Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nâng cao chất lượng dân số các dân tộc rất ít người: Mô hình can thiệp nào phù hợp?

Sỹ Hào - 10:06, 11/03/2020

Là một trong những nhóm dân số đặc thù theo quy định trong Dự thảo Luật Dân số đang được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi, các DTTS rất ít người sẽ được ưu tiên đầu tư, hỗ trợ để nâng cao chất lượng dân số. Tuy nhiên, việc xây dựng một mô hình can thiệp phù hợp là không hề dễ.

Mặc dù ngành chức năng đã có rất nhiều nỗ lực nhưng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người vẫn rất thấp. (Ảnh minh họa)
Mặc dù ngành chức năng đã có rất nhiều nỗ lực nhưng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người vẫn rất thấp. (Ảnh minh họa)

Những chỉ số báo động

Theo thống kê của Ủy ban Dân tộc (UBDT), trong 53 DTTS của nước ta, có 16 dân tộc có dân số dưới 10 nghìn người. Trong 16 DTTS rất ít người, có 11 dân tộc có dân số dưới 5 nghìn người, trong đó 5 dân tộc có dân số dưới 1 nghìn người (Ơ Đu, Pu Péo, Si La, Rơ Măm, Brâu).

Số liệu được nêu trong Đề án “Bảo vệ và phát triển DTTS, đặc biệt dân tộc dưới 10 nghìn người theo hướng bảo đảm sự phát triển đồng đều, bình đẳng giữa các dân tộc” do UBDT xây dựng cho thấy, nhiều chỉ số đáng ngại về chất lượng dân số của các DTTS rất ít người.

Cụ thể, tuổi thọ trung bình của DTTS rất ít người chỉ đạt 69,9 năm, thấp hơn 3,4 năm so với kết quả chung của cả nước; tầm vóc thể lực (chiều cao, cân nặng trung bình) cũng rất thấp (chiều cao trung bình là 1m40 - 1m55, cân nặng trung bình 40 - 45kg)…

Đáng chú ý nhất, là tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi, nhẹ cân ở trẻ em các DTTS rất ít người. Theo kết quả điều tra, cân nặng trẻ sơ sinh đủ tháng đạt chuẩn là khoảng 2,9 - 3,8kg/trẻ. Ghi nhận trên cả nước thì tỷ lệ trẻ sơ sinh dưới cân nặng này chỉ khoảng 5,7%. Nhưng với các DTTS rất ít người, trẻ sơ sinh có cân nặng dưới tiêu chuẩn chiếm tỷ lệ 8,1%.

Ngoài ra, tỷ lệ thiếu máu vẫn luôn cao ở vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên với 43% trẻ thiếu máu so với tỷ lệ chung toàn quốc là 27,8%. Đặc biệt, tập quán kết hôn cận huyết thống, tảo hôn của một số DTTS rất ít người dẫn đến nhiều hệ lụy như đẻ non, thai nhi kém phát triển, suy dinh dưỡng, thể trạng yếu, mắc bệnh, tỷ lệ tử vong cao, chất lượng giống nòi suy thoái.

Điều này khiến dân số của các DTTS rất ít người có gia tăng, nhưng không nhiều. Đáng chú ý, dân số của một số DTTS rất ít người đang có chiều hướng giảm (dân tộc Ngái giảm từ 1.035 người năm 2009 xuống còn 999 người năm 2015; dân tộc Lô Lô từ 4.541 người năm 2009 xuống còn 4.314 người năm 2015).

Tìm mô hình phù hợp

Thực trạng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người đã được tìm hiểu; các nguyên nhân cũng đã được chỉ ra. Đó là do điều kiện kinh tế - xã hội hết sức khó khăn; là do tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; là thói quen lạc hậu khi mang thai và sinh sản…

Để nâng cao chất lượng dân số các DTTS rất ít người, nhiều giải pháp cũng đã được các cấp, ngành, địa phương triển khai, lồng ghép trong các chương trình, dự án đầu tư, hỗ trợ phát triển vùng DTTS và miền núi. Từ các chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, hỗ trợ phát triển sản xuất… đời sống vật chất lẫn tinh thần của đồng bào các DTTS rất ít người đã được nâng nên, góp phần cải thiện chất lượng dân số.

