Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Y Ser Bkrông với nghệ thuật tạc tượng gỗ Tây Nguyên

Lê Hường - 10:14, 15/08/2022

Y Ser Bkrông hiện là nghệ nhân nổi tiếng trong vùng với nghệ thuật tạc tượng gỗ. Trong mỗi bức tượng gỗ do anh chế tác hàm chứa nét đẹp văn hóa, tập quán sinh hoạt, lao động , tâm tư, tình cảm cùng nhiều ý nghĩa nhân văn, sâu sắc của đồng bào Ê Đê .

Nghệ nhân Y Ser chia sẻ ký ức sáng tạo bộ tượng đội chiêng Knăh của dân tộc Ê Đê
Nghệ nhân Y Ser chia sẻ ký ức sáng tạo bộ tượng đội chiêng Knăh của dân tộc Ê Đê

Giữ hồn tượng gỗ

Homestay Hnoh Ea Kao của gia đình nghệ nhân Y Ser Bkrông (SN 1985), nằm giữa những bức tường tranh bích họa tại buôn Tơng Jú, xã Ea Kao, TP. Buôn Ma Thuột. Bên trong, trưng bày hàng chục bức tượng gỗ dân gian do chính tay nghệ nhân đục đẽo.

Anh Y Ser Bkrông là một trong số ít người trẻ gìn giữ và sống được với nghề tạc tượng dân gian. Từ khi còn nhỏ Y Ser đã quan sát ông ngoại làm cối, chày và tượng bằng những khúc gỗ nên anh rất thích. Mỗi khi lên rẫy thấy cây gỗ, trong đầu anh lại tưởng tượng ra những con vật, hình người nên anh mang về nhà rồi dùng dao, xà gạc chặt, đẽo nhưng đôi bàn tay chưa tạo thành hình thù giống như trong suy nghĩ của mình.

Anh âm thầm tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm tạc tượng qua các nghệ nhân có tiếng, rồi tự sắm cho mình bộ đồ nghề đơn sơ, tạc ra những bức tượng đơn giản. Hơn 10 năm học hỏi, tìm hiểu và tạc tượng Y Ser không chỉ giỏi nghề mà còn am hiểu sâu về tượng nhà mồ, tượng gỗ dân gian.

Anh Y Ser kể: Bức tượng đầu tiên anh hoàn thành là con voi Tây Nguyên, vì đó là con vật gắn liền với cuộc sống của người dân Tây Nguyên, và  tượng voi cũng dễ tạc, chi tiết đơn giản. Sau con voi, anh tiếp tục tạc những con thú, chim, con người… với bản sắc văn hóa riêng của vùng đất Tây Nguyên. Mỗi khi hình dung ra một tác phẩm, anh lại lên rẫy đi tìm gốc cây, đoạn gỗ ưng ý, đúng thế tượng mang về để thỏa mãn sáng tạo của mình.

Khi đã thành thạo nghề, Y Ser mạnh dạn tham gia các cuộc thi tạc tượng dân gian để học hỏi kinh nghiệm, trau dồi kiến thức cho bản thân. Tác phẩm “Đôi chân trần” của anh đã đạt giải nhì Hội thi tạc tượng gỗ dân gian Tây Nguyên năm 2015. Năm đó, Y Ser là một trong số ít thí sinh trẻ tuổi tham gia và đạt giải khi tuổi đời còn rất trẻ.

““Đôi chân trần” khắc họa hình tượng người đàn ông Ê Đê gầy gò, cầm chiếc xà gạc và đi chân đất. Người đàn ông đó không màng đến bản thân, lam lũ làm việc để lo cho gia đình, con cái”, Y Ser trải lòng. 

Bộ tượng đội chiêng Knăh gồm 7 người đánh chiêng, 1 người đánh trống của nghệ nhân Y Ser
Bộ tượng đội chiêng Knăh gồm 7 người đánh chiêng, 1 người đánh trống của nghệ nhân Y Ser

 Đến năm 2017, anh Y Ser tiếp tục tham gia cuộc thi tạc tượng gỗ dân gian Tây Nguyên được tổ chức tại TP. Buôn Ma Thuột và được giải khuyến khích với tác phẩm “Tâm tư già làng”...; Rồi hàng loạt các tác phẩm khác như, tượng người vợ địu con, người chồng vác xà gạc cùng nhau đi lên rẫy hay người cha ôm mặt trời soi đường cho người con đi… do anh tạc ra luôn tạo được sự tò mò, thích thú cho nhiều du khách. Bởi mỗi bức tượng, anh Y Ser đều gửi gắm vào trong đó những ý nghĩa nhân văn, những tập quán sinh hoạt, lao động, nét đẹp văn hóa của người Ê Đê.

