Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đúc chiêng trong không gian văn hóa cồng chiêng

PV - 16:43, 27/03/2019

Nằm trong chuỗi sự kiện Lễ hội Cà phê lần thứ 7 năm 2019 vừa diễn ra tại Đăk Lăk, lần đầu tiên Nhân dân và du khách trong, ngoài nước được thưởng thức một màn tái hiện quy trình đúc cồng chiêng dân tộc Ê-đê của các nghệ nhân làng nghề đúc đồng Phước Kiều, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đặc biệt các nghệ nhân Phước Kiều còn có khả năng “gọi tiếng nhập chiêng”, để chỉnh chiêng chuẩn phù hợp với âm sắc của từng đối tượng khách hàng.

Chiêng mới đúc ra lò. Chiêng mới đúc ra lò.

Làng nghề 400 năm

Làng đúc đồng Phước Kiều có từ đầu thế kỷ 17, đến nay đã ngoài 400 tuổi. Làng nghề đang được xem là trung tâm sản xuất cồng chiêng, thanh la, chuông và nhạc cụ dân tộc của các tỉnh phía Nam. Nghệ nhân, thợ đúc đồng làng Phước Kiều đã từng tạo ra nhiều sản phẩm kỷ lục là: đúc 2 khẩu súng thần công mừng Lễ 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội năm 2010; chiếc đồng hồ nước khổng lồ bằng đồng nặng 500kg; chiếc nồi lư nặng 1,5 tấn và chiếc chuông lớn nhất nặng hơn 2 tấn.

Riêng đồng bào khu vực Tây Nguyên vẫn thường tìm đến làng đặt nghệ nhân làm cồng chiêng. Hiện, Phước Kiều đã trở thành làng đúc cồng chiêng độc quyền cho các tỉnh Tây Nguyên và Tây duyên hải, miền Trung. Tính đến nay, làng đã đúc được hơn 4.000 bộ chiêng các loại cho đồng bào DTTS Tây Nguyên như Ê-đê, Ba Na, Jrai, Xơ-đăng, M,nông, Mạ, Cơ-ho…

Theo các nghệ nhân làng Phước Kiều, để đúc được cồng chiêng thường trải qua 10 bước cơ bản. Đầu tiên là làm khuôn trong và khuôn ngoài từ các nguyên liệu đất sét, trấu, đất thịt. Tiếp đó, người thợ phải pha chế hợp kim gồm đồng, thiếc, kẽm, rồi nấu cho hợp kim chảy loãng rồi đổ hợp kim đang nóng chảy vào khuôn. Hợp kim sau khi đổ vào khuôn đã tinh đặc, tháo khuôn ra sẽ được phôi cồng chiêng. Khi sản phẩm nguội người nghệ nhân phải gia công, làm sạch, đánh bóng, bôi hóa chất, so âm, thẩm âm cho phù hợp với thang âm cồng chiêng của từng dân tộc thì bộ cồng chiêng hoàn chỉnh.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại. Cồng chiêng không chỉ là di sản quý báu mà còn là vật linh thiêng bản sắc văn hóa riêng của dân tộc người Tây Nguyên. Tuy nhiên, theo ông Đặng Gia Duẩn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đăk Lăk thì, hiện nay các tỉnh Tây Nguyên nói chung và trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk nói riêng chưa có nghệ nhân nào biết đúc chiêng và chưa có hộ gia đình, doanh nghiệp nào đứng ra mở cơ sở nghề, truyền nghề đúc chiêng. Việc trình diễn đúc cồng chiêng tại Lễ hội Cà phê lần thứ 7 năm 2019 vừa qua sẽ góp phần tăng cường công tác giới thiệu, quảng bá đến Nhân dân, bạn bè, du khách trong nước và quốc tế về không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đặc biệt là về nguồn gốc, giá trị, ý nghĩa lịch sử của những bộ chiêng quý đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Âm thanh Tây Nguyên

Đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, cồng chiêng là báu vật linh thiêng nhất, có giá trị nhất của mỗi gia đình, là bản sắc văn hóa của mỗi cộng đồng. Cồng chiêng không chỉ thể hiện tiếng nói, tâm tư, tình cảm của mình mà cồng chiêng còn là vật thiêng để con người giao tiếp với thần linh. Giá trị của cồng chiêng không chỉ thể hiện ở kỹ thuật diễn tấu mà nó còn có ý nghĩa tâm linh. Cồng, chiêng đại diện cho văn hóa Tây Nguyên, được sử dụng trong nhiều nghi lễ, tín ngưỡng quan trọng. Ngày nay, cồng chiêng còn trở thành sứ giả văn hóa kết nối du khách trong và ngoài nước đến với vùng đất đỏ bazan huyền thoại.

