Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Truyền nhân văn hóa” dưới chân núi Khau Rịa

Nguyễn Thế Lượng - Thanh - 15:53, 30/09/2021

Dưới chân núi Khau Rịa cao sừng sững, đồng bào Tày ở bản Rịa, xã Nghĩa Đô (huyện Bảo Yên, Lào Cai) luôn coi Nghệ nhân ưu tú (NNƯT) Ma Thanh Sợi, là “truyền nhân” văn hóa Tày của vùng đất này. Ở tuổi 77, nghệ nhân Ma Thanh Sợi vẫn cần mẫn ngày đêm sưu tầm, ghi chép và truyền lại kho tàng văn hóa dân gian của vùng đất Nghĩa Đô cho thế hệ con cháu.

Nghệ nhân Ma Thanh Sợi miệt mài sưu tầm, nghiên cứu văn hoá dân gian Tày
Nghệ nhân Ma Thanh Sợi miệt mài sưu tầm, nghiên cứu văn hoá dân gian Tày

Tâm huyết sưu tầm văn hóa dân tộc

Sinh ra và lớn lên ở vùng đất giàu trầm tích văn hóa dân gian của dân tộc Tày vùng Nghĩa Đô, nghệ nhân Ma Thanh Sợi am hiểu sâu sắc nguồn cội, lời ăn tiếng nói, phong tục, tập quán của dân tộc mình. Từ khi còn làm cán bộ xã, ông đã có niềm đam mê, yêu thích đặc biệt đối với văn hóa truyền thống dân tộc Tày. Có thời gian rảnh là ông lại lặn lội đến các bản người Tày trong và ngoài xã để gặp các nghệ nhân, thầy cúng xin ghi chép, sưu tầm tất cả những giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc Tày.

Các tư liệu văn hoá dân gian phần nhiều chỉ tồn tại trong trí nhớ người già, thầy cúng, nghệ nhân, trên họa tiết, hoa văn thổ cẩm, trong lễ hội, trò chơi, cưới hỏi, tang ma... Vì thế, để sưu tầm được tư liệu, nghệ nhân Ma Thanh Sợi đã có cách làm riêng của mình. Những thời điểm nông nhàn, ông đi bộ đến các bản người Tày trong và ngoài xã để gặp gỡ, trò chuyện trực tiếp với các bậc cao niên, những người am hiểu vốn văn hoá Tày. Vừa trò chuyện, ông tỉ mỉ ghi chép những lời kể của các cụ già. Sau đó, khi về nhà, ông chắt lọc, phân loại tư liệu sưu tầm được thành từng mảng riêng để dễ nhận diện.

Thế hệ trẻ ở Bảo Yên học hát then đàn tính
Thế hệ trẻ ở Bảo Yên học hát then đàn tính

Vào những dịp lễ hội, cưới hỏi, ma chay, nghệ nhân Ma Thanh Sợi cũng tận dụng mọi thời gian để sưu tầm thêm các phong tục tập quán, các nét văn hoá của đồng bào Tày. 

Sau nhiều năm miệt mài, cần mẫn đi sưu tầm, ghi chép tư liệu, đến nay, nghệ nhân Ma Thanh Sợi có tới trên 2.000 trang viết tay về văn hóa dân gian của dân tộc Tày ở Nghĩa Đô. Kho tư liệu của ông bao gồm các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể như kiến trúc nhà ở, trang phục truyền thống, phong tục, tập quán của đồng bào Tày Nghĩa Đô gắn với các lễ hội dân gian...; văn học dân gian (tục ngữ, câu đố, truyện cổ, hát yếu, hát khắp, hát then...); văn hóa ẩm thực (các món ăn truyền thống); những giai thoại trong đời sống văn hóa tâm linh, di tích lịch sử đền Nghĩa Đô, phế tích thành cổ Nghị Lang, di tích đồn Nghĩa Đô...

Những tư liệu này được Nghệ nhân Ma Thanh Sợi phân loại, biên soạn và gửi đến các nhà xuất bản để in thành những cuốn sách văn hóa dân gian có giá trị. Đến nay, NNƯT Ma Thanh Sợi đã xuất bản được 5 đầu sách nghiên cứu về văn hóa, phong tục, nghề dệt thổ cẩm của người Tày ở Nghĩa Đô; sưu tầm, biên soạn 50 chuyên đề chuyên sâu về văn hóa. Bên cạnh đó, ông cũng tham gia viết bài giới thiệu văn hoá dân gian Tày Nghĩa Đô gửi đăng ở các Báo, Tạp chí Văn nghệ Lào Cai, coi đây là hình thức giới thiệu, quảng bá, lưu giữ bản sắc văn hoá dân gian Nghĩa Đô.

Mấy năm nay, nghệ nhân Ma Thanh Sợi đã sắm được chiếc máy tính để lưu giữ tư liệu sau khi sưu tầm, thay cho việc viết tay.

Ðau đáu với tương lai...

