Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Quyết chí "làm thầy” ở cái tuổi xưa nay hiếm

Anh Ngọc - 16:57, 16/09/2022

Dưới hiên của căn nhà sàn nhỏ đơn sơ, nhuốm màu của thời gian, ông Lường Văn Chựa ở bản Ngùa, xã Chiềng Pằn, huyện yên Châu, tỉnh Sơn La dù tuổi đã gần 80, mái tóc bạc trắng, thế nhưng ông vẫn miệt mài nghiên cứu, ghi chép lại những làn điệu khèn bè của dân tộc mình. Vì không muốn mất đi tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thái mà ông Chựa quyết “làm thầy” để trao truyền cho thế hệ trẻ mạch nguồn văn hoá mà ông tâm huyết, trăn trở…

Ông Lường Văn Chựa người dân tộc Thái, ở bản Ngùa, xã Chiềng Pằn, huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La luôn đam mê với văn hóa của dân tộc mình
Ông Lường Văn Chựa người dân tộc Thái, ở bản Ngùa, xã Chiềng Pằn, huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La luôn đam mê với văn hóa của dân tộc mình

Đam mê làn điệu khèn bè từ tuổi thơ

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Yên Châu có bề dày văn hóa; tiếng trống chiêng, tiếng hát, tiếng khèn trong các lễ hội của bản Mường dường như đã ngấm vào máu thịt của ông Chựa ngay từ nhỏ.  Tiếng khèn còn theo chân ông Chựa ra tận chiến trường. Có lần, ông tâm sự với cánh “chiến hữu” rằng nhớ tiếng khèn bè da diết. Khi được về phép, ông Chựa không quên mang theo cây khèn bè để khoe cùng các chiến hữu. Kể từ đó, mỗi lần đơn vị biểu diễn văn nghệ sau những ngày hành quân chiến đấu thì điệu khèn của ông Chựa lại vang lên cùng những tiết mục đắm say lòng người.

Sau khi xuất ngũ, ông Chựa chuyển sang công tác tại địa phương. Nhận thấy những làn điệu khèn bè là vốn quý của đồng bào Thái, nếu bị lãng quên thì rất đáng tiếc, chính vì vậy ông đã tích cực sưu tầm những làn điệu cổ cùng cách trình diễn để truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Khèn bè có nhiều làn điệu, có thể diễn tả được các bài hát dân ca, làm nhạc nền cho điệu múa xòe hay đệm theo các ca khúc sáng tác mới. Khèn bè còn là lời nói tâm tình gắn với mọi sinh hoạt của đồng bào. Trai gái giao duyên thì thổi khèn thay cho lời gọi người yêu.

Khi sinh hoạt tập thể, tiếng khèn cất lên để mời mọi người bước vào vòng xòe tăng tình đoàn kết, gắn kết cộng đồng. Mỗi dịp lễ, tết, về nhà mới, mừng đám cưới, khèn lại được cất lên cùng tiếng sáo, trống, chiêng rộn ràng.

Ông Lường Văn Chựa truyền dạy làn điệu khèn bè cho đồng bào nơi vùng núi cao Sơn La
Ông Lường Văn Chựa truyền dạy làn điệu khèn bè cho đồng bào nơi vùng núi cao Sơn La

“Muốn thổi được khèn trước hết phải hiểu về cấu tạo của nó. Khèn là một nhạc cụ được làm từ những ống nứa loại nhỏ, mỏng. Mỗi chiếc khèn có 14 ống nứa chia làm hai bè gồm 7 đôi kết lại với nhau theo hình bậc thang.

Nhìn chiếc khèn như một bè nứa, chính vì thế nhạc cụ này được gọi là khèn bè. Bầu khèn làm bằng gỗ, một đầu bịt kín bằng sáp ong, một đầu để thổi. Bộ phận quan trọng nhất là lưỡi khèn làm bằng đồng sẽ quyết định đến chất lượng âm thanh. Người thổi phải biết thẩm âm để điều chỉnh cho phù hợp với giai điệu. Ông Chựa nói.

Với mong muốn gìn giữ làn điệu khèn bè, ông đã tích cực truyền dạy cho thanh niên trong bản và những địa phương xung quanh. Những lớp học nhạc cụ truyền thống được mở ra, ông đến từng điểm hướng dẫn kỹ thuật thổi khèn.

Đặc biệt, khi huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La ra chủ trương bảo tồn khèn bè, ông Lường Văn Chựa được mời làm nhóm trưởng “Nhóm bảo tồn văn hóa huyện Yên Châu” để trực tiếp truyền dạy cho đồng bào các dân tộc trong huyện.

Truyền dạy văn hóa dân tộc Thái cho thế hệ trẻ

Không chỉ miệt mài lưu giữ những làn điệu khèn bè, ông Chựa còn dày công gìn giữ, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán của dân tộc Thái. Nhận thấy tiếng, chữ của đồng bào dân tộc Thái đang có nguy cơ mai một khi nhiều người trẻ không biết đến tiếng, chữ, làn điệu dân ca.

