Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thầy tào trong đời sống tín ngưỡng của người Tày - Nùng

Lý Viết Trường - Ngọc Ánh - 18:08, 27/07/2021

Trong quan niệm của người Tày, Nùng ở vùng miền núi phía Bắc, thầy Tào là những người có khả năng giao tiếp với thế giới thần linh, giúp dân bản trừ ma tà, cầu bình an, mùa màng bội thu… Ngoài thầy Tào thì những người làm nghề tín ngưỡng khác như Mo, Pụt, Then cũng đều được gọi là những người “cứu nhân độ thế”.

Thầy tào Hoàng Văn Điền (thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) đang làm Lễ trưởng thành
Thầy Tào Hoàng Văn Điền (thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) đang làm Lễ trưởng thành

Theo Tiến sĩ Chu Xuân Giao, Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam thì có 2 nhóm người có thể trở thành thầy Tào: Thứ nhất là những người thuộc con cháu của những gia đình có tổ tiên làm tào, người ta gọi là có tổ nghề; thứ hai là những người có căn số, được nghề tào chọn mặt gửi vàng.

Hiện nay ở thôn Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn có 6 thầy Tào. Người lớn tuổi nhất là thầy Hoàng Văn Điền (61 tuổi), người trẻ tuổi nhất là Hoàng Văn Thụ (25 tuổi). Trong đó có 2 thầy vào nghề do có căn số, 4 thầy làm tào vì mong muốn nối nghiệp tổ tiên. “Tôi làm nghề thầy cúng vì gia đình đã có 4 đời hành nghề. Từ khi tôi còn trẻ đã được bố động viên theo nghề, vì trách nhiệm với tổ tiên nên tôi đã đồng ý cấp sắc làm thầy”, thầy Tào Hoàng Văn Lài, thôn Sơn Hồng cho biết.

Một người từ khi quyết định trở thành thầy Tào phải trải qua rất nhiều công việc, trong đó quan trọng nhất là lễ cấp sắc, tiếng Tày, Nùng gọi là “cai tào”. Nghi lễ này thường diễn ra trong vòng 2 ngày 1 đêm, với rất nhiều lễ nghi. Qua quan sát nghi lễ cấp sắc của thầy Tào Hoàng Văn Thụ ở thôn Sơn Hồng, chúng tôi nhận thấy cấp sắc là nghi lễ miêu tả lại hành trình xuất hiện của một thầy Tào từ khi thụ thai đến khi trưởng thành.

Nghi lễ cấp sắc thường thu hút đông đảo bà con họ hàng và hàng xóm tham dự. Sự có mặt của người dân không chỉ góp phần khẳng định sự thành công của nghi lễ, mà còn thể hiện danh tiếng của dòng Tào và bản thân thầy Tào mới được cấp sắc ra ngoài cộng đồng.

Thầy tào chủ trì đám tang (Ảnh: Nông Văn Tới)
Thầy Tào chủ trì đám tang (Ảnh: Nông Văn Tới)

Trước và sau khi trở thành thầy Tào, phải trải qua một quá trình học tập và kiêng kỵ vô cùng nghiêm ngặt. Việc học ở đây là học chữ Hán theo các sách: Tam tự kinh, Luận ngữ, Mạnh Tử, Trung Dung, Đại học, Thi kinh, Ấu học quỳnh lâm, Thành ngữ khảo… Còn những điều phải kiêng kị như: Không ham mê nữ sắc; không trọng giàu khinh nghèo; không được sát sinh; phải kiêng thịt trâu, thịt bò, thịt chó;...

Trong quan niệm dân gian của người Tày, Nùng, những vị thầy Tào có khả năng kết nối với thế giới thần linh, có khả năng cầu cho mưa thuận gió hòa để bà con có vụ mùa bội thu, xua tan đi âm khí làm hại gia chủ hay những điều không tốt đẹp. Chính vì vậy, những thầy Tào được coi như một chức sắc quan trọng trong đời sống tín ngưỡng, tâm linh của người Tày, Nùng. Khi chức sắc càng cao, thầy Tào càng có năng lực hơn và được mọi người kính trọng. 

