Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chuyện ít biết về long bào có thủ bút vua

PV - 14:51, 08/06/2021

Tại Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh có lưu giữ hai chiếc áo long bào đặc biệt, cả hai đều được vua Đồng Khánh trực tiếp đề chữ lên vải gấm, nét son ngày nay vẫn còn tươi dù thời gian đã hơn trăm năm...Đây cũng là hai hiện vật quý giá mang nhiều nội dung văn hóa liên ngành còn ít người biết đến.

Ông Hoàng Anh Tuấn giới thiệu cụm chữ Hán trên áo vua do ông phát hiện - Ảnh: L. ĐIỀN
Ông Hoàng Anh Tuấn giới thiệu cụm chữ Hán trên áo vua do ông phát hiện - Ảnh: L. ĐIỀN

Mỗi chiếc áo vua giá 10 cây vàng

Câu chuyện bắt đầu từ thời chiến tranh, sau biến cố năm Mậu Thân 1968, nhiều gia đình ở Huế chạy vào Sài Gòn, trong đó có những gia đình hoàng tộc. Đợt này nhiều cổ vật xuất xứ từ những phủ đệ, hoàng cung ở Huế cũng lưu lạc theo từng bước chân loạn lạc.

Trong số đó có một gia đình dòng dõi tôn thất, đem theo nhiều đồ quý của gia tộc chạy vào Sài Gòn, trong đó có 3 chiếc áo vua và 2 chiếc áo hoàng tử.

Theo những người theo dõi câu chuyện, giới săn tìm cổ vật tại Sài Gòn lúc bấy giờ cũng muốn mua lại cổ vật từ gia đình tôn thất. Nhưng trong vài năm ngụ tại Sài Gòn, gia đình vị tôn thất này đã nhờ người mai mối để bán lại bộ sưu tập gồm áo vua và áo hoàng tử cho Viện Khảo cổ Sài Gòn.

Đây là dấu mốc quan trọng để một nhóm các phẩm phục cung đình, hiện vật gốc của Việt Nam, không bị "chảy máu" ra nước ngoài nếu rơi vào tay giới săn tìm cổ vật.

Tiếp theo, đến năm 1974, Viện Khảo cổ Sài Gòn đã nhượng lại cho Viện Bảo tàng quốc gia Việt Nam, chính là Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh ngày nay.

Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh hiện vẫn còn giữ được quyển sổ của Viện Bảo tàng quốc gia Việt Nam ghi danh mục các hiện vật đăng ký tại bảo tàng. Trong mục đề ngày 25/9/1974, hai chiếc áo vua được đánh số 5134 và 5135 có ghi cụ thể giá mua vào của Viện Khảo cổ lúc ấy lần lượt là 250.000 đồng và 420.000 đồng.

Theo tài liệu còn lưu giữ của Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, giá vàng tại Sài Gòn năm 1972 khoảng 32.000 đồng/lượng, vậy 2 chiếc áo vua lúc bấy giờ được Viện Khảo cổ mua giá tròm trèm 20 cây vàng.

Dòng chữ Đồng Khánh ngự lãm trên chiếc long bào của vua Đồng Khánh - Ảnh: L.ĐIỀN
Dòng chữ Đồng Khánh ngự lãm trên chiếc long bào của vua Đồng Khánh - Ảnh: L.ĐIỀN

Hiện vật vô giá

Nhưng đó chỉ là cái giá do Viện Khảo cổ Sài Gòn bỏ ra để mua, giữ lại hai hiện vật quý của triều Nguyễn. Theo TS Hoàng Anh Tuấn - giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí MInh, giá trị của hai chiếc áo vua này là không đo đếm được.

Các chất liệu bằng đoạn, sa, gấm triều Nguyễn dùng may phẩm phục, các đường nét kỹ thuật thêu, đồ án hoa văn thủy ba, rồng năm móng và bốn móng, hoa văn hình cánh dơi... đều là đề tài để giới nghiên cứu tìm hiểu về văn hóa cung đình và các ý nghĩa có tính điển lệ của vương triều Nguyễn.

Hai chiếc hoàng bào này, một chiếc may bằng đoạn màu vàng, một chiếc màu đỏ, đều là loại hoàng bào tay rộng.

Chiếc màu vàng nổi bật giữa thân áo là hình thêu con rồng lớn năm móng, uốn khúc hình chữ U về bên trái áo, đầu và đuôi rồng nằm thẳng góc với đường nối giữa vạt áo, toàn thân rồng phủ một lớp vảy thêu tỉ mỉ bằng sợi kim tuyến vàng.

Đặc biệt ở lần lụa lót trước ngực áo chỗ xẻ chéo để cài nút, có 4 chữ Hán viết bằng son: Đồng Khánh ngự lãm. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, đây là thủ bút của vua Đồng Khánh (1864 - 1889) đề khi ông xem qua chiếc hoàng bào này (có thể lúc áo mới hoàn thành dâng lên), do vậy đây là bằng chứng xác thực chiếc hoàng bào này của vua Đồng Khánh.