Năm 2016, ông Chựa đề xuất với Chi bộ bản Ngùa, nơi mà ông sinh sống cho mượn nhà văn hóa bản để mở lớp dạy chữ Thái tại bản. Lớp đầu tiên của ông có 22 học viên theo học. Do âm điệu của người Thái Yên Châu khác với những vùng khác nên ông phải tìm hiểu, biên soạn từ những cuốn sách của các nghệ nhân văn hóa Thái ở Sơn La sang 2 cuốn sách mới, với âm điệu của người Thái Yên Châu để học viên dễ hiểu, dễ nhớ.

Ông Chựa, bộc bạch: Người Thái có tiếng nói, chữ viết riêng, tại sao không tôn trọng bản sắc của đồng bào mình. Cho nên, mình phải giữ lấy những bản sắc văn hóa riêng của dân tộc mình, đừng để nó mất đi. Học được chữ Thái thì khai thác được bao nhiêu quyển sách, có những bài "Quam xòn côn" tức là lời răn dạy người. Nhưng nếu không học thì sẽ không khai thác được những kinh nghiệm của cha, ông đúc kết lại.

Không chỉ miệt mài lưu giữ nhưng làn điệu khèn bè của dân tộc mình, ông Chưa còn dày công gìn giữ, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán của dân tộc mình
Không chỉ miệt mài lưu giữ những làn điệu khèn bè, ông Chưa còn dày công gìn giữ, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán của dân tộc Thái

Năm 2018, sau khi được sự nhất trí của UBND huyện Yên Châu, nhóm bảo tồn văn hoá dân tộc Thái Yên Châu đã được thành lập với 11 thành viên, ông Lường Văn Chựa được tín nhiệm bầu làm nhóm trưởng. Hiện nay, nhóm có tổng số 19 thành viên, ngoài dân tộc Thái, có thêm 6 người là dân tộc Khơ Mú đều là những người có niềm đam mê với văn hóa dân tộc.

Từ khi được thành lập đến nay, ông Chựa cùng nhóm đã mở được 7 lớp học chữ, khèn bè Thái và lớp truyền dạy tiếng Khơ Mú miễn phí, thu hút gần 150 học viên tham gia. Điều đáng trân trọng là nhiều học trò được ông Chựa và nhóm bảo tồn văn hóa truyền dạy đã lan tỏa tiếng nói, chữ viết, văn hóa dân tộc cho con cháu.

Là một trong những học viên tham gia lớp học chữ Thái do ông Lường Văn Chựa "làm thầy" tại xã Chiềng Pằn, chị Lò Thị Anh, ở bản Ngùa, xã Chiềng Pằn, huyện Yên Châu, chia sẻ: Qua học lớp chữ Thái này, tôi thấy rất bổ ích cho bản thân, mình biết chữ viết của dân tộc mình, tục lệ của người Thái từ thuở xưa được lưu trong những cuốn sách mình cũng đọc được và khai thác được. Cũng qua lớp học này, tôi càng thêm hiểu về cội nguồn, những nét văn hóa đặc trưng riêng của dân tộc Thái ở Yên Châu nói riêng và vùng Tây Bắc nói chung.

Những việc làm của ông Chựa đã và đang góp phần lưu giữ và truyền đạt cho thế hệ trẻ hiểu và thêm yêu thích văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Đồng thời, làm hồi sinh nền văn hóa truyền thống của đồng bào Thái trên mảnh đất Sơn La.

Tin cùng chuyên mục
Quyết định chuyển các Trường chuyên biệt về trực thuộc Ủy ban Dân tộc

Quyết định chuyển các Trường chuyên biệt về trực thuộc Ủy ban Dân tộc

Ngày 26/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã ký ban hành Quyết định số 1127/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển các trường: Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương, Dự bị Đại học Dân tộc Sầm Sơn, Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang, Dự bị Đại học TP. Hồ Chí Minh và Trường Phổ thông vùng cao Việt Bắc từ Bộ Giáo dục và Đào tạo về trực thuộc Ủy ban Dân tộc.
Tin nổi bật trang chủ
Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP

Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP

Ngày 27/9, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/1/2011 của Chính phủ về công tác dân tộc. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Lê Sơn Hải chủ trì Hội thảo.
Trải nghiệm Đà Lạt

Trải nghiệm Đà Lạt

Media - Kim Anh-Duy Ly - 11 phút trước
Đà Lạt là thành phố trực thuộc tỉnh Lâm Đồng, nằm trên cao nguyên Lâm Viên với độ cao 1.500m so với mực nước biển. Sở hữu vẻ đẹp nên thơ, trữ tình với những rừng thông bạt ngàn, những cánh đồng hoa cẩm tú cầu xinh xắn, những hàng cây mai anh đào rực rỡ, cùng với sự hiện diện của hàng trăm ngôi chùa, nhà thờ, tu viện mang kiến trúc độc đáo. Nhờ khí hậu ôn hòa, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và di sản kiến trúc phong phú, Đà Lạt trở thành điểm du lịch không thể bỏ qua đối với du khách trong nước và du khách quốc tế khi đến Việt Nam.
Hơn 6,5 triệu người tử vong do COVID-19 trên thế giới

