Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ký sự Khu 7: Người Cơ Tu đang tính chuyện làm giàu (Bài 2)

Tiêu Dao - Minh Ngọc - 12:46, 17/09/2021

Suốt hành trình dọc 4 xã vùng biên của Tây Giang (Quảng Nam), chúng tôi thấy những bản làng người Cơ Tu khang trang ẩn hiện trong sương mờ. Và nơi ấy, sự no ấm của đồng bào hiện hữu từ những đồng lúa, nương sâm, những cánh rừng bạt ngàn xanh thẳm.


Những cánh đồng lúa nước ở A Xan, Ch’ơm
Những cánh đồng lúa nước ở A Xan, Ch’ơm

"An cư mới lạc nghiệp", xác định được điều đó từ nhiều năm qua, việc triển khai chính sách định canh, định cư, sắp xếp ổn định dân cư cho đồng bào dân tộc thiểu số được huyện Tây Giang chú trọng. Bằng các nguồn vốn hỗ trợ từ các chương trình, chính sách của Trung ương, tỉnh, đến nay huyện đã bố trí cho gần 3.400 hộ dân có chỗ ở ổn định tại 70 điểm định cư.

Cùng với đó, chính quyền địa phương cũng đã vận động, hướng dẫn đồng bào thay đổi phương thức sản xuất, từ canh tác lúa nương sang lúa nước, phát triển cây sâm ba kích cùng nhiều loại cây trồng khác..., nhờ đó cuộc sống của đồng bào ngày càng ấm no, đoạn tuyệt với đói nghèo.

No ấm nhờ cây lúa nước

Nguyên Phó Chủ tịch xã A Xan Zơ Râm Buôn dẫn chúng tôi len lỏi qua những cung đường đất ngoằn ngoèo dốc trượt. Phía dưới những chân núi là nhiều thung lung nhỏ với ruộng lúa nước cứ trải dài hai bên đường như níu chân những ai có dịp ghé qua “Khu 7 huyền thoại” này.

Giữa trập trùng rừng núi với độ cao trung bình 2.000m so với mực nước biển lại có hơn 868 ha lúa nước 2 vụ, quả là kỳ tích. Trong thôn Ca Nong 1 (xã A Xan), nhà nào có hơn chục sào ruộng chỉ là bình thường. Đất trồng lúa của A Xan hầu hết được quy hoạch để nhân giống lúa đặc sản của đất Tây Giang, là lúa Proong và Xươn, để vừa bảo tồn giống lúa quý của người Cờ Tu, vừa "nuôi" chủ trương phát triển loại gạo đặc sản dẻo thơm này thành hàng hóa.

Xươn là giống lúa gạo quý địa phương của Tây Giang. Loại gạo tẻ này nếu là lúa trồng ở 4 xã Khu 7 Tây Giang thì ăn cơm ngon, thơm, mềm, ngọt, có vị rất riêng không thể lẫn vào đâu được. Thậm chí loại gạo nếp, gạo tám thơm của các vùng khác cũng khó sánh bằng.

“Không biết có phải do Giàng thương người dân quê mình hay không, mà cho đồng bào Khu 7 Tây Giang loại gạo ngon này. Lúa Xươn đã gắn với đồng bào mình cả trăm năm nay rồi. Không phải ở tất cả các xã vùng cao Tây Giang đều trồng được giống lúa này và cho gạo ngon như gạo Xươn của 4 xã Khu 7 này đâu!”, ông Buôn khoe như thế.

Amế Ploong Chơi, người làng Abanh 1 (xã Tr’hy) đang sảy lúa Xươn để loại bỏ những hạt lép
Amế Ploong Chơi, người làng Abanh 1 (xã Tr’hy) đang sảy lúa Xươn để loại bỏ những hạt lép

Ở một huyện vùng biên 8/10 xã có đường biên giới giáp với nước bạn Lào mà làm được lúa nước và không ngừng mở rộng là nỗ lực lớn của đồng bào và chính quyền Tây Giang. Việc cơ giới hóa, thủy lợi hóa sản xuất lúa nước, áp dụng các biện pháp khoa học cũng không còn xa lạ với đồng bào. Nhiều người nói với chúng tôi rằng, Tây Giang là “vựa lúa nước vùng cao”, điều đó có lẽ không quá lời.

Nhờ có lúa nước, lại được sự hướng dẫn của các chiến sỹ Bộ đội Biên phòng (BĐBP), người dân trong xã bây giờ đã hết đói. Có nơi như thôn Ch’nóc lúa làm ra dư ăn cả năm, bà con còn đem bán. Nhiều thôn còn cam kết… không nhận gạo cứu đói của Nhà nước nữa.

