Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trăn trở bài toán "giữ chân" nghệ sĩ cho sân khấu truyền thống

Nga Anh (T/h) - 11:59, 28/07/2021

Sau 2 năm lao đao vì dịch Covid-19, nhiều đơn vị sân khấu truyền thống đang đối mặt với nguy cơ phải đóng cửa, ngừng hoạt động, hoặc tình trạng nguồn nhân lực bị suy giảm trầm trọng. Trong khi đó, số lượng nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực sân khấu truyền thống đang dần mai một, việc đào tạo nghệ sĩ trẻ gặp không ít khó khăn. Đây là vấn đề cấp bách, rất cần được ngành văn hóa và các cơ quan chức năng quan tâm kịp thời.

Một trích đoạn tuồng cổ do các nghệ sĩ Nhà hát Tuồng Việt Nam biểu diễn. (Ảnh minh họa)
Một trích đoạn tuồng cổ do các nghệ sĩ Nhà hát Tuồng Việt Nam biểu diễn. (Ảnh minh họa)

Bức tranh ảm đảm

Khi “cơn bão” Covid-19 ập đến, hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống trở nên vô cùng khó khăn, ngưng trệ. Các nhà hát chỉ có thể tranh thủ đỏ đèn giữa các kỳ giãn cách, thu nhập gần như bằng không. Việc giảm lương, cắt biên chế, chấm dứt hợp đồng với nghệ sĩ đã cùng lúc diễn ra.

Như tại Nhà hát Tuồng Việt Nam, vì đơn vị không có kinh phí để “nuôi quân”, nhiều nghệ sĩ, nhạc công phải tìm công việc khác. Nhà hát Cải lương Việt Nam buộc phải chấm dứt hợp đồng với một số diễn viên, đợi khi nào có việc mới ký tiếp hợp đồng theo gói công việc. Còn tại Nhà hát Chèo Việt Nam, từ khi dịch Covid-19 bùng phát đến nay, diễn viên hợp đồng của đơn vị đã nghỉ hết, chỉ còn 19 diễn viên theo diện biên chế.

Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam cũng thông báo cắt giảm 50% lương của nghệ sĩ, trong khi Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam (TP Hồ Chí Minh) buộc phải thỏa thuận với nghệ sĩ, diễn viên ngành xiếc, múa rối về việc chậm trả lương, giảm lương. Nhiều nghệ sĩ của Nhà hát Múa rối Việt Nam vì không có vở diễn và không có lương, cũng chuyển đi làm các công việc khác như bán hàng online, thợ nhôm kính, lái xe...

Bức tranh chung của nghệ thuật sân khấu truyền thống hiện đang rất khó khăn, ảm đạm. Thậm chí, nếu Chính phủ thông qua gói hỗ trợ nghệ sĩ mà Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (Bộ VH-TT&DL) đề xuất cũng chỉ hỗ trợ được các nghệ sĩ giữ chức danh nghề nghiệp đạo diễn nghệ thuật hạng 4, các nghệ sĩ mới ra trường, có mức lương thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Như vậy, chỉ có rất ít nghệ sĩ thuộc diện được nhận hỗ trợ từ gói này, và cũng chỉ được nhận trong 3 tháng với mức hỗ trợ là 1,8 triệu đồng/tháng.

 Nghệ thuật sân khấu- thiếu đội ngũ kế cận 

Thực trạng khó khăn của các đơn vị và nghệ sĩ nghệ thuật truyền thống hiện nay là nằm trong khó khăn chung của đất nước do bị ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh. Tuy nhiên, xét về lâu dài, nếu như ở một số lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, việc bổ sung nguồn nhân lực có thể dễ dàng hơn, thì trong sân khấu truyền thống lại khó khăn hơn rất nhiều.

Một hoạt cảnh trong sân khấu chèo truyền thống
Một hoạt cảnh trong sân khấu chèo truyền thống

Tại các đơn vị hàng đầu trong sân khấu truyền thống như Nhà hát Tuồng Việt Nam, Nhà hát Chèo Việt Nam, Nhà hát Cải lương Việt Nam..., nhiều năm qua luôn không tuyển đủ chỉ tiêu số lượng diễn viên. Đó là chưa kể trong thời gian này, nhiều người đã bỏ dở giữa chừng, vì tự thấy không đủ khả năng, hoặc sau khi “suy đi tính lại” đã xin rút để lựa chọn con đường khác.

Đối với các trường nghệ thuật đào tạo nguồn nhân lực cho sân khấu truyền thống cũng rất khó tuyển sinh. Đơn cử như Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, nhiều năm qua không có khóa đào tạo diễn viên tuồng vì không có học viên. Các bộ môn như diễn viên cải lương, chèo, múa rối thì khá phập phù, có năm đủ chỉ tiêu tuyển sinh, có năm không. Việc đào tạo nhạc công cho kịch hát dân tộc cũng buộc phải ngừng bởi không có người học. Các môn biểu diễn nhạc cụ như đàn tì bà, sáo, đàn bầu tại Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội hiện cũng không có người đăng ký theo học.