Hơn 6,5 triệu người tử vong do COVID-19 trên thế giới

Nhìn ra thế giới - PV - 32 phút trước
Tính đến sáng 28/9, thế giới ghi nhận 621.002.431 ca nhiễm COVID-19 và 6.542.267 ca tử vong do dịch bệnh này. Trong 24 giờ qua, Pháp là quốc gia ghi nhận thêm số ca mắc COVID-19 nhiều nhất (+78.639 ca) trong khi Nga có số người tử vong do dịch bệnh này (+101 ca) nhiều nhất thế giới.
Các tỉnh miền Trung khắc phục hậu quả sau bão Noru

Các tỉnh miền Trung khắc phục hậu quả sau bão Noru

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 33 phút trước
Sau cơn bão Noru đổ bổ vào đất liền tối hôm qua, sáng sớm nay, mưa gió đã giảm dần, một vài nơi chỉ còn lất phất mưa. Hàng nghìn người dân ở khu trung tâm lưu trú tránh bão đã được đưa về nhà. Các địa phương đang khẩn trương khắc phục hậu quả sau bão.
Ông Trần Hồng Quảng làm Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam nhiệm kỳ 2022-2027

Ông Trần Hồng Quảng làm Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam nhiệm kỳ 2022-2027

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 27/9/2022, Đại hội đại biểu lần thứ IV Hiệp hội Doanh nghiệp của thương binh và người khuyết tật Việt Nam nhiệm kỳ 2022 - 2027 đã diễn ra trang trọng, kết quả thành công tốt đẹp. Với 43 đồng chí được bầu Ban chấp hành nhiệm kỳ 2022-2027, trong đó 15 đồng chí được bầu vào Ban thường vụ. Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới Trần Hồng Quảng được bầu giữ chức Chủ tịch Hiệp hội, cùng 05 đồng chí Phó Chủ tịch.
ADB công bố gói hỗ trợ 14 tỷ USD giải quyết khủng hoảng lương thực

ADB công bố gói hỗ trợ 14 tỷ USD giải quyết khủng hoảng lương thực

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) lên kế hoạch viện trợ ít nhất 14 tỷ USD trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến 2025 để xoa dịu cuộc khủng hoảng lương thực ngày càng trở nên tồi tệ ở châu Á-Thái Bình Dương.
Trải nghiệm Đà Lạt

Trải nghiệm Đà Lạt

Đà Lạt là thành phố trực thuộc tỉnh Lâm Đồng, nằm trên cao nguyên Lâm Viên với độ cao 1.500m so với mực nước biển. Sở hữu vẻ đẹp nên thơ, trữ tình với những rừng thông bạt ngàn, những cánh đồng hoa cẩm tú cầu xinh xắn, những hàng cây mai anh đào rực rỡ, cùng với sự hiện diện của hàng trăm ngôi chùa, nhà thờ, tu viện mang kiến trúc độc đáo. Nhờ khí hậu ôn hòa, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và di sản kiến trúc phong phú, Đà Lạt trở thành điểm du lịch không thể bỏ qua đối với du khách trong nước và du khách quốc tế khi đến Việt Nam.
Quan hệ truyền thống đặc biệt Việt Nam-Cuba

Quan hệ truyền thống đặc biệt Việt Nam-Cuba

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Những năm gần đây, quan hệ đoàn kết truyền thống, ủng hộ và hợp tác toàn diện anh em Việt Nam-Cuba không ngừng được quan tâm củng cố, thúc đẩy và phát triển trên mọi lĩnh vực.
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành họp với các địa phương về ảnh hưởng của bão số 4 sau khi đổ bộ

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành họp với các địa phương về ảnh hưởng của bão số 4 sau khi đổ bộ

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Sáng sớm 28/9, tại điểm cầu Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Thừa Thiên Huế, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành tiếp tục có cuộc làm việc với các địa phương về diễn biến và ảnh hưởng của bão số 4.
Bão số 4 NORU giật cấp 13 đổ bộ vào khu vực Thừa Thiên - Huế đến Quảng Ngãi

Bão số 4 NORU giật cấp 13 đổ bộ vào khu vực Thừa Thiên - Huế đến Quảng Ngãi

Tin tức - T.Hợp - 3 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn Quốc gia, vào hồi 04 giờ ngày 28/9, vị trí tâm bão ở khoảng 15,8 độ Vĩ Bắc; 108,1 độ Kinh Đông, trên đất liền khu vực Thừa Thiên Huế-Quảng Ngãi. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 10-11 (89-117km/giờ), giật cấp 13.
Sáng 28/9: Cả nước có 10.588.788 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Sáng 28/9: Cả nước có 10.588.788 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 3 giờ trước
Sáng 28/9, tính từ đầu dịch, cả nước có 11.475.321 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 10.588.788 bệnh nhân COVID-19 đã khỏi bệnh.
Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023

Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023

Thời sự - Hoàng Quý - 6 giờ trước
Sáng 27/9, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 49 điểm cầu các Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương trong cả nước.