Cùng với lúa nước, những vùng đất đồi trọc là hậu quả của việc đốt rừng làm nương rẫy giờ cũng đã được phủ xanh nhiều loại cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm như quế, bưởi, cà phê… Xã còn có đàn gia súc, gia cầm đã đạt con số trên 20.000 con, trong đó đàn gia súc là 4.230 con, đàn gia cầm trên 18.000 con, toàn xã đã có hơn 80 ao cá, mỗi năm thu hoạch hàng cục tấn cá phục vụ cuộc sống cho các hộ gia đình.

Anh Hiển cùng già làng Br’íu Pố, cũng là người thầy đầu tiên trong trường đời trao đổi về các loại cây dược liệu
Anh Hiển cùng già làng Br’íu Pố, cũng là người thầy đầu tiên trong trường đời trao đổi về các loại cây dược liệu

Làm giàu từ cây sâm ba kích

Ở huyện miền núi Tây Giang này, nhắc đến Già làng Bhríu Pố, người dân xã Lăng ai cũng tự hào, vì Già là người Cơ Tu đầu tiên học hết đại học, làm Chủ tịch UBND xã 2 khóa, rồi làm Bí thư Đảng ủy xã 3 nhiệm kỳ. Không chỉ vậy, già làng Bhríu Pố còn nổi danh là “Vua sâm ba kích”. Ông là người tiên phong phát triển mô hình trồng dược liệu, vươn lên làm giàu và giúp người dân quê hương đẩy lùi đói nghèo.

Là học sinh miền Nam tập kết ra Bắc trong những năm 60 của thế kỷ XX, năm 1977, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Thái Nguyên chuyên ngành Sinh học, Bh'riu Pố về công tác tại trường cấp III huyện Hiên cũ (nay chia tách thành huyện Đông Giang và Tây Giang). Khi được bầu làm Chủ tịch và sau này là Bí thư, với những kiến thức đã học, ông đã hướng dẫn bà con cách trồng lúa nước và phương thức sản xuất tiên tiến.

Năm 2006, có đoàn cán bộ nghiên cứu về các loại cây thuốc trên cánh rừng Tây Giang, đã tình cờ phát hiện ra cây sâm ba kích, là một loại thuốc quý, có giá trị kinh tế cao và chỉ mọc ở trong rừng sâu. Lúc bấy giờ, suốt nhiều đêm, Già Pố tự hỏi mình “tại sao không trồng cây ba kích để làm kinh tế?”. Nghĩ là làm, ít lâu sau, ông vác rựa lên rừng tìm cây ba kích để lấy giống về trồng. Lúc đầu, người làng và cả vợ ông đều cho ông là “khùng”.

Thế nhưng, già Pố vẫn quyết tâm lên rừng mang hạt cây ba kích về trồng. Đến cuối năm 2009, Bh'riu Pố đã trồng được 6.000 cây sâm ba kích trên diện tích hơn 1ha. Già trồng, rồi già bán, mỗi cân ba kích có giá vài trăm ngàn đồng, khiến nhiều người kinh ngạc. Từ hiệu quả kinh tế của cây ba kích ở xã Lăng mà người khơi nguồn là già làng Bh’riu Pố, lãnh đạo huyện Tây Giang xác định đây không chỉ là cây thuốc quý, mà còn là “cây xóa đói giảm nghèo” cho địa phương. Vì thế, huyện Tây Giang đã thành lập một Trung tâm công nghệ sinh học để nghiên cứu, nhân rộng mô hình.

Anh Hiển (bên phải) cùng cán bộ nông nghiệp huyện Tây Giang trao đổi về loại sâm ba kích
Anh Hiển (bên phải) cùng cán bộ nông nghiệp huyện Tây Giang trao đổi về loại sâm ba kích

Nếu già làng Briu Pố là người đầu tiên, có công lớn trong việc bảo tồn loại giống cây dượu liệu quý hiếm sâm ba kích cho con cháu đời sau, thì anh Nguyễn Bá Hiển là người nâng tầm cây ba kích lên thành sản phẩm có giá trị cao giúp người dân đổi đời.

Trò chuyện với chúng tôi, anh Hiển nhớ lại những thăng trầm của mình với cây ba kích ở vùng cao này. Tốt nghiệp Đại học Đà Nẵng loại giỏi, trong khi bạn bè cùng trang lứa ở thành phố lớn xin việc làm, Hiển lại lặn lội gần 200km từ Đà Nẵng lên tìm gặp Già Pố. Nghe Hiển trình bày nguyện vọng, Già Pố đồng ý cho Hiển ở lại nhà và cùng nghiên cứu về cây sâm ba kích.

