Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể nghề vẽ sáp ong của người Mông ở Yên Bái

Trọng Bảo - 10:36, 22/12/2023

Với những độc đáo, sáng tạo trong nghệ thuật vẽ sáp ong tạo hoa văn trên vải, sự nỗ lực trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa trong đời sống của người Mông ở các huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn (tỉnh Yên Bái), nghệ thuật vẽ sáp ong đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Để nét văn hóa truyền thống đặc sắc này luôn hiện diện trong đời sống Nhân dân, cấp ủy, chính quyền các cấp cùng với đồng bào Mông- những chủ nhân sở hữu di sản đang có nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn gắn với phát triển du lịch.

Phụ nữ Mông thường ngồi bên bếp lửa giữ sáp ong được đủ nhiệt độ để vẽ
Phụ nữ Mông thường ngồi bên bếp lửa giữ sáp ong được đủ nhiệt độ để vẽ

Nghệ thuật vẽ sáp ong trên vải của đồng bào dân tộc Mông ở các huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, là di sản chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật đặc sắc. Chị em phụ nữ Mông sử dụng bút vẽ bằng đồng có nét đậm, nét thanh để vẽ các hoa văn hình chấm tròn và hoa văn hình xoắn ốc bằng sáp ong trên những vuông vải lanh nhỏ, sau đó, ghép lại thành các chi tiết, bộ phận như vai áo, thân váy hay tay áo, cổ áo… rồi khâu lại thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Chị Lý Thị Ninh, nghệ nhân đang làm việc tại Tổ hợp tác thêu dệt thổ cẩm truyền thống dân tộc Mông ở bản Dề Thàng, xã Chế Cu Nha, huyện vùng cao Mù Cang Chải cho biết: Để có thể thực hiện nghệ thuật này, điều đầu tiên cần có, đó là sáp ong nấu chảy làm "mực vẽ". Muốn có được loại “mực vẽ” này, chị em phụ nữ cho sáp vào chảo gang nhỏ, đun nhỏ lửa sáp chảy ra tới khoảng 50 đến 60 độ C là có thể sử dụng được. Một vật liệu nữa không thể thiếu đó là vải; loại vải được sử dụng thường là loại vải lanh trắng. Khi vẽ, dùng bút chấm vào chảo sáp ong đang nóng đặt trên than hồng rồi vẽ lên nền vải mộc; cái khó ở đây đó là người vẽ phải cân đối để lượng sáp chảy đều, không bị loang nét vẽ…

Điều đặc biệt thể hiện sự tài hoa của người vẽ, đó là họ không cần có hình mẫu trước mà tự do sáng tác ra những hoa văn với nhiều mô típ khác nhau với đường ngang, viền đậm, dài hoặc gãy góc tạo ra các khối hình vuông, hình chữ nhật… cùng những mảng màu tối, sáng, nóng, lạnh... sao cho phù hợp. 

Sau khi vẽ xong, tấm vải được đem đi nhuộm, luộc trong nước sôi. Khi luộc, sáp ong sẽ tan chảy trong nước sôi và giữ lại trên vải những phần hoa văn mộc mạc nhưng không kém phần tinh xảo, nghệ thuật.

Người vẽ không cần có hình mẫu trước mà tự do sáng tác ra những hoa văn trên vải
Người vẽ không cần có hình mẫu trước mà tự do sáng tác ra những hoa văn trên vải

“Mình được mẹ truyền dạy cách vẽ sáp ong từ khi mới lên 5 tuổi. Người Mông quan niệm, hoa văn trên trang phục, đồ dùng sinh hoạt giúp kết nối với thần linh, thể hiện cá tính, ước vọng của con người về cuộc sống. Để có một bộ váy áo truyền thống đẹp thì người Mông mình phải làm nhiều công đoạn như se lanh, dệt vải, vẽ sáp ong tạo hoa văn, nhuộm chàm... Trong đó, khó nhất và mất nhiều công vẫn là lúc dùng sáp ong để tạo hoa văn trên vải”, chị Lý Thị Ninh chia sẻ.