Nghệ nhân ưu tú Ma Thanh Sợi chia sẻ: “Tôi rất lo lắng nếu một ngày kia thế hệ già chết đi thì sẽ mang theo cả “kho báu” của người Tày xuống lòng đất. Rồi thế hệ con cháu chẳng hiểu gì về văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Đó chính là động lực để tôi dành thời gian, công sức ngày đêm sưu tầm, truyền dạy văn hóa dân gian của người Tày Nghĩa Đô cho thế hệ trẻ”.

Những nội dung được nghệ nhân truyền dạy đa dạng như truyền dạy về phong tục, tập quán của người Tày, về nếp sống văn hoá truyền thống trong gia đình người Tày ở Nghĩa Đô, các nghi lễ trong hát then, văn hoá trang phục, ngôn ngữ Tày, các tập quán như sinh đẻ, chữa bệnh của người Tày…

Nghệ nhân Ma Thanh Sợi (người đứng) trò chuyện với bà con về văn hóa dân gian (Ảnh: Ngọc Thanh)
Nghệ nhân Ma Thanh Sợi (người đứng) trò chuyện với bà con về văn hóa dân gian (Ảnh: Ngọc Thanh)

Ngoài ra, khi được các trường học mời đến nói chuyện ngoại khóa về văn hóa dân gian cho các em học sinh, nghệ nhân Ma Thanh Sợi đã giới thiệu, truyền dạy cho các em những câu như tục ngữ, truyện cổ, câu đố, văn hóa ẩm thực của người Tày Nghĩa Đô. Những bài giảng của ông đã giúp các em học sinh am hiểu hơn về truyền thống văn hóa của dân tộc Tày.

Anh Hoàng Đức Sy, Bí thư Đoàn xã Nghĩa Đô chia sẻ: “Là một người được nghệ nhân Ma Thanh Sợi cùng các bác trong xã truyền dạy về hát then, đàn tính, tôi và các bạn trẻ trong xã đã có thêm động lực để lưu giữ, phát huy những giá trị văn hoá dân gian. Cách truyền dạy của nghệ nhân Ma Thanh Sợi rất sâu sắc, dễ hiểu và tâm huyết. Nhờ đó mà chúng tôi đã thành lập được Câu lạc bộ hát Then của xã Nghĩa Đô”.

Ghi nhận những đóng góp của Nghệ nhân ưu tú Ma Thanh Sợi trong sưu tầm, bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa dân gian của dân tộc Tày, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp văn hóa dân gian” các năm 2005, 2009, 2016; Bằng công nhận phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân dân gian” năm 2009. Ngày 8/3/2018, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú nhờ những cống hiến xuất sắc trong việc giữ gìn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc. 

Tin cùng chuyên mục
An Giang: Cô gái Khmer vững vàng nơi tuyến đầu chống dịch

An Giang: Cô gái Khmer vững vàng nơi tuyến đầu chống dịch

Thời gian qua, khi tình hình dịch bệnh ở An Giang bùng phát mạnh trở lại, nhiều thanh niên là người DTTS trên địa bàn đã hăng hái lên đường chống dịch. Trong số đó, nổi bật có chị Chhắc Phol Line Đa (23 tuổi, dân tộc Khmer), cán bộ Nhà Thiếu nhi huyện Tri Tôn (Huyện đoàn Tri Tôn, tỉnh An Giang) đã không ngại gian khó, hiểm nguy lao vào điểm nóng chống dịch suốt nhiều tháng nay.
Tin nổi bật trang chủ
Phát triển nguồn nhân lực ở vùng DTTS và miền núi: Nhân tố quyết định trong công tác giảm nghèo

Phát triển nguồn nhân lực ở vùng DTTS và miền núi: Nhân tố quyết định trong công tác giảm nghèo

Triển khai thực hiện Nghị quyết 52/NQ-CP ngày 15/6/2016 của Chính phủ, nguồn nhân lực các DTTS đã có bước phát triển cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế, vẫn còn nhiều hạn chế, đội ngũ lao động DTTS chủ yếu tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp, tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật còn thấp, số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ cán bộ DTTS chưa theo kịp sự phát triển và yêu cầu thực tiễn…
Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Media - BDT - 22:45, 03/12/2021
Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã có bước tiến dài, mở ra cơ hội làm giàu cho người nông dân. Thay vì sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, giá trị kinh tế cây trồng thấp như trước đây; thì nay bà con đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị cao, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, liên kết chặt chẽ giữa các nông hộ, hội viên, thành viên để sản xuất tập trung và tiêu thụ sản phẩm.
Chủ tịch Quốc hội chủ trì họp xem xét cơ chế, chính sách đặc thù phòng, chống dịch Covid-19

Chủ tịch Quốc hội chủ trì họp xem xét cơ chế, chính sách đặc thù phòng, chống dịch Covid-19

Thời sự - PV - 22:39, 03/12/2021
Chiều 3/12, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì cuộc họp làm việc với Thường trực Ủy ban Xã hội và các cơ quan liên quan về việc Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ cho phép thực hiện một số cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc cách, đặc thù trong phòng, chống dịch Covid-19 để thực hiện Chiến lược tổng thể về phòng, chống dịch Covid-19.
Ban Bí thư Trung ương Đảng bổ nhiệm nhân sự mới