Sau hơn 10 năm gắn bó cùng núi rừng Tây Giang, Hiển đã trở thành một “ông vua” ba kích mới của vùng này, kế thừa và cùng “Vua ba kích Bh’riu Pố” nhân giống ba kích với số lượng cây giống lên tới hàng chục ngàn. Bây giờ, Hiển làm chủ vườn ươm rộng hàng ngàn m2, cung cấp 120.000 cây giống ba kích mỗi năm cho địa bàn Quảng Nam và các địa phương vùng  Tây nguyên.

Ký sự Khu 7: Cổng trời no ấm (Bài 2) 5
Anh Hiển kiểm tra chất lượng sản phẩm do HTX sản xuất

Giống đã có, kỹ thuật đã ổn, lượng sản phẩm hàng năm đủ để cung cấp cho thị trường, nhưng đầu ra vẫn khá bấp bênh... anh Hiển đã nhiều đêm trăn trở suy nghĩ tìm hướng nâng tầm cây sâm của vùng đất này, cải thiện đời sống người dân và sản phẩm được quảng bá rộng rãi. Và rồi anh Hiển đã chọn hướng thành lập Hợp tác xã (HTX) để khởi nghiệp.

Năm 2017, HTX Nông lâm nghiệp Thiên Bình ra đời, là mô hình HTX kiểu mới đầu tiên ở Tây Giang, chuyên tổ chức ươm giống và sản xuất cây ba kích tím theo hợp đồng liên kết. Hiện tại HTX có 13 thành viên. Diện tích trồng từ 11ha nay đã phát triển lên 52ha ba kích tím tại các huyện Tây Giang, Quế Sơn (Quảng Nam), Hướng Hóa (Quảng Trị), Bình Sơn (Quảng Ngãi). Năm 2020, HTX tiếp tục liên kết với 10 hộ dân trồng ba kích và 5 hộ dân trồng chè dây nâng tổng số hộ liên kết lên thành 25 hộ.

Với mong muốn sản phẩm của người dân Cơ Tu ở Tây Giang có giá trị cao, anh Hiển đã mang giới thiệu tại nhiều điểm trong và ngoài tỉnh
Với mong muốn sản phẩm của người dân Cơ Tu ở Tây Giang có giá trị cao, anh Hiển đã mang giới thiệu tại nhiều điểm trong và ngoài tỉnh

HTX sản xuất đã có, nhưng để đưa sản phẩm ra thị trường, anh Hiển tiếp tục thành lập Công ty Cổ phần Ranvi để tổ chức sản xuất, phân phối hàng hóa, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số. Theo đó, HTX Nông Lâm nghiệp Thiên Bình là đơn vị thực hiện nhiệm vụ liên kết tổ chức sản xuất ra các sản phẩm đặc trưng của người đồng bào Cơ Tu, còn Công ty Cổ phần Ranvi có nhiệm vụ phân phối sản phẩm ra thị trường.

“Làm sao người dân Cơ Tu nơi đây có thể duy trì và phát triển từ văn hóa cha ông để lại? Làm sao để người dân làm giàu trên chính mảnh đất của mình? Con đường đó đang thôi thúc thầy trò chúng tôi kiên trì hành động từng ngày để mang lại những giá trị bền vững cho cộng đồng”, anh Hiển chia sẻ.


Tin cùng chuyên mục
Loại hình Then văn nghệ đang có xu hướng phát triển mạnh ở Bắc Giang

Loại hình Then văn nghệ đang có xu hướng phát triển mạnh ở Bắc Giang

Thời gian qua, ngành Văn hóa của tỉnh Bắc Giang đã tổ chức kiểm kê di sản then tại các xã có đông đồng bào dân tộc Tày, Nùng sinh sống. Từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn và phát huy di sản then Tày- Nùng một cách hiệu quả nhất.
Tin nổi bật trang chủ
Lao động hồi hương và câu chuyện an sinh: Giải bài toán việc làm không dễ (Bài 2)

Lao động hồi hương và câu chuyện an sinh: Giải bài toán việc làm không dễ (Bài 2)

