Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tu Mơ Rông - Mảnh đất giàu truyền thống văn hóa

PV - 16:00, 03/08/2020

Dân tộc Xơ Đăng là một tộc người sinh sống lâu đời trên mảnh đất Kon Tum, trong đó tập trung nhiều trên địa bàn huyện Tu Mơ Rông. Trải qua biết bao biến thiên của lịch sử, người dân nơi đây đã sáng tạo và hình thành nên nét văn hóa cho riêng mình được thể hiện rõ thông qua ngôn ngữ giao tiếp, quan niệm về tín ngưỡng tôn giáo, ẩm thực, nghệ thuật tạo hình, văn hóa nghệ thuật dân gian… Những nét đẹp văn hóa ấy giờ đây đồng bào dân tộc Xơ Đăng vẫn luôn chú trọng bảo tồn và phát huy.

Sinh hoạt văn hóa, đánh cồng chiêng, múa xoang là hoạt động thường thấy của đồng bào Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông. Ảnh: P.N
Sinh hoạt văn hóa, đánh cồng chiêng, múa xoang là hoạt động thường thấy của đồng bào Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông. Ảnh: P.N

Gìn giữ bản sắc

Nằm ngay dưới chân núi Ngọc Linh hùng vĩ, mảnh đất Tu Mơ Rông là nơi quần tụ của hơn 30.000 người, trong đó, chủ yếu là dân tộc Xơ Đăng, chiếm trên 95%. Người Xơ Đăng đã sống trên mảnh đất này từ bao đời nay và có nhiều nét văn hóa đặc sắc, đa dạng và phong phú mang nét riêng…Văn hóa của người Xơ Đăng nổi bật là nghệ thuật tạo hình dân gian với lối kiến trúc nhà rông tiêu biểu và các loại nhạc cụ truyền thống như cồng chiêng, tơ rưng, ting ning, klông Put…các làn điệu dân ca, dân vũ. Hiện nay, người Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông gìn giữ được hệ thống lễ hội diễn ra quanh năm, từ nghi lễ vòng đời người, nghi lễ nông nghiệp cho đến những lễ hội liên quan đến sự tồn tại và phát triển của cộng đồng. Ngoài ra, còn có cả một kho tàng về tri thức văn học nghệ thuật dân gian như hát kể sử thi, điệu múa xoang, nhịp cồng chiêng uyển chuyển mê hoặc lòng người…được đồng bào dân tộc Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông gìn giữ.

Nhằm chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Xơ Đăng, những năm qua, huyện Tu Mơ Rông đã chủ động sưu tầm, quản lý và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc nhằm góp phần thực hiện tốt các mục tiêu lớn về văn hóa đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về “Xây dựng văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”, Nghị quyết số 33-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”. Vì vậy, hiện nay, đồng bào dân tộc Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông còn lưu giữ khoảng 108 bộ cồng chiêng và nhiều loại nhạc cụ dân tộc như klông put, klong tap, ting ning... Đồng bào dân tộc Xơ Đăng nơi đây hiện cũng gìn giữ được 12 lễ hội tiêu biểu mang nét đặc sắc riêng của người Xơ Đăng như lễ hội mừng lúa mới, lễ trỉa lúa, mừng năm mới... Toàn huyện cũng lưu giữ phát triển được 71 nhà rông văn hóa, 15 nhà sinh hoạt cộng đồng ở 91 thôn, làng. Các làn điệu dân ca, dân vũ Xơ Đăng đã được khôi phục... Đến nay, Tu Mơ Rông có trên 50 người được công nhận là nghệ nhân cồng chiêng.

Để gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc Xơ Đăng, huyện Tu Mơ Rông tổ chức được 3 lớp truyền dạy cồng chiêng tại xã Đăk Sao, Măng Ri và Đăk Na; một lớp truyền dạy nghệ thuật về dệt ở làng Pu Tá, xã Măng Ri và một lớp đàn hát dân ca dân vũ ở làng Ti Tu, xã Đăk Hà cho hàng trăm lượt thanh thiếu niên. Hằng năm, Tu Mơ Rông đều tổ chức ngày hội văn hóa thể thao các dân tộc, trình diễn nhạc cụ dân tộc và dân ca dân vũ với mục đích bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Tận tâm lưu giữ truyền thống văn hóa dân tộc

Trước xu thế phát triển, nhiều nét văn hóa bản sắc của dân tộc Xơ Đăng ở mảnh đất Tu Mơ Rông dần mai một. Và để gìn giữ những truyền thống ấy một số người con của dân tộc Xơ Đăng đã luôn tận tâm tìm cách lưu giữ truyền thống cho thế hệ sau. Trong đó, phải kể đến những người con điển hình, tận tâm là chị Y Hlạng (50 tuổi, dân tộc Xơ Đăng và hiện là Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Măng Ri) và anh A Đoàn (50 tuổi, trú tại thôn Kon Bia, xã Đăk Hà). Mỗi người có cách làm khác nhau nhưng tựu chung là họ nặng lòng, tâm huyết nhằm lưu giữ bản sắc văn hóa của dân tộc cho muôn đời sau.

Cùng với việc truyền dạy thế hệ trẻ các đánh cồng, đánh chiêng, chị Y Hlạng chọn việc phục dựng, lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc là một cách để gìn giữ bản sắc của dân tộc. Vì vậy, chị đã trực tiếp đứng ra thành lập tổ dệt thổ cẩm ở làng Pu Tá, vận động được 27 chị em phụ nữ trong thôn tham gia.

Theo chị Y Hlạng, trước đây, đồng bào dân tộc có nhiều truyền thống độc đáo mang bản sắc riêng. Ngoài những nhạc cụ truyền thống vẫn được gìn giữ và phát huy hiệu quả trong đời sống tinh thần của đồng bào thì nhiều nét văn hóa như nghề dệt vải, đan lát truyền thống mất dần. Không những vậy, trang phục sinh hoạt truyền thống của dân tộc được dệt từ những khung dệt truyền thống cũng dần bị lai tạp. Trước thực trạng ấy, khiến chị Y Hlạng luôn đau đáu trong lòng, suy nghĩ tìm giải pháp để bảo tồn, gìn giữ những nét văn hóa ấy. Thế rồi, sau nhiều ngày suy nghĩ, chị tìm già làng, thôn trưởng bàn bạc phối hợp tìm cách vận động lớp trẻ truyền dạy cồng chiêng, giáo dục giúp nêu cao ý thức gìn giữ truyền thống của dân tộc. Cùng với đó, chị tích cực vận động chị em và quyết định thành lập tổ dệt thổ cẩm nhằm khôi phục nghề dệt truyền thống của đồng bào dân tộc Xơ Đăng. Và Tổ dệt thổ cẩm làng Pu Tá bắt đầu được hình thành từ năm 2010.

Tổ dệt thổ cẩm làng Pu Tá của chị Y Hlạng góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Xơ Đăng. Ảnh: PN
Tổ dệt thổ cẩm làng Pu Tá của chị Y Hlạng góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Xơ Đăng. Ảnh: PN

Đến nay, sau 10 năm thành lập, tổ dệt thổ cẩm của chị Y Hlạng đã dệt hàng trăm sản phẩm như áo, tấm vải, tấm võng, khố thổ cẩm mang đậm nét văn hóa của đồng bào Xơ Đăng cung cấp ra thị trường và bán cho bà con trong làng, xã và huyện.

Ông Nguyễn Văn Đang - Giám đốc Trung tâm Văn hóa, thể thao, du lịch và truyền thông huyện Tu Mơ Rông đánh giá: Chị Y Hlạng là người rất có tâm, hết lòng với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị bản sắc của đồng bào dân tộc Xơ Đăng. Nhờ chị, hiện nay, nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở Tu Mơ Rông được gìn giữ. Làng Pu Tá duy trì được đội múa xoang, cồng chiêng phục vụ khách du lịch và sinh hoạt lễ hội truyền thống cũng có sự đóng góp tích cực của chị Y Hlạng.

Khác với Y Hlạng, A Đoàn (50 tuổi, ở thôn Kon Bia, xã Đăk Hà) lại có cách thể hiện sự tâm huyết của mình để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc bằng việc hàng ngày, anh tự tạc những bức tượng gỗ. Cho đến nay, A Đoàn không nhớ được mình đã tạc bao nhiêu bức tượng, với đa dạng các nét văn hóa, đời sống của đồng bào Xơ Đăng. “Tôi luôn cảm giác sợ nhiều nét đẹp của dân tộc mình đang phôi phai. Vì vậy, thông qua các bức tượng tôi muốn lưu giữ hình ảnh tình yêu, gia đình, về sinh hoạt của người dân tái tạo lại trong những bức tượng” - A Đoàn bộc bạch

Và cứ vậy, A Đoàn mải miết đi tìm cảm hứng sáng tác tạc tượng ngay chính trong đời sống của đồng bào dân tộc mình. Anh tạc những bức tượng phỏng theo đời sống hàng ngày của người dân. Lúc thì tạc tượng thể hiện tình cảm buồn vui, khi thì lại tạc tượng mô tả cảnh làm rẫy, hay sinh hoạt cộng đồng, uống rượu ghè, đánh chiêng, đánh cồng…Với A Đoàn, tạc tượng không chỉ để thỏa niềm đam mê mà qua đó muốn lưu giữ những nét truyền thống của đồng bào Xơ Đăng cho muôn đời sau.

Với niềm đam mê tạc tượng và mong muốn gìn giữ lại cho thế hệ sau, ở thôn Kon Bia, A Đoàn cũng tích cực truyền dạy cho lớp thanh niên trong làng kỹ thuật tạc tượng. Hiện nay, A Đoàn đã chọn được 3 thanh niên trong làng ham học hỏi và tích cực truyền lửa đam mê, cũng như các kỹ thuật tạc tượng cho những thanh niên này. Những việc làm của nghệ nhân A Đoàn đã và đang đóng góp tích cực vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Xơ Đăng trên mảnh đất Tu Mơ Rông.

Với những giải pháp cụ thể của ngành chức năng, cũng như sự tận tâm của những người tâm huyết như chị Y Hlạng, A Đoàn…chúng ta tin tưởng rằng bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Xơ Đăng trên mảnh đất Tu Mơ Rông sẽ sống mãi theo thời gian.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bản sắc văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực

Bản sắc văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực

Nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc, quảng bá ẩm thực truyền thống, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương đến với Nhân dân và du khách, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực Đắk Lắk 2025 với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn.
Tin nổi bật trang chủ
Tổng Bí thư Tô Lâm dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Di tích Nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội

Tổng Bí thư Tô Lâm dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Di tích Nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2025) và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 -02/9/2025), sáng 31/8, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đến dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Di tích Nhà số 48 phố Hàng Ngang (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội).
Công an Ninh Bình vận động các tôn giáo treo cờ Tổ quốc dịp Quốc khánh 2/9

Công an Ninh Bình vận động các tôn giáo treo cờ Tổ quốc dịp Quốc khánh 2/9

Dân tộc - Tôn giáo - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước
Công an tỉnh Ninh Bình phối hợp, tuyên truyền và vận động các tôn giáo và đồng bào có đạo trên địa bàn treo cờ Tổ quốc trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh.
Một Việt Nam thống nhất trong đa dạng, đồng lòng đi tới

Một Việt Nam thống nhất trong đa dạng, đồng lòng đi tới

Thời sự - Sỹ Hào - 3 giờ trước
Dù ở miền xuôi hay miền ngược, dù theo tôn giáo nào, mỗi công dân Việt Nam đều là một mảnh ghép không thể thiếu của bức tranh đoàn kết toàn dân tộc. Khi đồng bào cùng nhau chung sức, Việt Nam tiếp tục vững vàng vượt qua thách thức, sải những bước dài vững chắc trên hành trình hội nhập sâu rộng.
Cán bộ, chiến sĩ Biên phòng Thanh Hóa dọn sạt lở, bảo đảm giao thông an toàn