Với mỗi một người Tày, Nùng, từ khi sinh ra, lớn lên và mất đi đều gắn bó với những nghi lễ vòng đời mà thầy Tào thực hiện. Từ khi còn trong bụng mẹ, đứa bé đã được thầy Tào làm lễ cầu chúc mẹ tròn con vuông; khi sinh ra được tròn 1 tháng thì thầy Tào làm lễ lập bàn thờ mụ; tròn 1 năm thì làm lễ cầu bình an, tránh bệnh tật; tuổi thiếu niên thì làm lễ trưởng thành; cưới xin thì thầy Tào là người dẫn về nhà gái, đón dâu; về già thì thầy Tào làm lễ vằn khoăn, nhằm tăng thêm tuổi thọ; khi qua đời thầy Tào chủ trì đám tang, đưa linh hồn người mất về với tổ tiên.

Với cộng đồng bản, thầy Tào là những người phụ trách cầu mùa trong những dịp lễ Tết; cầu mưa thuận gió hòa khi đất trời thiên tai, hạn hán; cầu bản làng bình yên khi gặp nhiều dịch bệnh, bất ổn…

Thầy tào làm lễ (Ảnh: Nông Văn Tới)
Thầy Tào làm lễ (Ảnh: Nông Văn Tới)

Xưa kia, mọi việc buồn vui, hiếu hỉ, ốm đau, bệnh tật... xảy ra trong mỗi một gia đình người Tày, Nùng đều có sự tham dự của thầy Tào với vai trò chủ trì các lễ cúng để giải quyết các vấn đề liên quan đến đời sống tâm linh. Vì vậy, việc các gia đình liên tục mời thầy Tào về làm nghi lễ cúng với nhiều lễ vật tốn kém là sa vào mê tín dị đoan.

 Hiện nay, nhận thức của đồng bào đã có nhiều tiến bộ, khi gia chủ có việc mời thầy Tào đến nhà  làm lễ cúng chỉ mang tính chất thực hành tín ngưỡng tâm linh ấm cúng và giản dị, tiết kiệm. Tùy vào hoàn cảnh của từng gia đình mà mua sắm các lễ vật mức vừa đủ, không gây ra lãng phí, tốn kém như thời xưa. Và thầy Tào cũng là người sẽ khuyên gia chủ những việc nên làm, việc không nên làm. Ví dụ như khi có người bệnh nặng  thì đi viện để nhờ bác sĩ chữa trị chứ không phải chỉ ở nhà để cúng bái.  

Bên cạnh các hoạt động về thực hành tín ngưỡng tâm linh, thầy Tào còn là người giữ vai trò quan trọng trong việc cố kết cộng đồng. Theo ông Hoàng Việt Bình, cán bộ Trung tâm Văn hóa tỉnh Lạng Sơn thì, khi trong bản có tranh chấp về đất đai, thầy Tào cùng với bộ máy chính quyền cấp cơ sở tham gia hòa giải; khi vợ chồng mâu thuẫn, với uy tín của mình, thầy Tào thường đứng ra khuyên răn, giảng giải để họ hiểu và yêu thương nhau hơn. Lúc này, thầy Tào chính là người Có uy tín trong tuyên truyền, vận động bà con xây dựng tình đoàn kết cộng đồng, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư.

