Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà chứa Quan họ không gian sinh hoạt văn hóa độc đáo

PV - 11:06, 12/03/2018

Nhà chứa Quan họ, là một thiết chế văn hóa đặc thù chỉ có ở người Quan họ.

Đây là nơi diễn ra các sinh hoạt văn hóa Quan họ, giao lưu, truyền dạy, giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa dân ca Quan họ Bắc Ninh. Nhận thức được điều đó, thời gian qua, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều giải pháp phục dựng và phát huy các giá trị nhà chứa tạo điều kiện cho Quan họ trường tồn và lan tỏa.

Nhà chứa-nơi sinh hoạt văn hóa đa năng

Hơn 100 năm qua, ngôi nhà chứa của cụ Ngô Thị Khu, thôn Viêm Xá, xã Hòa Long, TP. Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh đã trở thành điểm đến quen thuộc của các liền anh, liền chị Quan họ. Đây cũng là căn nhà chứa cổ duy nhất còn lưu giữ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Một buổi sinh hoạt tại nhà chứa của CLB Quan họ Đương Xá. Một buổi sinh hoạt tại nhà chứa của CLB Quan họ Đương Xá.

 

Theo cụ Ngô Thị Khu, xưa kia mỗi bọn Quan họ (một nhóm chơi Quan họ theo cách gọi của người Quan họ) có một nơi sinh hoạt riêng mà người Quan họ vẫn thường gọi là nhà chứa. Bọn Quan họ nam có nhà chứa nam, bọn Quan họ nữ có nhà chứa nữ. Đây là nơi hội họp, luyện tập, nơi “ngủ bọn” của bọn Quan họ và lớp đàn em học nghề chơi. Nơi đây còn là địa điểm đón tiếp và mời cơm Quan họ bạn, là nơi tổ chức hát canh giữa bọn Quan họ sở tại và bọn Quan họ kết bạn với mình trong những dịp lễ hội của làng.

Thông thường một làng có bao nhiêu bọn Quan họ thì phải có bấy nhiêu nhà chứa. Chủ nhà chứa được gọi là “ông chứa” (nếu là nhà chứa bọn Quan họ nam) hoặc “bà chứa” (nếu là nhà chứa bọn Quan họ nữ). Những người này thường là những liền anh, liền chị cao tuổi, có uy tín nhất trong bọn Quan họ.

Nhớ lại những ngày đi chơi Quan họ, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Bàn, thôn Viêm Xá, xã Hòa Long, TP. Bắc Ninh tâm sự: Trước đây, hai bọn Quan họ kết bạn với nhau không chỉ đến ngày hội mới được gặp nhau mà hễ thấy nhớ nhau là đến gặp ca với nhau. Những nhóm này phải đến nhà chứa xong rồi mới được đi đến những điểm ca khác. Ngày nay, cùng với phát triển của xã hội, các bọn Quan họ không có nhiều dịp gặp nhau nên cứ đến ngày diễn ra lễ hội ở địa phương mình, bọn Quan họ chủ lại mời Quan họ kết bạn với mình đến dự.

Đến ngày gặp nhau, đông đảo thành viên trong bọn Quan họ chủ tập trung tại nhà chứa để đón Quan họ khách. Sau đó, hai bên cùng ra đình, đền, chùa làm lễ rồi lại quay về sinh hoạt trong nhà chứa. Những người Quan họ chủ sẽ mua thức ăn, nước uống phục vụ Quan họ bạn. Sau khi dùng bữa, bọn Quan họ tổ chức canh hát thâu đêm suốt sáng. Khi mệt, nhà chứa cũng là nơi để Quan họ “ngủ bọn” để hôm sau lại hát tiếp. Tuy nhiên, theo truyền thống của người Quan họ, hai bọn Quan họ kết bạn với nhau sẽ không được có tình cảm nam nữ với nhau, vì sau khi kết bạn những người này được coi như anh em một nhà. Bởi vậy, những liền anh, liền chị sinh hoạt văn hóa Quan họ rất trong sáng.

Phục dựng lại nhà chứa Quan họ

Nhà chứa không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa, truyền dạy dân ca Quan họ mà còn là địa điểm đón khách đến giao lưu. Tuy nhiên, qua thời gian, nhà chứa dần mất đi. Nhằm thực hiện cam kết với UNESCO trong bảo tồn và phát triển dân ca Quan họ Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều giải pháp, trong đó, có việc phục dựng lại các nhà chứa. Đây là chủ trương đúng, đáp ứng được lòng mong mỏi của những người yêu Quan họ.

Các cháu thiếu nhi trong CLB Quan họ Đương Xá, phường Vạn An, TP. Bắc Ninh sinh hoạt tại nhà chứa Quan họ của khu phố. Các cháu thiếu nhi trong CLB Quan họ Đương Xá, phường Vạn An, TP. Bắc Ninh sinh hoạt tại nhà chứa Quan họ của khu phố.

