Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn hoá Chăm trong đời sống đương đại

Thành Nhân - 15:59, 02/03/2021

Văn hóa Chăm, với nhiều loại hình nghệ thuật độc đáo cùng hệ thống kiến trúc đền tháp đang trở thành sản phẩm du lịch, thu hút nhiều du khách đến với các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Phú Yên, Bình Định...

 Với kiến trúc độc đáo và còn khá nguyên vẹn, Tháp Đôi (thuộc tỉnh Bình Định) được nhiều du khách chọn đến thăm quan, thưởng ngoạn có dịp đến Bình Định
Với kiến trúc độc đáo và còn khá nguyên vẹn, Tháp Đôi được nhiều du khách chọn đến thăm quan, thưởng ngoạn khi đi du lịch tại Bình Định

Giữ gìn di sản

Là tỉnh có đông người Chăm sinh sống, Ninh Thuận đang là vùng đất còn lưu giữ một kho tàng văn hoá chăm đồ sộ. Đó là hệ thống chữ viết, trang phục dân tộc, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, nghề gốm, nghề dệt thổ cẩm, lễ hội.... Nghệ thuật dân ca và múa Chăm đã trở thành di sản quý giá của nền văn hóa Việt Nam. 

 Ninh thuận còn nổi tiếng bởi hệ thống các tháp Chăm còn tương đối nguyên vẹn cả về kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc gắn liền với các lễ hội còn được gìn giữ cho tới ngày nay. Cùng với đó, các nghi lễ như: Lễ khai mương, đắp đê, lễ chặn đầu nguồn sông, lễ mừng lúa non, lễ xuống gặt, lễ mừng cơm mới... vẫn còn được lưu giữ và tiến hành hàng năm.

Năm 2017, Bộ VHTT&DL ban hành Quyết định đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia: “Nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm làng Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận” và “Lễ hội Katê của người Chăm tỉnh Ninh Thuận”; Công nhận Di tích quốc gia đặc biệt đối với tháp Pô Klông Garai, tháp Hòa Lai.

Phát huy những thành quả, giá trị văn hóa, năm 2019, ngành VHTT&DL tỉnh Ninh Thuận tiếp tục nghiên cứu và làm rõ giá trị di tích tháp Hòa Lai và tháp Pô Klông Garai, gắn với hệ thống tháp Chăm các tỉnh miền Trung để lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới trong những năm tới. Đặc biệt, phối hợp triển khai việc lập và trình UNESCO công nhận Lễ hội Katê là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Khai thác giá trị kinh tế từ văn hóa

Để văn hóa Chăm trở thành sản phẩm du lịch đặc thù, tạo nét riêng biệt, thu hút du khách, Ban Quản lý di tích tỉnh Ninh Thuận cũng đã đổi mới, và đưa vào áp dụng nhiều giải pháp nhằm phục vụ, thu hút du khách như: Bố trí đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp, thuyết minh miễn phí cho du khách bằng song ngữ Việt - Anh đến tham quan ở tháp; tổ chức biểu diễn văn nghệ dân gian Chăm phục vụ du khách, đầu tư xe điện phục vụ du khách. 

Ngoài khai thác Lễ hội Katê vốn có ở tháp, Ban Quản lý di tích phối hợp với Ban Phong tục tổ chức 4 lễ hội, diễn ra tại di tích Tháp Pô Klông Garai: Lễ Chabun (lễ cúng nữ thần mẹ xứ sở), Lễ Peh bi mbeng Yang (lễ mở cửa tháp) và lễ Yuer yang (lễ cầu đảo), Lễ hội Katê... vừa bảo tồn, vừa khai thác giá trị văn hóa, thu hút khách du lịch.

Ông Hồ Sĩ Sơn, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Ninh Thuận cho biết, thời gian qua, các di sản văn hóa Chăm như: Tháp Pô Klong Garai, làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Chăm Mỹ Nghiệp được các doanh nghiệp lữ hành khai thác du lịch, mang lại hiệu quả kinh tế cho địa phương.

 “Bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Chăm được Tỉnh ủy, UBND, ngành VHTTDL tỉnh Ninh Thuận đặc biệt chú trọng, quan tâm. Tuy còn nhiều khó khăn nhưng việc trùng tu, tôn tạo các di tích ở Ninh Thuận cũng được tiến hành thường xuyên. Chúng tôi xác định, ngoài cảnh quan thiên nhiên, thì văn hóa Chăm là một trong những yếu tố then chốt để góp phần phát triển ngành du lịch tỉnh nhà”, ông Sơn khẳng định.

Xã hội hóa để bảo tồn và phát triển

Bình Định cũng có một hệ thống di tích các tháp Chăm cổ. Các tháp Chăm ngàn năm tuổi ở tỉnh Bình Định có nét độc đáo, bí ẩn, thể hiện trình độ kiến trúc và nghệ thuật Chămpa ở từng giai đoạn phát triển khác nhau. Hiện nay, tỉnh Bình Định có 8 cụm tháp nổi tiếng là: Bánh Ít, Dương Long, Tháp Đôi, Cánh Tiên, Phú Lốc, Thủ Thiện, Bình Lâm và Hòn Chuông. Đã ngàn năm trôi qua, nhưng các cụm tháp Chăm ở đây còn khá nguyên vẹn, như là một báu vật, điểm đến hấp dẫn đối với du khách gần xa.

