Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Chu Ru ở K’răng Gọ: “Thắp lửa” nghề gốm mộc truyền thống

Đinh Hiển – Ánh Dương - 12:01, 19/01/2021

Vài chục năm trở lại đây, nghề gốm mộc của bà con đồng bào Chu Ru ở K’răng Gọ, xã Pró, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng tưởng chừng bị mai một và thất truyền do “cơn bão” đồ nhựa, nhôm, gang, inox, thủy tinh... ập tới. Tuy nhiên, hiện nay, một số nghệ nhân tâm huyết của đồng bào Chu Ru nơi đây đang nỗ lực “thắp lửa” nung nấu nhằm phục dựng và phát triển nghề gốm mộc truyền thống của tổ tiên.

Gốm mộc truyền thống của đồng bào Churu không nhiều hoạ tiết nhưng mềm mại nhờ bàn tay khéo léo nặn thủ công của các nghệ nhân.
Gốm mộc truyền thống của đồng bào Chu Ru không nhiều hoạ tiết nhưng mềm mại nhờ bàn tay khéo léo nặn thủ công của các nghệ nhân.

“Mai một chỉ là… tạm thời”

Đó là lời khẳng định của nghệ nhân Ma Li, một trong vài nghệ nhân gốm còn lại ở làng K’răng Gọ. Trong mắt người nghệ nhân già này, gốm ở K’răng Gọ hiện rõ nét tâm linh của người Chu Ru. “Sự mai một nghề gốm mộc chỉ là tạm thời. Ánh lửa rơm cháy, củi cháy, ngô cháy và mùi lửa nung gốm vẫn còn âm ỉ đâu đó và đang chờ đợi ngày thức giấc”, nghệ nhân Ma Li nói vậy.

Màu lửa gốm K’răng Gọ trở thành cảm xúc riêng, chất chứa bao câu chuyện về đời sống sản xuất nông nghiệp, về phát triển kinh tế, về sắc màu văn hóa của đồng bào Chu Ru. Nghệ nhân Ma Bi là chị gái ruột của nghệ nhân Ma Li cũng nhớ lại: Trước đây, vào mùa khô, từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, ngày nào ở K’răng Gọ cũng nhộn nhịp, người người nặn gốm, nhà nhà phơi gốm. Đàn ông thì tất bật gùi đất, kiếm củi, thắp lửa. Đàn bà thì gò lưng sàng đất, nhào đất, nặn gốm để đổi chiêng, ché, thổ cẩm với người Mạ, người Cơ Ho và đổi gạo, đổi muối với người Kinh…”

Không những thế, đồ gốm mộc Chu Ru còn theo chân những người Ê Đê, Ba Na sang tận Buôn Ma Thuột, Pleiku. Cũng có những thương nhân buôn bán người Lào, người Campuchia mang vật phẩm đến K’răng Gọ, đổi lấy gốm mộc Chu Ru về dùng, và bán. Đồ gốm mộc Chu Ru đã theo các lái buôn ngược xuôi vang danh khắp vùng.

Theo nghệ nhân Ma Bi, cách thức mua bán gốm thời đó cũng rất đơn giản, chỉ mang tính ước lượng tương đối, chứ ít khi tính toán chi li. Nếu là gạo, cứ đong đầy sản phẩm gốm, rồi bên này lấy gạo, bên kia lấy gốm. Nếu là vật phẩm quý, sẽ căn cứ vào độ tinh xảo của gốm để trao đổi. Và chính nghề gốm mộc đã đem lại cuộc sống ấm no, thịnh vượng cho bà con đồng bào Chu Ru ở K’răng Gọ.

Các sản phẩm gốm mộc truyền thống của đồng bào Chu Ru được trưng bày ở nhà thờ Ka Đơn.
Các sản phẩm gốm mộc truyền thống của đồng bào Chu Ru được trưng bày ở nhà thờ Ka Đơn.

Bẵng một thời gian sau, K’răng Gọ vắng hoe. Cơn bão đồ nhựa, đồ nhôm, đồ gang, đồ inox, thủy tinh... ập tới đã quét đồ gốm Chu Ru ra khỏi gác bếp. Thế là nghề nặn nồi đất, sinh kế một thời của người Chu Ru cứ xa dần, xa dần. K’răng Gọ giờ đây chỉ còn vài nghệ nhân, trong đó có hai chị em Ma Bi và Ma Li duy trì nghề nặn gốm. Như một duyên nợ, cứ có thời gian rảnh rỗi, hai chị em bà Ma Bi và Ma Li lại lên núi K’Lơr, lấy đất gùi về nặn gốm cho đỡ nhớ nghề. Thi thoảng bán một vài sản phẩm gốm cho khách du lịch, kiếm vài đồng thêm thắt chút mắm muối, chứ tập trung làm gốm không thì không đủ trang trải cuộc sống.

