Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Vui tết Hồ Sự Chà của người Hà Nhì

Trọng Bảo - 17:13, 18/11/2021

Sau một vụ mùa bội thu, thóc gạo đầy nhà, khi những bông hoa dã quỳ đua nhau khoe sắc cũng là thời điểm đồng bào Hà Nhì ở huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu rộn ràng chuẩn bị đón tết Hồ Sự Chà. Đây là ngày tết truyền thống còn lưu giữ nhiều nghi lễ và nét văn hóa đẹp mang đậm bản sắc của người Hà Nhì trên mảnh đất biên cương cực Tây Tổ quốc.

Vào ngày tết Hồ Sự Chà, mỗi gia đình người Hà Nhì đều chọn con lợn to nhất để mổ cúng ông bà tổ tiên
Vào ngày Tết Hồ Sự Chà, mỗi gia đình người Hà Nhì đều chọn con lợn to nhất để mổ cúng ông bà tổ tiên

Bà Lù Lỳ Pứ, ở bản Lò Ma, xã Ka Lăng huyện Mường Tè cho biết: Tết Hồ Sự Chà là ngày tết truyền thống được người Hà Nhì tổ chức để mừng  vụ mùa bội thu, cầu khấn tổ tiên phù hộ cho năm mới mọi điều may mắn, tốt lành. Ngày tết được tổ chức vào ngày Thìn, tức là ngày con rồng của tháng 10 âm lịch. Theo quan niệm của người Hà Nhì, ngày Thìn là ngày tượng trưng cho sự bình an, giàu có… Trong ngày tết, bà con dân bản gói bánh giầy, bánh chưng, mổ lợn cùng những sản phẩm nông nghiệp do bà con trồng cấy, hoặc khai thác từ tự nhiên để cúng ông bà, tổ tiên.

Chị Phùng Khừ Pư, con dâu bà Pứ chia sẻ: Trong Tết Hồ Sự Chà, bánh giầy là món không thể thiếu và cũng là lễ vật cúng tổ tiên vào đầu giờ sáng ngày tết đầu tiên. Việc làm bánh giầy được giao cho những người phụ nữ trong gia đình chuẩn bị. Ngày xưa, việc làm bánh giầy rất vất vả, chị em phải lựa chọn gạo nếp nương thật ngon và ngâm từ hôm trước, sáng dậy sớm đồ xôi và giã nhuyễn để nặm làm bánh.

“Bây giờ, việc giã bánh giầy được thay thế bằng máy, nên việc làm bánh của chị em phụ nữ cũng đã đỡ vất vả hơn nhiều. Tuy nhiên, món bánh giầy vẫn giữ được hương vị thơm ngon truyền thống. Việc cúng bánh giầy là để gia đình báo cáo với tổ tiên kết quả sản xuất nông nghiệp trong năm qua…”.

Sau công đoạn làm bánh giầy, mọi người tập trung mổ lợn để ăn tết, việc này thường được những người đàn ông trong gia đình đảm nhiệm. Anh Pờ Pó Chừ, con trai bà Pứ bảo: “Với người Hà Nhì, ăn Tết Hồ Sự Chà mà nhà nào mổ con lợn to chứng tỏ năm vừa qua nhà đó mùa màng bội thu, chăn nuôi tốt... Bởi thế, những con lợn được các gia đình mổ tết thường là những con lợn to nhất, đã được cả gia đình dày công chăm sóc, nhiều nhà năm nay mổ lợn nặng tới hơn 1 tạ. Khi mổ lợn, sẽ mang lợn vào trong nhà để cắt tiết…”.

Việc đưa lợn vào trong nhà để cắt tiết cũng là một nghi thức đặc biệt. Theo quan niệm của đồng bào, việc đưa lợn vào nhà là để báo cáo ông bà, tổ tiên kết quả của việc sản xuất, chăn nuôi của gia đình trong năm qua. Sau khi đã cắt tiết xong, con lợn mới được đưa ra ngoài để mổ. Trong quá trình mổ lợn, việc quan trọng nhất là lấy gan lợn để gia chủ và già làng xem. Với người Hà Nhì, lá gan tượng trưng cho ngôi nhà, những đường chỉ gan tượng trưng cho đường làm ăn, sinh sống; do đó, xem gan lợn là để đoán vận mệnh và con đường làm ăn của gia đình trong năm mới. Phong tục xem gan lợn ngày tết  của người Hà Nhì đã được lưu truyền, thể hiện ước muốn bình dị cầu mong những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới…

Xem gan lợn là một nét văn hóa độc đáo của người Hà Nhì ở Mường Tè
Phong tục xem gan lợn của người Hà Nhì ở Mường Tè được lưu truyền từ lâu đời

Sau khi xem gan lợn xong, mọi người trong gia đình sẽ đi chuẩn bị mâm cúng năm mới. Mỗi phần của con lợn sẽ được chủ nhà lấy một chút, đem luộc để sắp mâm cúng. Mâm cúng thường có bánh giầy, cơm, rượu và một chút muối trắng. Sau khi cúng, mọi người trong gia đình quây quần bên nhau để ăn bữa cơm đầu năm mới và dành cho nhau những lời chúc tốt đẹp. Mâm cỗ tết của người Hà Nhì cũng có những nét đặc trưng riêng, mang hương vị của núi rừng, khi mà hầu hết các món ăn đều được chế biến từ lợn như thịt luộc, thịt nướng và đặc biệt biệt là món ăn được chế biến từ sản vật của núi rừng như: Sâu măng, cháo măng, nấm hương...