Chiếc áo bào màu đỏ còn đặc biệt hơn, trước ngực áo thêu con rồng bốn móng bằng sợi chỉ vàng nổi bật trên nền gấm màu đỏ.

Điểm độc đáo của chiếc áo này là cụm chữ Hán nằm ở mặt trong lưng áo nơi bên dưới cổ. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, trong một lần xem xét hiện vật bảo tàng để khảo tả về các cổ vật triều Nguyễn, ông đã phát hiện cụm chữ Hán này.

Hiện nay, chiếc áo này được cất kỹ trong kho của bảo tàng, chỉ những dịp đặc biệt mới được đem ra. Trong một dịp hiếm hoi, ông Hoàng Anh Tuấn cho phép người viết tận mắt xem chiếc áo vua và cụm chữ Hán gồm 15 chữ, viết bằng son thành 3 hàng dọc: đặc tứ hoàng tử công long bào/ tiềm để cựu dụng/ Đồng Khánh ngự phê.

Như vậy, đây cũng là một chiếc áo của vua Đồng Khánh nhưng theo thủ bút ngự phê của vua còn để lại trên áo, chiếc áo này vốn được vua mặc lúc chưa lên ngôi. Có lẽ chính vì vậy nên dùng đồ án rồng bốn móng thêu trên ngực áo.

Đây là hai chiếc hoàng bào còn lưu giữ nguyên vẹn, đặc biệt nét chữ chân phương của vua Đồng Khánh với màu son còn tươi là hiện vật vô giá của bảo tàng.

Áo cũ của vua để lại cho con

Điểm thú vị ở chiếc hoàng bào màu đỏ là chính thủ bút của vua làm lộ ra một nét sinh hoạt có tính chất nội bộ/ hậu cung của triều Nguyễn: áo cũ của vua hết dùng, để lại cho con.

Theo lẽ, con vua Đồng Khánh thuộc hàng hoàng tử, theo quy chế cũng được ban áo mũ đúng cách. Nhưng đây là một trường hợp riêng, vua Đồng Khánh có lẽ thấy chiếc long bào mình mặc lúc còn là hoàng tử, lâu nay cất ở dinh, bèn lấy ra ban riêng cho con.

Xem các chữ Hán "đặc tứ hoàng tử công long bào" (đặc biệt ban cho vị hoàng tử chiếc long bào), và "tiềm để cựu dụng" (dùng từ lâu, cất ở dinh), đủ thấy nguồn gốc xuất xứ và cách hành xử nghĩa tình của vua Đồng Khánh.

Tin cùng chuyên mục
Múa rối nước chủ động ứng phó trong điều kiện mới

Múa rối nước chủ động ứng phó trong điều kiện mới

Trước diễn biến phức tạp của dịch COVID-19, Nhà hát Múa rối nước Rồng Vàng tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chuẩn bị phương án ứng phó trong điều kiện mới khi sàn diễn nghệ thuật được phép hoạt động trở lại.
Tin nổi bật trang chủ
Báo chí trên mặt trận chống âm mưu phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc

Báo chí trên mặt trận chống âm mưu phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc

Cuộc chiến trên mặt trận tư tưởng nói chung và chống âm mưu chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc nói chung, dẫu không tiếng súng nhưng chưa bao giờ thôi quyết liệt. Các cơ quan báo chí, các nhà báo đã và đang là những người lính xung kích không chỉ vạch trần mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, mà còn là cánh tay nối dài của Đảng và Nhà nước trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách phát triển vùng DTTS và miền núi đến tận mỗi người dân...
Những điều cần nhớ khi tiêm vắc xin phòng Covid-19

Những điều cần nhớ khi tiêm vắc xin phòng Covid-19

Tin tức - PV - 23:06, 20/06/2021
Ngày 20/6, Bộ Y tế phối hợp với Thông tấn xã Việt Nam, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam thực hiện và cho ra mắt 10 infographic với chủ đề "Những điều cần nhớ khi tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19", để các địa phương, đơn vị, người dân lưu ý thực hiện bảo đảm an toàn, hiệu quả.
Quỹ vaccine phòng COVID-19 nhận được 5.777 tỷ đồng

Quỹ vaccine phòng COVID-19 nhận được 5.777 tỷ đồng

Tin tức - PV - 23:02, 20/06/2021
Theo Ban Quản lý Quỹ vaccine phòng COVID-19, tính đến 17h00 ngày 20/6 Quỹ đã tiếp nhận 5.777 tỷ VND (đã bao gồm ngoại tệ quy đổi).
Chủ tịch nước biểu dương các cơ quan báo chí trên

