Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tiếng chiêng ở Kon Tơ Neh mãi ngân vang

H.Đại - H. Thanh - 08:58, 24/11/2022

Nghệ nhân A Kyunh (44 tuổi) hiện là Đội trưởng đội chiêng nam thôn Kon Tơ Neh, xã Đăk Tờ Re, huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum. Nhiều năm qua, anh luôn giữ vững niềm đam mê, nhiệt huyết “giữ lửa” cho văn hóa cồng chiêng; đồng thời góp phần truyền dạy lại cho các thế hệ con cháu trong làng.


Tiếng chiêng ở Kon Tơ Neh mãi ngân vang
Đội trưởng đội chiêng A Kyunh (bên phải) và đội phó A Phái cùng nhau luyện tập

Khơi dậy niềm đam mê

Được sự giới thiệu của Thôn trưởng Y Byenh, chúng tôi ghé thăm thôn Kon Tơ Neh, xã Đăk Tờ Re gặp gỡ nghệ nhân A Kyunh, tìm hiểu về văn hóa cồng chiêng. Nghệ nhân A Kyunh có vóc dáng cao và gầy, khi đánh chiêng, thì đôi tay anh thoăn thoắt và mạnh mẽ từng động tác. Mỗi khi biểu diễn cùng đội, anh vừa chỉ huy vừa đảm nhiệm chơi giai điệu trên những chiếc chiêng nhỏ, còn chơi chiêng lớn để giữ nhịp, thì những thành viên khác đảm nhiệm.

Theo chia sẻ của nghệ nhân A Kyunh, anh  là người con của dân tộc Ba Na, sinh ra và lớn lên ở huyện Kbang (tỉnh Gia Lai). Năm 2000, sau khi lấy vợ, anh chuyển đến sinh sống ở thôn Kon Tơ Neh và bắt đầu đóng góp cho việc "giữ lửa" cồng chiêng của thôn. 

Nghệ nhân A Kyunh cho biết: Cồng chiêng được xem như linh hồn của buôn làng và là báu vật của cha ông để lại. Muốn chơi được chiêng hay trước hết cần phải hiểu nó, xem nó như bạn, người chơi và chiêng phải hòa vào làm một, thì âm thanh đánh ra mới có hồn, da diết và tạo cảm xúc. Mỗi bài chiêng khác nhau đều có nhịp điệu, tiết tấu đặc trưng, mang thông điệp và tác dụng khác nhau trong mỗi dịp lễ hội. Do đó, với mỗi bài, các nghệ nhân đánh chiêng phải có sự thay đổi trong diễn tấu và tập đi tập lại nhiều lần cho thành thục, không bài nào giống bài nào.

Vừa nói, nghệ nhân A Kyunh vừa lấy chiêng để biểu diễn cho chúng tôi nghe. Nghệ nhân  sử dụng tay trần để gõ chiêng, từng tiếng vang lên nhịp nhàng chắc chắn và tạo thành giai điệu hấp dẫn mặc dù không cần phối hợp từ nhiều người. Anh kể, từ nhỏ anh đã được bố chỉ dạy cho cách đánh cồng chiêng sao cho tiếng vang, ấm và dày, phân biệt được các cung bậc âm thanh khác nhau. Khi lớn lên, được đi nhiều nơi và học hỏi nhiều từ những nghệ nhân gạo cội khác, thì tay chiêng mới trở nên chắc chắn và sắc xảo như vậy.

“Cồng chiêng như đã ăn sâu vào máu và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của tôi. Bà con thôn Kon Tơ Neh cũng rất yêu chiêng, mến chiêng và thôn này là một trong số ít thôn còn giữ được phong trào chơi chiêng mạnh mẽ cho dù nhịp sống hiện đại và các thể loại nhạc mới đã du nhập vào thôn, làng của đồng bào”, Nghệ nhân A Kyunh chia sẻ.

Nghệ nhân A Kyunh dẫn chúng tôi đến thăm nhà nghệ nhân A Phái (65 tuổi)- Đội phó đội chiêng để ngắm bộ chiêng của làng. Căn phòng nhỏ cất chiêng được khóa kỹ càng để tránh kẻ xấu lấy trộm, vì theo ông, trước đây trong làng thường xuyên xuất hiện tình trạng nhiều người vào làng gạ gẫm bà con bán chiêng. Nhiều hộ cũng vì cuộc sống khó khăn và không hiểu hết giá trị của chiêng mà đem bán chiêng trong nhà để trang trải cuộc sống, sau này muốn mua lại thì không được vì giá cao.