Ở phía Nam, Nhà hát nghệ thuật hát bội TP. Hồ Chí Minh không biết lấy nguồn diễn viên bổ sung cho nhà hát ở đâu, vì hiện các trường nghệ thuật đã ngưng đào tạo diễn viên do không có thí sinh đăng ký theo học.

Thực tế, tình trạng thiếu diễn viên trẻ, “già hóa” nhân lực trong sân khấu truyền thống là rất đáng báo động. Đây là bài toán hóc búa đối với các đơn vị nghệ thuật, bởi sân khấu truyền thống luôn cần những gương mặt trẻ tài năng để bổ sung, tiếp nối, làm mới những giá trị cũ.

Một vở diễn ở Sân khấu kịch Phú Nhuận. (Ảnh minh họa: Sân khấu kịch Phú Nhuận)
Một vở diễn ở Sân khấu kịch Phú Nhuận. (Ảnh minh họa: Sân khấu kịch Phú Nhuận)

Với tình trạng khó khăn của sân khấu truyền thống những năm qua, nhiều đơn vị không thể có nguồn thu để trả lương tối thiểu cho nghệ sĩ hợp đồng. Từ đây dẫn đến hiện tượng nghệ sĩ trẻ, dù được học hành đào tạo bài bản về sân khấu truyền thống, vẫn từ bỏ sở trường để đến với hoạt động giải trí thời thượng, vừa nhanh nổi tiếng vừa dễ có thu nhập cao, như đóng phim truyền hình, làm YouTube, kinh doanh trên mạng, tham gia các gameshow... Không ít nghệ sĩ dù đã có thời gian gắn bó với nghề, rất tâm huyết muốn bám trụ sân khấu truyền thống nhưng vì miếng cơm manh áo vẫn phải dứt áo ra đi. Việc “chảy máu” nguồn nhân lực trong sân khấu truyền thống vốn đã là một thực tế đáng lo ngại, giờ thêm “cú bồi” của dịch bệnh khiến các nhà quản lý tâm huyết dù cố gắng xoay xở nhưng vẫn chưa có hướng giải quyết.

Loay hoay tìm giải pháp

Vừa qua, lãnh đạo Bộ VH-TT&DL đã có cuộc làm việc với các Cục, Vụ chức năng liên quan và các đơn vị sân khấu trực thuộc. Tại đây, vấn đề giữ nguồn nhân lực cho sân khấu, đặc biệt là sân khấu truyền thống đã được đặt ra. Có ý kiến đề xuất tạm dừng áp dụng Nghị định 161 về “Sửa đổi, bổ sung một số quy định về tuyển dụng công chức, viên chức, nâng ngạch công chức, thăng hạng viên chức và thực hiện chế độ hợp đồng một số loại công việc trong cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập”; Tạm thời bảo đảm tiền lương bằng ngân sách nhà nước cho nghệ sĩ hợp đồng tại các đơn vị sân khấu truyền thống để giữ chân họ ở lại với nghề trong bối cảnh dịch bệnh.

Một giải pháp khác cũng đã được đề nghị là Cục Nghệ thuật Biểu diễn có thể hỗ trợ đặt hàng các nhà hát để lấy kinh phí trả lương cho nghệ sĩ. Đề xuất xây dựng một Nhà hát trực tuyến là địa chỉ cung cấp các chương trình nghệ thuật sân khấu cho khán giả trong thời điểm dịch bệnh cũng là phù hợp với xu hướng công nghệ hiện nay.

Tìm lời giải cho bài toán đào tạo nhân lực lĩnh vực nghệ thuật truyền thống còn rất nhiều khó khăn ((Trong ảnh: Một vở diễn báo cáo của diễn viên trẻ thực tập do Nhà hát Chèo Việt Nam đào tạo)
Tìm lời giải cho bài toán đào tạo nhân lực lĩnh vực nghệ thuật truyền thống còn rất nhiều khó khăn (Trong ảnh: Một vở diễn báo cáo của diễn viên trẻ thực tập do Nhà hát Chèo Việt Nam đào tạo)

Dù có ý kiến cho rằng, tính cách điệu và ước lệ là những đặc trưng riêng khiến cho sân khấu truyền thống dường như chỉ phù hợp với việc tương tác trực tiếp với khán giả, nhưng trong bối cảnh hiện nay, cũng rất cần có sự đổi mới, linh hoạt. Việc phát sóng các vở diễn sân khấu, nhất là sân khấu truyền thống trên truyền hình, hay đưa hoạt động sân khấu, trích đoạn vở diễn lên YouTube, Tiktok,… còn là cách giữ chân khán giả, giúp khán giả có thể cập nhật thông tin về hoạt động của nghệ sĩ, của các nhà hát trong hoàn cảnh không thể hoạt động bình thường vì tình hình dịch bệnh.

