Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chuyện ít biết về long bào có thủ bút vua

PV - 14:51, 08/06/2021

Tại Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh có lưu giữ hai chiếc áo long bào đặc biệt, cả hai đều được vua Đồng Khánh trực tiếp đề chữ lên vải gấm, nét son ngày nay vẫn còn tươi dù thời gian đã hơn trăm năm...Đây cũng là hai hiện vật quý giá mang nhiều nội dung văn hóa liên ngành còn ít người biết đến.

Ông Hoàng Anh Tuấn giới thiệu cụm chữ Hán trên áo vua do ông phát hiện - Ảnh: L. ĐIỀN
Ông Hoàng Anh Tuấn giới thiệu cụm chữ Hán trên áo vua do ông phát hiện - Ảnh: L. ĐIỀN

Mỗi chiếc áo vua giá 10 cây vàng

Câu chuyện bắt đầu từ thời chiến tranh, sau biến cố năm Mậu Thân 1968, nhiều gia đình ở Huế chạy vào Sài Gòn, trong đó có những gia đình hoàng tộc. Đợt này nhiều cổ vật xuất xứ từ những phủ đệ, hoàng cung ở Huế cũng lưu lạc theo từng bước chân loạn lạc.

Trong số đó có một gia đình dòng dõi tôn thất, đem theo nhiều đồ quý của gia tộc chạy vào Sài Gòn, trong đó có 3 chiếc áo vua và 2 chiếc áo hoàng tử.

Theo những người theo dõi câu chuyện, giới săn tìm cổ vật tại Sài Gòn lúc bấy giờ cũng muốn mua lại cổ vật từ gia đình tôn thất. Nhưng trong vài năm ngụ tại Sài Gòn, gia đình vị tôn thất này đã nhờ người mai mối để bán lại bộ sưu tập gồm áo vua và áo hoàng tử cho Viện Khảo cổ Sài Gòn.

Đây là dấu mốc quan trọng để một nhóm các phẩm phục cung đình, hiện vật gốc của Việt Nam, không bị "chảy máu" ra nước ngoài nếu rơi vào tay giới săn tìm cổ vật.

Tiếp theo, đến năm 1974, Viện Khảo cổ Sài Gòn đã nhượng lại cho Viện Bảo tàng quốc gia Việt Nam, chính là Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh ngày nay.

Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh hiện vẫn còn giữ được quyển sổ của Viện Bảo tàng quốc gia Việt Nam ghi danh mục các hiện vật đăng ký tại bảo tàng. Trong mục đề ngày 25/9/1974, hai chiếc áo vua được đánh số 5134 và 5135 có ghi cụ thể giá mua vào của Viện Khảo cổ lúc ấy lần lượt là 250.000 đồng và 420.000 đồng.

Theo tài liệu còn lưu giữ của Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, giá vàng tại Sài Gòn năm 1972 khoảng 32.000 đồng/lượng, vậy 2 chiếc áo vua lúc bấy giờ được Viện Khảo cổ mua giá tròm trèm 20 cây vàng.

Dòng chữ Đồng Khánh ngự lãm trên chiếc long bào của vua Đồng Khánh - Ảnh: L.ĐIỀN
Dòng chữ Đồng Khánh ngự lãm trên chiếc long bào của vua Đồng Khánh - Ảnh: L.ĐIỀN

Hiện vật vô giá

Nhưng đó chỉ là cái giá do Viện Khảo cổ Sài Gòn bỏ ra để mua, giữ lại hai hiện vật quý của triều Nguyễn. Theo TS Hoàng Anh Tuấn - giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh, giá trị của hai chiếc áo vua này là không đo đếm được.

Các chất liệu bằng đoạn, sa, gấm triều Nguyễn dùng may phẩm phục, các đường nét kỹ thuật thêu, đồ án hoa văn thủy ba, rồng năm móng và bốn móng, hoa văn hình cánh dơi... đều là đề tài để giới nghiên cứu tìm hiểu về văn hóa cung đình và các ý nghĩa có tính điển lệ của vương triều Nguyễn.

Hai chiếc hoàng bào này, một chiếc may bằng đoạn màu vàng, một chiếc màu đỏ, đều là loại hoàng bào tay rộng.