Tin cùng chuyên mục
Sách về xứ đạo: Trồng cam giỏi, viết sách hay (Bài 3)

Sách về xứ đạo: Trồng cam giỏi, viết sách hay (Bài 3)

Tôi biết giáo dân, doanh nhân, nông dân Trịnh Xuân Giáo trồng cam giỏi đã lâu, thậm chí được ăn cam Thiên Sơn nức tiếng của anh nhiều rồi. Nhưng rất bất ngờ khi anh ra cuốn “Cuộc chiến mưu sinh” – một cuốn sách mà theo anh là thông điệp gửi đến bạn đọc, rằng đừng đánh mất niềm tin!
Tin nổi bật trang chủ
Trên hành trình thoát nghèo của đồng bào Tà Ôi ở A Roàng

Trên hành trình thoát nghèo của đồng bào Tà Ôi ở A Roàng

Trên hành trình thực hiện giảm nghèo bền vững trong vùng đồng bào Tà Ôi ở A Roàng, huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế), cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương đã kiên trì thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cụ thể và lồng ghép các nguồn kinh phí từ các chương trình, dự án chính sách dân tộc.., đã mang lại hiệu quả tích cực. Theo đó, bộ mặt nông thôn ở xã A Roàng, đã có nhiều khởi sắc, tỷ lệ hộ nghèo liên tục giảm, đời sống của người Tà Ôi không ngừng được nâng lên.
Hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào DTTS tỉnh Thanh Hóa

Hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào DTTS tỉnh Thanh Hóa

Công tác Dân tộc - Đỗ Thanh Hằng - 22 phút trước
Vụ Pháp chế (Ủy ban Dân tộc) phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh và UBND huyện Bá Thước (tỉnh Thanh Hóa) tổ chức Hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào DTTS năm 2022, tại huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa.
Một điểm sáng trong công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của dân tộc Gia Rai

Một điểm sáng trong công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của dân tộc Gia Rai

Sắc màu 54 - Ksor H’Yuên - 25 phút trước
Thực hiện chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là chính sách bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, cùng với tâm huyết, tình yêu đối với văn hóa truyền thống của dân tộc Gia Rai, chị Ksor H’Nhi đã thành lập Câu lạc bộ “Truyền dạy cồng chiêng dân tộc Gia Rai” của xã Ia Rbol (thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai) cho thế hệ trẻ. CLB truyền dạy cồng chiêng đã góp phần bảo tồn, lan tỏa và phát huy di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Gia Rai trong quá trình hội nhập và phát triển.
Nghĩa tình quân dân Việt Nam – Lào nơi biên giới cực Tây Tổ quốc

Nghĩa tình quân dân Việt Nam – Lào nơi biên giới cực Tây Tổ quốc

Bản sắc và Hội nhập - Hoàng Khánh - 40 phút trước
Với việc triển khai hiệu quả phong trào “Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới” Việt Nam – Lào trong suốt gần 10 năm qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đã từng bước giúp đỡ người dân 2 bên biên giới Việt – Lào cải thiện, ổn định đời sống kinh tế, thắt chặt thêm tình đoàn kết Quân – Dân, mối quan hệ hữu nghị hợp tác đặc biệt giữa 2 nước và giữ vững chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.
Lâm Đồng phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 20 sản phẩm OCOP cấp Quốc gia

Lâm Đồng phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 20 sản phẩm OCOP cấp Quốc gia

Sản phẩm - Thị trường - Văn Yên - 2 giờ trước
UBND tỉnh Lâm Đồng vừa phê duyệt kế hoạch thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2022 - 2025 (Chương trình OCOP Lâm Đồng).
Khởi tố, bắt tạm giam Giám đốc công ty xuất nhập khẩu nông sản

Khởi tố, bắt tạm giam Giám đốc công ty xuất nhập khẩu nông sản

Pháp luật - Hoàng Thùy - 2 giờ trước
Chiều 5/10, thông tin từ Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk cho biết, Viện vừa phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam đối với bà Nguyễn Thị Thúy Kiều (SN 1980) - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu nông sản Đăng Anh - huyện Ea Hleo, tỉnh Đắk Lắk để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cuộc sống mới của người Kháng ở Lai Châu