Nghệ nhân Dương Ngọc Tiển, làng Phước Kiều cho biết, ở làng Phước Kiều có nhiều cửa hàng trưng bày hàng trăm chiếc cồng chiêng kích thước khác nhau. Đúc một chiếc chiêng về kỹ thuật không quá khó, nhưng việc “gọi tiếng nhập chiêng” lại là cả vấn đề. Phải làm cho chiêng phát ra âm sắc ấm, ngân vang và êm êm.

Nghệ nhân làng Phước Kiều có tài thẩm âm, tìm được điểm gò chỉnh tiếng hợp với từng đối tượng khách hàng. Như người ở vùng A Sao, A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế hay người vùng Giằng ở Quảng Nam thường ưa chuộng chiêng có hai giọng; người Trà My lại thích chiêng có một giọng nhưng vang to, ngân nga nhỏ dần. Người Kinh thì thích chiêng có âm sắc ấm áp và ngân dài. Tiếng chiêng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên ngân vang, âm sắc rộn rã độc đáo của núi rừng…

“Yêu cầu của khách hàng về âm sắc chiêng luôn luôn được các nghệ nhân làng Phước Kiều thực hiện đúng chuẩn nên tháng nào bà con các tỉnh Bình Phước, Tây Nguyên và Thừa Thiên-Huế cũng tìm về đây mua cồng chiêng. Thậm chí, nhiều người ở xa còn ở lại chờ làm xong lấy luôn. Đặc biệt, trước mùa lễ hội, chiêng ở đây làm ra đều bán hết”, nghệ nhân Tiển nói.

LÊ HƯỜNG

Tin cùng chuyên mục
Lễ Cúng dòng họ của người Mông Sơn La

Lễ Cúng dòng họ của người Mông Sơn La

Theo truyền thống, đồng bào dân tộc Mông rất coi trọng dòng họ. Người Mông quan niệm, người cùng dòng họ là những người anh em có cùng tổ tiên, có thể đẻ và chết trong nhà nhau, luôn giúp đỡ, cưu mang nhau. Từ đó, hình thành lễ cúng dòng họ.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh gặp mặt Đoàn cán bộ, giáo viên, học sinh Trường PTDT Nội trú huyện Mèo Vạc

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh gặp mặt Đoàn cán bộ, giáo viên, học sinh Trường PTDT Nội trú huyện Mèo Vạc

Chiều 23/5, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh đã tiếp Đoàn đại biểu gồm 60 cán bộ, giáo viên và học sinh tiêu biểu Trường Phổ thông Dân tộc (PTDT) Nội trú huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang nhân dịp Đoàn về thăm Thủ đô Hà Nội.
Lễ Bế mạc SEA Games 31: Hội tụ để tỏa sáng

Lễ Bế mạc SEA Games 31: Hội tụ để tỏa sáng

Thể thao - Giải trí - Bích Ngọc - 23:16, 23/05/2022
SEA Games 31 đã khép lại với Lễ Bế mạc đầy ý nghĩa, được tổ chức lúc 20h00 ngày 23/5, tại Cung điền kinh trong nhà Mỹ Đình, Hà Nội. Trong Lễ Bế mạc, khách mời, khán giả trong và ngoài nước đã được xem lại những khoảnh khắc đáng nhớ của các vận động viên cũng như những màn biểu diễn văn nghệ đầy sắc màu.
Thông cáo báo chí số 1, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Thông cáo báo chí số 1, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Thời sự - PV - 22:02, 23/05/2022
Thứ Hai, ngày 23/5/2022, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV chính thức khai mạc và bước vào ngày làm việc đầu tiên tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội.
Chốt danh sách 25 cầu thủ dự VCK U23 châu Á 2022

Chốt danh sách 25 cầu thủ dự VCK U23 châu Á 2022

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 20:21, 23/05/2022
Chiều 23/5, tân huấn luyện viên Gong Oh-kyun đã công bố danh sách 25 cầu thủ U23 Việt Nam sẽ tham dự vòng chung kết U23 Châu Á 2022 tại Uzbekistan. Tại giải đấu này, thầy trò HLV Gong Oh-kyun sẽ đá trận ra quân gặp U23 Thái Lan vào ngày 2/6/2022.
Lai Châu: Triển khai công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Lai Châu: Triển khai công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Giáo dục dân tộc - Hà Minh Hưng - 20:08, 23/05/2022
Chiều 23/5, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị triển khai công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến. Ông Tống Thanh Hải - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo kỳ thi cấp tỉnh chủ trì Hội nghị.
Bộ Y tế hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh sán lá gan nhỏ

Bộ Y tế hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh sán lá gan nhỏ

Sức khỏe - Như Ý - 19:57, 23/05/2022
Bộ Y tế vừa có Quyết định số 1172/QĐ-BYT ban hành Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh sán lá gan nhỏ.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Sóc Trăng: HĐND tỉnh giám sát việc triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia

Sóc Trăng: HĐND tỉnh giám sát việc triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia

Công tác Dân tộc - N.Tâm - 19:12, 23/05/2022
Ngày 23/5, Ban Dân tộc của HĐND tỉnh Sóc Trăng có buổi làm việc với Ban Dân tộc tỉnh về giám sát triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS giai đoạn 2021 – 2030 (giai đoạn 1: 2021 - 2025), trên địa bàn tỉnh.
Mưa lớn gây thiệt hại tại Tuyên Quang

Mưa lớn gây thiệt hại tại Tuyên Quang

Môi trường sống - Giang Lam - 19:09, 23/05/2022
Từ đêm 22 đến ngày 23/5, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang xảy ra mưa lớn trên diện rộng. Mưa lớn đã gây lũ trên hệ thống sông, suối nhỏ, làm ngập úng tại một số vùng thấp ven sông, suối và gây sạt lở tại một số khu vực trên địa bàn tỉnh, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của người dân.
Đẩy nhanh tiến độ tiêm vắc xin phòng Covid-19 mũi 3 cho người từ 18 tuổi trở lên

Đẩy nhanh tiến độ tiêm vắc xin phòng Covid-19 mũi 3 cho người từ 18 tuổi trở lên

Sức khỏe - T.Hợp - 19:05, 23/05/2022
Ngày 23/5/2022, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 3182/VPCP-KGVX gửi Bộ Y tế về việc tiêm vắc xin phòng Covid-19 mũi thứ 3 cho người từ 18 tuổi trở lên và tiêm mũi 4 cho lực lượng tuyến đầu.
Khởi động thảo luận về Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vì thịnh vượng

Khởi động thảo luận về Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vì thịnh vượng

Thời sự - PV - 18:53, 23/05/2022
Chiều ngày 23/5, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại Lễ công bố khởi động thảo luận về Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương vì thịnh vượng (IPEF).
Vĩnh Phúc: Mưa lớn gây ngập úng tại nhiều địa bàn, 49 hộ dân ở Tam Đảo bị chia cắt

Vĩnh Phúc: Mưa lớn gây ngập úng tại nhiều địa bàn, 49 hộ dân ở Tam Đảo bị chia cắt

Tin địa phương - Ng. Anh (T/h) - 18:52, 23/05/2022
Theo thông tin nhanh từ Chi cục Thủy lợi tỉnh Vĩnh Phúc, tính đến chiều ngày 23/5, toàn tỉnh ghi nhận gần 3.700 lúa, hoa màu bị ngập úng; 22 ha thủy sản bị tràn bờ do ảnh hưởng từ đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 22/5 đến nay. Riêng tại huyện Tam Đảo có 49 hộ dân bị nước lũ bao vây, gây chia cắt cục bộ.