Chiếc màu vàng nổi bật giữa thân áo là hình thêu con rồng lớn năm móng, uốn khúc hình chữ U về bên trái áo, đầu và đuôi rồng nằm thẳng góc với đường nối giữa vạt áo, toàn thân rồng phủ một lớp vảy thêu tỉ mỉ bằng sợi kim tuyến vàng.

Đặc biệt ở lần lụa lót trước ngực áo chỗ xẻ chéo để cài nút, có 4 chữ Hán viết bằng son: Đồng Khánh ngự lãm. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, đây là thủ bút của vua Đồng Khánh (1864 - 1889) đề khi ông xem qua chiếc hoàng bào này (có thể lúc áo mới hoàn thành dâng lên), do vậy đây là bằng chứng xác thực chiếc hoàng bào này của vua Đồng Khánh.

Chiếc áo bào màu đỏ còn đặc biệt hơn, trước ngực áo thêu con rồng bốn móng bằng sợi chỉ vàng nổi bật trên nền gấm màu đỏ.

Điểm độc đáo của chiếc áo này là cụm chữ Hán nằm ở mặt trong lưng áo nơi bên dưới cổ. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, trong một lần xem xét hiện vật bảo tàng để khảo tả về các cổ vật triều Nguyễn, ông đã phát hiện cụm chữ Hán này.

Hiện nay, chiếc áo này được cất kỹ trong kho của bảo tàng, chỉ những dịp đặc biệt mới được đem ra. Trong một dịp hiếm hoi, ông Hoàng Anh Tuấn cho phép người viết tận mắt xem chiếc áo vua và cụm chữ Hán gồm 15 chữ, viết bằng son thành 3 hàng dọc: đặc tứ hoàng tử công long bào/ tiềm để cựu dụng/ Đồng Khánh ngự phê.

Như vậy, đây cũng là một chiếc áo của vua Đồng Khánh nhưng theo thủ bút ngự phê của vua còn để lại trên áo, chiếc áo này vốn được vua mặc lúc chưa lên ngôi. Có lẽ chính vì vậy nên dùng đồ án rồng bốn móng thêu trên ngực áo.

Đây là hai chiếc hoàng bào còn lưu giữ nguyên vẹn, đặc biệt nét chữ chân phương của vua Đồng Khánh với màu son còn tươi là hiện vật vô giá của bảo tàng.

Áo cũ của vua để lại cho con

Điểm thú vị ở chiếc hoàng bào màu đỏ là chính thủ bút của vua làm lộ ra một nét sinh hoạt có tính chất nội bộ/ hậu cung của triều Nguyễn: áo cũ của vua hết dùng, để lại cho con.

Theo lẽ, con vua Đồng Khánh thuộc hàng hoàng tử, theo quy chế cũng được ban áo mũ đúng cách. Nhưng đây là một trường hợp riêng, vua Đồng Khánh có lẽ thấy chiếc long bào mình mặc lúc còn là hoàng tử, lâu nay cất ở dinh, bèn lấy ra ban riêng cho con.

Xem các chữ Hán "đặc tứ hoàng tử công long bào" (đặc biệt ban cho vị hoàng tử chiếc long bào), và "tiềm để cựu dụng" (dùng từ lâu, cất ở dinh), đủ thấy nguồn gốc xuất xứ và cách hành xử nghĩa tình của vua Đồng Khánh.

Tin nổi bật trang chủ
Giá cà phê hôm nay 8/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm

Giá cà phê hôm nay 8/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 1 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 8/12, thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm sau nhiều ngày tăng liên tiếp, trong đó giá cà phê trong nước giao dịch ở mức 40.600 - 41.400 đồng/kg.
Dự báo thời tiết hôm nay 8/12 và ngày mai: Miền Bắc ngày nắng hanh, đêm trở mưa vài nơi

Dự báo thời tiết hôm nay 8/12 và ngày mai: Miền Bắc ngày nắng hanh, đêm trở mưa vài nơi

Tin tức - N. A (T/h) - 1 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 8/12, một bộ phận không khí lạnh đang di chuyển lệch Đông xuống phía Nam sẽ ảnh hưởng đến khu vực phía Đông Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, sau đó ảnh hưởng đến một số nơi ở phía Tây Bắc Bộ và Trung Trung Bộ.
Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xẩm trong xã hội đương đại

Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xẩm trong xã hội đương đại

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 1 giờ trước
Hội thảo khoa học quốc tế "Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xẩm trong xã hội đương đại" vừa được tổ chức trực tuyến tại 2 điểm cầu Ninh Bình (Việt Nam) và Trung tâm Triết học, Văn hóa và Xã hội Đai học Temple (Hoa Kỳ).
Xuất khẩu dệt may Việt Nam dự kiến cán đích 39 tỷ USD

Xuất khẩu dệt may Việt Nam dự kiến cán đích 39 tỷ USD

Kinh tế - Lam Anh (t/h) - 22:25, 07/12/2021
Đó là chia sẻ của ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), tại buổi Họp báo về Hội nghị tổng kết của Hiệp hội năm 2021, diễn ra sáng 7/12.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Tiếp tục quan tâm hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người có công, cựu chiến binh nghèo, hộ nghèo

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Tiếp tục quan tâm hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người có công, cựu chiến binh nghèo, hộ nghèo

Thời sự - PV - 22:04, 07/12/2021
Chiều 7/12, Tỉnh ủy Hà Giang tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình hỗ trợ xây nhà ở cho người có công, cựu chiến binh nghèo, hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Hà Giang, giai đoạn 2019-2021. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự và phát biểu ý kiến chỉ đạo.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Trong Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 5/12 sẽ tiếp tục cập nhật hoạt động của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc; các tin tức, vấn đề nổi bật liên quan đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi tuần qua. Phần đọc báo sẽ giới thiệu tới quý vị và các bạn 2 bài viết: “Chuyện giữ đất của người Hà Nhì” của tác giả Trọng Bảo và “Vó ngựa cao nguyên” của tác giả Mai Văn Bảo.
Ẩm thực Lai Châu níu chân du khách

Ẩm thực Lai Châu níu chân du khách

Ẩm thực - Vũ Nguyên - 21:50, 07/12/2021
Đến Lai Châu, không thể không thưởng thức các món ẩm thực độc đáo của đồng bào dân tộc Thái, Hà Nhì, Mông, Dao… Mỗi dân tộc có cách chế biến và sử dụng gia vị khác nhau, song đều đem lại cho món ăn hương vị khác lạ, phảng phất nét đặc trưng của vùng cao Tây Bắc. Dư vị đậm đà của mỗi món ăn sẽ níu chân du khách mỗi khi có dịp ghé qua.
Đoàn kiểm tra của Bộ Chính trị làm việc với Ban Cán sự Đảng Chính phủ

Đoàn kiểm tra của Bộ Chính trị làm việc với Ban Cán sự Đảng Chính phủ

Thời sự - PV - 21:47, 07/12/2021
Thực hiện chương trình kiểm tra của Bộ Chính trị và Ban Bí thư năm 2021, chiều ngày 7/12, tại trụ sở Chính phủ, Đoàn Kiểm tra của Bộ Chính trị làm việc với Ban Cán sự Đảng Chính phủ về kết quả lãnh đạo, chỉ đạo việc nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền, cụ thể hóa và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Thời sự - PV - 21:42, 07/12/2021
Ngày 7/12, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tiếp đồng chí Xaysomphone Phomvihane, Chủ tịch Quốc hội Lào và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào.
Lòng người nơi biên viễn: Đường điện chia đôi (Bài 3)

Lòng người nơi biên viễn: Đường điện chia đôi (Bài 3)

Phóng sự - Hiếu Hồng - Hường Tiến - 21:28, 07/12/2021
Trên dọc tuyến biên giới của Tổ quốc, những năm qua, đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS), cùng với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng đã tích cực phối hợp, giúp đỡ, hỗ trợ chính quyền và Nhân dân các nước láng giềng bằng nhiều việc làm cụ thể. Những hành động đẹp này, đã tô thắm tình hữu nghị giữa các quốc gia, đồng thời góp phần tạo ra môi trường hòa bình, bảo vệ vững chắc biên cương.
Quảng Ninh với lộ trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng DTTS (Bài 2)

Quảng Ninh với lộ trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng DTTS (Bài 2)

Công tác Dân tộc - Trình Hiệp - 21:12, 07/12/2021
Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai các giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao công tác tại vùng DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo. Theo đó, tỉnh chú trọng vào đào tạo nghề cho thế hệ trẻ gắn với cơ cấu việc làm; tăng cường nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lý, công chức, viên chức... và coi đây là nhân tố quyết định chiến lược cho sự thành công của Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025.