện thú vị.

Theo quan niệm của đồng bào Thái, hạt gạo nếp tượng trưng cho sự no đủ, màu tím từ lá khẩu cắm mang ý nghĩa cho sự trù phú, đất đai màu mỡ. Trong các dịp lễ, Tết, những ngày quan trọng trong gia đình, hoặc thiết đãi khách quý, người Thái đều nấu món xôi tím. Mỗi gia đình đều có chiếc chõ bằng gỗ, dùng để đồ xôi và hấp những món ăn truyền thống khác.

Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối
Xôi tím được đồ trong chõ gỗ nguyên khối

Tâm huyết với văn hóa truyền thống dân tộc Thái, hơn 20 năm nay chị Lù Thị Hạnh ở thôn 1, xã Hòa Phú, TP. Buôn Ma Thuột, đã góp công lớn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa, khôi phục những đặc trưng văn hóa truyền thống của người Thái đang có nguy cơ mai một.

Chị Hạnh chia sẻ, “xôi tím của người Thái đặc biệt ở phần tạo màu tự nhiên, bằng một loại cây rừng có tên khẩu cắm và kỹ thuật đồ xôi trong chõ. Xôi tím ngon phải được làm từ loại nếp nương được trỉa trên đồi cao, hạt to, mẩy”.

Đối với đồng bào dân tộc Thái, lá khẩu cắm không chỉ đơn thuần dùng để chế biến thức ăn, tạo màu sắc đẹp, bắt mắt cho món xôi tím, mà còn được biết đến là một loại cây thuốc có tính mát, tác dụng chữa các bệnh như ho, viêm phế quản, nhiều đờm...

Trước khi đồ xôi, người đầu bếp phải ngâm gạo, đãi sạch, đồng thời đun sôi nước lá khẩu cắm cho đến khi nước sánh lại, thành màu tím tươi. Chờ nước nguội, thì cho gạo nếp vào ngâm khoảng 10 tiếng để hạt gạo thấm đều màu tím, rồi vớt ra để ráo nước mới đổ vào chõ đồ trên bếp lửa.

Xôi tím có màu đậm hay nhạt, phụ thuộc vào nước lá khẩu cắm đặc hay loãng và kinh nghiệm đồ xôi của mỗi người. Để hương vị xôi tím thêm thơm ngon, chõ gỗ đồ xôi phải sạch sẽ và phải luôn giữ ngọn lửa đều, than hồng cho đến khi xôi chín đều.

Mâm cơm các món truyền thống của người Thái
Mâm cơm các món truyền thống của người Thái

Bà Lò Thị Đôi thôn 1 chia sẻ: Ngày xưa, người Thái di cư vào Tây Nguyên hầu như ai cũng mang theo hạt giống các loại rau, gia vị quê hương Tây Bắc vào trồng để chế biến các món ăn đặc trưng của dân tộc, phụ nữ thì mang theo bộ trang phục truyền thống, khăn piêu đặc trưng của phụ nữ Thái. Vì vậy, những ngày hội, ngày lễ lớn phụ nữ Thái lại cùng nhau chuẩn bị những món ăn truyền thống đãi khách.

Dù xa quê nhiều năm, nhưng người Thái ở Hòa Phú vẫn gìn giữ trang phục áo cóm, váy đen, khăn piêu; giữ điệu múa sạp, múa cộng đồng; ném còn, đập niêu; giữ những món ăn truyền thống như xôi tím, thịt lợn gác bếp, rượu nếp… qua đó góp phần phong phú thêm bản sắc văn hóa các dân tộc, cũng như văn hóa ẩm thực của đồng bào DTTS Tây Nguyên.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Gia Lai, Kon Tum bảo đảm tốt an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán

Gia Lai, Kon Tum bảo đảm tốt an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán

Xã hội - Ngọc Thu - 11 phút trước
Trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Kon Tum được bảo đảm ổn định, góp phần quan trọng để Nhân dân đón một cái Tết ấm áp, đoàn viên cùng gia đình.
Thêm cơ hội cho đồng bào DTTS phát triển

Thêm cơ hội cho đồng bào DTTS phát triển

Trang địa phương - PV - 24 phút trước
Chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi được đánh giá sẽ là “cú hích” phát triển cho đồng bào DTTS và miền núi trên địa bàn cả nước. Tại tỉnh Điện Biên, mặc dù mới được triển khai, song Chương trình đã và đang góp phần thay đổi diện mạo khu vực vùng cao, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Quảng Ninh: Năm 2023, phấn đấu trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao

Quảng Ninh: Năm 2023, phấn đấu trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao

Tin địa phương - Mỹ Dung - 31 phút trước
Ngày 27/1/2023 (tức ngày mùng 6 Tết Quý Mão), toàn tỉnh Quảng Ninh đã đồng loạt tổ chức Lễ phát động Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Quý Mão 2023 tại tất cả các địa phương, với mục tiêu năm 2023 sẽ trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao như lim, dổi, lát… trên địa bàn tỉnh.
Thể thao Việt Nam sẵn sàng cho năm 2023 đầy bận rộn

Thể thao Việt Nam sẵn sàng cho năm 2023 đầy bận rộn

Thể thao - Hoàng Minh - 1 giờ trước
Bước sang năm mới 2023, thể thao Việt Nam đang hừng hực khí thế để chinh phục các giải đấu thể thao lớn sắp diễn ra. Trong đó có những sự kiện nổi bật như World Cup bóng đá nữ 2023 với sự kiện lịch sử khi đội tuyển nữ Việt Nam có lần đầu tiên tham dự; bên cạnh đó là các giải đấu tầm cỡ khác như Sea Game 32 tại Campuchia, ASIAD 19 và các đại hội thể thao châu lục…
Thái Nguyên: Rộn ràng Khai hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023

Thái Nguyên: Rộn ràng Khai hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023

Tin địa phương - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Ngày 27/1, tại huyện Phú Lương (Thái Nguyên) đã diễn ra khai mạc Lễ hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023. Lễ hội đền Đuổm thu hút đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về: Chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại tỉnh Thái Nguyên; Chủ tịch nước tham dự chương trình Tết Nhân ái Xuân Quý Mão 2023 tại huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang; Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc thăm, chúc Tết đồng bào DTTS tại các địa phương… cùng một số thông tin về công tác dân tộc, tôn giáo, văn hóa - xã hội nổi bật khác tại các địa phương trên cả nước. Phần đọc báo hôm nay sẽ giới thiệu bài viết: Người dân ở Đăk Pao thoát nghèo nhờ từ bỏ "ma men" của tác giả Tiêu Dao
Hà Giang: Chăm lo đời sống đồng bào DTTS

Hà Giang: Chăm lo đời sống đồng bào DTTS

Trang địa phương - PV - 1 giờ trước
Xác định thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc là nhiệm vụ quan trọng để đạt được mục tiêu phát triển KT-XH, bảo đảm an ninh - quốc phòng, Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang đã chủ động tham mưu, cụ thể hóa, vận dụng linh hoạt các chính sách dân tộc vào thực tiễn địa phương, góp phần đẩy mạnh phát triển KT-XH, kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo, xây dựng đời sống văn hóa trong đồng bào các DTTS.
Bài thuốc từ cây thành ngành

Bài thuốc từ cây thành ngành

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 5 giờ trước
Cây thành ngành còn có tên khác như: vàng la, cúc lương, cây ngành ngạnh, cây đỏ ngọn… có vị ngọt kèm theo chút chát và chua. Khi ngậm trong miệng sẽ có vị đắng nhẹ có công dụng giải độc cơ thể, thanh nhiệt, hỗ trợ trị xơ vữa động mạch, thiểu năng tuần hoàn não, tăng cường sức khỏe, cải thiện tim mạch... Sau đây là một số bài thuốc từ cây thành ngành mời bà con tham khảo.
Công bố Top 5 Quả bóng Vàng Việt Nam 2022

Công bố Top 5 Quả bóng Vàng Việt Nam 2022

Thể thao - Hoàng Minh - 5 giờ trước
Trong ngày đầu tiên khai Xuân 2023, Ban Tổ chức Quả bóng Vàng Việt Nam đã công bố Top 5 Quả bóng vàng Việt Nam 2022.
Tết Khuyến học Xuân Quý Mão 2023 tại xứ Thanh

Tết Khuyến học Xuân Quý Mão 2023 tại xứ Thanh

Giáo dục - Quỳnh Trâm - CTV - 7 giờ trước
Nhân dịp đầu Xuân Quý Mão 2023, tối 26/1 (tức mùng 5 Tết), Hội Khuyến học tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình Thanh Hóa tổ chức Chương trình “Tết Khuyến học” xứ Thanh; trao học bổng cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vươn lên học giỏi; trao thưởng cho người lao động sáng tạo tiêu biểu và ra mắt Quỹ học bổng Nguyễn Chích.
Thủ tướng dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão

Thủ tướng dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão

Thời sự - PV - 7 giờ trước
Nhân Tết cổ truyền của dân tộc - Xuân Quý Mão 2023, sáng 27/1 (mùng 6 tháng Giêng), tại Khu di tích K9-Đá Chông, Ba Vì, Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và dự lễ phát động Tết trồng cây "Đời đời nhớ ơn Bác Hồ".