Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn hoá Chăm trong đời sống đương đại

Thành Nhân - 15:59, 02/03/2021

Văn hóa Chăm, với nhiều loại hình nghệ thuật độc đáo cùng hệ thống kiến trúc đền tháp đang trở thành sản phẩm du lịch, thu hút nhiều du khách đến với các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Phú Yên, Bình Định...

 Với kiến trúc độc đáo và còn khá nguyên vẹn, Tháp Đôi (thuộc tỉnh Bình Định) được nhiều du khách chọn đến thăm quan, thưởng ngoạn có dịp đến Bình Định
Với kiến trúc độc đáo và còn khá nguyên vẹn, Tháp Đôi được nhiều du khách chọn đến thăm quan, thưởng ngoạn khi đi du lịch tại Bình Định

Giữ gìn di sản

Là tỉnh có đông người Chăm sinh sống, Ninh Thuận đang là vùng đất còn lưu giữ một kho tàng văn hoá chăm đồ sộ. Đó là hệ thống chữ viết, trang phục dân tộc, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, nghề gốm, nghề dệt thổ cẩm, lễ hội.... Nghệ thuật dân ca và múa Chăm đã trở thành di sản quý giá của nền văn hóa Việt Nam. 

 Ninh thuận còn nổi tiếng bởi hệ thống các tháp Chăm còn tương đối nguyên vẹn cả về kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc gắn liền với các lễ hội còn được gìn giữ cho tới ngày nay. Cùng với đó, các nghi lễ như: Lễ khai mương, đắp đê, lễ chặn đầu nguồn sông, lễ mừng lúa non, lễ xuống gặt, lễ mừng cơm mới... vẫn còn được lưu giữ và tiến hành hàng năm.

Năm 2017, Bộ VHTT&DL ban hành Quyết định đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia: “Nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm làng Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận” và “Lễ hội Katê của người Chăm tỉnh Ninh Thuận”; Công nhận Di tích quốc gia đặc biệt đối với tháp Pô Klông Garai, tháp Hòa Lai.

Phát huy những thành quả, giá trị văn hóa, năm 2019, ngành VHTT&DL tỉnh Ninh Thuận tiếp tục nghiên cứu và làm rõ giá trị di tích tháp Hòa Lai và tháp Pô Klông Garai, gắn với hệ thống tháp Chăm các tỉnh miền Trung để lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới trong những năm tới. Đặc biệt, phối hợp triển khai việc lập và trình UNESCO công nhận Lễ hội Katê là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Khai thác giá trị kinh tế từ văn hóa

Để văn hóa Chăm trở thành sản phẩm du lịch đặc thù, tạo nét riêng biệt, thu hút du khách, Ban Quản lý di tích tỉnh Ninh Thuận cũng đã đổi mới, và đưa vào áp dụng nhiều giải pháp nhằm phục vụ, thu hút du khách như: Bố trí đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp, thuyết minh miễn phí cho du khách bằng song ngữ Việt - Anh đến tham quan ở tháp; tổ chức biểu diễn văn nghệ dân gian Chăm phục vụ du khách, đầu tư xe điện phục vụ du khách. 

Ngoài khai thác Lễ hội Katê vốn có ở tháp, Ban Quản lý di tích phối hợp với Ban Phong tục tổ chức 4 lễ hội, diễn ra tại di tích Tháp Pô Klông Garai: Lễ Chabun (lễ cúng nữ thần mẹ xứ sở), Lễ Peh bi mbeng Yang (lễ mở cửa tháp) và lễ Yuer yang (lễ cầu đảo), Lễ hội Katê... vừa bảo tồn, vừa khai thác giá trị văn hóa, thu hút khách du lịch.

Ông Hồ Sĩ Sơn, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Ninh Thuận cho biết, thời gian qua, các di sản văn hóa Chăm như: Tháp Pô Klong Garai, làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Chăm Mỹ Nghiệp được các doanh nghiệp lữ hành khai thác du lịch, mang lại hiệu quả kinh tế cho địa phương.

 “Bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Chăm được Tỉnh ủy, UBND, ngành VHTTDL tỉnh Ninh Thuận đặc biệt chú trọng, quan tâm. Tuy còn nhiều khó khăn nhưng việc trùng tu, tôn tạo các di tích ở Ninh Thuận cũng được tiến hành thường xuyên. Chúng tôi xác định, ngoài cảnh quan thiên nhiên, thì văn hóa Chăm là một trong những yếu tố then chốt để góp phần phát triển ngành du lịch tỉnh nhà”, ông Sơn khẳng định.

Xã hội hóa để bảo tồn và phát triển

Bình Định cũng có một hệ thống di tích các tháp Chăm cổ. Các tháp Chăm ngàn năm tuổi ở tỉnh Bình Định có nét độc đáo, bí ẩn, thể hiện trình độ kiến trúc và nghệ thuật Chămpa ở từng giai đoạn phát triển khác nhau. Hiện nay, tỉnh Bình Định có 8 cụm tháp nổi tiếng là: Bánh Ít, Dương Long, Tháp Đôi, Cánh Tiên, Phú Lốc, Thủ Thiện, Bình Lâm và Hòn Chuông. Đã ngàn năm trôi qua, nhưng các cụm tháp Chăm ở đây còn khá nguyên vẹn, như là một báu vật, điểm đến hấp dẫn đối với du khách gần xa.

