Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giữ lửa cho "phố lò rèn"

Ngọc Ánh - 17:41, 21/12/2020

Không còn những ngôi nhà xây mái ngói với những bờ rào dậu, những mảnh vườn, khoảnh ao của làng quê nông thôn Bắc Bộ thời xưa, làng rèn truyền thống Đa Sỹ hôm nay đã trở thành “phố nghề” với những ngôi nhà lầu nằm san sát bên các trục đường nội thôn. Đến “phố lò rèn” hôm nay vẫn nghe tiếng quai búa vang lên chan chát từ những khoảnh sân nhỏ của những ngôi nhà lầu...

Nghệ nhân Hoàng Văn Cung gọt lưỡi dao theo cách thủ công truyền thống.
Nghệ nhân Hoàng Văn Cung gọt lưỡi dao theo cách thủ công truyền thống.

Túc tắc... cũng chỉ đủ sống

Không như một số làng nghề truyền thống khác luôn canh cánh nỗi lo tìm thị trường đầu ra cho sản phẩm, những nghệ nhân của làng rèn truyền thống Đa Sỹ (thuộc phường Kiến Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội) chỉ lo “không có sức mà làm”, bởi sản phẩm thủ công của làng nghề đã có thương hiệu, làm ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó.

Hàng bán rất chạy, nhưng ở làng rèn Đa Sỹ, ít có gia đình nào giàu lên từ nghề rèn. Nghệ nhân Hoàng Văn Cung có “nhà mặt phố, bố làm rèn” (3 đời làm nghề rèn) thuận lợi để bày bán các sản phẩm dao, kéo, cuốc, xẻng… ngay trước hiên nhà. Vậy mà với 3 lao động chính tham gia làm rèn gồm ông Cung, vợ và con trai, “túc tắc mỗi tháng, gia đình cũng có thu nhập khoảng chục triệu đồng, chỉ đủ chi tiêu sinh hoạt trong gia đình, ít có dư dả ”, ông Cung cho biết.

Thợ rèn Nguyễn Văn Mộc đang thực hiện công đoạn rèn nguội những con dao chặt.
Thợ rèn Nguyễn Văn Mộc đang thực hiện công đoạn rèn nguội những con dao chặt.

Gần nhà ông Cung là gia đình ông Nguyễn Văn Mộc có 2 bố con theo đuổi nghề rèn. Ông Mộc dành một ô trước mặt tiền ngôi nhà 3 tầng để làm xưởng rèn. Xưởng rèn của ông có đầy đủ các dụng cụ máy móc như mắt cắt sắt, máy ép, mài… để giải phóng bớt sức lao động. Ông Mộc chuyên làm các loại dao chặt, dao thái thuốc Nam, dao cắt nhựa tái chế... bằng nhíp ô tô. “Dao chặt, dao thái làm bằng nhíp ô tô có độ bền rất lâu. Dao thái thì sắc ngọt, dao chặt dùng để chặt xương không bao giờ bị mẻ nên giá thành cũng cao hơn so với dao làm bằng sắt”, ông Mộc giải thích.

Một quầy hàng bày bán sản phẩm dao, kéo của Đa Sỹ.
Một quầy hàng bày bán sản phẩm dao, kéo của Đa Sỹ.

Với dao thái loại nhỏ, ông Mộc bán lẻ 80.000 đồng/con; dao chặt tùy loại từ 130.000 -150.0000 đồng/con; dao thái thuốc 800.000 đồng/con. “Các loại dao thái thuốc, dao để cắt hạt nhựa, gia đình làm chủ yếu theo đơn đặt hàng. Có những đơn hàng khách đặt vài chục chiếc, bố con làm quần quật cả tuần để kịp giao hàng thì cũng có thu nhập trên chục triệu đồng. Còn ngày thường, mình vừa làm vừa bán túc tắc, có ngày được vài chục, ngày được vài trăm (ngàn đồng)”, ông Mộc chia sẻ.

Giữ lửa cho "phố lò rèn"

Trong làng rèn Đa Sỹ có “Cơ sở sản xuất dao Hai Tâm” nức tiếng gần xa. Dao chặt, dao thái, dao mổ… thương hiệu “Hai Tâm” chất lượng không chỉ bởi làm theo phương pháp bổ thép sắc ngọt, lưỡi không cong vênh, cực bền, mà còn bởi người làm ra sản phẩm “đặc chủng” này lại là một phụ nữ chân yếu tay mềm. Bà là nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến (SN 1968), một trong 4 nghệ nhân của làng nghề Đa Sỹ được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam trao tặng danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề” năm 2019.

Nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến đang thực hiện công đoạn rèn trong lửa.
Nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến đang thực hiện công đoạn rèn trong lửa.