 “Thắp lửa” nghề gốm

“Sản phẩm gốm đặc trưng của đồng bào Chu Ru làm ra không có nơi tiêu thụ. Đó là nguyên nhân chủ yếu ở K’răng Gọ hầu như không nhà nào còn đỏ lửa, duy trì nghề làm gốm, không nhà ai cần bàn xoay rất độc đáo này”, Linh mục Phêrô Trần Quốc Hưng Long, quản xứ Giáo xứ Ka Đơn, nơi còn lưu giữ khá nhiều đồ vật làm bằng gốm mộc K’răng Gọ, của đồng bào Chu Ru, cho biết.

Theo Linh mục Phêrô Trần Quốc Hưng Long, từ thời điểm năm 2014, khi chuẩn bị khánh thành Nhà thờ Ka Đơn mới, mọi người phát hiện trong nhà kho cũ khá nhiều vật dụng bằng gốm có hình thái và màu sắc đặc biệt. Khi nghiên cứu tìm hiểu mới biết đây là những sản phẩm gốm mộc – vang bóng một thời của người Chu Ru ở K’răng Gọ.

Vậy là Giáo xứ Ka Đơn bàn bạc với các nghệ nhân, khôi phục lại nghề gốm cổ truyền của bà con người Chu Ru. Cùng với những mẫu mã gốm truyền thống, Giáo xứ Ka Đơn còn thiết kế thêm những đồ dùng và những vật phẩm trang trí mới. Hiện nay, các sản phẩm gốm của người Chu Ru còn có thêm ấm trà, tách trà, bình cắm hoa, hộp đựng gia vị, hộp đứng bánh kẹo, chân đèn thờ, chum đốt hương trầm, tượng...

Từ đó, mẫu mã gốm mộc Chu Ru đa dạng hơn, tính ứng dụng cũng cao hơn và dễ đi vào đời sống hơn. Bây giờ, sản phẩm gốm mộc Chu Ru có thể dùng trong nhà bếp, trên bàn ăn, sử dụng ở nơi thờ tự, thậm chí là điểm nhấn sang trọng cho các thiết kế nội thất, ngoại thất và sân vườn.

Nghệ nhân Ma Li giới thiệu các sản phẩm gốm mộc truyền thống của đồng bào Chu Ru.
Nghệ nhân Ma Li giới thiệu các sản phẩm gốm mộc truyền thống của đồng bào Chu Ru.

Theo Linh mục Phêrô Trần Quốc Hưng Long đánh giá: “Gốm ở đây có tiếng vang rất lạ so với gốm những nơi khác”, vừa nói vị cha xứ vừa gõ gõ lên nồi gốm và nói tiếp: “Tiếng vang rất thanh và xa, nghe như tiếng vang của kim loại, chứ không phải tiếng vang của đất nung”.

Ông Phùng Quốc Minh, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Đơn Dương, nói thêm: “Có lẽ chất đất ở K’răng Gọ, với những hạt li ti óng ánh màu kim loại, tạo cho tiếng vang của gốm trở nên đặc biệt. Gốm làm từ loại đất này, càng nung càng chắc, không hề nứt, hay vỡ”.

Hiện nay, nhà thờ Ka Đơn dành hẳn một không gian rộng để trưng bày và bán sản phẩm gốm mộc Chu Ru. Nghề nặn đất, nung gốm của đồng bào Chu Ru dần phục hồi và được nối truyền. “Để người dân giữ lại nghề thì trước hết phải làm cho họ sống được bằng nghề. Số tiền mà Giáo xứ Ka Đơn mua các sản phẩm gốm mộc Chu Ru tuy ít ỏi nhưng là niềm vui, cũng là động lực để người Chu Ru tiếp tục gắn bó với nghề truyền thống của tiên tổ”, Linh mục Phêrô Trần Quốc Hưng Long cho hay.