Nổi bật là Tháp Đôi được xây dựng vào cuối thế kỷ XII. Di tích này nằm ở phường Đống Đa, thành phố Quy Nhơn, được xếp vào loại đẹp, độc nhất vô nhị của nghệ thuật kiến trúc Chămpa. Tháp Đôi gồm 2 tháp: Tháp chính cao 20m, tháp phụ cao khoảng 18m. Đây là nơi thu hút lượng khách tham quan đông nhất trong hệ thống tháp cổ ở tỉnh Bình Định.

Ông Bùi Tỉnh, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bình Định nhận định, so với những tháp Chăm ở nơi khác, tháp Chăm Bình Định có nhiều nét độc đáo riêng; và còn khá nguyên vẹn nên thu hút được nhiều du khách đến tham quan. UNBD tỉnh Bình Định đã giao Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh lập Đề án “Xã hội hóa hoạt động quản lý, khai thác một số di tích lịch sử - văn hóa danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Bình Định”, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử gắn với phát triển du lịch, trong đó chú ý phát huy hệ thống tháp Chăm.

Cùng với tháp Chăm, Bình Ðịnh còn lưu giữ nhiều hiện vật điêu khắc, phù điêu, lò gốm... từ thời Champa. Trong đó, một số hiện vật đã được Nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia. Việc phát huy giá trị hệ thống hiện vật này, không chỉ thể hiện tinh thần trân trọng di sản, mà còn phù hợp với định hướng phát triển du lịch của tỉnh.

Du khách đến tham quan làng gốm cổ Bàu Trúc
Du khách đến tham quan làng gốm cổ Bàu Trúc

 Ngoài 8 cụm tháp và 14 khối kiến trúc tháp Chăm hầu hết tọa lạc trên những đỉnh đồi, tạo sự khác biệt với các nơi khác, Bình Định còn có 4 tòa thành cổ, gồm: Thị Nại, Đồ Bàn, An Thành, Uất Trì và hàng loạt tác phẩm điêu khắc, phù điêu, gốm giá trị đã được tìm thấy.

Không chỉ có gốm Champa, các phù điêu Champa cũng hết sức quý giá và hấp dẫn. Bảo tàng Bình Định hiện đang lưu giữ 4 bảo vật quốc gia là những phù điêu Champa, gồm: Phù điêu nữ thần Mahishasuramardini, phù điêu thần Brahma, 2 bảo vật còn lại là cặp tượng chim thần Garuda diệt rắn.

Ông Tạ Xuân Chánh, Giám đốc Sở VH&TT Bình Định cho biết: “Hiện nay, Sở đã chỉ đạo cho Bảo tàng phối hợp với các cơ quan mời các chuyên gia đầu ngành để thiết kế, từng bước trùng tu xây dựng lại các tháp cổ trong thời gian tới. Bình Định cũng đã phối hợp với các cơ quan ban ngành trùng tu, tôn tạo, ổn định cơ sở hạ tầng tại tất cả các tháp để phục vụ phát triển du lịch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Nói đến rượu cần, là nói đến đặc sản của đồng bào DTTS Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng. Dễ dàng nhận thấy trên thị trường hiện nay, những ghè rượu cần làm từ hạt bo bo, nếp than, gạo xà cơn hay bột mì. Tuy nhiên, để nói về loại rượu được nấu với nguyên liệu tự nhiên nhất của người Ba Na, thì đó là rượu cần được nấu từ hạt gào, loại cây hiện nay còn rất ít.
Tin nổi bật trang chủ
Đakrông (Quảng Trị): Tăng cường đầu tư giao thông thúc đẩy phát triển kinh tế -xã hội

Đakrông (Quảng Trị): Tăng cường đầu tư giao thông thúc đẩy phát triển kinh tế -xã hội

Kinh tế - Hồ Sỹ Phùng- Khánh Ngân - 5 phút trước
Từ nguồn lực của Nhà nước kết hợp vận động Nhân dân tham gia đóng góp, hơn 25 năm qua, kể từ ngày thành lập huyện (17/12/1996), cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn huyện Đakrông từng bước được đầu tư, hoàn thiện, tạo nên sự kết nối giao thông thông suốt từ trung tâm huyện đến các xã, nhất là các thôn, bản vùng sâu, vùng xa; nhiều đường liên thôn, bản đến các trung tâm xã đã được nâng cấp bằng bê tông kiên cố; nhiều cây cầu mới được xây dựng kết nối thúc đẩy các vùng trọng điểm kinh tế - xã hội của huyện phát triển.
Những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt mở lối thoát nghèo

