Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Loại hình Then văn nghệ đang có xu hướng phát triển mạnh ở Bắc Giang

Đông Khánh - 19:48, 13/10/2021

Thời gian qua, ngành Văn hóa của tỉnh Bắc Giang đã tổ chức kiểm kê di sản then tại các xã có đông đồng bào dân tộc Tày, Nùng sinh sống. Từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn và phát huy di sản then Tày- Nùng một cách hiệu quả nhất.

Then văn nghệ ngày càng có sức sống trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày- Nùng tỉnh Bắc Giang
Then văn nghệ ngày càng có sức sống trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày- Nùng tỉnh Bắc Giang

Ở tất cả các thôn bản có người Tày, Nùng sinh sống, then vẫn được bà con yêu thích và gìn giữ, đặc biệt là các nghi lễ then. Mỗi năm, vào mùa xuân hoặc sau khi thu hoạch xong mùa màng, cũng là lúc đồng bào tổ chức các nghi lễ then. Tiếng trầm bổng phát ra từ cây đàn tính quyện với những lời ca, tiếng hát như đưa mọi người vào một không gian huyền  ảo. Các nghi lễ then tập hợp rất nhiều người đến xem và tham gia giúp việc. Mọi người chăm chú nghe các trường đoạn, các câu chuyện được thể hiện qua lời hát của thầy then trong quá trình cúng lễ và thấy được lịch sử dân tộc mình trong đó. Sau mỗi nghi lễ then là niềm vui thỏa nguyện của mọi người cả về tâm linh và sự thưởng thức văn hóa.

Tại Bắc Giang, ngành Văn hoá đã tổ chức kiểm kê di sản then tại các xã có đông người Tày, Nùng sinh sống thuộc 5 huyện gồm: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang và Yên Thế. Nội dung kiểm kê tập trung vào nghệ nhân then (những người làm then tâm linh); thầy tào; Lục hương (học trò theo học nghề then); Lục lẻng (những người được thầy then chữa khỏi bệnh, theo thầy làm con nuôi); Người hát then-đàn tính không chuyên nghiệp (then văn nghệ quần chúng); Các tổ chức sinh hoạt hát then- đàn tính cho cộng đồng; Những hiện vật có liên quan đến di sản hát then; Tư liệu có liên quan đến di sản hát then (sách, báo, tạp chí, tài liệu chép tay…).

Nghệ nhân Ưu tú Chu Thị Hồng Vân, thôn Hố Cao, xã Hương Sơn huyện Lạng Giang thực hành nghi lễ then.
Nghệ nhân Ưu tú Chu Thị Hồng Vân, thôn Hố Cao, xã Hương Sơn huyện Lạng Giang thực hành nghi lễ then.

Theo báo cáo của ngành Văn hoá Bắc Giang, quá trình điều tra đã thống kê được 31 nghệ nhân làm then (8 nam và 23 nữ). Các thầy làm then có 2 trường hợp, một là do “cha truyền con nối” nhiều đời; hai là có duyên với then mà theo học rồi dần dần trở thành thầy then.

Then được chia làm 2 loại là then nghi lễ và then văn nghệ. Then nghi lễ gồm những hình thức sau: Lễ cầu an, giải hạn, lễ cầu tự, lễ then gửi con, cắt tiền duyên, cầu mùa, cầu đảo, diệt trùng; lễ then chữa bệnh; then vui mừng, chúc tụng, ca ngợi (mừng nhà mới, mừng sinh nhật); then dùng trong tang lễ; nghi lễ then dùng cho thầy then (then tiểu lễ, đại lễ). 

Then nghi lễ là phương tiện truyền tải mong ước, kỳ vọng của con người về việc thay đổi hiện thực cuộc sống, hiện thực xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định. Nội dung lời ca trong các nghi lễ then thường có cả những bài ca diễn xướng có nhiều chương, đoạn miêu tả về cuộc sống trần thế và những mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên.

Hát then văn nghệ ngày càng trở nên phổ biến ở Bắc Giang
Hát then văn nghệ ngày càng trở nên phổ biến ở Bắc Giang

Bên cạnh then nghi lễ còn có then văn nghệ. Tất cả những sinh hoạt then giao duyên, trong lao động, sản xuất, đối đáp nam nữ đều được gọi chung là then văn nghệ. Đó là những làn điệu được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày để truyền tải tâm tư, tình cảm của người hát. Người hát có thể biết chơi đàn tính hoặc không. 

Bà Bùi Thị Lộc ở bản Gà, xã Vân Sơn (Sơn Động) cho biết: Các bài hát then không chỉ hay về nhạc điệu mà mỗi ngôn từ còn hàm chứa nhiều tư tưởng nhân văn sâu sắc, khơi dậy trong mỗi chúng ta lòng yêu thương con người, yêu cuộc sống.

Ở huyện Sơn Động rất phổ biến then văn nghệ. Cả tỉnh Bắc Giang 7 CLB then thì đã có 3 CLB ở huyện Sơn Động gồm các xã Hữu Sản, Vân Sơn, Vĩnh Khương. Then được đưa vào trình diễn trong hầu hết các buổi liên hoan, giao lưu văn nghệ của huyện. Đây cũng là loại then có nhiều sáng tác lời mới dựa trên những làn điệu cũ. Loại hình nghệ thuật này có sức lôi cuốn kỳ lạ, khích lệ tinh thần mọi người thêm vui vẻ, xua tan phiền muộn, sự cực nhọc vất vả trong cuộc sống, hướng tới những điều tốt đẹp.

Bà Đàm Thị Mùi tại xã Hương Sơn (Lạng Giang) thực hành nghi lễ then
Bà Đàm Thị Mùi tại xã Hương Sơn (Lạng Giang) thực hành nghi lễ then

Từ năm 2019, UNESCO đã ghi danh thực hành then của người Tày, Nùng, Thái của Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 

Để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản then Tày - Nùng, bên cạnh việc duy trì, phát triển  các CLB hát then- đàn tính trên địa bàn có đông đồng bào Tày, Nùng sinh sống để lan tỏa trong đời sống cộng đồng; các nhà chuyên môn cần tích cực, chủ động nghiên cứu, tìm hiểu sâu về các hình thức sinh hoạt, thực hành di sản then. Tập hợp những nhà nghiên cứu có chuyên môn sâu về Hán - Nôm nhằm tìm hiểu nguồn thư tịch cổ, các sách được người Tày, Nùng lưu giữ để hiểu rõ về nội dung các bài then, nghi lễ, từ đó đưa ra những nhận định chính xác, phù hợp về hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản. 

Tin cùng chuyên mục
Người chọn con đường khó...

Người chọn con đường khó...

Trong lĩnh vực nghiên cứu văn hóa dân gian, nhà nghiên cứu Tống Đại Hồng luôn chọn con đường khó để đi. Ông tìm tòi viết thơ song ngữ, làm thơ lục bát bằng tiếng Tày, xây dựng từ điển và tin học hóa chữ Nôm Tày Tuyên Quang… Trên con đường dài và khó, Tống Đại Hồng như người lữ hành thong dong nhưng không hề độc hành, ông vui và tin vào điều đó.
Tin nổi bật trang chủ
Mưa lũ lớn gây ngập úng và sạt lở đất tại nhiều địa phương

Mưa lũ lớn gây ngập úng và sạt lở đất tại nhiều địa phương

Tin tức - Nga Anh và CTV - 17 phút trước
Do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường, kết hợp với dải hội tụ nhiệt đới, mưa lớn đã xảy ra tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, một số nơi bị ngập lụt cục bộ, sạt lở đất gây chia cắt giao thông.
Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Giáo dục - Chiến Khu - 17 phút trước
Thông qua Chương trình “Nâng bước em tới trường” và “Con nuôi Đồn Biên phòng”, 5 năm qua, những cán bộ, chiến sĩ mang quân hàm xanh nơi biên giới An Giang vừa làm cha, vừa làm người thầy đã chắp cánh ước mơ cho nhiều học sinh nghèo vùng khó, thắt chặt thêm tình đoàn kết quân-dân.
Đắk Nông: Những tín hiệu tích cực trong thu hút đầu tư giữa mùa dịch

Đắk Nông: Những tín hiệu tích cực trong thu hút đầu tư giữa mùa dịch

Kinh tế - Hoàng Thùy-Phan Trọng - 26 phút trước
Nhờ kiểm soát tốt dịch bệnh Covid-19, nên ngay trong giữa mùa dịch, tỉnh Đắk Nông vẫn thu hút nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đến đầu tư ở nhiều lĩnh vực, tạo đà phát triển kinh tế trong điều kiện dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Vị thế mới của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Vị thế mới của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Xã hội - Xuân Hoà - 38 phút trước
Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết 24 của BCH Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc, tỉnh Đắk Lắk đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong hỗ trợ phát triển vùng đồng bào DTTS. Đặc biệt là vai trò, vị thế của phụ nữ DTTS ngày càng được khẳng định, nâng cao.
Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Kinh tế - Phạm Văn Phú - 1 giờ trước
Chọn một lối sống tích cực, đề ra mục tiêu và tìm mọi cách vượt lên hoàn cảnh khó khăn để xây dựng một cuộc sống ấm no hơn, đó là con đường anh Lý Sèo Phù, dân tộc Mông, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên (Hà Giang) đã lựa chọn.
Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Môi trường sống - Phương Ly - 1 giờ trước
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) cho người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu được triển khai những năm qua đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế-xã hội, môi trường. Đặc biệt là nâng cao nhận thức, tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, góp phần bảo vệ và tăng tỷ lệ che phủ rừng.
Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Nhìn ra thế giới - Duy Ly - 1 giờ trước
Có một điều chắc chắn rằng, cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra đã khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật số đối với bảo tồn và phát triển văn hóa. Đối mặt với những tác động của đại dịch, nhiều cơ quan, tổ chức di sản cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) trong lĩnh vực này ở Malaysia đã phải chuyển các dịch vụ vật lý của họ sang dịch vụ kỹ thuật số và duy trì kết nối với khán giả của họ thông qua các kênh này.
TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

Xã hội - Lê Vũ - 1 giờ trước
Tại một đô thị đông dân như TP. Hồ Chí Minh, với rất nhiều thành phần xã hội sinh sống và làm việc, thì tình trạng nhiều người lang thang, cơ nhỡ, vô gia cư, xin ăn tập trung luôn là một vấn đề khó giải quyết. Tuy nhiên trong tình hình mới, khi Thành phố đang vừa phục hồi đời sống kinh tế, vừa phòng chống dịch Covid-19, thì vấn đề này cũng đang cần những giải pháp hữu hiệu hơn.

"Cây đại thụ" ở bản Sang Đốm

Người có uy tín - Văn Hoa - 1 giờ trước
Với người dân ở bản Sang Đốm, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) ông Lường Trung Lập, sinh năm 1953, dân tộc Thái, là một "cây đại thụ". Không chỉ tiên phong trong phát triển kinh tế, ông còn hỗ trợ người dân xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Với nhiều việc làm thiết thực và hiệu quả, ông được Nhân dân tin yêu và bầu là Người có uy tín.
Chàng trai phố núi khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo

Chàng trai phố núi khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo

Kinh tế - Đoàn Dũng - 1 giờ trước
Năm 2019, tốt nghiệp cử nhân ngành Công nghệ Sinh học tại Trường Đại học Tây Nguyên, chàng cử nhân trẻ Trương Hoàng Ký (SN 1997) ở phường Ea Tam, TP. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk đã chọn khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo.