Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thầy tào trong đời sống tín ngưỡng của người Tày - Nùng

Lý Viết Trường - 18:08, 27/07/2021

Trong quan niệm của người Tày, Nùng ở vùng miền núi phía Bắc, thầy Tào là những người có khả năng giao tiếp với thế giới thần linh, giúp dân bản trừ ma tà, cầu bình an, mùa màng bội thu… Ngoài thầy Tào thì những người làm nghề tín ngưỡng khác như Mo, Pụt, Then cũng đều được gọi là những người “cứu nhân độ thế”.

Thầy tào Hoàng Văn Điền (thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) đang làm Lễ trưởng thành
Thầy Tào Hoàng Văn Điền (thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) đang làm Lễ trưởng thành

Theo Tiến sĩ Chu Xuân Giao, Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam thì có 2 nhóm người có thể trở thành thầy Tào: Thứ nhất là những người thuộc con cháu của những gia đình có tổ tiên làm tào, người ta gọi là có tổ nghề; thứ hai là những người có căn số, được nghề tào chọn mặt gửi vàng.

Hiện nay ở thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn có 6 thầy Tào. Người lớn tuổi nhất là thầy Hoàng Văn Điền (61 tuổi), người trẻ tuổi nhất là Hoàng Văn Thụ (25 tuổi). Trong đó có 2 thầy vào nghề do có căn số, 4 thầy làm tào vì mong muốn nối nghiệp tổ tiên. “Tôi làm nghề thầy cúng vì gia đình đã có 4 đời hành nghề. Từ khi tôi còn trẻ đã được bố động viên theo nghề, vì trách nhiệm với tổ tiên nên tôi đã đồng ý cấp sắc làm thầy”, thầy Tào Hoàng Văn Lài, thôn Sơn Hồng cho biết.

Một người từ khi quyết định trở thành thầy Tào phải trải qua rất nhiều công việc, trong đó quan trọng nhất là lễ cấp sắc, tiếng Tày, Nùng gọi là “cai tào”. Nghi lễ này thường diễn ra trong vòng 2 ngày 1 đêm, với rất nhiều lễ nghi. Qua quan sát nghi lễ cấp sắc của thầy Tào Hoàng Văn Thụ ở thôn Sơn Hồng, chúng tôi nhận thấy cấp sắc là nghi lễ miêu tả lại hành trình xuất hiện của một thầy Tào từ khi thụ thai đến khi trưởng thành.

Nghi lễ cấp sắc thường thu hút đông đảo bà con họ hàng và hàng xóm tham dự. Sự có mặt của người dân không chỉ góp phần khẳng định sự thành công của nghi lễ, mà còn thể hiện danh tiếng của dòng Tào và bản thân thầy Tào mới được cấp sắc ra ngoài cộng đồng.

Thầy tào chủ trì đám tang (Ảnh: Nông Văn Tới)
Thầy Tào chủ trì đám tang (Ảnh: Nông Văn Tới)

Trước và sau khi trở thành thầy Tào, phải trải qua một quá trình học tập và kiêng kỵ vô cùng nghiêm ngặt. Việc học ở đây là học chữ Hán theo các sách: Tam tự kinh, Luận ngữ, Mạnh Tử, Trung Dung, Đại học, Thi kinh, Ấu học quỳnh lâm, Thành ngữ khảo… Còn những điều phải kiêng kị như: Không ham mê nữ sắc; không trọng giàu khinh nghèo; không được sát sinh; phải kiêng thịt trâu, thịt bò, thịt chó;...

Trong quan niệm dân gian của người Tày, Nùng, những vị thầy Tào có khả năng kết nối với thế giới thần linh, có khả năng cầu cho mưa thuận gió hòa để bà con có vụ mùa bội thu, xua tan đi âm khí làm hại gia chủ hay những điều không tốt đẹp. Chính vì vậy, những thầy Tào được coi như một chức sắc quan trọng trong đời sống tín ngưỡng, tâm linh của người Tày, Nùng. Khi chức sắc càng cao, thầy Tào càng có năng lực hơn và được mọi người kính trọng. 

Với mỗi một người Tày, Nùng, từ khi sinh ra, lớn lên và mất đi đều gắn bó với những nghi lễ vòng đời mà thầy Tào thực hiện. Từ khi còn trong bụng mẹ, đứa bé đã được thầy Tào làm lễ cầu chúc mẹ tròn con vuông; khi sinh ra được tròn 1 tháng thì thầy Tào làm lễ lập bàn thờ mụ; tròn 1 năm thì làm lễ cầu bình an, tránh bệnh tật; tuổi thiếu niên thì làm lễ trưởng thành; cưới xin thì thầy Tào là người dẫn về nhà gái, đón dâu; về già thì thầy Tào làm lễ vằn khoăn, nhằm tăng thêm tuổi thọ; khi qua đời thầy Tào chủ trì đám tang, đưa linh hồn người mất về với tổ tiên.

Với cộng đồng bản, thầy Tào là những người phụ trách cầu mùa trong những dịp lễ Tết; cầu mưa thuận gió hòa khi đất trời thiên tai, hạn hán; cầu bản làng bình yên khi gặp nhiều dịch bệnh, bất ổn…

Thầy tào làm lễ (Ảnh: Nông Văn Tới)
Thầy Tào làm lễ (Ảnh: Nông Văn Tới)

Xưa kia, mọi việc buồn vui, hiếu hỉ, ốm đau, bệnh tật... xảy ra trong mỗi một gia đình người Tày, Nùng đều có sự tham dự của thầy Tào với vai trò chủ trì các lễ cúng để giải quyết các vấn đề liên quan đến đời sống tâm linh. Vì vậy, việc các gia đình liên tục mời thầy Tào về làm nghi lễ cúng với nhiều lễ vật tốn kém là sa vào mê tín dị đoan.

 Hiện nay, nhận thức của đồng bào đã có nhiều tiến bộ, khi gia chủ có việc mời thầy Tào đến nhà  làm lễ cúng chỉ mang tính chất thực hành tín ngưỡng tâm linh ấm cúng và giản dị, tiết kiệm. Tùy vào hoàn cảnh của từng gia đình mà mua sắm các lễ vật mức vừa đủ, không gây ra lãng phí, tốn kém như thời xưa. Và thầy Tào cũng là người sẽ khuyên gia chủ những việc nên làm, việc không nên làm. Ví dụ như khi có người bệnh nặng  thì đi viện để nhờ bác sĩ chữa trị chứ không phải chỉ ở nhà để cúng bái.  

Bên cạnh các hoạt động về thực hành tín ngưỡng tâm linh, thầy Tào còn là người giữ vai trò quan trọng trong việc cố kết cộng đồng. Theo ông Hoàng Việt Bình, cán bộ Trung tâm Văn hóa tỉnh Lạng Sơn thì, khi trong bản có tranh chấp về đất đai, thầy Tào cùng với bộ máy chính quyền cấp cơ sở tham gia hòa giải; khi vợ chồng mâu thuẫn, với uy tín của mình, thầy Tào thường đứng ra khuyên răn, giảng giải để họ hiểu và yêu thương nhau hơn. Lúc này, thầy Tào chính là người Có uy tín trong tuyên truyền, vận động bà con xây dựng tình đoàn kết cộng đồng, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư.

Tin cùng chuyên mục
Phật giáo Đà Nẵng trao hàng nghìn suất quà tới bà con khó khăn trong dịch bệnh

Phật giáo Đà Nẵng trao hàng nghìn suất quà tới bà con khó khăn trong dịch bệnh

Trong những ngày vừa qua, khi TP. Đà Nẵng phong tỏa triệt để với phương châm “ai ở đâu ở yên đó”, nhiều người lao động nghèo đã gặp khó khăn chồng chất. Với tấm lòng “Phụng sự chúng sanh là thiết thực cúng dường chư Phật”, nhiều Tăng ni, Phật tử tại các chùa ở Đà Nẵng đã có những hoạt động thiết thực, trao gửi hàng nghìn suất quà đến với những gia đình khó khăn vì dịch bệnh.
Tin nổi bật trang chủ
Triển khai thực hiện nhiệm vụ bằng quyết tâm cao nhất

Triển khai thực hiện nhiệm vụ bằng quyết tâm cao nhất

Đó là kết luận của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh trong buổi Hội ý Lãnh đạo UBDT ngày 27/9, tại Hà Nội. Tham dự buổi làm việc còn có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Hoàng Thị Hạnh, Y Thông, cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Thanh long Việt Nam “phủ sắc đỏ” tại Úc

Thanh long Việt Nam “phủ sắc đỏ” tại Úc

Sản phẩm - Thị trường - PV - 9 phút trước
Thương vụ Việt Nam tại Úc cho biết, quả thanh long Việt Nam không những đáp ứng các điều kiện nhập khẩu về an toàn sinh học hàng đầu thế giới, thanh long Việt Nam còn được người tiêu dùng xứ sở chuột túi đánh giá xếp loại 5 sao và đang được đón chào tại Úc.
Đồng bào vùng cao Hà Giang cúng mừng lúa mới