Xã hội - Lê Hường - Phan Trọng - 1 phút trước
Mặc dù được chính quyền các cấp, đoàn thể và Nhân dân quê nhà giúp đỡ, hỗ trợ, song sâu thẳm trong trái tim, suy nghĩ của mỗi người lao động hồi hương đang bộn bề trăn trở. Bởi thực tế, nhiều lao động sau khi từ TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam trở về quê hương, không dễ gì bắt nhịp ngay được với cuộc sống và tìm được việc làm ổn định, có thu nhập.
Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Kinh tế - Phạm Văn Phú - 1 giờ trước
Chọn một lối sống tích cực, đề ra mục tiêu và tìm mọi cách vượt lên hoàn cảnh khó khăn để xây dựng một cuộc sống ấm no hơn, đó là con đường anh Lý Sèo Phù, dân tộc Mông, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên (Hà Giang) đã lựa chọn.
Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Môi trường sống - Phương Ly - 1 giờ trước
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) cho người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu được triển khai những năm qua đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế-xã hội, môi trường. Đặc biệt là nâng cao nhận thức, tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, góp phần bảo vệ và tăng tỷ lệ che phủ rừng.
Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Nhìn ra thế giới - Duy Ly - 1 giờ trước
Có một điều chắc chắn rằng, cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra đã khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật số đối với bảo tồn và phát triển văn hóa. Đối mặt với những tác động của đại dịch, nhiều cơ quan, tổ chức di sản cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) trong lĩnh vực này ở Malaysia đã phải chuyển các dịch vụ vật lý của họ sang dịch vụ kỹ thuật số và duy trì kết nối với khán giả của họ thông qua các kênh này.
TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

Xã hội - Lê Vũ - 1 giờ trước
Tại một đô thị đông dân như TP. Hồ Chí Minh, với rất nhiều thành phần xã hội sinh sống và làm việc, thì tình trạng nhiều người lang thang, cơ nhỡ, vô gia cư, xin ăn tập trung luôn là một vấn đề khó giải quyết. Tuy nhiên trong tình hình mới, khi Thành phố đang vừa phục hồi đời sống kinh tế, vừa phòng chống dịch Covid-19, thì vấn đề này cũng đang cần những giải pháp hữu hiệu hơn.

"Cây đại thụ" ở bản Sang Đốm

Người có uy tín - Văn Hoa - 1 giờ trước
Với người dân ở bản Sang Đốm, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) ông Lường Trung Lập, sinh năm 1953, dân tộc Thái, là một "cây đại thụ". Không chỉ tiên phong trong phát triển kinh tế, ông còn hỗ trợ người dân xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Với nhiều việc làm thiết thực và hiệu quả, ông được Nhân dân tin yêu và bầu là Người có uy tín.
Chàng trai phố núi khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo

Chàng trai phố núi khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo

Kinh tế - Đoàn Dũng - 1 giờ trước
Năm 2019, tốt nghiệp cử nhân ngành Công nghệ Sinh học tại Trường Đại học Tây Nguyên, chàng cử nhân trẻ Trương Hoàng Ký (SN 1997) ở phường Ea Tam, TP. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk đã chọn khởi nghiệp từ nấm đông trùng hạ thảo.
Sóc Trăng: Tìm giải pháp tạo việc làm cho đồng bào Khmer hồi hương

Sóc Trăng: Tìm giải pháp tạo việc làm cho đồng bào Khmer hồi hương

Xã hội - Hồng Diễm - 2 giờ trước
Do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, số người đi làm ăn xa trở về các địa phương trong tỉnh Sóc Trăng tăng đột biến. Tính từ đầu tháng 10 đến nay, đã có trên 50.000 người trở về, trong đó có rất đông là người DTTS, người dân sinh sống ở vùng ĐBKK, bãi ngang. Vì vậy ngoài việc bảo đảm an sinh xã hội trong thời gian cách ly, vấn đề tạo việc làm cho lao động hồi hương, rất cần được chính quyền địa phương quan tâm ưu tiên tìm giải pháp.
Lốc xoáy làm 45 nhà dân ở Quảng Ngãi bị hư hỏng

Lốc xoáy làm 45 nhà dân ở Quảng Ngãi bị hư hỏng

Tin địa phương - PV - 6 giờ trước
Sáng 17/10, Chủ tịch UBND huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) Võ Văn Đồng cho biết, trong đêm khuya, một trận lốc xoáy kèm mưa lớn quét qua địa bàn một số xã ven biển của huyện khiến hàng loạt nhà dân bị hư hỏng.
Ngày quốc tế xóa nghèo: Cùng nhau xây dựng tương lai

Ngày quốc tế xóa nghèo: Cùng nhau xây dựng tương lai

Sự kiện - Bình luận - PV - 6 giờ trước
Đói nghèo là lực cản đối với sự phát triển bền vững của toàn nhân loại. Cuộc đấu tranh chống lại nghèo đói, vì vậy, luôn được đặt vào trung tâm trong mọi chương trình hành động quốc gia và quốc tế. Ngày quốc tế xóa nghèo (17/10) là dịp để cộng đồng quốc tế cùng nêu cao quyết tâm hành động nhằm hướng tới một cuộc sống đầy đủ, ấm no và hạnh phúc.