Kể về cảm xúc tạc tác phẩm tượng gỗ về đội chiêng Knăh, Y Ser giải bày, là thành viên trong đội chiêng của buôn Tơng Jú, anh hiểu được rằng, cồng chiêng gắn liền với đời sống sinh hoạt văn hóa, tâm linh và là tài sản vô giá của đồng bào dân tộc Ê Đê. Hình ảnh đội chiêng diễn tấu trong sinh hoạt cộng đồng, nghi lễ truyền thống in hằn trong tâm trí anh, và anh đã  nuôi ý tưởng làm bộ tượng gỗ đội nghệ nhân đánh cồng chiêng. 

"Tôi sưu tầm gốc cây, khúc gỗ về tạc, bộ tượng gỗ “Đội chiêng Knăl” hoàn thành gồm 7 người đánh chiêng và 1 người đánh trống, khắc họa không gian văn hóa cồng chiêng của người Ê Đê", anh Y Ser cho biết.

Những bức tượng gỗ dân gian đang nghệ nhân Y Ser làm để trang trí cầu thang nhà dài
Những bức tượng gỗ dân gian được nghệ nhân Y Ser làm để trang trí cầu thang nhà dài

Cháy hết mình ngọn lửa đam mê

Anh Y Ser cho biết: Khi tượng nhà mồ mai một, thay vào đó các nhóm tượng dân gian để trang trí trong các khu du lịch, quán cà phê ngày càng được sử dụng nhiều, không ít người dân còn dùng tượng gỗ để bày trí nhà cửa. Đây cũng chính là cơ hội để các nghệ nhân tạc tượng được thỏa sức sáng tạo, thồi hồn vào những khúc gỗ và sống được với nghề.

Hiện nay, anh Y Ser là một trong số ít nghệ nhân được nhiều khu du lịch, khu sinh thái trên địa bàn tỉnh mời đến tạc tượng trang trí. Nghề tạc tượng không chỉ giúp anh thỏa mãn niềm đam mê, góp phần lưu giữ văn hóa truyền thống, giúp gia đình có thêm thu nhập trang trải cho cuộc sống, và còn góp phần quan trọng trong việc phát du lịch trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, đặc biệt là du lịch cộng đồng.

“Nhiều du khách đến các điểm du lịch cộng đồng rất thích thú và muốn tìm hiểu về ý nghĩa của tượng dân gian, qua đó hiểu được văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên. Thậm chí, nhiều người còn đặt nghệ nhân tạc tượng để mang về trang trí, trưng bày trong nhà”, anh Y Ser chia sẻ thêm.

Bức tượng già làng hút thuốc và em bé của nghệ nhân Y Ser đang được trưng bày tại khuôn viên Homestay Hnoh Ea Kao
Bức tượng già làng hút thuốc và em bé của nghệ nhân Y Ser đang được trưng bày tại khuôn viên Homestay Hnoh Ea Kao

Mong muốn lan tỏa sâu rộng tình yêu văn hóa dân tộc trong giới trẻ, đặc biệt lưu giữ nghề tạc tượng gỗ, anh Y Ser âm thầm chỉ dạy cho nhiều bạn trẻ trong gia đình, dòng tộc, buôn làng những kỹ thuật cơ bản về tạc tượng. Chỉ cần có người đam mê muốn học tạc tượng, anh Y Ser đều chỉ dạy tận tình.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa Thể thao và du lịch tỉnh Đắk Lắk, trên địa bàn có 606 buôn đồng bào dân tộc thiểu số tại 15 huyện, thị xã, thành phố. Hiện toàn tỉnh có tổng cộng 11.835 nghệ nhân các loại hình di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 312 nghệ nhân biết tạc tượng.