Cuộc sống mới của người Kháng ở Lai Châu

Dân tộc Kháng là một trong những dân tộc thiểu số sinh sống lâu đời ở khu vực Tây Bắc. Người Kháng còn có tên gọi khác là: Xá Khao, Xá Tú, Xá Dón, Xá Dầng… Người Kháng chủ yếu sinh sống trên địa bàn chạy dọc từ Mường Tè (Lai Châu), Mường Lay, Tuần Giáo (Điện Biên), cho tới Thuận Châu, Mường La, Mai Sơn, Sông Mã (Sơn La)... Hiện nay, tại Lai Châu, người Kháng có khoảng hơn 200 người, họ sinh sống ở bản Nà Khuy, xã Bản Bo, huyện Tam Đường.
Đắk Lắk: Khai giảng Lớp truyền dạy đánh chiêng Ê Đê cho sinh viên

Đắk Lắk: Khai giảng Lớp truyền dạy đánh chiêng Ê Đê cho sinh viên

Tin địa phương - Lê Hường - Đinh Hằng - 2 giờ trước
Lớp truyền dạy đánh chiêng Ê Đê cho sinh viên giúp cho thế hệ trẻ tiếp tục kế thừa, gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; góp phần đưa hoạt động sinh hoạt, giao lưu văn hóa cồng chiêng ở địa phương ngày càng phát triển.
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải làm việc với lãnh đạo Bộ GD&ĐT về công tác bàn giao các trường chuyên biệt

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải làm việc với lãnh đạo Bộ GD&ĐT về công tác bàn giao các trường chuyên biệt

Tin tức - Việt Cường - 2 giờ trước
Chiều ngày 5/10, tại trụ sở Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Ủy ban Dân tộc (UBDT) và Bộ GD&ĐT đã có buổi làm việc về công tác bàn giao các trường Dự bị đại học. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Lê Sơn Hải và Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Ngô Thị Minh đồng chủ trì buổi làm việc. Tham dự có đại diện lãnh đạo một số Vụ, Cục của hai Bộ và đại diện lãnh đạo 5 trường chuyên biệt.
Gia Lai: Xã biên giới Ia O đạt chuẩn Nông thôn mới

Gia Lai: Xã biên giới Ia O đạt chuẩn Nông thôn mới

Tin địa phương - Ngọc Thu - 2 giờ trước
Ngày 5/10, UBND huyện Ia Grai (Gia Lai) đã long trọng tổ chức Lễ công bố xã biên giới Ia O đạt chuẩn Nông thôn mới năm 2021.
Vi vu thành phố hoa phượng đỏ với food tour 2 ngày 1 đêm

Vi vu thành phố hoa phượng đỏ với food tour 2 ngày 1 đêm

Du lịch - Thiên An -Mỹ Dung - 19:19, 05/10/2022
Sau những ngày bươn chải với cuộc sống sôi động, ồn ào tại các thành phố lớn, sẽ thú vị hơn khi cuối tuần chúng ta giành thời gian cùng gia đình, người thân rời xa phố thị phồn hoa để trải nghiệm tour du lịch 2 ngày 1 đêm tại Đồ Sơn, TP. Hải Phòng.
Huyền thoại golf thế giới Greg Norman thực hiện cú swing đầu tiên tại Dự án sân golf Văn Lang Empire

Huyền thoại golf thế giới Greg Norman thực hiện cú swing đầu tiên tại Dự án sân golf Văn Lang Empire

Thể thao - Giải trí - Hồng Phúc - 19:18, 05/10/2022
Ngày 4/10, huyền thoại golf thế giới Greg Norman đã có mặt tại dự án sân golf Văn Lang Empire (huyện Tam Nông, Phú Thọ) của T&T Golf (đơn vị thành viên của Tập đoàn T&T Group) để khảo sát thực địa. Tại đây, “Cá mập trắng vĩ đại” đã thực hiện cú swing đầu tiên đầy ấn tượng.