Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đôi nhẫn bạc trong nghi lễ đời người

Uông Thái Biểu - 16:10, 14/02/2021

Đối với những cô gái, chàng trai trẻ dân tộc Chu Ru sinh sống trong các plêi (làng) dọc triền thung lũng phì nhiêu bên dòng Đa Nhim, khi được sở hữu chiếc nhẫn bạc, họ coi đó không chỉ là đồ trang sức, là của hồi môn quý giá mà còn là một tín vật thiêng liêng trong hôn ước của ngày đôi lứa nên duyên cầm sắt. Khi trai gái trao nhau chiếc nhẫn srí, sră được chạm khắc tinh vi bằng bạc, không bao giờ họ nghĩ đến một ngày chia xa…

Những chiếc nhẫn trống - mái của người Chu Ru.
Những chiếc nhẫn trống - mái của người Chu Ru.

Nếu ở miền duyên hải, đồng bào Chăm nổi tiếng với nghề làm gốm, trên cao nguyên có người Mạ, Cơ Ho, Ê Đê, Ba Na khéo tay với nghề dệt thổ cẩm, thì những tiền nhân người Chu Ru đã truyền lại cho con cháu của họ nghề kim hoàn bằng nguyên liệu bạc. Chuyện về những chiếc nhẫn srí, sra là một trong những ấn tượng của nghề đúc bạc Chu Ru. Để có được một cặp nhẫn cưới, người nghệ nhân phải thực hiện nhiều thao tác, nhiều cung đoạn tỉ mẩn mà không phải ai cũng có thể làm được. Trong cả hàng chục ngàn người dân Chu Ru hiện nay, chỉ còn lại duy nhất một nghệ nhân chế tác nhẫn cưới, đó là anh Ya Tuất ở plêi (làng) Ma Đanh, xã Tu Tra, huyện Đơn Dương (Lâm Đồng).

Với sự hướng dẫn của nghệ nhân Ya Tuất, chúng tôi tham gia vào một cuộc tìm hiểu “công nghệ” đúc nhẫn. Thứ nguyên liệu chính để tạo khuôn đúc là loại sáp ong tốt. Người nghệ nhân dùng sáp ong nấu chảy và lấy dùi gỗ nhúng vào sáp nóng, sau đó để nguội sẽ cho ra một ống sáp tròn như hình bánh cuốn. Tùy theo kích thước của ngón tay, nghệ nhân sẽ cắt thành những chiếc khoen tròn lớn, nhỏ để tạo khuôn. Phần hoa văn trên nhẫn được cán thành những sợi nhỏ như sợi chỉ khâu rất mảnh, cứ ba sợi sáp bện chân rếp thành một viền hoa văn. Cuống nhẫn được làm bằng sáp như đầu chiếc đũa con, dài khoảng 2cm. Lấy lá dứa làm thành chiếc phễu cuốn lấy cuống nhẫn, bên trên cắm que tre để giữ khuôn. Mỗi khuôn bao giờ cũng đúc một lần hai chiếc nhẫn, một chiếc nhẫn mái và một chiếc nhẫn trống. Sau khi tạo dáng xong, người nghệ nhân mang nhẫn sáp nhúng đều vào dung dịch phân trâu hòa lẫn với đất, sau đó đưa đi phơi nắng chừng nửa ngày đến cả ngày cho khô hoàn toàn. Tiếp theo, khuôn sáp ấy sẽ được mang đốt trên than lửa, sáp bên trong sẽ nóng chảy, phần dung dịch phân trâu còn lại sẽ tạo thành một khuôn âm bản. Sau đó, mang bạc nấu chảy đổ vào khuôn. Lúc khuôn nguội, một đôi nhẫn bạc màu đen xin xỉn sẽ hiện ra. Mang cặp nhẫn ấy bỏ vào nồi bồ kết rừng đang đun sôi để nấu thêm vài phút thì tự nhiên cặp nhẫn đã lên màu sáng bóng lấp lánh…

Nghệ nhân Ya Tuất và vợ với cặp nhẫn uyên ương.
Nghệ nhân Ya Tuất và vợ với cặp nhẫn uyên ương.