Không chỉ là nghệ nhân tạc tượng giỏi, anh Y Ser còn thông thạo cách nấu rượu cần và chế biến các món ăn truyền thống. Ngôi nhà gia đình anh đang sinh sống đang dần trở thành điểm đến lý thú cho du khách. Ở đó, không chỉ có nhà sàn, tượng gỗ dân gian mà còn có cả văn hóa ẩm thực truyền thống và nghề dệt thổ cẩm của người Ê Đê. Những việc làm của anh đang góp phần vào việc lưu giữ, phát huy truyền thống dân tộc và phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.

Ông Đặng Gia Duẩn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cho biết: Việc khôi phục lại nghệ thuật tạc tượng gỗ, góp phần làm sinh động thêm đời sống, nét đẹp văn hóa của người Ê Đê, đồng thời, phù hợp với chủ trương phát triển du lịch cộng đồng của địa phương. Tuy nhiên, những nghệ nhân tạc được tượng gỗ là những nghệ nhân rất đặc biệt, vì không phải ai cũng tạc được tượng gỗ. Hiện nay, để khôi phục và phát triển nghệ thuật tạc tượng gỗ là rất khó thực hiện, bởi nguồn gỗ hầu như không còn. Do đó, chỉ thông qua những ngày hội văn hóa và hoạt động cụ thể để phục dựng lại nghệ thuật tạc tượng, nhằm bảo tồn và giúp cho du khách, quần chúng Nhân dân biết thêm về nghệ thuật này.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt

Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt

Trong dịp Lễ 30/4 và 1/5 năm 2023, chương trình Lễ hội vũ đạo và âm nhạc Dalat Best Dance Crew 2023 - Hoa Sen Home International Cup và Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt, hứa hẹn sẽ là một trong những chuỗi sự kiện giải trí đáng mong chờ nhất trong năm 2023.
Tin trong ngày - 22/3/2023

Tin trong ngày - 22/3/2023

Media - BDT - 20:19, 22/03/2023
Kính mời quý vị và các bạn theo dõi bản Tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin hôm nay có những thông tin chính sau: Họp Tổ Soạn thảo xây dựng Quyết định của TTg về Người có uy tín; Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cần đảo đảm người có đất bị thu hồi có điều kiện sống tốt hơn; Lai Châu tạm giữ 12 đối tượng về hành vi đánh bạc; cùng các tin tức thời sự khác.
Chợ nổi Cái Răng trước nguy cơ bị

Chợ nổi Cái Răng trước nguy cơ bị "chìm"

Du lịch - S.Vy - H.Diễm - 20:11, 22/03/2023
Chợ nổi Cái Răng (TP. Cần Thơ) nổi tiếng và lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã tồn tại hơn 100 năm qua. Đây cũng là điểm đến không thể bỏ qua khi đến với Cần Thơ. Tuy nhiên, chợ nổi Cái Răng đã không còn sức hấp dẫn du khách.
Giữ hạng sao cho sản phẩm OCOP: Nguy cơ “chết yểu

Giữ hạng sao cho sản phẩm OCOP: Nguy cơ “chết yểu" (Bài 1)

Kinh tế - Thúy Hồng - 20:00, 22/03/2023
Chương trình Mỗi xã một sản phẩm - OCOP đã tác động tích cực đến phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt là ở vùng DTTS và miền núi. Tuy nhiên, theo thời gian, việc xây dựng sản phẩm OCOP cũng đã dần bộc lộ những yếu điểm, một số địa phương xây dựng theo kiểu phong trào, nhiều sản phẩm dù được công nhận nhưng vẫn chưa tới được đến tay người tiêu dùng, hoặc bị tụt hạng do chưa thật sự chất lượng...
Hội chứng Down - Những điều cần biết

Hội chứng Down - Những điều cần biết

Sức khỏe - B. Ngân - 19:49, 22/03/2023
Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo ra tiếng nói toàn cầu để vận động cho quyền lợi, sự hòa nhập và phúc lợi cho những bệnh nhân mang hội chứng Down, ngày 21/3 hằng năm được chọn là Ngày Hội chứng Down thế giới. Tại Việt Nam mỗi năm có khoảng 1.400 - 1.800 trẻ mắc hội chứng Down.
Cậu bé 3 tuổi đi phượt cùng mẹ