Sinh ra, lớn lên giữa làng rèn truyền thống, từ ấu thơ, cô bé Tuyến đã quen tai với âm thanh đe, búa chan chát suốt ngày đêm. Thế rồi năm lên 12 tuổi, cô bé Tuyến bắt đầu đến những cơ sở rèn trong làng xin làm phụ những việc lặt vặt như cắt thép, lấy nước... để học nghề. Nhờ cần cù, chịu khó, tháo vát, cô bé Tuyến đen nhẻm năm xưa đã rèn giũa nghề trở thành một thợ rèn chuyên nghiệp với tay nghề “siêu hạng” suốt 30 năm nay. Những sản phẩm dao chặt, dao mổ, dao thái… dưới “bàn tay vàng” của nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến đều trở nên tinh xảo, sắc ngọt, bền chắc. Không chỉ trong làng, nhiều người ở tỉnh xa truyền tai nhau đến tận nhà bà mua hàng, đặt hàng mang đi tiêu thụ ở khắp trong Nam, ngoài Bắc.

Sản phẩm dao, kéo của Đa Sỹ.
Sản phẩm dao, kéo của Đa Sỹ.

Kể về những công đoạn của một người thợ rèn, nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến cho biết, bất kỳ người thợ nào ban đầu đều phải học tư thế ngồi, cách cầm búa và quai bễ. Khi đã thành thạo mới chuyển qua đánh rèn, kế đến là làm thô và khi đã có tay nghề mới được làm nguội.

Đặc biệt, công đoạn làm nguội là công đoạn đòi hỏi kỹ thuật cao nhất, muốn học thành thạo nghề, nếu nhanh cũng mất một đến vài năm mới có thể làm ra một sản phẩm đúng nghĩa. “Để tạo ra được một sản phẩm có chất lượng tốt, khâu quan trọng nhất và đòi hỏi nhiều kỹ thuật nhất là tôi thép và làm nguội. Mỗi hộ rèn ở Đa Sỹ đều có bí quyết riêng, nhưng điểm chung là thép phải tốt và kỹ thuật cao mới cho ra lò những con dao, cây kéo sắc bén”, nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến giải thích.

Theo ông Hoàng Quốc Chính, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Đa Sỹ cho biết, hiện nay, làng nghề truyền thống Đa Sỹ hiện có trên 1.000 hộ đang duy trì nghề rèn. Trong số đó có khoảng 70% số hộ làm rèn thủ công, 30% số hộ đã đưa máy móc vào sản xuất.

Tuy nhiên, cũng theo ông Chính, dao, kéo làm bằng máy có thể sản xuất nhanh, đại trà, ít tốn công sức nhưng không thể tốt như dao, kéo làm thủ công. Bởi các công đoạn làm ra một sản phẩm dao, kéo ở Đa Sỹ đều dựa trên kinh nghiệm và bí quyết riêng của từng gia đình.

Nghề rèn vất vả, nặng nhọc, dễ xảy ra tai nạn lao động nhưng khi đã theo nghề thì ham lắm, không bỏ được. Bây giờ đất chật, người đông, các hộ làm rèn ngay trong khuôn viên nhà mình sẽ bị ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tiếng ồn, khói bụi đến các hộ ở xung quanh.

Một góc làng rèn Đa Sỹ hôm nay
Một góc làng rèn Đa Sỹ hôm nay

“Thành phố Hà Nội đã quy hoạch đất cho làng rèn Đa Sỹ để các hộ làm rèn chuyển lò, xưởng ra phía ngoài làng, nhưng chờ đợi nhiều năm nay vẫn chưa được giao đất. Chỉ mong Dự án sớm được triển khai để người dân làng rèn bảo tồn, phát triển mãi nghề truyền thống của cha ông để lại”, nghệ nhân Hoàng Văn Cung bộc bạch.

Làng rèn Đa Sỹ đã được Hiệp hội làng nghề Việt Nam công nhận là một trong những làng nghề tiêu biểu của Việt Nam. Quá trình sản xuất kinh doanh ngành nghề rèn của làng cũng đã được TP. Hà Nội quy hoạch để bảo tồn và phát huy nghề truyền thống. Dự án điểm công nghiệp làng nghề Đa Sỹ rộng 3 ha hiện còn gặp một số khó khăn, vướng mắc về nhà đầu tư và xây dựng cơ sở hạ tầng nên chưa được triển khai.

Tin cùng chuyên mục
Người dân Phú Thiện thiếu nước sạch nghiêm trọng

Người dân Phú Thiện thiếu nước sạch nghiêm trọng

Nhiều năm qua, người dân huyện Phú Thiện (Gia Lai) phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt vì nước giếng khoan, giếng đào nhiễm phèn nặng. Hiện, chính quyền địa phương rất mong được đầu tư nâng cấp các công trình nước sạch để người dân có nước sinh hoạt.
Hơn 500 lưu học sinh Lào vui đón Tết Bunpimay tại Thừa Thiên-Huế

Hơn 500 lưu học sinh Lào vui đón Tết Bunpimay tại Thừa Thiên-Huế

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 10 giờ trước
Tối 10/4, tại TP. Huế, Trường Cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế phối hợp với Đại học Huế, Hội Hữu nghị Việt Lào đã tổ chức lễ đón mừng năm mới Bunpimay năm 2021- Phật lịch 2564 của Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào cho hơn 500 lưu học sinh Lào hiện đang học tập và sinh sống tại tỉnh Thừa Thiên Huế.
Công an thành phố Hà Nội thay đổi địa điểm cấp căn cước công dân

Công an thành phố Hà Nội thay đổi địa điểm cấp căn cước công dân

Tin tức - Nga Anh (T/h) - 11 giờ trước
Ngày 10/4, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an TP. Hà Nội) thay đổi địa điểm cấp căn cước công dân trên địa bàn thành phố do tăng cường cho công an cơ sở.
Học sinh ở 14 xã được dự tuyển vào Trường phổ thông dân tộc nội trú

Học sinh ở 14 xã được dự tuyển vào Trường phổ thông dân tộc nội trú

Giáo dục - Nga Anh (T/h) - 11 giờ trước
Theo kế hoạch, từ cuối tháng 4/2021, học sinh lớp 9 của các trường trung học cơ sở, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội bắt đầu nộp hồ sơ đăng ký nguyện vọng dự tuyển vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2021-2022.
Hơn 135 triệu ca nhiễm COVID-19 trên thế giới

Hơn 135 triệu ca nhiễm COVID-19 trên thế giới

Tin tức - PV - 12 giờ trước
Tính đến sáng sớm nay, thế giới đã ghi nhận hơn 135 triệu ca nhiễm COVID-19, trong đó có 2,9 triệu ca tử vong vì đại dịch.
Khai mạc Lễ hội '

Khai mạc Lễ hội '"Vũ khúc biển và hoa'"

Tin tức - Quỳnh Trâm - 12 giờ trước
Tối ngày 10/4, UBND thành phố Sầm Sơn (Thanh Hóa) phối hợp với Tập đoàn FLC đã tổ chức khai mạc Lễ hội hoa - FLC Sầm Sơn năm 2021 với chủ đề “Vũ khúc biển và hoa”
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Đánh thức tiềm năng du lịch Pảban, Pù luông

Đánh thức tiềm năng du lịch Pảban, Pù luông

Du lịch - Ẩm thực - PV - 13 giờ trước
Được ví như “Sapa xứ Thanh”, với khí hậu quanh năm mát mẻ, bản Pảban thuộc vùng đệm của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù luông, huyện Bá Thước (Thanh Hóa) hiện đang phát huy thế mạnh, trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách khi muốn trải nghiệm hình thức du lịch cộng đồng.
Hơn 58.200 người Việt đã tiêm vaccine COVID-19

Hơn 58.200 người Việt đã tiêm vaccine COVID-19

Tin tức - PV - 14 giờ trước
Bản tin sáng ngày 11/4 của Bộ Y tế cho biết, không có ca mắc COVID-19; hơn 37.900 người cách ly phòng chống dịch trên cả nước. Hơn 58.200 người Việt Nam đã tiêm vaccine phòng COVID-19.
Cà Mau: Trên 1,4 tỷ đồng thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”

Cà Mau: Trên 1,4 tỷ đồng thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”

Chính sách dân tộc - Nguyệt Anh (T/h) - 19 giờ trước
Đây là tổng kinh phí được Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt để thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn II từ năm 2021-2025”.
Các địa phương, đơn vị tặng quà Tết Chôl Chnăm Thmây cho sư sãi, cán bộ viên chức, đồng bào Khmer

Các địa phương, đơn vị tặng quà Tết Chôl Chnăm Thmây cho sư sãi, cán bộ viên chức, đồng bào Khmer

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 19 giờ trước
Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào dân tộc Khmer, lãnh đạo UBND các cấp và lãnh đạo các sở, ban, ngành, đơn vị tại nhiều địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã tổ chức các đoàn đến thăm, chúc Tết, tặng quà cho các sư sãi, cán bộ công chức, viên chức, người lao động và đồng bào dân tộc Khmer.
Thanh Hóa có 2,5 triệu người thuộc diện được tiêm vaccine miễn phí

Thanh Hóa có 2,5 triệu người thuộc diện được tiêm vaccine miễn phí

Sức khỏe - PV - 20:31, 10/04/2021
Ngày 10/4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiện tỉnh đã rà soát được 2,5 triệu người thuộc 10 nhóm ưu tiên tiêm vaccine phòng COVID-19 miễn phí.