“Hiện trong thôn vẫn còn 2 bộ chiêng chính dùng để các nghệ nhân và già làng tập luyện khi rảnh rỗi. Việc duy trì đội chiêng và sự tập luyện đều đặn của thôn, là sự nỗ lực không hề nhỏ của những nghệ nhân gạo cội, già làng, Người có uy tín. Chính điều đó đã góp phần không nhỏ để khơi dậy niềm đam mê và ý thức bảo tồn văn hóa truyền thống của lớp trẻ, các nghệ nhân nhí nơi đây”,Nghệ nhân A Kyunh chia sẻ.

Nghệ nhân A Kyunh truyền dạy chiêng cho thế hệ trẻ
Nghệ nhân A Kyunh truyền dạy chiêng cho thế hệ trẻ

Tiếp lửa cho thế hệ trẻ

Thôn Kon Tơ Neh cũng nổi tiếng là thôn đi đầu trong các hoạt động văn hóa, nhất là cồng chiêng tại địa phương. Các tiết mục cồng chiêng ở đây, mỗi lần đi thi đều được giải cao. Đội cồng chiêng của thôn cũng rất được du khách ưa chuộng, thường xuyên được mời đi biểu diễn phục vụ ở nhiều huyện trong tỉnh. Số tiền đạt giải trong mỗi cuộc thi sẽ được chia đều cho các em nhỏ để lấy động lực, số còn lại dùng làm quỹ để sửa chữa chiêng và các vật dụng.

Nghệ nhân A Kyunh cũng rất thích thú giảng dạy chiêng cho các em nhỏ tại làng, vì các em ngoan và có tinh thần học tập. Đội chiêng nhí tại làng gồm 14 em đều có năng khiếu tương đương nhau, thường tập hợp trước nhà rông mỗi sáng cuối tuần để cùng nhau tập chiêng. Em nào cũng có tinh thần tập luyện, sáng tạo, háo hức trong từng động tác, bài chiêng mới.

Em A Doar (16 tuổi), một trong những học trò chơi chiêng giỏi trong đội cho biết: Thầy giáo A Kyunh rất nhiệt tình chỉ dạy cho chúng em và thầy luôn tạo tâm lý thoải mái nên lớp học rất vui, ai cũng muốn đi học. Qua những lời chỉ dạy của thầy, chúng em càng thêm hiểu và trân trọng giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình”.

Khi được hỏi về những đóng góp của nghệ nhân A Kyunh trong văn hóa cồng chiêng tại làng, nghệ nhân A Phái (từng là Đội trưởng đội chiêng của làng, khi già, ông đã trao lại vị trí đội trưởng cho nghệ nhân A Kyunh), ông A Phái cho biết: “Từ khi được giữ vị trí Đội trưởng đội chiêng, nghệ nhân A Kyunh luôn chú trọng tính đoàn kết và tinh thần tập luyện của cả đội, ai nấy đều luôn đặt lợi ích của đội, của buôn làng lên hàng đầu, đi tập đúng giờ và kỷ luật. Nhờ vậy, thời gian gần đây, phong trào văn hóa tại thôn, trong đó có cồng chiêng luôn được các cấp, các ngành biểu dương”.

Rời Kon Tơ Neh khi xế trưa, chúng tôi ai cũng mang trong lòng một tình cảm yêu quý và cảm phục về những nghệ nhân, người dân của thôn, đặc biệt là sự "dẫn dắt" của người đội trưởng đội chiêng nam-Nghệ nhân A Kyunh. Nhờ có họ mà chúng tôi được thưởng thức nhiều nét văn hóa đặc sắc của đồng bào. 

Hy vọng rằng, với những chính sách hỗ trợ từ dự án 6 của Chương trình MTQG phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đang được triển khai, sẽ góp phần thêm cơ hội cho các nghệ nhân dân gian, cho địa phương làm tốt hơn nữa việc bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống nói chung, cồng chiêng trong đời sống cộng đồng  nói riêng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Lễ Mừng lúa mới của đồng bào Cơ Ho ở Lâm Đồng

Lễ Mừng lúa mới của đồng bào Cơ Ho ở Lâm Đồng

Người Cơ Ho ở huyện Di Linh (Lâm Đồng) thường tổ chức Lễ Mừng lúa mới (Nhô Lir Bông) vào khoảng tháng 12 (tháng 10 Âm lịch), thời điểm mà vụ mùa thu hoạch xong. Đây là lễ hội lớn và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của bà con dân tộc địa phương.
Tin nổi bật trang chủ
Thái Nguyên: Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh

Thái Nguyên: Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 17:02, 09/12/2022
Ngày 9/12, Chi cục Phát triển nông thôn phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Cao Bằng: Ban hành Quyết định bổ sung, thay thế Người có uy tín huyện Bảo Lạc giai đoạn 2023 - 2027

Cao Bằng: Ban hành Quyết định bổ sung, thay thế Người có uy tín huyện Bảo Lạc giai đoạn 2023 - 2027

Người có uy tín - Minh Thu - 16:54, 09/12/2022
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng vừa ký Văn bản số 1776/QĐ-UBND ban hành Quyết định về việc phê duyệt đưa ra khỏi danh sách Người có uy tín và thay thế, bổ sung người đủ điều kiện để công nhận Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2023 - 2027.
Bắc Giang: Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022

Bắc Giang: Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022

Kinh tế - Thiên An - Mỹ Dung - 16:46, 09/12/2022
Ngày 9/12, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang tổ chức Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022.
Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026

Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 16:35, 09/12/2022
Ngày 9/12, HĐND tỉnh Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Thái Nguyên: Trên 22 tỷ đồng đăng ký ủng hộ “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”

Thái Nguyên: Trên 22 tỷ đồng đăng ký ủng hộ “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”

Nhịp cầu nhân ái - Thiên An - Mỹ Dung - 16:13, 09/12/2022
Ngày 9/12, Ban Chỉ đạo thực hiện “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo” tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch thực hiện “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”.
Ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch từ các thực phẩm từ thiên nhiên

Ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch từ các thực phẩm từ thiên nhiên

Sống khỏe - Như Ý - 15:51, 09/12/2022
Bệnh tắc nghẽn động mạch là tình trạng tích tụ cholesterol trong thành mạch máu. Tắc nghẽn động mạch gây ra rất nhiều bệnh về mạch máu nguy hiểm như bệnh động mạch cảnh, động mạch vành, động mạch thận, động mạch ngoại vi, xơ cứng động mạch… Để giúp giảm thiểu các nguy cơ gây tắc nghẽn động mạch bạn cần lựa chọn các thực phẩm ăn hàng ngày phù hợp để tránh nguy cơ bị nhiễm bệnh một cách tốt nhất.
Đồng Tháp- Dấu ấn vùng đất sen hồng

Đồng Tháp- Dấu ấn vùng đất sen hồng

Du lịch - Uyển Nhi - 15:49, 09/12/2022
Với diện tích trải rộng ở cả hai bờ sông Tiền, Đồng Tháp nổi tiếng với các cánh đồng lúa trù phú chạy dọc theo những con kênh hiền hòa cùng những cánh rừng nguyên sinh và hồ sen thơm ngát. Không chỉ có thiên nhiên rực rỡ, vùng đất miền Tây Nam Bộ này còn thu hút du khách bởi những phong tục tập quán đầy thú vị và độc đáo khiến cho bạn đã đến một lần không thể nào quên.
World Cup 2022: Trận chung kết sớm giữa Hà Lan và Argentina

World Cup 2022: Trận chung kết sớm giữa Hà Lan và Argentina

Thể thao - Hoàng Minh - 15:11, 09/12/2022
Rạng sáng 10/12, Hà Lan sẽ dụng độ Argentina tại Tứ kết World Cup 2022. Giới chuyên môn nhận định cuộc đọ sức này sẽ vô cùng hấp dẫn, khi cả 2 đội đều đang có phong độ rất tốt tại giải đấu năm nay.
Gia Lai: Tổ chức triển lãm ảnh kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia

Gia Lai: Tổ chức triển lãm ảnh kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia

Tin tức - Thùy Dung - 14:49, 09/12/2022
Sáng 9/12, tại Tp. Pleiku, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Gia Lai phối hợp với Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức Triển lãm ảnh Kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính bắt đầu thăm chính thức Luxembourg

Thủ tướng Phạm Minh Chính bắt đầu thăm chính thức Luxembourg

Thời sự - PV - 14:38, 09/12/2022
Sau hơn 12 giờ bay, vào 7h ngày 9/12 giờ địa phương, chuyên cơ chở Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới sân bay quốc tế Findel, bắt đầu thăm chính thức Đại Công quốc Luxembourg theo lời mời của Thủ tướng Luxembourg Xavier Bettel.