Trong ngôn ngữ của dân tộc Chu Ru ở Nam Tây Nguyên, từ “srí” (nhẫn mái) có nghĩa là chiếc nhẫn dành cho nữ giới và sră là chiếc nhẫn dành cho nam giới (nhẫn trống). Có những điều thật lạ lùng và rất khó lý giải xung quanh chuyện những chiếc srí, sră. Ya Tuất nói đôi điều về bí quyết đúc nhẫn: Khi tạo khuôn, người nghệ nhân mang sáp ong nhúng vào dung dịch phân trâu, nhưng phải là phân trâu đực ba tuổi trộn với đất, cũng là loại đất lấy từ một nơi bí mật trong rừng mà chỉ có người làm nhẫn mới biết, từ đó sẽ cho ra một hỗn hợp không cháy trong độ nóng làm chảy bạc. Củi đốt là một loại cây rừng có tên kasiu, nếu đốt bằng các loại củi khác thì nhẫn sẽ bị nứt, gãy. Trước khi đúc nhẫn, đêm đó người nghệ nhân phải cách ly hoàn toàn với vợ; bốn giờ sáng bắt đầu nấu bạc, đúc nhẫn và tới tám giờ thì phải hoàn thành công đoạn cuối cùng.

Nếu như nghề làm gốm, nghề thổ cẩm có thể nhiều người học và làm được, thì đối với nghề đúc bạc làm nhẫn, chỉ có người Chu Ru biết làm và trong cộng đồng Chu Ru chỉ còn lại duy nhất nghệ nhân Ya Tuất. Ma Wêl, vợ Ya Tuất kể rằng: “Nó (tức Ya Tuất - ngôi thứ hai, theo cách gọi của đồng bào) học được cái nghề này là do bố mẹ bắt học. Cùng học có nhiều người nhưng chỉ có nó được ông cậu là nghệ nhân Ya Grang thực sự truyền nghề cho. Lúc đã học thành nghề rồi nhưng về làm mãi mà cũng không được. Mãi tới khi ông cậu tặng cho bộ đồ nghề và ông qua đời rồi nó mới làm được”.

Ya Tuất thừa nhận: “Học nghề này rất khó. Con mắt phải tinh, cái đầu phải sáng và cái tay phải lanh thì mới làm được”. Ông Ya Tiêng, cha của Ya Tuất nói thêm: “Nghề làm nhẫn bạc tuy không phải là nghề làm ra nhiều tiền nhưng nó là cái nghề truyền thống của người Chu Ru mình. Không thể bỏ nghề của ông bà được…”. Cũng bởi vì trai gái của dân tộc này vẫn coi chiếc nhẫn bạc là vật trang sức ưa thích nhất và trong lễ cầu hôn, những chiếc srí, sră vẫn là tín vật mang ý nghĩa thiêng liêng…

Đám cưới được coi là một trong những nghi lễ đời người quan trọng nhất của người Chu Ru. Theo chế độ mẫu hệ, con cái trong dân tộc này theo họ mẹ và hôn nhân là do phái nữ chủ động trước. Khi đến tuổi trưởng thành, các cô gái thường chọn cho mình một “ý trung nhân”, tự đi đặt nhẫn trước khi bắt chồng. Hôn nhân được đánh dấu bằng việc cô gái và gia đình chọn một ngày tốt lành sang nhà trai “chạm ngõ”. Thường thì cô gái không xuất hiện ngay mà tạm lánh vào nhà người quen gần nhà chàng trai nhất. Sau khi cha mẹ, người cậu bên nhà gái trình bày nguyện vọng muốn kết duyên của cô gái đối với chàng trai, nếu anh ta đồng ý thì sẽ có mặt để tiến hành nghi lễ đeo nhẫn. Khi trao nhẫn cho nhau, nữ trao cho nam trước, nam trao cho nữ sau. Gia đình nhà trai sẽ mang rượu uống với gia đình bên gái ngay sau khi lễ đeo nhẫn kết thúc. Lễ cưới của đôi trai gái Chu Ru là dịp vui của cả cộng đồng. Ngay sau lễ cưới, đôi vợ chồng trẻ về ra mắt nhà trai, họ có thể lưu lại vài ngày và sau đó người con trai khăn gói về ở hẳn bên gia đình nhà vợ.

Hôn nhân thủy chung một vợ, một chồng được người Chu Ru đặc biệt coi trọng. Ly hôn được xem là một tội trọng khi srí, sra đã lồng ngón tay nhau…/.

Tin cùng chuyên mục
Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, có từ lâu đời của đồng bào dân tộc Giáy ở huyện Mèo Vạc (Hà Giang). Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật dân gian khác, nghệ thuật múa trống của người Giáy đang đứng trước nguy cơ bị mai một trong xu thế hội nhập và phát triển.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3), chúng tôi có dịp trở lại các bản làng vùng biên giới tỉnh Cao Bằng, tìm hiểu về cuộc sống của đồng bào các dân tộc và các chiến sĩ biên phòng (BP) đang làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới nơi đây. Lần trở lại nào cũng vậy, điểu mà chúng tôi luôn cảm nhận được là tình quân dân thắm thiết, là những việc làm ý nghĩa mà người lính biên phòng dành cho đồng bào các dân tộc thiểu số có cuộc sống ngày càng tốt hơn; và hơn hết là vai trò, trách nhiệm của người lính quân hàm xanh ngày đêm chắc tay súng giữ gìn cho biên cương Tổ quốc luôn yên bình.
Ngân hàng CSXH tỉnh Sóc Trăng: Tập trung nâng cao chất lượng tín dụng chính sách