Chủ tịch UBND xã Ka Lăng, Khoàng Sỳ Chừ cho biết: Năm nay, do dịch bệnh Covid-19, nên xã đã tuyên truyền vận động bà con không tổ chức tập trung đông người như mọi năm. Chính vì vậy, bà con năm nay ăn tết chủ yếu là mời họ hàng, con cháu về, chứ không mời mở rộng như các năm trước. Các hoạt động lễ hội như múa hát, văn nghệ cũng rất hạn chế, để bảo đảm công tác phòng, chống dịch bệnh.

“Ngày tết của đồng bào Hà Nhì thường diễn ra từ 3 - 5 ngày. Trong ngày vui đầu năm, mọi người tuyệt đối không để xảy ra to tiếng, cãi vã. Bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, những người để xảy ra xô xát đầu năm mới sẽ phải gánh chịu một năm mới không may mắn. Bây giờ đời sống của đồng bào cũng có nhiều thay đổi, bà con đã trồng được những cây có giá trị kinh tế cao như mắc ca, sa nhân tím… nên những năm gần đây, tết của bà con cũng đủ đầy hơn trước nhiều”, anh Chừ cho biết thêm.

Cũng như tết Ga Tho Tho của người Hà Nhì ở huyện Bát Xát (Lào Cai), tết Hồ Sự Chà của đồng bào Hà Nhì ở Mường Tè, Lai Châu là dịp để báo cáo với tổ tiên, ông bà một năm lao động sản xuất. Qua đó, cũng là ước nguyện của đồng bào vào một vụ mùa bội thu trong năm mới.

Tin cùng chuyên mục
Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Người Bru - Vân Kiều phần lớn định cư ở vùng núi phía Tây các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế. Trang phục truyền thống là một trong những yếu tố quan trọng để làm nên bản sắc văn hóa của đồng bào Bru-Vân Kiều.
Tin nổi bật trang chủ
Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Đó là thông tin được đưa ra tại cuộc họp Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên (HSSV), thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022 (gọi tắt là Lễ Tuyên dương), diễn ra ngày 11/8, tại Hà Nội. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh, Trưởng ban Chỉ đạo Lễ Tuyên dương chủ trì cuộc họp.
Đồng thuận, thống nhất cao trong xây dựng Đề án về Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Đồng thuận, thống nhất cao trong xây dựng Đề án về Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Thời sự - PV - 29 giây trước
Theo Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, dự thảo Đề án “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045" đã đạt được sự đồng thuận, thống nhất rất cao từ phía Hội đồng Lý luận Trung ương, nhất là cơ sở lý luận, thực tiễn của Đề án và những nội dung cốt lõi đưa vào Nghị quyết.
Bế mạc phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Bế mạc phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Thời sự - PV - 4 phút trước
Sau 2,5 ngày làm việc với tinh thần tích cực, trách nhiệm, khẩn trương, phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra và bế mạc vào chiều 11/8.
Việt Nam, Liên Hợp Quốc ký văn kiện Khung Chiến lược hợp tác phát triển bền vững giai đoạn 2022-2026

Việt Nam, Liên Hợp Quốc ký văn kiện Khung Chiến lược hợp tác phát triển bền vững giai đoạn 2022-2026

Nhìn ra thế giới - PV - 9 phút trước
Chiều ngày 11/8, Lễ ký kết văn kiện Khung Chiến lược hợp tác phát triển bền vững (CF) giai đoạn 2022-2026 giữa Chính phủ Việt Nam và các cơ quan thường trú, không thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam diễn ra tại trụ sở Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT).
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Pháp luật - K.Thư – S.Vy - 4 giờ trước
Một trong những nhiệm vụ được Đề án 1163 đưa ra là tập trung tuyên truyền, vận động, từ đó ưu tiên triển khai các nguồn lực tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người, có điều kiện đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, địa bàn xảy ra nhiều vi phạm pháp luật. Sau 5 năm, những địa bàn từng là “điểm nóng” về an ninh trật tự, tỷ lệ nghèo cao, thì nay đã đổi thay rõ nét nhờ người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm.
Cuộc chiến chống

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Pháp luật - Huỳnh Đại - 4 giờ trước
Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ được coi là một thói quen tốt, vừa giúp gia tăng kiến thức lại vừa giúp người đọc dễ dàng đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Dưới đây là 8 điều tuyệt vời sẽ xảy ra khi bạn dành thời gian đọc sách trước khi ngủ.
Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Công tác Dân tộc - Hữu Trung - 4 giờ trước
Ngày 9/8, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã ký, ban hành Quyết định số 523/QĐ-UBDT về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 78/NQ-CP ngày 18/6/2022 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

Thể thao - PV - 4 giờ trước
Nhiều tháng sau khi bốc thăm chia bảng, World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc để đẩy trận đấu giữa Qatar và Ecuador lên trước tiên.
Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Kinh tế - Thúy Hồng - 4 giờ trước
Trong kỳ điều hành này, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu có xu hướng giảm nhẹ (riêng dầu Mazut tăng).
Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Sản phẩm - Thị trường - Thúy Hồng - 4 giờ trước
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương và cơ quan đại diện, Thương vụ Việt Nam tại Australia đã phối hợp với các nhà nhập khẩu tổ chức Tuần lễ nhãn Việt Nam tại Australia. Đây là nỗ lực lớn của các doanh nghiệp trong bối cảnh vận chuyển vẫn còn nhiều thách thức.
Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Xã hội - Minh Thu - 4 giờ trước
Từ ngày 8 - 10/8, Ban Dân tộc tỉnh Thừa thiên Huế phối hợp cùng UBND huyện A Lưới tổ chức Hội thi “Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới”.