Đặc biệt, với nguồn lực đầu tư phát triển y tế vùng DTTS và miền núi, đồng bào DTTS rất ít người ngày càng có cơ hội được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản. Đồng bào DTTS rất ít người được khám chữa bệnh miễn phí và hưởng chính sách bảo hiểm y tế theo quy định… Tuy nhiên, những nỗ lực này mới chỉ dừng lại ở mức duy trì, cải thiện một bước chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người, chưa tạo “cú hích” thực sự để nâng cao chất lượng dân số.

Những chỉ số báo động về thực trạng chất lượng dân số của đồng bào DTTS rất ít người đã đặt ra yêu cầu cấp bách, phải xây dựng mô hình can thiệp phù hợp. Mô hình này không chỉ can thiệp vào những yếu tố khách quan tác động đến chất lượng dân số (kinh tế, điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe…), mà còn tác động vào nhận thức của đồng bào (thay đổi tập quán tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; thói quen sinh đẻ tại nhà…). Chỉ có như vậy, mục tiêu nâng cao chất lượng dân số củ các DTTS rất ít người mới đạt.

Tin nổi bật trang chủ
Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội

Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội

Ngày 15/7, tại Hà Nội và 63 điểm cầu toàn quốc, Ban Kinh tế Trung ương đã chủ trì phối hợp với Ban Cán sự Đảng Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Chính sách xã hội và các Bộ, ngành, tổ chức chính trị xã hội tổ chức Hội nghị trực tuyến Sơ kết 5 thực hiện Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 22/11/2014 của Ban Bí thư khóa XI về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội.
Các sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc sẽ được giới thiệu, quảng bá tại Hà Nội

Các sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc sẽ được giới thiệu, quảng bá tại Hà Nội

Tin tức - Hồng Minh - 4 giờ trước
Chiều 16/7, tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn TP. Hà Nội tổ chức Họp báo tuyên truyền về sự kiện giới thiệu, quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP gắn với văn hoá các tỉnh miền núi phía Bắc.
Mù Cang Chải (Yên Bái): Phấn đấu đến năm 2025 cơ bản không còn là huyện nghèo

Mù Cang Chải (Yên Bái): Phấn đấu đến năm 2025 cơ bản không còn là huyện nghèo

Tin tức - Hoài Dương - 5 giờ trước
Từ ngày 15 – 17/7/2020, Đảng bộ huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 – 2025. Ông Đỗ Đức Duy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái tham dự, chỉ đạo Đại hội. Tham dự Đại hội có 168 đại biểu đại diện cho trên 2.800 đảng viên trong toàn Đảng bộ huyện Mù Cang Chải.
Mù Cang Chải (Yên Bái): Khởi công công trình Trường PTDTBT THCS Khao Mang

Mù Cang Chải (Yên Bái): Khởi công công trình Trường PTDTBT THCS Khao Mang

Tin tức - Hoài Dương - 18:36, 15/07/2020
Sáng 15/7, Huyện uỷ, Ủy ban Nhân dân (UBND) huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) đã tổ chức Lễ khởi công công trình Trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) Trung học cơ sở (THCS) Khao Mang, xã Khao Mang. Ông Đỗ Đức Duy, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái đến dự và phát biểu tại Lễ khởi công.
Điểm tựa của làng Ktu

Điểm tựa của làng Ktu

Người có uy tín - Thùy Dung - 16:45, 15/07/2020
Từng tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sau ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, già Đinh Yek (SN 1933) giữ nhiều chức vụ quan trọng ở xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang (Gia Lai). Năm 2010, ông về hưu và được dân làng tin yêu bầu làm già làng, Người có uy tín của làng Ktu. Ông cũng là người có vai trò rất lớn trong việc thay đổi nếp nghĩ cách làm, vận động người dân chung sức xây dựng NTM.
Lai Châu: Khẩn trường khắc phục thiệt hại do mưa lũ gây ra