Ban Bí thư Trung ương Đảng bổ nhiệm nhân sự mới

Tin tức - PV - 20:44, 03/12/2021
Chiều 3/12, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức Hội nghị triển khai quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác cán bộ.
Lạ lùng giống lúa của đồng bào dân tộc M'nông ở tỉnh Đắk Lắk, phải cúng thần linh trước khi tuốt bằng tay

Lạ lùng giống lúa của đồng bào dân tộc M'nông ở tỉnh Đắk Lắk, phải cúng thần linh trước khi tuốt bằng tay

Bạn của nhà nông - PV - 20:41, 03/12/2021
Vào những ngày cuối tháng 11 này, hạt lúa trên những quả đồi ở xã Krông Nô (huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk) đã to tròn, chắc nịch, vàng ươm. Nhưng kỳ lạ là đồng bào dân tộc M’nông nơi đây không dùng liềm hay máy để gặt lúa mà phải tuốt bằng đôi tay trần. Và trước khi thu hoạch lúa phải cúng thần linh.
Tiếp thu ý kiến, hoàn thiện chính sách trong đề nghị 6 luật sửa đổi

Tiếp thu ý kiến, hoàn thiện chính sách trong đề nghị 6 luật sửa đổi

Thời sự - PV - 20:16, 03/12/2021
Chính phủ yêu cầu các bộ liên quan tiếp thu ý kiến các Thành viên Chính phủ, hoàn thiện các chính sách trong đề nghị xây dựng: Luật Giá (sửa đổi); Luật Bảo hiểm y tế (sửa đổi); Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi); Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi); Luật Lưu trữ (sửa đổi); Luật Phòng, chống rửa tiền (sửa đổi).
Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã có bước tiến dài, mở ra cơ hội làm giàu cho người nông dân. Thay vì sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, giá trị kinh tế cây trồng thấp như trước đây; thì nay bà con đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị cao, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, liên kết chặt chẽ giữa các nông hộ, hội viên, thành viên để sản xuất tập trung và tiêu thụ sản phẩm.
Trao tặng quà cho học sinh nghèo, hoàn cảnh khó khăn tại huyện Bắc Sơn

Trao tặng quà cho học sinh nghèo, hoàn cảnh khó khăn tại huyện Bắc Sơn

Tin tức - Văn Hoa - Hồng Phúc - 19:19, 03/12/2021
Chiều 3/12, Đoàn thanh niên Ủy ban Dân tộc (UBDT) phối hợp với Đoàn thanh niên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, tổ chức trao tặng quà cho học sinh nghèo, hoàn cảnh khó khăn ở các xã Vạn Thủy, Tân Tri, Long Đống, huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn).
Tây Nguyên: Đến nay lượng vắc xin được phân bố đảm bảo tiêm cho 76% học sinh

Tây Nguyên: Đến nay lượng vắc xin được phân bố đảm bảo tiêm cho 76% học sinh

Sức khỏe - Lê Hường - Phan Trọng - 19:15, 03/12/2021
Trước diễn biến của đại dịch Covid-19 ngày càng phức tạp, số ca nhiễm trong cộng đồng tăng, tỉnh Đắk Nông nhanh chóng triển khai tiêm vắc xin phòng, chống Covid-19 cho trẻ từ 12 - 17tuổi, với mong muốn bảo vệ sức khỏe, bảo đảm an toàn cho các em khi trở lại trường học.
Tây Nam bộ: Đẩy nhanh bao phủ vắc xin Covid-19 cho trẻ em từ 12 đến 17 tuổi

Tây Nam bộ: Đẩy nhanh bao phủ vắc xin Covid-19 cho trẻ em từ 12 đến 17 tuổi

Sức khỏe - N.Tâm - H.Diễm - 19:06, 03/12/2021
Trong bối cảnh dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, tỷ lệ trẻ F0 có chiều hướng gia tăng, các địa phương khu vực Tây Nam bộ đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ tiêm ngừa vắc xin Covid-19 cho người dưới 18 tuổi.
Ngày 3/12: Việt Nam có 13.670 ca COVID-19 và 1.149 ca khỏi bệnh

Ngày 3/12: Việt Nam có 13.670 ca COVID-19 và 1.149 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:15, 03/12/2021
Ngày 3/12, Việt Nam có thêm 13.679 ca mắc mới COVID-19 tại 59 tỉnh, thành phố, trong đó có 8.628 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 1.149 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Đắk Nông: Chú trọng phát triển đảng viên người dân tộc thiểu số

Đắk Nông: Chú trọng phát triển đảng viên người dân tộc thiểu số

Công tác Dân tộc - Phan Trọng - Lê Hường - 17:25, 03/12/2021
Thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, tạo chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng tổ chức Đảng, bộ máy chính quyền vững mạnh từ cơ sở, tỉnh Đắk Nông chú trọng công tác xây dựng, phát triển đảng viên, đặc biệt là đảng viên người dân tộc thiểu số (DTTS)...