Cũng theo chị Ninh, đã là phụ nữ Mông thì hầu như ai cũng biết vẽ sáp ong; công việc này được các chị các mẹ truyền dạy cho con em mình ngay từ nhỏ. Việc vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải trước tiên là phục vụ về váy áo cho chính bản thân mình, rồi dùng để biếu, tặng… Giờ đây còn có thể làm hàng hóa mang đi bán để cải thiện thu nhập cho gia đình.

Với chủ trương xây dựng huyện Mù Cang Chải thành huyện du lịch giai đoạn 2021-2025 theo phương châm “Xanh, hài hòa, bản sắc, an toàn, thân thiện”, thời gian qua, địa phương đã có nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy nét đặc sắc trong văn hóa của đồng bào các dân tộc; trong đó, có nghệ thuật vẽ sáp ong trên vải của dân tộc Mông.

“Chúng tôi phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu, liên kết và phát triển thủ công mỹ nghệ Craft Link (Hà Nội); thông qua hợp tác này, chúng tôi thường xuyên giới thiệu kỹ thuật độc đáo của nghệ thuật tạo hình hoa văn bằng sáp ong trên vải của người Mông, huyện Mù Cang Chải đến đông đảo công chúng Thủ đô và du khách quốc tế. Qua đó, góp phần quảng bá cũng như thu hút du khách đến khám phá và trải nghiệm tại địa phương. Từ đó, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con Nhân dân trong việc kinh doanh các dịch vụ du lịch”, ông Trịnh Thế Bình, Trưởng Phòng Văn hóa huyện Mù Cang Chải cho biết thêm.

Vẽ sáp ong trên vải là công đoạn khó nhất để có được một bộ váy áo truyền thống đẹp
Vẽ sáp ong trên vải là công đoạn khó nhất để có được một bộ váy áo truyền thống đẹp

Được biết, trong định hướng phát triển của các huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn đến năm 2030 đều đưa hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc gắn với phát triển du lịch, là một trong những nhiệm vụ, hướng phát triển trọng tâm. 

Với định hướng này, đã thể hiện rõ quan điểm, chủ trương “biến di sản thành tài sản”; góp phần bồi đắp thêm niềm tự hào của đồng bào các dân tộc với bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân trong việc giữ gìn, quảng bá và khai thác giá trị văn hóa; thúc đẩy phát triển du lịch, nâng cao thu nhập từng bước xóa đói giảm nghèo.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đắk Lắk: Bộ đội giúp người dân vùng biên qua cơn khát...

Đắk Lắk: Bộ đội giúp người dân vùng biên qua cơn khát...

Hạn hán, nắng nóng kéo dài khiến cho hàng nghìn người dân ở các xã biên giới tỉnh Đắk Lắk thiếu nước sinh hoạt. Để giúp người dân vùng biên qua cơn khát, các đơn vị bộ đội đóng quân ở khu vực biên giới đã huy động nguồn lực khoan giếng làm công trình nước sinh hoạt tập trung, chở từng bồn nước khu dân cư hỗ trợ người dân.
Tin nổi bật trang chủ
Hội LHPN Việt Nam: Tuyên truyền kiến thức về sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em

Hội LHPN Việt Nam: Tuyên truyền kiến thức về sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em

Trang địa phương - Thu Hiên-Thúy Hồng - 21:05, 24/06/2024
Trong khuôn khổ Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong 2 ngày 23 - 24/6, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế tổ chức chuỗi sự kiện truyền thông vận động phụ nữ sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em tại huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Tham dự sự kiện có khoảng 300 hội viên, phụ nữ, cộng tác viên dân số, cô đỡ thôn bản các xã có tỷ lệ sinh con tại nhà cao.
Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Tin tức - T.H - 21:01, 24/06/2024
Liên quan đến hiện tượng mặt ruộng tự bốc khói, cháy ở xã Bar Măih, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, lãnh đạo xã cho biết đây là hiện tượng bình thường, không như những thông tin về "ngày tận thế" lan truyền trên mạng xã hội, gây hoang mang cho người dân.
Kiên Giang: Xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025

Kiên Giang: Xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025

Tin tức - Tào Đạt - Phương Vũ - 20:54, 24/06/2024
Sáng 24/6, Ban Chỉ đạo các hoạt động Tết quân - dân giai đoạn 2021 - 2025 tổ chức lễ xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025 tại xã Phú Lợi, huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang. Đến dự và chỉ đạo buổi lễ có ông Nguyễn Lưu Trung - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, Trưởng Ban Chỉ đạo các hoạt động Tết quân - dân giai đoạn 2021 - 2025.
Mẹ không tắt bếp gas khi ra ngoài, 3 cháu nhỏ tử vong thương tâm

