Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người giữ hồn nhạc lễ dân gian Chăm

SƠN NGỌC - 11:47, 27/09/2019

Tháng 3/2019, ông Thành Văn Lũy vinh dự được tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú lĩnh vực hoạt động tập quán xã hội và tín ngưỡng, nghệ thuật trình diễn dân gian. Đây là phần thưởng cao quý của Nhà nước dành cho những người đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy.
Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy.

Dịp Lễ hội Katê 2019, chúng tôi về làng Bỉnh Nghĩa tìm gặp ông Thành Văn Lũy, nghệ nhân tiêu biểu trong việc gìn giữ và phát huy lễ nhạc dân tộc Chăm ở xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc (Ninh Thuận).

Tròn 60 tuổi đời, ông Lũy có 40 năm dày công theo đuổi học nghề kéo đàn ka nhi (đàn nhị mai rùa) và hát khoản đãi thần linh ở đền tháp, làng xóm, gia đình theo truyền thống tín ngưỡng của đồng bào Chăm. Ở địa phương, ông còn là thầy Kò ke (Ôn Kà thành) giữ vai trò chủ lễ trong nghi thức tế lễ, hát ngợi ca công đức các vị thần linh ở đền tháp, làng xóm.

Nghệ nhân tiêu biểu làng Bỉnh Nghĩa vừa đàn ka nhi vừa hát những bài ngợi ca công lao của các bậc tiền nhân trong công cuộc khẩn hoang lập ấp, dạy dân làng cày cấy, đắp đập dẫn thủy nhập điền, dệt vải, làm gốm, xây dựng đền tháp… Giọng ông trầm ấm tha thiết, hòa quyện cùng tiếng đàn ka nhi, phảng phất hương trầm lễ cúng… gợi cho người nghe cảm giác thiêng liêng, nhớ về công ơn tổ tiên đối với cuộc sống no ấm của con cháu ngày nay.


Được biết 15 tuổi ông Lũy theo học chữ Chăm do người bác họ là ông Hứa Trí nhiệt tâm truyền dạy. Qua 5 năm kiên trì học chữ, ông đọc thông viết thạo các văn bản do ông bà xưa truyền lại. Ông sáng dạ, học thuộc nhiều bài cúng kính đất đai, cầu mong mưa thuận gió hòa khi xuống vụ cày cấy cho bà con thôn xóm.

Lễ hội Katê, lễ hội văn hóa đặc sắc của người Chăm. (Ảnh minh họa)
Lễ hội Katê, lễ hội văn hóa đặc sắc của người Chăm. (Ảnh minh họa)

Nhờ có vốn liếng chữ Chăm, bước vào tuổi 20, sau khi lập gia đình với cô gái Dương Thị Mẽ, chàng trai Thành Văn Lũy được ông Thành Phú ở làng Bỉnh Nghĩa thu nhận làm môn đệ, truyền dạy nghề làm thầy Kò ke. Suốt 20 năm ròng rã, ông “khăn gói theo thầy” học nghi thức cúng kính với hàng ngàn câu hát viết bằng chữ Chăm. Đồng thời, được thầy truyền dạy cách chế tác và biểu diễn đàn ka nhi, gồm 30 bài bản đàn ca ngợi công lao thần linh.

Đến năm 2000, vừa tròn 40 tuổi, ông Thành Văn Lũy được thầy Thành Phú làm lễ công bố với cộng đồng cho phép ông độc lập thực hiện các nghi thức cúng kính theo truyền thống dân tộc Chăm.

Cuối năm 2010, ông Thành Văn Lũy cùng các Nghệ nhân dân tộc Chăm tỉnh Ninh Thuận được lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mời ra Hà Nội biểu diễn chào mừng khánh thành Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội. Tại đây, ông biểu diễn đàn ka nhi và thực hiện nghi thức lễ cúng mở cửa tháp Chăm tại Đồng Mô. Trong chuyến đi này, ông đã thực hiện được ước mơ của người con dân tộc Chăm từ làng Bỉnh Nghĩa ra Thủ đô Hà Nội là vào Lăng viếng Bác Hồ kính yêu. Ông cũng đã tham gia Liên hoan dân ca Việt Nam tổ chức tại tỉnh Phú Yên năm 2011, với tiết mục “Hát lễ khoản đãi vua Pokong Garai”, được Ban Tổ chức tặng giải A.