Chủ tịch nước biểu dương các cơ quan báo chí trên "mặt trận" phòng, chống dịch Covid-19

Tin tức - PV - 22:58, 20/06/2021
Nhân dịp Kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2021), Chủ tịch nước đã trả lời phỏng vấn báo chí, biểu dương các cơ quan báo chí, các nhà báo tham gia phòng, chống dịch COVID-19.
Chính phủ luôn đánh giá cao, lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với báo chí*

Chính phủ luôn đánh giá cao, lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với báo chí*

Tin tức - PV - 22:54, 20/06/2021
Chiều ngày 20/6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc Gặp mặt các cơ quan báo chí nhân Kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2021). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Thủ tướng tại cuộc gặp mặt.
Công tác phòng chống thiên tai: Thông tin phải

Công tác phòng chống thiên tai: Thông tin phải "nhanh hơn thiên tai, bão lũ". Bài 2: Truyền thông cần được xem xét là nội dung trong công tác PCTT

Tin tức - Hoàng Thanh- Hiếu Anh (CĐ) - 22:38, 20/06/2021
Tuy đã đạt được những kết quả tích cực trong công tác truyền thông về phòng chống thiên tai (PCTT), nhưng những thiệt hại do thiên tai gây ra vẫn rất nghiêm trọng. Trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, thiên tai ngày càng phức tạp, khó lường và có thể xảy ra trên khắp các vùng miền trong cả nước. Điều đó cho thấy, công tác truyền thông về PCTT cần được đưa vào kế hoạch như một nội dung ưu tiên trong PCTT.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Từ ngày 18/4/2021 đến ngày 1/6/2021, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã làm việc với 21 Vụ, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc để nắm bắt tình hình, kết quả, tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm và phương hướng, giải pháp triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2021 của các Vụ, đơn vị. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã có những chỉ đạo kịp thời đối với các Vụ, đơn vị nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả công tác của các Vụ, đơn vị nói riêng, của UBDT nói chung.
Vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khởi tranh ngày 2/9

Vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khởi tranh ngày 2/9

Thể thao - Giải trí - PV - 22:33, 20/06/2021
Theo kế hoạch của FIFA, vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á dự kiến bắt đầu thi đấu từ ngày 2/9/2021 và kết thúc vào ngày 29/3/2022.
Việt Nam tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell

Việt Nam tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell

Tin tức - Ngân Anh (T/h) - 22:23, 20/06/2021
Chiều 20/6, được sự ủy quyền của Chính phủ, tại Sân bay Quốc tế Nội Bài, Ban Đối ngoại Trung ương, Bộ Ngoại giao và Bộ Y tế đã phối hợp với Đại sứ quán nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa tại Việt Nam tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell của Sinopharm và 502.400 chiếc bơm kim tiêm chủng dùng 1 lần, loại 1ml.
Chiều 20/6, Việt Nam có 94 ca mắc mới COVID-19, riêng TP. Hồ Chí Minh 57 ca

Chiều 20/6, Việt Nam có 94 ca mắc mới COVID-19, riêng TP. Hồ Chí Minh 57 ca

Tin tức - PV - 20:07, 20/06/2021
Từ 12 giờ đến 18 giờ ngày 20/6, Việt Nam có thêm 94 ca mắc mới COVID-19, trong đó riêng TP Hồ Chí Minh 57 ca.
Người có tiền sử dị ứng có nên tiêm phòng vaccine COVID-19?

Người có tiền sử dị ứng có nên tiêm phòng vaccine COVID-19?

Sức khỏe - PV - 17:32, 20/06/2021
Tại Hướng dẫn tạm thời khám sàng lọc trước tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 của Bộ Y tế, quy định 4 đối tượng cần thận trọng tiêm chủng, trong đó người có tiền sử dị ứng với các dị nguyên. Tuy nhiên, không phải mọi trường hơp có tiền sử dị ứng đều chống chỉ định tiêm vaccine COVID-19.
Lễ hội Năm làng Mọc: Nét đẹp làng quê giữa chốn đô thành

Lễ hội Năm làng Mọc: Nét đẹp làng quê giữa chốn đô thành

Sắc màu 54 - PV - 16:04, 20/06/2021
Kẻ Mọc là vùng đất cổ của Thăng Long - Hà Nội, gồm 7 ngôi làng nằm ven sông Tô Lịch. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, các làng xưa giờ đã lên phường, nhưng Lễ hội Năm làng Mọc vẫn được tổ chức 5 năm một lần theo phong tục truyền thống, thể hiện sự cố kết cộng đồng giữa 5 làng kết chạ và nỗ lực bảo tồn, gìn giữ giá trị văn hóa của làng xã xưa trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ hôm nay. Lễ hội Năm làng Mọc đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 27/5//2021.