Cán bộ, chiến sĩ Biên phòng Thanh Hóa dọn sạt lở, bảo đảm giao thông an toàn

Tin tức - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Những ngày qua, mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 5 đã gây sạt lở nhiều điểm trên các tuyến đường biên giới của tỉnh Thanh Hóa, làm ách tắc giao thông cục bộ.
Gần 300 hộ dân xã Tam Quang bị chia cắt vì cầu bắc qua sông Cả bị sụt mố

Gần 300 hộ dân xã Tam Quang bị chia cắt vì cầu bắc qua sông Cả bị sụt mố

Trang địa phương - T.Hải - 5 giờ trước
Chính quyền xã Tam Quang (Nghệ An) đã phải lập rào chắn, cấm lưu thông trước tình trạng cầu Đình Phong bị hư hỏng nặng do mưa lớn kéo dài.
Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Cơn mưa lớn kéo dài suốt hai ngày qua đã khiến nhiều khu vực tại Hà Nội chìm trong biển nước. Tính đến 15h ngày 27/8, các tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 70 và Đại lộ Thăng Long đoạn qua phường Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm cũ) bị ngập sâu nghiêm trọng, gây tê liệt giao thông và ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân.
Lễ Vu lan báo hiếu tại chùa Tam Chúc: Tri ân cha mẹ, nghĩa non sông

Lễ Vu lan báo hiếu tại chùa Tam Chúc: Tri ân cha mẹ, nghĩa non sông

Xã hội - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Tối 30/8, tại chùa Tam Chúc (tỉnh Ninh Bình), Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban Trụ trì chùa Tam Chúc tổ chức Lễ Vu lan báo hiếu Phật lịch 2569 - Dương lịch 2025 với chủ đề “Vu Lan - Ơn cha mẹ nghĩa non sông”.
80 năm đồng hành cùng dân tộc và tôn giáo

80 năm đồng hành cùng dân tộc và tôn giáo

Thời sự - Vũ Huệ - Anh Dũng - 7 giờ trước
Trong suốt chặng đường 80 năm qua, công tác dân tộc và tôn giáo luôn là điểm sáng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước ta. Từ những ngày đầu lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - Thành công, thành công, đại thành công”.
Những người giữ nghề truyền thống ở vùng cao

Những người giữ nghề truyền thống ở vùng cao

Sắc màu 54 - T.Nhân – H.Trường - 8 giờ trước
Không chỉ là “cầu nối” đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân, những già làng, nghệ nhân, Người có uy tín ở vùng cao Đà Nẵng đang miệt mài giữ gìn và phát huy nghề truyền thống của đồng bào DTTS trước nguy cơ mai một.
Giao lưu với Nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung tại Triển lãm A80

Giao lưu với Nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung tại Triển lãm A80

Văn hóa dân tộc - Tuấn Ninh - Hồng Phúc - 22:46, 30/08/2025
Chiều 30/8/2025, tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Đông Anh, Hà Nội), Nhà xuất bản Đại học Sư phạm tổ chức chương trình ra mắt ấn phẩm "Viết tiếp câu chuyện Hòa bình" - dự án đặc biệt của Nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung.
Đội mưa xem duyệt nghi thức Đội

Đội mưa xem duyệt nghi thức Đội

Thời sự - Thanh Hải - 21:17, 30/08/2025
Bất chấp màn mưa nặng hạt do ảnh hưởng của bão số 6, hàng nghìn người dân các xã Bình Minh, Yên Thành (Nghệ An)… vẫn tập trung, cổ vũ các cháu thiếu niên, nhi đồng tham gia duyệt nghi thức Đội. Tất cả đã tạo nên một không khí rộn ràng, phấn chấn trong những ngày cả đất nước đón chào 80 năm Quốc khánh.