Đồng bào vùng cao Hà Giang cúng mừng lúa mới

Sắc màu 54 - Nga Anh (T/h) - 22 phút trước
Hằng năm, vào cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 âm lịch, tiết trời vùng cao se lạnh là lúc báo hiệu “mùa vàng” bội thu, đồng bào các dân tộc thiểu số hối hả vào vụ gặt cũng là dịp nhiều gia đình làm Lễ cúng mừng lúa mới (còn gọi là Lễ mừng cơm mới).
Người Thái ở Chư A Thai gắn bó với nghề nuôi tằm ăn lá mì

Người Thái ở Chư A Thai gắn bó với nghề nuôi tằm ăn lá mì

Nghề nghiệp - Việc làm - PV - 1 giờ trước
Với việc duy trì nghề truyền thống nuôi tằm ăn lá mì (sắn), cộng đồng người Thái tại thôn Drok, xã Chư A Thai, huyện Phú Thiện (Gia Lai) có thu nhập ổn định.
Triển khai thử nghiệm phần mềm kiểm soát xe vận tải hàng hoá bằng mã QR Code của Bộ Công an

Triển khai thử nghiệm phần mềm kiểm soát xe vận tải hàng hoá bằng mã QR Code của Bộ Công an

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 1 giờ trước
Tổng cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản gửi UBND, các Sở GTVT địa phương đề nghị triển khai thử nghiệm phần mềm kiểm soát xe vận tải hàng hoá bằng mã QR Code của Bộ Công an thay cho mã QR Code ngành GTVT.
Phú Yên: Ổn định đời sống người dân miền núi

Phú Yên: Ổn định đời sống người dân miền núi

Trang địa phương - PV - 1 giờ trước
Từ đầu năm đến nay, dịch bệnh Covid-19 khiến đời sống người đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi gặp không ít khó khăn. Được sự quan tâm, động viên của cấp ủy, chính quyền các cấp, bà con đang dần ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất. Các chương trình, chính sách dân tộc được thực hiện đầy đủ, kịp thời.
Sắp xếp, kiện toàn bộ máy cán bộ Ủy ban Dân tộc tinh gọn, hiệu quả

Sắp xếp, kiện toàn bộ máy cán bộ Ủy ban Dân tộc tinh gọn, hiệu quả

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh và Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Quốc Tuấn vừa chủ trì Hội nghị gặp mặt, triển khai phương án sắp xếp cơ cấu tổ chức cấp phòng và tương đương thuộc các Vụ, đơn vị của UBDT.
Sửa đổi, bổ sung một số quy định về thương mại điện tử

Sửa đổi, bổ sung một số quy định về thương mại điện tử

Tin tức - T.Hợp - 1 giờ trước
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 85/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP ngày 16/5/2013 của Chính phủ về thương mại điện tử.
Dịch bệnh lây lan mạnh tại Singapore, Campuchia, Lào và Hàn Quốc

Dịch bệnh lây lan mạnh tại Singapore, Campuchia, Lào và Hàn Quốc

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Tính đến sáng nay, thế giới đã ghi nhận hơn 232 triệu ca nhiễm SARS-CoV-2, trong đó có 4,76 triệu trường hợp tử vong.
Hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây khế ngọt

Hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây khế ngọt

Bạn của nhà nông - Như Ý - 2 giờ trước
Khế ngọt là loại trái cây có giá trị dinh dưỡng cao, lành tính được nhiều gia đình ưa chuộng. Chỉ cần khoảng diện tích nhất định, không cần quá thoáng sáng và chăm sóc cây theo hướng dẫn kỹ thuật trồng dưới đây chắc chắn gia đình bạn sẽ có một cây khế ngọt sai quả quanh năm.
Bộ Y tế hướng dẫn cách dùng y dược cổ truyền để phòng Covid-19

Bộ Y tế hướng dẫn cách dùng y dược cổ truyền để phòng Covid-19

Sức khỏe - T.Hợp - 2 giờ trước
Bộ Y tế vừa có Quyết định số 4539/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn tạm thời sử dụng y dược cổ truyền để phòng, chống dịch Covid-19”. Tài liệu này sẽ được áp dụng cho tất cả cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc.
Doanh nghiệp nước ngoài không thay đổi chiến lược đầu tư vào Việt Nam

Doanh nghiệp nước ngoài không thay đổi chiến lược đầu tư vào Việt Nam

Tài chính - Kinh doanh - PV - 3 giờ trước
Đó là thông tin được đưa ra tại Tọa đàm trực tuyến: “Covid-19 &FDI: Tác động và triển vọng” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức ngày 27/9.