Khán giả trẻ cũng sẽ học được nhiều kiến thức về sân khấu truyền thống thông qua các nền tảng số, từ đó góp phần bồi đắp thêm tình yêu với nghệ thuật dân tộc cổ truyền. Chính vì thế, bên cạnh sự nỗ lực, tìm hướng đổi mới để phù hợp với hoàn cảnh dịch bệnh, việc sớm có những chính sách hỗ trợ hợp lý, hợp tình, giúp bảo đảm hoạt động và cuộc sống cho các nghệ sĩ sân khấu nói chung, sân khấu truyền thống nói riêng là cần thiết trong tình hình khó khăn hiện nay.

Điều đó sẽ góp phần giúp nghệ sĩ yên tâm cống hiến lâu dài, tránh sự đứt gãy thế hệ, không để xảy ra sự mai một các giá trị quý báu của nghệ thuật dân tộc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Trong hai ngày 20, 21/2 (tức ngày 11, 12 tháng Giêng), tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, người dân khắp nơi lại nô nức về tham dự lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là “Linh tinh tình phộc”. Đây là lễ hội độc đáo bậc nhất, được tổ chức nhằm tôn vinh tín ngưỡng phồn thực cổ xưa của người Việt.
Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Tìm trong di sản - Vũ Mừng - 2 giờ trước
Là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Việt Nam, chùa Phổ Minh (phường Lộc Vượng, Tp. Nam Định, tỉnh Nam ĐỊnh) được xây dựng từ thời Lý và trùng tu lớn vào thời Trần. Chùa còn lưu giữ bộ cánh cửa gồm 4 tấm chạm khắc hình rồng ở gian giữa nhà Tiền đường, được phục dựng theo tỷ lệ 1:1 so với bản gốc đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia và Bảo tàng tỉnh Nam Định, có niên đại từ thời Trần.
Miền biên viễn vào Xuân

Miền biên viễn vào Xuân

Công tác Dân tộc - Thùy Như - 2 giờ trước
Là tỉnh miền núi, biên giới, khép lại năm 2023, Cao Bằng trở thành một trong những địa phương đạt thành tựu giảm nghèo ấn tượng, cao hơn mức bình quân chung của vùng đồng bào DTTS và miền núi. Cùng với các chính sách khác thì Chương trình MTQG 1719 là “đòn bẩy” để Cao Bằng giảm nghèo bền vững, giúp đồng bào các dân tộc trên địa bàn nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Công tác Dân tộc - Lê Anh - 2 giờ trước
Những ngày này, từ thành thị đến nông thôn hay những bản làng xa xôi trên quê hương cách mạng Tuyên Quang đều bừng lên một không khí vui Xuân, đón Tết phơi phới. Toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân của “Thủ đô kháng chiến” đang vững niềm tin, bứt phá đi lên, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững trong khu vực miền núi phía Bắc.
Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 2 giờ trước
Là một trong những huyện nghèo, với 98% dân số là đồng bào DTTS, những năm qua, huyện Kon Plông (Kon Tum) đã tập trung triển khai thực hiện kịp thời các chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Qua đó, từng bước làm thay đổi diện mạo thôn, làng và nâng cao đời sống của đồng bào DTTS.
Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 2 giờ trước
Trong hai ngày 20, 21/2 (tức ngày 11, 12 tháng Giêng), tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, người dân khắp nơi lại nô nức về tham dự lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là “Linh tinh tình phộc”. Đây là lễ hội độc đáo bậc nhất, được tổ chức nhằm tôn vinh tín ngưỡng phồn thực cổ xưa của người Việt.
Tin trong ngày - 21/2/2024

Tin trong ngày - 21/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 21/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Độc đáo Lễ hội Trò Trám. Nam Định: Chấn chỉnh việc “đóng ấn, thu tiền” ở đền Bảo Lộc. Những người giữ hồn dân tộc ở buôn Mghí. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Thể thao - Hoàng Minh - 2 giờ trước
Công Phương hiện đang là một trong những cái tên có giá trị chuyển nhượng Top đầu của Yokohama FC (Nhật Bản). Anh hiện đang được định giá 40 triệu yên (tương đương khoảng 6,5 tỷ đồng).
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Thể thao - Hoàng Minh - 2 giờ trước
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc vừa bị Câu lạc bộ (CLB) Quảng Nam chuyển xuống đội trẻ và không được đăng ký thi đấu trận Quảng Nam gặp Hoàng Anh Gia Lai ở vòng 10 V-League vì... vô kỷ luật.
Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Du lịch - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Theo thống kê từ Sở Du lịch tỉnh Bình Định, trong dịp Tết Nguyên đán, doanh thu du lịch đạt khoảng 146 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là tín hiệu vui, là tiền đề cho ngành Du lịch Bình Định đạt được mục tiêu đề ra trong năm 2024.
Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Trang địa phương - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Ngày 21/2, Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định tổ chức gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Trang địa phương - T.Nhân-H.Trường - 3 giờ trước
UBND tỉnh Quảng Nam vừa ban hành Kế hoạch 973 triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) năm 2024 với mục tiêu có ít nhất 70% số sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình OCOP đạt hạng 3 sao trở lên.