Lai Châu: Khẩn trường khắc phục thiệt hại do mưa lũ gây ra

Môi trường sống - Trọng Bảo - 11:07, 15/07/2020
Từ ngày 10 - 13/7, trên địa bàn tỉnh Lai Châu xảy ra mưa lớn đã làm thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và sạt lở nhiều tuyến đường. Hiện nay, các cấp chính quyền đang dồn lực khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra.
Để người dân thực sự là chủ thể

Để người dân thực sự là chủ thể

Kinh tế - Tùng Nguyên - 10:56, 15/07/2020
Sau khi hoàn thành Chương trình xây dựng Nông thôn mới (NTM), các địa phương tiếp tục bắt tay vào xây dựng NTM nâng cao. Một giải pháp được xem là nòng cốt để tạo đột phá là xây dựng gia đình NTM kiểu mẫu, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng NTM nâng cao.
Đăk Lăk: Đã có 1.200 hộ tham gia thực hiện “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình”

Đăk Lăk: Đã có 1.200 hộ tham gia thực hiện “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình”

Tin tức - Lê Hường - 10:46, 15/07/2020
Sáng 14/7, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Đăk Lăk tổ chức Lễ phát động và đăng ký thực hiện “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình” năm 2020, tại xã Ea Nuôl, huyện Buôn Đôn.
Giảm thiểu tảo hôn ở Huyện Bảo Lâm (Cao Bằng): Cần đẩy mạnh tuyên truyền

Giảm thiểu tảo hôn ở Huyện Bảo Lâm (Cao Bằng): Cần đẩy mạnh tuyên truyền

Sức khỏe - Minh Thu - 09:44, 15/07/2020
Từ sau đại dịch Covid-19, số học sinh trên địa bàn huyện Bảo Lâm bỏ học và tảo hôn có chiều hướng tăng. Năm học 2019 - 2020, toàn huyện có 98 học sinh bỏ học, trong đó có 22 em tảo hôn.
Nho Quan (Ninh Bình): Vì sao người dân bản Xăm gần 10 năm ròng khiếu kiện?

Nho Quan (Ninh Bình): Vì sao người dân bản Xăm gần 10 năm ròng khiếu kiện?

Bạn đọc - Thiên An - 09:32, 15/07/2020
Gần 10 năm qua, 16 hộ dân (chủ yếu là dân tộc Mường) sống ở bản Xăm, xã Kỳ Phú, huyện Nho Quan (Ninh Bình) kiên trì gõ cửa, gửi đơn kiến nghị tới các cơ quan có thẩm quyền, phản ánh về việc họ là những hộ dân tiên phong đi làm kinh tế mới, khai hoang phục hóa mảnh đất này từ năm 1995, nhưng đến nay vẫn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Đã có rất nhiều cuộc họp, các văn bản chỉ đạo và trả lời, nhưng sự việc vẫn chưa được giải quyết một cách thấu đáo.
Người tạo ra chữ viết Chăm Hroi

Người tạo ra chữ viết Chăm Hroi

Phóng sự - Ký sự - Đào Đức Tuấn - 09:27, 15/07/2020
Hơn 90 mùa rẫy, ông Ka Sô Liễng vẫn khỏe mạnh, lao động hằng ngày, nhất là từ khi rời căn nhà tiện nghi ở TP. Tuy Hòa để về buôn Kiến Thiết, xã Ea Chà Rang, huyện Sơn Hòa (Phú Yên). Với trăn trở “Sao người Chăm Hroi không có chữ viết?”, gần như cả cuộc đời Ka Sô Liễng đã đi tìm và thành công trong tạo tác chữ viết cho dân tộc mình.