“Gia đình và bà con thôn xóm rất vui mừng khi thấy tôi là người dân đầu tiên ở làng Chăm Bỉnh Nghĩa được tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Đây là phần thưởng cao quý và niềm tự hào lớn lao của bản thân tôi, động viên tôi tiếp tục nghiên cứu, gìn giữ và phát huy truyền thống nhạc lễ phục vụ tốt nhu cầu tín ngưỡng tâm linh của cộng đồng dân cư. Tôi tham gia cùng các vị chức sắc Chăm Bàlamôn, tích cực động viên bà con đoàn kết chung tay xây dựng nông thôn mới ở làng Chăm Bỉnh Nghĩa”, Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy chia sẻ. 

Tin cùng chuyên mục
Dâng đèn hạ - nét đẹp truyền thống của đồng bào Khmer

Dâng đèn hạ - nét đẹp truyền thống của đồng bào Khmer

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Phật giáo Nam tông Khmer có nghi thức dâng đèn hạ trong mùa Lễ Nhập hạ của các vị sư. Lễ Nhập hạ diễn ra từ rằm tháng 6 đến rằm tháng 9 âm lịch hằng năm. Năm nay, là năm nhuận (2 tháng 4 âm lịch) nên lễ nhập hạ của đồng bào Khmer diễn ra vào rằm tháng 5 âm lịch (ngày 5/7 dương lịch).
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Sáng 8/7/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với Đoàn công tác của Học viện Chính trị Công an Nhân dân (CAND) do Trung tướng Trần Vi Dân, Giám đốc Học viện làm Trưởng đoàn. Cùng dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông; Lãnh đạo các Vụ, đơn vị thuộc UBDT và Học viện Chính trị CAND.
Ban hành danh mục bí mật nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc

Ban hành danh mục bí mật nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc

Tin tức - PV - 16:01, 08/07/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định số 971/QĐ-TTg ban hành Danh mục bí mật Nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc.
Sáu Cựu chiến binh ra tù vẫn kêu oan

Sáu Cựu chiến binh ra tù vẫn kêu oan

Bạn đọc - Lê Hường - Hoàng Tiến - 10:37, 08/07/2020
Bị kết tội hủy hoại rừng, dù đã chấp hành án xong nhưng 6 Cựu chiến binh (CCB) tại xã Trường Xuân, huyện Đăk Song (Đăk Nông) vẫn “đội đơn” đi kêu oan.
Gói hỗ trợ người có công bị ảnh hưởng bởi Covid-19: Nhiều ý nghĩa nhân văn

Gói hỗ trợ người có công bị ảnh hưởng bởi Covid-19: Nhiều ý nghĩa nhân văn

Đời sống - Xã hội - Vân Khánh - 10:33, 08/07/2020
Thời gian vừa qua, Chính phủ đã ban hành gói hỗ trợ 62 nghìn tỷ đồng nhằm ổn định cuộc sống cho người dân bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19. Đối với người có công tỉnh Yên Bái nói riêng, cả nước nói chung, gói hỗ trợ này không chỉ mang ý nghĩa về kinh tế mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc.
Người “truyền lửa” nghề dệt cho phụ nữ Xơ Đăng