Mẹ không tắt bếp gas khi ra ngoài, 3 cháu nhỏ tử vong thương tâm

Tin tức - T.H - 20:50, 24/06/2024
Ngày 24/6, Đại tá Trần Vĩnh Phú - Trưởng Công an Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng), thông tin chính thức về vụ cháy nhà làm 3 cháu nhỏ tử vong.
Hữu Lũng (Lạng Sơn): Phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm trên 3%

Hữu Lũng (Lạng Sơn): Phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm trên 3%

Tin tức - Thúy Hồng - 20:48, 24/06/2024
Ngày 24/6, UBND huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn đã tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS huyện lần thứ IV, năm 2024. Đại hội đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm 3% trở lên. Tỷ lệ gia đình văn hóa trên 85% trở lên. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 77%. Trên 98% người DTTS có thẻ bảo hiểm y tế…
Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Người Hà Nhì sinh sống chủ yếu ở vùng núi cao Tây Bắc. Cho đến nay, đồng bào dân tộc Hà Nhì vẫn giữ được nhiều nét văn hóa riêng, đậm đà bản sắc, trong đó có Lễ hội Khô già già. “Khô già già” theo tiếng Hà Nhì có nghĩa là “bội thu”. Đây là lễ hội cầu mùa, cũng là lễ hội lớn nhất trong năm của dân tộc Hà Nhì.
Thủ tướng Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường

Thủ tướng Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường

Thời sự - PV - 20:05, 24/06/2024
Chiều 24/6 tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa Lý Cường nhân dịp tham dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 15 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới tổ chức tại Đại Liên (Hội nghị WEF Đại Liên) và làm việc tại Trung Quốc.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc

Công tác Dân tộc - Tào Đạt - 19:56, 24/06/2024
Sáng 24/6, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban để đánh giá kết quả công việc tuần 25, triển khai nhiệm vụ tuần 26 năm 2024. Tham dự có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Y Thông, Nông Thị Hà, cùng lãnh đạo một số vụ, đơn vị thuộc UBDT.
Kon Tum: Tiêu hủy 148 cây giống giả sâm Ngọc Linh Kon Tum

Kon Tum: Tiêu hủy 148 cây giống giả sâm Ngọc Linh Kon Tum

Pháp luật - Ngọc Chí - 19:46, 24/06/2024
Ngày 24/6, tại huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum), Đội Quản lý thị trường số 2 (Cục Quản lý Thị trường tỉnh Kon Tum) cùng lực lượng chức năng Công an tỉnh Kon Tum và các phòng, ban huyện Tu Mơ Rông đã tổ chức tiêu hủy 148 cây sâm giống 1 năm tuổi giả sâm Ngọc Linh. Đây là tang vật trong vụ Lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hình thức bán 150 cây giống sâm Ngọc Linh giả (có 2 cây bị chết).
Kon Tum: Biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình “Mẹ đỡ đầu”

Kon Tum: Biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình “Mẹ đỡ đầu”

Xã hội - Ngọc Chí - 19:43, 24/06/2024
Chiều 24/6, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Kon Tum tổ chức buổi gặp mặt, biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình "Mẹ đỡ đầu" và trao giải Cuộc thi sáng tác sản phẩm truyền thông nâng cao nhận thức về bình đẳng giới dành cho trẻ em vùng DTTS và miền núi cấp tỉnh năm 2024.
Yên Minh (Hà Giang): Bồi dưỡng kiến thức cho gần 300 Người có uy tín trong đồng bào DTTS

Yên Minh (Hà Giang): Bồi dưỡng kiến thức cho gần 300 Người có uy tín trong đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Vũ Mừng - 19:39, 24/06/2024
Trong 2 ngày 24 - 25/6, Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang phối hợp UBND huyện Yên Minh tổ chức lớp tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín trong đồng bào DTTS năm 2024. Tham dự có 282 đại biểu, là Người có uy tín trên địa bàn huyện.