 

Ông Nguyễn Văn Thuyết, CLB Quan họ Đương Xá, phường Vạn An, TP. Bắc Ninh tâm sự: Trước đây khi chưa có nhà chứa, những thành viên trong CLB thường đến sinh hoạt truyền dạy Quan họ tại nhà bà Nguyễn Thị Quýnh, Chủ nhiệm CLB. Tuy nhiên, do đây là gia đình cá nhân, trong khi số thành viên trong CLB đông, việc tập luyện bị ảnh hưởng nhiều.

Đến nay, CLB Quan họ Đương Xá là một trong những CLB Quan họ đầu tiên được xây dựng nhà chứa, các thành viên đều rất phấn khởi. Nhờ có nhà chứa, các hoạt động giao lưu Quan họ được triển khai thường xuyên hơn. Các thành viên trong CLB còn tích cực sưu tầm những bài Quan họ lưu truyền trong dân gian và sáng tác thêm những bài Quan họ lời mới để truyền dạy cho lớp măng non kế cận.

Ngày nay, nhà chứa vẫn là thiết chế không thể thiếu được trong sinh hoạt văn hóa của người Quan họ, nhất là trong công tác bảo tồn những canh hát Quan họ cổ lề lối. Toàn tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng mới 2 nhà chứa, là nhà chứa khu Đương Xá, phường Vạn An,TP. Bắc Ninh và nhà chứa Thôn Lũng Giang, thị trấn Lim, huyện Tiên Du. Ngay sau khi tiếp nhận, các CLB đã sử dụng và phát huy tác dụng một cách hiệu quả. Đây là cơ sở để Bắc Ninh tiếp tục đầu tư xây dựng các nhà chứa theo lộ trình, góp phần đưa Quan họ trường tồn và lan tỏa.

THANH THƯƠNG - NGỌC ÁNH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Lễ cấp sắc của người Tày ở Định Hóa

Lễ cấp sắc của người Tày ở Định Hóa

Trải qua thời gian, mặc dù hiện nay Lễ cấp sắc của đồng bào dân tộc Tày của huyện Định Hóa (Thái Nguyên) đã có nhiều thay đổi, phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại, song những giá trị cốt lõi vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Do vậy, Lễ cấp sắc trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt của người Tày nơi đây.
Tin nổi bật trang chủ
Hành trình đưa cam ruột đỏ về Điện Biên

Hành trình đưa cam ruột đỏ về Điện Biên

Kinh tế - Như Quỳnh-Huy Khuyến - 6 phút trước
Mảnh đất Điện Biên với cánh đồng Mường Thanh rộng lớn xung quanh được bao bọc bởi núi đồi không những thuận lợi cho việc phát triển những giống lúa đặc sản nổi tiếng mà còn thuận lợi để phát triển cây công nghiệp dài ngày, đặc biệt là phát triển cây công nghiệp có múi.
Những chuyến đi về cơ sở của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết trên khắp các bản làng, phum sóc

Những chuyến đi về cơ sở của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết trên khắp các bản làng, phum sóc

Sự kiện - Bình luận - Thanh Huyền - 9 phút trước
“Thực tiễn đã cho chúng ta bài học thật sâu sắc, rằng bất cứ công việc gì, dù lớn hay nhỏ, muốn thực hiện thành công, nhất thiết phải có sự đoàn kết, có sự đồng tâm hiệp lực, nội bộ nhất trí, toàn dân đồng thuận…”. Kinh nghiệm quý báu cùng những câu chuyện giản dị về phát huy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã lan tỏa trên khắp bản làng, phum sóc trên mọi miền Tổ quốc, trở thành tài sản quý giá, tiếp thêm động lực cho mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân trên con đường xây dựng và phát triển đất nước.
Đồng bào Ba Na khắc ghi lời căn dặn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Đồng bào Ba Na khắc ghi lời căn dặn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - Ngọc Chí - 1 giờ trước
Trong chuyến công tác tại tỉnh Kon Tum vào tháng 4 năm 2011, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đến thăm đồng bào Ba Na ở làng Ðắk Mút, xã Ðăk Mar, huyện Đăk Hà (Kon Tum) và đã có những lời căn dặn thân tình. Thực hiện lời căn dặn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, đồng bào Ba Na ở làng Đăk Mút đã phát huy tinh thần đoàn kết, giúp nhau phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ngày một ấm no, hạnh phúc.
Lần đầu tiên sản phẩm xuất khẩu Việt Nam được quảng bá tại Croatia

Lần đầu tiên sản phẩm xuất khẩu Việt Nam được quảng bá tại Croatia

Sản phẩm - Thị trường - Minh Nhật - 1 giờ trước
Trong khuôn khổ “Ngày Văn hoá Việt Nam tại Croatia”, vừa qua, Thương vụ Hungary đã phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary tổ chức buổi trưng bày, quảng bá, giới thiệu hàng xuất khẩu Việt Nam tại thủ đô Zagreb. Đây là lần đầu tiên buổi trưng bày, quảng bá, giới thiệu hàng xuất khẩu Việt Nam được tổ chức tại Croatia.
Thức cùng mưa ngàn xứ Huế

Thức cùng mưa ngàn xứ Huế

Xã hội - Hoàng Trung - 1 giờ trước
Gần 25 năm đóng quân thực hiện nhiệm vụ xây dựng Khu Kinh tế - Quốc phòng (KT-QP) A So, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Đoàn KT-QP 92 (Quân khu 4) đã cống hiến tuổi thanh xuân, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ. Hình ảnh các anh bộ đội cần mẫn đến các bản làng xa xôi để vận động, tuyên truyền, giúp đỡ đồng bào phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, bài trừ hủ tục... đã in đậm trong tâm trí của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 29): Phổ cập mầm non cho trẻ em: Thách thức ở vùng DTTS và miền núi

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 29): Phổ cập mầm non cho trẻ em: Thách thức ở vùng DTTS và miền núi

Giáo dục mầm non có vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân và đã được khẳng định trong Luật Giáo dục. Tuy nhiên, cấp học này vẫn còn nhiều “khoảng trống” với khoảng 40,9% trẻ từ 3 - 4 tuổi, chủ yếu ở vùng khó khăn, vùng đồng bào DTTS và miền núi chưa đi học. Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất Chính phủ trình Quốc hội ban hành nghị quyết "Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi" để thông qua vào tháng 10/2024. Đây là vấn đề mà ngành Giáo dục địa phương, các giáo viên mầm non và người dân đang rất quan tâm. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển tuần này sẽ bàn về chủ đề: Phổ cập mầm non cho trẻ em: Thách thức ở vùng DTTS và miền núi.
Kon Tum: Cả hệ thống chính trị vào cuộc nhằm giảm thiểu tình trạng TH&HNCHT trong vùng đồng bào DTTS

Kon Tum: Cả hệ thống chính trị vào cuộc nhằm giảm thiểu tình trạng TH&HNCHT trong vùng đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 1 giờ trước
Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tỉnh Kon Tum tuy đã giảm dần qua hằng năm. Nhưng để đến năm 2025 cơ bản ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng TH&HNCHT trong vùng đồng bào DTTS theo mục tiêu đề ra thì địa phương còn rất nhiều việc cần làm.
Sơn La: Phát triển điểm du lịch đạt hạng OCOP

Sơn La: Phát triển điểm du lịch đạt hạng OCOP

Du lịch - Minh Nhật - 1 giờ trước
Sơn La đã có những sản phẩm OCOP du lịch đầu tiên, góp phần đa dạng sản phẩm đặc trưng của địa phương, tạo thêm điểm du lịch hấp dẫn cho người dân và du khách.
Pờ Nhù Nu - Người đánh thức giá trị nghệ thuật múa dân tộc

Pờ Nhù Nu - Người đánh thức giá trị nghệ thuật múa dân tộc

Sắc màu 54 - Thuỳ Giang - 1 giờ trước
Là người dân tộc Hà Nhì đầu tiên trở thành nghệ sĩ, biên đạo múa chuyên nghiệp, nghệ sĩ múa Pờ Nhù Nu đã đánh thức giá trị, nghệ thuật múa dân tộc qua nhiều tác phẩm do chính cô sáng tác, dàn dựng. Coi chất liệu dân gian của các DTTS trên quê hương Lai Châu là kho báu đầy sức sống, nghệ sĩ Pờ Nhù Nu đã khai thác, tìm tòi để chuyển tải những cái hay, cái đẹp trong đời sống đưa vào các tác phẩm múa đặc sắc.
Bản Bo vươn lên từ lời động viên của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Bản Bo vươn lên từ lời động viên của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Ngày 14/7/2016, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thăm xã Bản Bo, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Những lời nói, động viên của Tổng Bí thư đã trở thành động lực tiếp thêm sức mạnh để người dân, chính quyền xã Bản Bo vươn lên thoát nghèo.
Nghệ thuật từ những mảnh vỡ

Nghệ thuật từ những mảnh vỡ

Sắc màu 54 - Tiêu Dao - Thanh Bình - 1 giờ trước
Hàng trăm năm qua, qua bàn tay khéo léo của những người thợ tài hoa, từ những bậc thầy nề, nghõa (thợ thủ công xây dựng cung đình Huế) đã biến những mảnh sành, mảnh thủy tinh vỡ thành những tác phẩm kiến trúc nghệ thuật độc đáo trên lăng tẩm, đền đài có một không hai ở cố đô Huế.