Ngân hàng CSXH tỉnh Sóc Trăng: Tập trung nâng cao chất lượng tín dụng chính sách

Tin tức - Lan Anh - 21:11, 02/03/2021
Trong năm 2020, NHCSXH chi nhánh tỉnh Sóc Trăng đã tập trung nâng cao hiệu quả tín dụng, kết quả doanh số cho vay trên 861 tỷ đồng, doanh số thu nợ trên 711 tỷ đồng, tăng 5,32% so với năm 2019. Tổng dư nợ đạt trên 3.696 tỷ đồng, tăng so với đầu năm 2020 trên 138 tỷ đồng, với 151.018 khách hàng còn dư nợ.
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021

Tin tức - Hoàng Quý - 21:05, 02/03/2021
Ngày 2/3, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ đã tổ chức họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Người phát ngôn của Chính phủ Mai Tiến Dũng chủ trì buổi họp báo.
12 giờ qua không có thêm ca mắc mới COVID-19

12 giờ qua không có thêm ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 20:55, 02/03/2021
Bản tin 18 giờ ngày 2/3 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết, không có ca mắc COVID-19. Như vậy, đã 12 giờ qua, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc mới.
Ủy ban Dân tộc làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng

Ủy ban Dân tộc làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng

Tin tức - Như Tâm - 20:52, 02/03/2021
Ngày 2/3, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc (UBDT) do Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng về công tác chuẩn bị Hội thảo cấp khu vực sẽ được tổ chức tại Sóc Trăng vào trung tuần tháng 3 này.
Tổ chức các hoạt động tháng 3

Tổ chức các hoạt động tháng 3 "Mùa xuân nho nhỏ" tại "Ngôi nhà chung"

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 16:57, 02/03/2021
Trong tháng 3/2021, nhân các ngày kỷ niệm: Quốc tế phụ nữ 8/3, Quốc tế hạnh phúc 20/3, thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 26/3. Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức các hoạt động với chủ đề “Mùa xuân nho nhỏ”, diễn ra từ ngày 1 đến 31/3.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Mang sâm Ngọc Linh giả về Kon Tum tiêu thụ

Mang sâm Ngọc Linh giả về Kon Tum tiêu thụ

Pháp luật - PV - 16:50, 02/03/2021
Lực lượng chức năng tỉnh Kon Tum vừa phát hiện 14kg củ, lá cây gần giống sâm Ngọc Linh được vận chuyển bằng xe khách đến tỉnh Kon Tum và chuẩn bị mang đi tiêu thụ.
Phát động

Phát động "Tuần lễ Áo dài" 2021 trên toàn quốc

Tin tức - Nguyệt Anh - 16:31, 02/03/2021
Nhân kỷ niệm 111 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2021), Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động "Tuần lễ Áo dài" 2021 trên toàn quốc.
Phát triển nguồn nhân lực y tế vùng DTTS và miền núi: Thực tế và nhu cầu còn khoảng cách khá xa (Bài 2)

Phát triển nguồn nhân lực y tế vùng DTTS và miền núi: Thực tế và nhu cầu còn khoảng cách khá xa (Bài 2)

Dân tộc - Miền núi - Thúy Hồng - 15:10, 02/03/2021
Mặc dù, Nhà nước đã có nhiều chính sách và tạo ra những thay đổi tích cực để tăng số lượng, chất lượng nguồn nhân lực y tế, nhưng trên thực tế, ngành y tế, nhất là y tế ở vùng sâu vùng xã vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong phát triển cả về nhân lực, vật lực dẫn đến những hạn chế trong chăm sóc sức khỏe của người dân.
Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 14:52, 02/03/2021
Múa trống là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, có từ lâu đời của đồng bào dân tộc Giáy ở huyện Mèo Vạc (Hà Giang). Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật dân gian khác, nghệ thuật múa trống của người Giáy đang đứng trước nguy cơ bị mai một trong xu thế hội nhập và phát triển.
Tốc độ gia tăng số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 tiếp tục giảm

Tốc độ gia tăng số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 tiếp tục giảm

Tin tức - PV - 14:13, 02/03/2021
Đến sáng 2/3, thế giới có tổng số 114.986.722 ca nhiễm và 2.549.724 ca tử vong vì dịch COVID-19, sau khi ghi nhận thêm lần lượt 289.964 và 6.602 ca chỉ trong vòng 24 giờ qua. Mỹ vẫn là nước có số ca nhiễm bệnh và tử vong nhiều nhất do đại dịch này.