Tin cùng chuyên mục
Khi đồng bào DTTS rời núi làm công nhân

Khi đồng bào DTTS rời núi làm công nhân

Sản vật rừng ngày một “cạn kiệt”, nông sản làm ra khó bán hoặc mất mùa, mất giá nên ngày càng nhiều người đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh đi làm công nhân để cải thiện kinh tế gia đình.
Tin nổi bật trang chủ
Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
U20 Việt Nam tiếp tục hành trình chuẩn bị cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023

U20 Việt Nam tiếp tục hành trình chuẩn bị cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023

Thể thao - Hoàng Minh - 3 phút trước
Tối 12/8, đội tuyển U20 Việt Nam lên đường sang Nhật Bản tập huấn để hoàn thiện những bước chuẩn bị cuối cùng cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Media - Kim Anh-Duy Ly - 1 giờ trước
Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam mầu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Giáo dục vùng cao có nhiều khởi sắc trong năm học 2021 - 2022

Giáo dục vùng cao có nhiều khởi sắc trong năm học 2021 - 2022

Tin tức - Hồng Minh - 3 giờ trước
Sáng 12/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị tổng kết năm học 2021 - 2022, triển khai nhiệm vụ năm học 2022 - 2023. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tham dự và có ý kiến chỉ đạo tại Hội nghị. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với 64 điểm cầu trên cả nước.
Trao kinh phí đỡ đầu trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Trao kinh phí đỡ đầu trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Nhịp cầu nhân ái - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Từ cuối tháng 7 đến nay, Hội Phụ nữ Công an tỉnh Thanh Hóa đã kết nối với các đơn vị, nhà hảo tâm trao kinh phí đỡ đầu 6 trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh. Mỗi trẻ được hỗ trợ 500.000 đồng trở lên/tháng và trao 1 lần đến tháng 8/2023.
Gia Lai tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu lần thứ I/2022

Gia Lai tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu lần thứ I/2022

Tin địa phương - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Sáng 12/8, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết, Tp. Pleiku (tỉnh Gia Lai), Hội Nông dân tỉnh Gia Lai đã tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu tỉnh Gia Lai lần thứ I năm 2022. Tham dự, có 17 Hội Nông dân huyện, thị xã, thành phố với hơn 100 sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của địa phương.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam mầu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Đắk Lắk: Liên tiếp ghi nhận các ca tử vong do sốt xuất huyết

Đắk Lắk: Liên tiếp ghi nhận các ca tử vong do sốt xuất huyết

Sức khỏe - Lê Hường - 3 giờ trước
Ngày 12/8, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk thông tin, trên địa bàn tỉnh vừa ghi nhận thêm 1 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết (SXH), nâng tổng số lên 4 trường hợp tử vong do SXH.
Thanh Hóa thiếu giáo viên nghiêm trọng

Thanh Hóa thiếu giáo viên nghiêm trọng

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Trong 63 tỉnh, thành cả nước, Thanh Hóa là một trong những địa phương thiếu giáo viên nhiếu nhất. Trong đó, số giáo viên mầm non, tiểu học, THCS đang thiếu là 6.341 người. Còn ở cấp THPT, số giáo viên đang thiếu là 384 người.
Vụ chặt phá cây rừng ở huyện biên giới Chư Prông: UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm

Vụ chặt phá cây rừng ở huyện biên giới Chư Prông: UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm

Tiếng nói từ cơ sở - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Sau khi nắm bắt thông tin phản ánh của báo chí, UBND tỉnh Gia Lai vừa có văn bản về việc tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng, xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm các vụ chặt phá cây rừng ở huyện Chư Prông.
Công dụng và bài thuốc chữa bệnh tuyệt vời từ cây nho

Công dụng và bài thuốc chữa bệnh tuyệt vời từ cây nho

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 4 giờ trước
Quả nho có chứa nhiều chất dinh dưỡng, ngoài để ăn tươi, giải khát, nho còn có tác dụng phòng chữa nhiều bệnh. Theo y học cổ truyền, quả nho có vị ngọt, hơi chua và có tính bình. Nếu thường xuyên ăn nho với liều lượng phù hợp (khoảng 200g mỗi ngày), công dụng của quả nho sẽ mang lại các lợi ích đáng quý cho sức khỏe. Sau đây là một số bài thuốc từ nho mời bà con tham khảo.
Già làng của bon

Già làng của bon

Gương sáng giữa cộng đồng - PV - 5 giờ trước
Mặc dù tuổi đã cao, nhưng ông Kon Yông Ha Bông (Bon Liêng Krắc 1, xã Đạ M’Rông, huyện Đam Rông) là già làng, Người có uy tín, luôn tích cực tuyên truyền, vận động bà con giữ gìn và phát huy khối Đại đoàn kết dân tộc, xóa bỏ tập quán lạc hậu, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới, góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của bà con.