Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Di sản văn hóa cần được bảo tồn đúng cách

PV - 09:45, 28/05/2019

Bảo tồn hay phát triển là vấn đề luôn được đặt ra với các nhà quản lý di sản khi đứng trước một di sản đang dần xuống cấp. Bảo tồn di sản là điều tất yếu, tuy nhiên thời gian vừa qua, nhiều hạng mục công trình được xây mới mang danh bảo tồn đang xuất hiện ngày một nhiều. Vậy làm thế nào để giải quyết hài hòa giữa việc bảo tồn di sản và phát triển giá trị kinh tế từ di sản?

Xe múc đào bới bờ kè hộ thành hào Kinh thành Huế để tiến hành tu bổ, xây mới di tích này. (Ảnh tư liệu) Xe múc đào bới bờ kè hộ thành hào Kinh thành Huế để tiến hành tu bổ, xây mới di tích này. (Ảnh tư liệu)

Nước ta có số lượng di sản khá đồ sộ với hơn 40.000 di tích, trong đó khoảng 3.300 di tích xếp hạng di tích cấp quốc gia và 13 di tích xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt, 25 di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Việc đưa di sản vào khai thác phục vụ lợi ích kinh tế là chuyện không mới ở nhiều quốc gia, nhưng tại Việt Nam, điều này còn nhiều vấn đề cần bàn. Trước sức hút của việc khai thác phát triển du lịch, nhiều di tích văn hóa đã bị xâm hại nghiêm trọng do việc xây dựng ồ ạt các công trình xung quanh để phục vụ nhu cầu thăm quan, du lịch. Cũng có địa phương lấy danh bảo tồn, nhưng thực tế là làm mới di tích, thay đổi không gian văn hóa, làm phai nhạt giá trị di sản.

Ví dụ, tại Khu di tích cố đô Huế, hệ thống bờ kè thành hào Huế bị xuống cấp nên được UBND tỉnh phê duyệt dự án trùng tu và tôn tạo. Theo đó, tổng chiều dài tu bổ bờ kè này kéo dài hơn 10km. Tuy nhiên, trong thời gian tu bổ chỉ hơn 1km bờ kè, nhiều nhà nghiên cứu và dư luận bức xúc cho rằng, tại khu vực ven thành hào vừa được tu bổ và tôn tạo này gần như đã được xây mới hoàn toàn, những nền móng cũ của di sản văn hóa thế giới đã bị xe múc đào bới, tháo dỡ trong nhiều tháng qua.

Hay tại Đình Tân Hoa ở xã Tân Hòa, TP. Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long là di tích có kiến trúc rất độc đáo và cổ kính, đã được xếp hạng di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia năm 1998. Tuy nhiên, thay vì bảo quản nguyên trạng kiến trúc, thì tất cả các cột đình nơi đây đã bị sơn dầu bóng mới tinh, làm mất đi yếu tố gốc.

Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) đã từng bị xâm hại bởi công trình cầu xây dựng trái phép (nay đã được tháo dỡ). Ảnh TL Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) đã từng bị xâm hại bởi công trình cầu xây dựng trái phép (nay đã được tháo dỡ). Ảnh TL

Bên cạnh đó, việc tính đến lợi ích kinh tế của di sản cũng gây hệ lụy khi di sản chưa thể khai thác, đem lại giá trị kinh tế thấp, bị xuống cấp hoặc nhiều công trình di sản bị đập đi, thay thế bởi các tòa nhà cao tầng. Mới đây, quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị tỷ lệ 1/500 khu vực trung tâm TP. Đà Lạt dự kiến dỡ bỏ rạp Hoà Bình và di dời Dinh Tỉnh Trưởng.

Như vậy, những công trình mang dấu ấn lịch sử, ký ức đô thị sẽ bị thay bằng những khu thương mại phức hợp. Theo Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, việc xây dựng nhiều công trình cao tầng khiến Đà Lạt sẽ đánh mất những giá trị đã được xác lập trong quá khứ, dần vắng khách du lịch, trong khi đây vẫn là nguồn thu chính của Thành phố này.

Rõ ràng để phát huy được giá trị kinh tế của di sản không nhất thiết phải “đập mới xây lại” bởi khi đó, di sản không còn giá trị về mặt lịch sử, niên đại mà thay vào đó là những công trình đồ sộ, hiện đại không mang giá trị chiều sâu văn hóa. Để khẳng định bảo tồn di tích không có nghĩa là xây mới, tại Hội nghị về “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam vì sự phát triển bền vững” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức mới đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng: “Tuyệt đối không phá huỷ, làm hỏng hay hy sinh di sản vì bất kỳ lý do gì để phục vụ phát triển. Để mất di sản, dù là một phần, chính là bắn súng vào quá khứ, đánh mất bản sắc dân tộc”.

HỒNG MINH

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cần đóng góp tích cực vào xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cần đóng góp tích cực vào xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Thời sự - PV - 19:24, 19/08/2022
Chiều 19/8, tại trụ sở Bộ Công Thương, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị trực tuyến với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài do Bộ Công thương phối hợp Văn phòng Chính phủ tổ chức, nhằm đánh giá tình hình, kết quả triển khai và bàn giải pháp thúc đẩy xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu năm 2022, định hướng giai đoạn 2023 - 2025.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tiếp Chủ tịch Đại học Y tế và phúc lợi Nhật Bản

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tiếp Chủ tịch Đại học Y tế và phúc lợi Nhật Bản

Tin tức - PV - 19:05, 19/08/2022
Chiều 19/8, tại Trụ ở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã tiếp ông Takagi Kuninori - Chủ tịch Đại học quốc tế Y tế và phúc lợi (IUHW) của Nhật Bản, đang có chuyến thăm làm việc tại Việt Nam.
Phát hiện nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật tại phế tích tháp Châu Thành

Phát hiện nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật tại phế tích tháp Châu Thành

Tìm trong di sản - Nguyệt Anh - 19:01, 19/08/2022
Ngày 18/8, Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Bình Định tổ chức Hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ phế tích Châu Thành lần thứ 3, năm 2022. Nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật đã được phát hiện tại phế tích này.
Ngày 19/8: Việt Nam có 2.983 ca mắc COVID-19 và 6.975 ca khỏi bệnh

Ngày 19/8: Việt Nam có 2.983 ca mắc COVID-19 và 6.975 ca khỏi bệnh

Tin tức - Mộc Nhi - 18:20, 19/08/2022
Ngày 19/8, Việt Nam có 2.983 ca mắc mới COVID-19 và 6.975 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh. Trong ngày, cả nước có 0 ca tử vong và 86 ca COVID-19 nặng đang điều trị.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản

Thời sự - PV - 17:14, 19/08/2022
Chiều nay, 19/8, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản, ông Sugi Ryotaro.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông huyện Nậm Pồ được tổ chức vào dịp 2/9

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông huyện Nậm Pồ được tổ chức vào dịp 2/9

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 17:12, 19/08/2022
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ nhất năm 2022 huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên sẽ được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 2 - 4/9.
Đại hội Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2022 - 2025

Đại hội Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2022 - 2025

Tin tức - Lê Vũ - Trần Linh - 17:10, 19/08/2022
Ngày 19/8, Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức thành công Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022 - 2025. Đại hội đã bầu Bí thư chi bộ khóa mới và thông qua nghị quyết Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022 - 2025.
Những bản làng trù phú trên vùng đất Nghĩa Đô: Tự hào về vùng quê cách mạng (Bài 1)

Những bản làng trù phú trên vùng đất Nghĩa Đô: Tự hào về vùng quê cách mạng (Bài 1)

Phóng sự - Trọng Bảo - 17:05, 19/08/2022
Dọc bên dòng Nậm Luông yên bình ở xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, là những bản làng người Tày trù phú với màu xanh của sự ấm no, đủ đầy… Nghĩa Đô là vùng đất cách mạng - nơi quân và dân Nghĩa Đô đã mở cuộc tấn công và bức địch rút sạch quân khỏi đồn Nghĩa Đô vào ngày 23/2/1950, đánh dấu sự kiện huyện Bảo Yên sạch bóng quân thù, góp phần vào thắng lợi giải phóng Lào Cai.
Nghệ sĩ bản Tày sử dụng thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc

Nghệ sĩ bản Tày sử dụng thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc

Phóng sự - Giang Lam - 16:39, 19/08/2022
Ở cái tuổi thất thập, ông Lương Xuân Dán, thôn Đức Uy, xã Trung Sơn, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang vẫn giữ được nét duyên dáng, say sưa như chàng trai Tày tuổi đôi mươi đánh đàn, hát những bản tình ca tặng nàng sơn nữ. Ông còn khiến chúng tôi từ ngạc nhiên đến cảm phục khi lần lượt chơi thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc. Và tài năng của “nghệ sĩ” Xuân Dán không chỉ dừng lại ở lĩnh vực âm nhạc.
Ngày mới ở Tủa Sín Chải

Ngày mới ở Tủa Sín Chải

Trang địa phương - Bùi Chiến - 16:20, 19/08/2022
Những năm gần đây, với sự nỗ lực vào cuộc của cấp uỷ Đảng, chính quyền và đồng bào các DTTS, xã Tủa Sín Chải (huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) đã có bước chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội. Điều này giúp địa phương có thêm động lực vượt khó, vững bước xây dựng nông thôn mới.