Người “truyền lửa” nghề dệt cho phụ nữ Xơ Đăng

Gương sáng giữa cộng đồng - KHÁNH NGUYÊN - 10:26, 08/07/2020
Lầu đầu tiên gặp bà, người phụ nữ Xơ Đăng hồn hậu, mải miết với công việc trình diễn nghề dệt truyền thống phục vụ du khách tại không gian Lễ hội Sâm Ngọc Linh, diễn ra vào cuối năm 2019. Ít lâu sau, khi ngược núi lên vùng đất Trà My, tôi lại gặp bà cần mẫn ngồi bên khung dệt để truyền nghề cho cháu con trong làng. Người phụ nữ thầm lặng ấy là Trần Thị Kim Hoa, nhà ở nóc Tắc Chưng, thôn 3, xã Trà Cang, huyện Nam Trà My (Quảng Nam).
Vĩnh Phúc tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Vĩnh Phúc tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Sự kiện - Bình luận - Hoàng Quý - 10:14, 08/07/2020
Ngày 27/7 đang đến gần, đây là ngày dành riêng để tưởng nhớ, tri ân các Anh hùng liệt sĩ, những người có công vì đất nước, vì độc lập tự do của Nhân dân. Ở tỉnh Vĩnh Phúc, địa phương cũng đang triển khai nhiều hoạt động tri ân nhằm thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
“Lời thì thầm” từ dòng Đăk Bla

“Lời thì thầm” từ dòng Đăk Bla

Phóng sự - Ký sự - M. Ngọc - Đ. Dũng - 10:09, 08/07/2020
Dòng sông Đăk Bla mang biết bao huyền thoại và cả những câu chuyện tình đẫm nước mắt. Nhưng tiếc thay, mấy năm gần đây dòng sông đang lịm dần giữa mùa nước cạn.
Mai Châu (Hòa Bình): Nỗ lực giảm thiểu nạn tảo hôn

Mai Châu (Hòa Bình): Nỗ lực giảm thiểu nạn tảo hôn

Công tác Dân tộc - Thu Thủy - Tố Niên - 10:08, 08/07/2020
Thời gian qua, cấp ủy đảng, chính quyền huyện Mai Châu (Hòa Bình) đã thực hiện nhiều giải pháp để từng bước ngăn chặn, xóa bỏ nạn tảo hôn. Hiện nay, nạn tảo hôn chủ yếu xảy ra tại 2 xã Hang Kia và Pà Cò.
Khánh Hòa: Già làng, Người có uy tín tích cực phổ biến chính sách, pháp luật

Khánh Hòa: Già làng, Người có uy tín tích cực phổ biến chính sách, pháp luật

Người có uy tín - Lê Phương - 09:52, 08/07/2020
Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 92 Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS. Những năm qua, các già làng, Người có uy tín luôn phát huy vai trò là hạt nhân trong việc tuyên truyền, vận động người dân chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng các mô hình bảo đảm an ninh trật tự (ANTT), nhờ đó, ý thức chấp hành pháp luật của người dân đã được nâng lên.
Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Bất cập trong rà soát hộ nghèo (Bài 1)

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Bất cập trong rà soát hộ nghèo (Bài 1)

Chính sách dân tộc - Sỹ Hào - 09:37, 08/07/2020
LTS: Sau 5 năm (2016 - 2020) thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, kết quả giảm nghèo của nước ta đã đạt được những thành tựu ấn tượng. Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo vẫn chưa bền vững, tỷ lệ hộ nghèo người DTTS vẫn còn rất cao; trong khi đó việc xây dựng và thực thi chính sách giảm nghèo nói chung còn có những “lỗ hổng” nhất định.
Khi học văn bằng nhạc Rap

Khi học văn bằng nhạc Rap

Giáo dục - Hồng Phúc - 09:18, 08/07/2020
Các tác phẩm thơ như “Sóng”, “Tây Tiến”, “Việt Bắc”, hay “Truyện Kiều” đã được phổ thành bài hát theo dòng nhạc Rap, có số lượng người xem lên đến vài triệu lượt trên kênh Youtube. Cách học này như một làn gió mới cho các bạn trẻ khi biết pha trộn đam mê âm nhạc vào kiến thức, khiến nhiều em yêu thích môn văn và việc học tập trở nên đơn giản, hiệu quả hơn.