Cậu bé 3 tuổi đi phượt cùng mẹ

Du lịch - Trương Vui - 19:47, 22/03/2023
Dù mới chỉ 3 tuổi, cậu bé Giàng (dân tộc Dao) đã cùng mẹ thực hiện những chuyến đi phượt ở hầu khắp các cung đường Việt Nam. Để thực hiện ý tưởng táo bạo đó, với chị Cảnh (mẹ của Giàng), vấn đề sức khỏe của con luôn cần được bảo đảm và quan trọng hàng đầu.
Tin trong ngày - 21/3/2023

Tin trong ngày - 21/3/2023

Kính mời quý vị và các bạn theo dõi bản Tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin hôm nay có những thông tin chính sau: Đoàn Thanh niên cần đối mới mạnh mẽ phương thức hoạt động trong bối cảnh chuyển đổi số; Cần Thơ xuất khẩu 18 tấn sầu riêng chính ngạch đầu tiên sang Trung Quốc; Hải quan Hải Phòng bắt giữ 7 tấn ngà voi nhập lậu; cùng các tin tức thời sự khác.
Miền Tây xứ Nghệ - Những chuyện buồn hôn nhân: Cơ hội tuổi trẻ bị đánh cắp (Bài 2)

Miền Tây xứ Nghệ - Những chuyện buồn hôn nhân: Cơ hội tuổi trẻ bị đánh cắp (Bài 2)

Phóng sự - Thọ Đào - Nguyễn Thanh - 19:37, 22/03/2023
Nhiều bạn trẻ, ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã chẳng thể vượt lên chính mình, chẳng thể vượt qua hủ tục… vội vã làm vợ, làm chồng khi chưa đủ tuổi. Cuộc hôn nhân chưa được pháp luật công nhận dường như đang “trói buộc” ước mơ, khát vọng, cơ hội của họ trước ngưỡng cửa cuộc đời.
Khánh Hòa: Khởi tố vụ phá rừng xảy ra trên địa bàn tỉnh

Khánh Hòa: Khởi tố vụ phá rừng xảy ra trên địa bàn tỉnh

Pháp luật - Thành Nhân - 19:34, 22/03/2023
Hạt Kiểm lâm thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa cho biết, đơn vị đã ban hành quyết định khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản”, quy định tại Điều 232 Bộ luật Hình sự, xảy ra tại các khoảnh 8 và 9, Tiểu khu 103 xã Ninh Ích (thị xã Ninh Hòa) và khoảnh 1 và 4, Tiểu khu 219 xã Diên Điền (huyện Diên Khánh).
Niềm vui có thêm phòng học mới của thầy trò điểm trường Xộp Huối

Niềm vui có thêm phòng học mới của thầy trò điểm trường Xộp Huối

Giáo dục dân tộc - Quỳnh Trâm - 19:28, 22/03/2023
Nhóm Thiện nguyện Hội cựu học sinh Lam Sơn khóa 1989 - 1992 tỉnh Thanh Hóa vừa phối hợp với UBND huyện biên giới Quan Sơn và chính quyền xã Na Mèo, tổ chức Lễ khánh thành và bàn giao điểm Trường Tiểu học Xộp Huối, thuộc Trường tiểu học xã Na Mèo.
Giải quyết việc làm cho người lao động vùng biên giới Mèo Vạc

Giải quyết việc làm cho người lao động vùng biên giới Mèo Vạc

Nghề nghiệp - Việc làm - Văn Hoa - Minh Đức - 18:35, 22/03/2023
Nhằm kết nối việc làm giữa doanh nghiệp và người lao động, ngày 22/3, UBND huyện Mèo Vạc (Hà Giang) đã tổ chức Ngày hội việc làm năm 2023. Tham dự có lãnh đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; Thường trực Huyện ủy - UBND huyện; đại diện các công ty, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh; cùng hơn 1.500 người lao động trên địa bàn huyện.
Cao Bằng: Bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc

Cao Bằng: Bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc

Xã hội - BĐT - 18:09, 22/03/2023
Ngày 22/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng tổ chức Hội thảo chuyên đề giải pháp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp trong quy ước, hương ước các DTTS của tỉnh.