Những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt mở lối thoát nghèo

Phóng sự - Nguyễn Thanh - 11 phút trước
Nhiệt huyết, trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm… là những gì mà chúng tôi cảm nhận được ở những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt dưới đỉnh Trường Sơn. Dẫu rằng, mỗi người một hoàn cảnh, một cách làm nhưng họ đã gặp nhau ở một điểm chung đầy tự hào và đáng trân trọng: tiên phong “mở lối” thoát nghèo cho bà con dân bản.
Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Sắc màu 54 - Đ.Dương - T. Nghĩa - 23 phút trước
Nói đến rượu cần, là nói đến đặc sản của đồng bào DTTS Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng. Dễ dàng nhận thấy trên thị trường hiện nay, những ghè rượu cần làm từ hạt bo bo, nếp than, gạo xà cơn hay bột mì. Tuy nhiên, để nói về loại rượu được nấu với nguyên liệu tự nhiên nhất của người Ba Na, thì đó là rượu cần được nấu từ hạt gào, loại cây hiện nay còn rất ít.
Người có uy tín ở Kông Chro giữ bình yên cho buôn làng

Người có uy tín ở Kông Chro giữ bình yên cho buôn làng

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 30 phút trước
Thời gian qua, Người có uy tín trong đồng bào DTTS ở huyện Kông Chro (Gia Lai), đã thể hiện tốt vai trò trong việc vận động, tuyên truyền pháp luật, đấu tranh phòng - chống tội phạm, giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng, góp phần ổn định an ninh trật tự tại địa phương, xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư.
Thanh Hóa đưa điện lưới quốc gia về các bản vùng biên giới

Thanh Hóa đưa điện lưới quốc gia về các bản vùng biên giới

Xã hội - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Sở Công Thương Tỉnh Thanh Hóa vừa phối hợp với huyện Quan Sơn, Công ty Điện lực Thanh Hóa và đơn vị nhà thầu tổ chức đóng điện trạm biến áp cấp điện lưới cho bản Xa Mang, xã Sơn Điện, huyện Quan Sơn.
Video bàn thắng trận Anh và Senegal tại World Cup 2022

Video bàn thắng trận Anh và Senegal tại World Cup 2022

Đội tuyển Anh giành chiến thắng 3-0 trước đội tuyển Senegal tại vòng 1/8 để tiến vào tứ kết World Cup 2022 gặp đương kim vô địch Pháp. Sau đây là Video bàn thắng trận Anh và Senegal tại World Cup 2022 mời các bạn theo dõi.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Phó Tổng thống Nigeria

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Phó Tổng thống Nigeria

Thời sự - PV - 21:31, 05/12/2022
Chiều 5/12, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tiếp Phó Tổng thống Cộng hòa Liên bang Nigeria Yemi Osinbajo đang có chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 5-7/12/2022.
Chuyển Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thành Đại học Bách khoa Hà Nội

Chuyển Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thành Đại học Bách khoa Hà Nội

Giáo dục - T.Hợp - 21:05, 05/12/2022
Thủ tướng Chính phủ vừa có quyết định số 1512/QĐ-TTg về việc chuyển Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thành Đại học Bách khoa Hà Nội. Theo đó, Đại học Bách khoa Hà Nội là đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ thuộc Bộ GD&ĐT, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng.
Thành phố Thái Nguyên: Chuyển đổi số để phát triển nhanh và bền vững

Thành phố Thái Nguyên: Chuyển đổi số để phát triển nhanh và bền vững

Khoa học - Công nghệ - Hoàng Phúc - 19:33, 05/12/2022
Nhận thức rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thực hiện chuyển đổi số (CĐS) đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội trong xây dựng đô thị văn minh, hiện đại. Thời gian qua, TP. Thái Nguyên đã nỗ lực triển khai thực hiện đồng bộ Chương trình chuyển đổi số. Từ đó, đời sống của người dân và doanh nghiệp được nâng cao, từng bước đáp ứng nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Cam Ranh (Khánh Hòa): Nỗ lực xóa nhà tạm cho đồng bào DTTS

Cam Ranh (Khánh Hòa): Nỗ lực xóa nhà tạm cho đồng bào DTTS

Xã hội - Hồng Bích - 19:32, 05/12/2022
Những năm qua, TP. Cam Ranh đã nỗ lực bố trí vốn ngân sách và kêu gọi xã hội hóa thực hiện hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho đồng bào DTTS. Nhờ vậy, trong giai đoạn 2016 - 2022, thành phố đã xóa được 153 căn nhà tạm, góp phần ổn định cuộc sống cho người dân.
Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh tiếp các lãnh đạo địa phương của 3 nước Lào, Campuchia, Hàn Quốc

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh tiếp các lãnh đạo địa phương của 3 nước Lào, Campuchia, Hàn Quốc

Tin tức - Phương Thảo - 19:27, 05/12/2022
Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Ngô Minh Châu vừa tiếp các lãnh đạo địa phương của Lào, Campuchia và Hàn Quốc nhân dịp tổ chức Chương trình Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ nhất năm 2022.