Nổi bật là Tháp Đôi được xây dựng vào cuối thế kỷ XII. Di tích này nằm ở phường Đống Đa, thành phố Quy Nhơn, được xếp vào loại đẹp, độc nhất vô nhị của nghệ thuật kiến trúc Chămpa. Tháp Đôi gồm 2 tháp: Tháp chính cao 20m, tháp phụ cao khoảng 18m. Đây là nơi thu hút lượng khách tham quan đông nhất trong hệ thống tháp cổ ở tỉnh Bình Định.

Ông Bùi Tỉnh, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bình Định nhận định, so với những tháp Chăm ở nơi khác, tháp Chăm Bình Định có nhiều nét độc đáo riêng; và còn khá nguyên vẹn nên thu hút được nhiều du khách đến tham quan. UNBD tỉnh Bình Định đã giao Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh lập Đề án “Xã hội hóa hoạt động quản lý, khai thác một số di tích lịch sử - văn hóa danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Bình Định”, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử gắn với phát triển du lịch, trong đó chú ý phát huy hệ thống tháp Chăm.

Cùng với tháp Chăm, Bình Ðịnh còn lưu giữ nhiều hiện vật điêu khắc, phù điêu, lò gốm... từ thời Champa. Trong đó, một số hiện vật đã được Nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia. Việc phát huy giá trị hệ thống hiện vật này, không chỉ thể hiện tinh thần trân trọng di sản, mà còn phù hợp với định hướng phát triển du lịch của tỉnh.

Du khách đến tham quan làng gốm cổ Bàu Trúc
Du khách đến tham quan làng gốm cổ Bàu Trúc

 Ngoài 8 cụm tháp và 14 khối kiến trúc tháp Chăm hầu hết tọa lạc trên những đỉnh đồi, tạo sự khác biệt với các nơi khác, Bình Định còn có 4 tòa thành cổ, gồm: Thị Nại, Đồ Bàn, An Thành, Uất Trì và hàng loạt tác phẩm điêu khắc, phù điêu, gốm giá trị đã được tìm thấy.

Không chỉ có gốm Champa, các phù điêu Champa cũng hết sức quý giá và hấp dẫn. Bảo tàng Bình Định hiện đang lưu giữ 4 bảo vật quốc gia là những phù điêu Champa, gồm: Phù điêu nữ thần Mahishasuramardini, phù điêu thần Brahma, 2 bảo vật còn lại là cặp tượng chim thần Garuda diệt rắn.

Ông Tạ Xuân Chánh, Giám đốc Sở VH&TT Bình Định cho biết: “Hiện nay, Sở đã chỉ đạo cho Bảo tàng phối hợp với các cơ quan mời các chuyên gia đầu ngành để thiết kế, từng bước trùng tu xây dựng lại các tháp cổ trong thời gian tới. Bình Định cũng đã phối hợp với các cơ quan ban ngành trùng tu, tôn tạo, ổn định cơ sở hạ tầng tại tất cả các tháp để phục vụ phát triển du lịch.

Tin cùng chuyên mục
Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Ngày hội văn hóa các dân tộc được TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường niên. Ngoài các tiết mục văn hóa dân gian, thi nghề truyền thống, phần thi ẩm thực luôn thu hút du khách. Cùng với vô số món ngon đặc trưng của đồng bào DTTS tại chỗ, xôi tím của người Thái tạo ấn tượng đặc biệt bởi màu sắc đẹp mắt từ một loại cây rừng với ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ, trù phú.
Tin nổi bật trang chủ
“Tỉnh Bắc Kạn cần phát huy thế mạnh, tập trung giải quyết những khó khăn đặc thù ở vùng đồng bào DTTS”

“Tỉnh Bắc Kạn cần phát huy thế mạnh, tập trung giải quyết những khó khăn đặc thù ở vùng đồng bào DTTS”

Đó là ý kiến phát biểu của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn về thực hiện công tác dân tộc, công tác triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣̣(DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2030 (gọi tắt là Chương trình MTQG), ngày 16/1/2022, tại tỉnh Bắc Kạn.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt cán bộ hưu trí cao cấp khu vực miền Trung

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt cán bộ hưu trí cao cấp khu vực miền Trung

Thời sự - PV - 21:21, 16/01/2022
Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, chiều 16/1, tại thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng dự buổi gặp mặt thân mật các cán bộ hưu trí cao cấp trên địa bàn các tỉnh miền Trung.
Tái hiện Nghi lễ tiến Ngự lịch năm Nhâm Dần 2022

Tái hiện Nghi lễ tiến Ngự lịch năm Nhâm Dần 2022

Sắc màu 54 - PV - 21:15, 16/01/2022
Vừa qua, tại Hoàng Thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội tổ chức nghi lễ tiến Ngự lịch, nghi lễ từ thời nhà Lê, ban lịch cho bách quan, muôn dân.
Chủ tịch nước thăm và làm việc tại Bộ Tư lệnh Quân khu 5

Chủ tịch nước thăm và làm việc tại Bộ Tư lệnh Quân khu 5

Thời sự - PV - 19:56, 16/01/2022
Chiều 16/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn công tác đã đến thăm, làm việc với Bộ Tư lệnh Quân khu 5.
Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm và tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ tỉnh Gia Lai

Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm và tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ tỉnh Gia Lai

Tin địa phương - Huỳnh Đại - 19:43, 16/01/2022
Tiếp tục chuyến thăm và tặng quà nhân dịp Tết cổ truyền Nhâm Dần 2022, ngày 16/1, Đoàn công tác của Vụ địa Phương II (thuộc UBDT) do bà Phạm Thị Phước An - Vụ Phó Vụ Địa phương II làm Trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết tại tỉnh Bắc Kạn

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết tại tỉnh Bắc Kạn

Thời sự - Thanh Huyền - 19:32, 16/01/2022
Ngày 16/1/2022, tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc do Ủy viên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm Trưởng đoàn đã thăm, tặng quà đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Bắc Kạn nhân dịp Tết nguyên đán Nhâm Dần 2022.
Người có uy tín làm giàu từ cây thuốc nam

Người có uy tín làm giàu từ cây thuốc nam

Có lẽ người dân thôn Yên Sơn (nơi có 100% đồng bào dân tộc Dao sinh sống), xã Ba Vì, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội đã rất quen thuộc với cái tên Lý Văn Phủ. Ông là Người có uy tín tiêu biểu của thôn với những đóng góp, cống hiến đem lại nhiều lợi ích cho cộng đồng dân cư thôn Yên Sơn nói riêng, xã Ba Vì nói chung. Đặc biệt, ông cũng là người tiên phong trong phát triển kinh tế gia đình với mô hình trồng cây dược liệu và bán thuốc nam gia truyền.
Ngày 16/1: Việt Nam có 15.684 ca mắc COVID-19 và 9.326 ca khỏi bệnh

Ngày 16/1: Việt Nam có 15.684 ca mắc COVID-19 và 9.326 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:20, 16/01/2022
Ngày 16/1, Việt Nam có 15.684 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 11.196 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 9.326 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Nắng mới nơi đầu nguồn Cu Đê

Nắng mới nơi đầu nguồn Cu Đê

Phóng sự - PV - 16:45, 16/01/2022
Năm 1998, một lần đi công tác lên Tà Lang - Giàn Bí (xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang), tôi tình cờ gặp hai cô gái Cơ Tu lội qua suối Cầu Sụp - người dân địa phương gọi thế, dựa theo hai trụ cầu trơ trọi còn sót lại giữa suối từ thời Pháp thuộc. Trong khoảnh khắc dòng nước trong veo giấu vào lòng những tia nắng chiều tím đỏ, tôi chụp được bức ảnh hai sơn nữ chân trần, vô tư nghịch nước. Chiếc gùi trên vai nghiêng cả hoàng hôn…
Bảo Yên (Lào Cai): Tình trạng thủy điện tích nước gây sạt lở, nứt nhà dân... chưa có hồi kết ?

Bảo Yên (Lào Cai): Tình trạng thủy điện tích nước gây sạt lở, nứt nhà dân... chưa có hồi kết ?

Tiếng nói từ cơ sở - Trọng Bảo - 16:30, 16/01/2022
Ngày 9/11/2021, báo Điện tử Dân tộc và Phát triển đã đăng bài viết “Nhà máy Thủy điện Bắc Cuông tích nước gây ngập úng - Người dân bức xúc” phản ánh về việc Nhà máy Thủy điện Bắc Cuông dâng nước gây ngập, sạt lở đất sản xuất của người dân. Câu chuyện chưa có hồi kết khi mà việc đền bù những thiệt hại chưa được giải quyết, thì trong những ngày vừa qua, rất nhiều hộ dân trên địa bàn thị trấn Phố Ràng, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên (Lào Cai) tiếp tục phải sống trong lo sợ, khi Nhà máy Thủy điện Phúc Long tích nước gây sạt lở bờ sông, nứt nhiều ngôi nhà của người dân sống trên địa bàn.
Nhiều lao động tại TP Đà Nẵng không về quê đón Tết

Nhiều lao động tại TP Đà Nẵng không về quê đón Tết

Xã hội - Minh Ngọc - 16:07, 16/01/2022
Dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp và thu nhập trong năm bị giảm sút nên nhiều lao động tại TP Đà Nẵng đang do dự với quyết định về quê đón Tết hay ở lại.
Quá tải rác tại Bệnh viện điều trị F0, Khẩn cấp xây dựng lò đốt rác

Quá tải rác tại Bệnh viện điều trị F0, Khẩn cấp xây dựng lò đốt rác

Tin địa phương - Song Vy - 15:58, 16/01/2022
Sáng ngày 16/1/2022, Ông Huỳnh Quốc Việt, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành lệnh khẩn cấp xây dựng công trình nhà chứa rác và mua sắm lò đốt rác y tế tại Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau.