Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Loại hình Then văn nghệ đang có xu hướng phát triển mạnh ở Bắc Giang

Đông Khánh - Ngân Nhi - 19:48, 13/10/2021

Thời gian qua, ngành Văn hóa của tỉnh Bắc Giang đã tổ chức kiểm kê di sản then tại các xã có đông đồng bào dân tộc Tày, Nùng sinh sống. Từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn và phát huy di sản then Tày- Nùng một cách hiệu quả nhất.

Then văn nghệ ngày càng có sức sống trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày- Nùng tỉnh Bắc Giang
Then văn nghệ ngày càng có sức sống trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày- Nùng tỉnh Bắc Giang

Ở tất cả các thôn bản có người Tày, Nùng sinh sống, then vẫn được bà con yêu thích và gìn giữ, đặc biệt là các nghi lễ then. Mỗi năm, vào mùa xuân hoặc sau khi thu hoạch xong mùa màng, cũng là lúc đồng bào tổ chức các nghi lễ then. Tiếng trầm bổng phát ra từ cây đàn tính quyện với những lời ca, tiếng hát như đưa mọi người vào một không gian huyền  ảo. Các nghi lễ then tập hợp rất nhiều người đến xem và tham gia giúp việc. Mọi người chăm chú nghe các trường đoạn, các câu chuyện được thể hiện qua lời hát của thầy then trong quá trình cúng lễ và thấy được lịch sử dân tộc mình trong đó. Sau mỗi nghi lễ then là niềm vui thỏa nguyện của mọi người cả về tâm linh và sự thưởng thức văn hóa.

Tại Bắc Giang, ngành Văn hoá đã tổ chức kiểm kê di sản then tại các xã có đông người Tày, Nùng sinh sống thuộc 5 huyện gồm: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang và Yên Thế. Nội dung kiểm kê tập trung vào nghệ nhân then (những người làm then tâm linh); thầy tào; Lục hương (học trò theo học nghề then); Lục lẻng (những người được thầy then chữa khỏi bệnh, theo thầy làm con nuôi); Người hát then-đàn tính không chuyên nghiệp (then văn nghệ quần chúng); Các tổ chức sinh hoạt hát then- đàn tính cho cộng đồng; Những hiện vật có liên quan đến di sản hát then; Tư liệu có liên quan đến di sản hát then (sách, báo, tạp chí, tài liệu chép tay…).

Nghệ nhân Ưu tú Chu Thị Hồng Vân, thôn Hố Cao, xã Hương Sơn huyện Lạng Giang thực hành nghi lễ then.
Nghệ nhân Ưu tú Chu Thị Hồng Vân, thôn Hố Cao, xã Hương Sơn huyện Lạng Giang thực hành nghi lễ then.

Theo báo cáo của ngành Văn hoá Bắc Giang, quá trình điều tra đã thống kê được 31 nghệ nhân làm then (8 nam và 23 nữ). Các thầy làm then có 2 trường hợp, một là do “cha truyền con nối” nhiều đời; hai là có duyên với then mà theo học rồi dần dần trở thành thầy then.

Then được chia làm 2 loại là then nghi lễ và then văn nghệ. Then nghi lễ gồm những hình thức sau: Lễ cầu an, giải hạn, lễ cầu tự, lễ then gửi con, cắt tiền duyên, cầu mùa, cầu đảo, diệt trùng; lễ then chữa bệnh; then vui mừng, chúc tụng, ca ngợi (mừng nhà mới, mừng sinh nhật); then dùng trong tang lễ; nghi lễ then dùng cho thầy then (then tiểu lễ, đại lễ). 

Then nghi lễ là phương tiện truyền tải mong ước, kỳ vọng của con người về việc thay đổi hiện thực cuộc sống, hiện thực xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định. Nội dung lời ca trong các nghi lễ then thường có cả những bài ca diễn xướng có nhiều chương, đoạn miêu tả về cuộc sống trần thế và những mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên.

Hát then văn nghệ ngày càng trở nên phổ biến ở Bắc Giang
Hát then văn nghệ ngày càng trở nên phổ biến ở Bắc Giang

Bên cạnh then nghi lễ còn có then văn nghệ. Tất cả những sinh hoạt then giao duyên, trong lao động, sản xuất, đối đáp nam nữ đều được gọi chung là then văn nghệ. Đó là những làn điệu được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày để truyền tải tâm tư, tình cảm của người hát. Người hát có thể biết chơi đàn tính hoặc không. 

Bà Bùi Thị Lộc ở bản Gà, xã Vân Sơn (Sơn Động) cho biết: Các bài hát then không chỉ hay về nhạc điệu mà mỗi ngôn từ còn hàm chứa nhiều tư tưởng nhân văn sâu sắc, khơi dậy trong mỗi chúng ta lòng yêu thương con người, yêu cuộc sống.

Ở huyện Sơn Động rất phổ biến then văn nghệ. Cả tỉnh Bắc Giang 7 CLB then thì đã có 3 CLB ở huyện Sơn Động gồm các xã Hữu Sản, Vân Sơn, Vĩnh Khương. Then được đưa vào trình diễn trong hầu hết các buổi liên hoan, giao lưu văn nghệ của huyện. Đây cũng là loại then có nhiều sáng tác lời mới dựa trên những làn điệu cũ. Loại hình nghệ thuật này có sức lôi cuốn kỳ lạ, khích lệ tinh thần mọi người thêm vui vẻ, xua tan phiền muộn, sự cực nhọc vất vả trong cuộc sống, hướng tới những điều tốt đẹp.

Bà Đàm Thị Mùi tại xã Hương Sơn (Lạng Giang) thực hành nghi lễ then
Bà Đàm Thị Mùi tại xã Hương Sơn (Lạng Giang) thực hành nghi lễ then

Từ năm 2019, UNESCO đã ghi danh thực hành then của người Tày, Nùng, Thái của Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 

Để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản then Tày - Nùng, bên cạnh việc duy trì, phát triển  các CLB hát then- đàn tính trên địa bàn có đông đồng bào Tày, Nùng sinh sống để lan tỏa trong đời sống cộng đồng; các nhà chuyên môn cần tích cực, chủ động nghiên cứu, tìm hiểu sâu về các hình thức sinh hoạt, thực hành di sản then. Tập hợp những nhà nghiên cứu có chuyên môn sâu về Hán - Nôm nhằm tìm hiểu nguồn thư tịch cổ, các sách được người Tày, Nùng lưu giữ để hiểu rõ về nội dung các bài then, nghi lễ, từ đó đưa ra những nhận định chính xác, phù hợp về hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản. 

Tin cùng chuyên mục
Kiên Giang: Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer

Kiên Giang: Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer

Đồng bào dân tộc Khmer sinh sống ở tỉnh Kiên Giang, có tỉ lệ dân số đông thứ 3 trong khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Những năm gần đây, để phát huy, khai thác hiệu quả giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer, tỉnh Kiên Giang đã triển khai nhiều giải pháp, với cơ chế, chính sách ưu đãi, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, cá nhân quan tâm đầu tư, bảo tồn và khai thác trong lĩnh vực này.
Tin nổi bật trang chủ
Gia Lai: Trao Quyết định chủ trương đầu tư cho 17 dự án với tổng số vốn đầu tư 15.000 tỷ đồng

Gia Lai: Trao Quyết định chủ trương đầu tư cho 17 dự án với tổng số vốn đầu tư 15.000 tỷ đồng

Chiều ngày 21/5, tại TP Pleiku, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2022 với chủ đề: “Tiếp tục siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính; tăng cường sự đoàn kết, thống nhất trong thực hiện công vụ; đẩy mạnh cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư; chủ động thích ứng an toàn, hiệu quả trong phòng chống dịch gắn với khôi phục và phát triển kinh tế”. Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự Hội nghị.
Sáng 22/5: Cả nước còn 221 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Sáng 22/5: Cả nước còn 221 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Tin tức - BĐT - 1 giờ trước
Sáng 22/5, tính từ đầu dịch, cả nước có 10.707.568 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 9.393.101 ca đã khỏi bệnh. Trong số các ca đang điều trị, cả nước còn 221 ca COVID-19 nặng đang thở oxy, máy và ECMO.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 20/5: Bóng đá nữ bổ sung thêm HCV vào bảng tổng sắp huy chương

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 20/5: Bóng đá nữ bổ sung thêm HCV vào bảng tổng sắp huy chương

Thể thao - Giải trí - Bích Ngọc - 22:30, 21/05/2022
Tính đến 22h00 ngày 21/5, Đoàn thể thao Việt Nam giành được 180 tấm HCV. Tiếp tục duy trì vị trí đứng đầu trong bảng tổng sắp huy chương.
Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam vô địch SEA Games 31

Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam vô địch SEA Games 31

Thể thao - Thiên An - 22:20, 21/05/2022
Thầy trò HLV Mai Đức Chung bảo vệ thành công ngôi vô địch bằng một chiến thắng nghẹt thở. Đây là lần thứ 7 đội tuyển nữ Việt Nam giành HCV SEA Games.
Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Kinh tế - Ngọc Thu - 21:24, 21/05/2022
Sáng ngày 21/5, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức diễn đàn “kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên tại Gia Lai”. Tham dự, có Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến, lãnh đạo ngành 5 tỉnh Tây Nguyên, cùng nhiều doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, cung ứng sản phẩm…
Phiên chợ vùng biên nhộn nhịp trong ngày đầu họp lại

Phiên chợ vùng biên nhộn nhịp trong ngày đầu họp lại

Xã hội - Quỳnh Trâm - CTV - 21:17, 21/05/2022
Bắt đầu từ ngày 21/5, chợ vùng biên Na Mèo, Quan Sơn (Thanh Hóa) và chợ Nậm Xôi, huyện Viêng Say (Lào) đã chính thức hoạt động trở lại sau thời gian dài tạm dừng hoạt động do ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Đi bộ là cách tập luyện, rèn luyện sức khỏe đơn giản song mang lại nhiều hiệu quả đối với mỗi người. Nếu tập luyện thường xuyên và đúng cách bạn sẽ có một sức khỏe tốt hơn. Tuy nhiên đi bộ như thế nào mới thật sự tốt cho sức khỏe thì lại là một câu hỏi mà nhiều người quan tâm. Sau đây là một số phương pháp giúp cho việc đi bộ hàng ngày của bạn thực sự phát huy hiệu quả.
Cây hồ tiêu được hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp

Cây hồ tiêu được hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp

Văn bản chính sách mới - Lê Vũ - 21:12, 21/05/2022
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã ký Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg về thực hiện chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp.
Ngày đầu tiên người dân Đắk Nông làm thủ tục đăng ký xe tại Công an cơ sở

Ngày đầu tiên người dân Đắk Nông làm thủ tục đăng ký xe tại Công an cơ sở

Xã hội - Hoàng Thùy - 21:11, 21/05/2022
Ngày 21/5, lực lượng Công an 7 huyện và 28 xã trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đã đồng loạt triển khai thực hiện đăng ký, cấp biển số xe cho người dân phương.
Đắk Lắk: Người mẹ làm giấy khai tử khi con 3 tuổi còn đang sống

Đắk Lắk: Người mẹ làm giấy khai tử khi con 3 tuổi còn đang sống

Pháp luật - Lê Hường - 21:08, 21/05/2022
Ngày 21/5, Lãnh đạo phường Tân An, Tp. Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk) cho biết, đơn vị đang xác minh, làm rõ việc một người mẹ đến phường khai tử cho con trai 3 tuổi vẫn còn sống và chỉ đạo thu hồi Giấy khai tử không đúng này.
Bàn giao đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trốn

Bàn giao đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trốn

Pháp luật - Hoàng Thùy - 21:05, 21/05/2022
Chiều ngày 21/5, phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Đắk Lắk, cho biết đơn vị đã bàn giao một đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trấn ở các tỉnh, thành phía Nam cho Công an TP. Hà Nội xử lý theo thẩm quyền.
Dự kiến ngày 31/5 công bố số lượng học sinh dự tuyển vào lớp 10 tại Hà Nội

Dự kiến ngày 31/5 công bố số lượng học sinh dự tuyển vào lớp 10 tại Hà Nội

Giáo dục - Như Ý (T/h) - 18:15, 21/05/2022
Ngày 31/5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ công bố số lượng học sinh đăng ký dự tuyển vào lớp 10 của từng trường Trung học phổ thông công lập năm học 2022-2023.