Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản

PV - 16:08, 13/08/2018

Khi du lịch được xác định là ngành kinh tế chủ lực, đồng nghĩa với loại hình văn hóa vật thể, phi vật thể, hệ thống di tích thiên nhiên, lịch sử, văn hóa chính là nguồn tài nguyên du lịch lớn, góp phần quan trọng tạo nên sự hấp dẫn, độc đáo cho sản phẩm du lịch giữa các vùng miền, địa phương. Tuy nhiên, trên thực tế, đã có nhiều trường hợp di sản bị xâm hại khi đưa vào khai thác du lịch. Vậy làm thế nào để vừa có thể bảo tồn nguyên vẹn di sản mà vẫn kết hợp để phát triển du lịch?

du lịch Phố cổ Hội An (tỉnh Quảng nam) là một trong những địa phương làm tốt công tác bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch.

Cần nhìn nhận đúng hướng

Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cả nước có gần 40.000 di tích (trong đó gần 10.000 di tích cấp tỉnh, thành phố, 3.463 di tích quốc gia, 95 di tích quốc gia đặc biệt); 61.669 di sản văn hóa phi vật thể (trong đó 249 di sản được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia); 161 bảo tàng, 142 bảo vật quốc gia và trên 3 triệu tài liệu, hiện vật. Nổi bật trong số đó là 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 12 di sản văn hóa phi vật thể và 7 di sản tư liệu được UNESCO công nhận.

Với kho tàng di sản thiên nhiên và văn hoá, vật thể và phi vật thể đồ sộ ấy, du lịch chính là cầu nối hữu hiệu giúp quảng bá, phát huy giá trị di sản, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng, từ đó giới thiệu hình ảnh, văn hóa Việt Nam tới công chúng cả nước, bạn bè quốc tế.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, năm 2017, quần thể di tích Cố đô Huế đón khoảng 3 triệu lượt khách, trong đó có hơn 1,8 triệu lượt khách quốc tế, thu hơn 320 tỷ đồng từ bán vé; Khu phố cổ Hội An (Quảng Nam) đón 1,96 triệu lượt khách, thu về 219 tỷ đồng từ bán vé… Như vậy, có thể thấy giữa hoạt động bảo tồn, phát huy di sản văn hóa với phát triển du lịch có mối quan hệ mật thiết. Nếu biết quản lý, sử dụng đúng hướng, di sản sẽ là nguồn lực lớn mang đến lợi nhuận lâu dài, bền vững cho du lịch nói riêng và nền kinh tế-xã hội nói chung.

Tuy nhiên, từ thực tiễn để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế, dựa trên khai thác di sản, phần lớn thua thiệt thường thuộc về di sản khi công tác bảo tồn chưa được coi trọng đúng mức. Bằng chứng là để đánh đổi cho những công trình hoành tráng như các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, hệ thống cáp treo…; hàng trăm nghìn ha rừng đã biến mất, nhiều bãi biển đẹp bị biến dạng, nhiều dãy núi bị tàn phá và cùng với đó là sự biến đổi hệ sinh thái tự nhiên cũng như môi trường văn hóa của cộng đồng dân cư trong khu vực.

Mới đây, dư luận lại tiếp tục ngỡ ngàng, đau xót khi một “công trình du lịch đồ sộ” hàng ngàn bậc thang lên núi Cái Hạ “mọc ngay” giữa vùng lõi Khu di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Tràng An (Ninh Bình) mà không hề được cấp phép; tượng Bà Chúa Xứ thứ hai cũng được doanh nghiệp lén lút thi công trên núi Sam (An Giang). Dù các công trình này đã được tháo dỡ, nhưng những tổn thương gây ra đối với cảnh quan, hệ sinh thái di sản khó có thể khắc phục.

Như vậy, nếu phát huy di sản bằng con đường du lịch, đặt mục tiêu kinh tế lên trên thì chỉ mang đến những lợi ích ngắn hạn trước mắt mà để lại hậu quả lâu dài.

Hài hòa giữa phát triển với bảo tồn

Tại Hội nghị về “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam vì sự phát triển bền vững” vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc kể lại câu chuyện trong buổi tiếp một vị hoàng thân của Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất năm 2017, vị khách này đã nói với Thủ tướng rằng: “Chúng tôi có thể tạo ra bãi biển hay quả núi mới, thậm chí tạo ra người máy, nhưng chúng tôi ghen tị vì Việt Nam may mắn có quá nhiều di sản thiên nhiên và văn hoá vật thể và phi vật thể” . Qua câu chuyện, Thủ tướng nhấn mạnh, “Vì thế, tuyệt đối không phá huỷ, làm hỏng hay hy sinh di sản vì bất kỳ lý do gì để phục vụ phát triển. Để mất di sản, dù chỉ là một phần cũng chính là bắn súng vào quá khứ, đánh mất bản sắc dân tộc” .

Cần gắn kết trách nhiệm giữa người làm du lịch và cơ quan quản lý di sản để làm tốt mục tiêu phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản. (Ảnh minh họa) Cần gắn kết trách nhiệm giữa người làm du lịch và cơ quan quản lý di sản để làm tốt mục tiêu phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản. (Ảnh minh họa)

Trước đó, một số địa phương đã làm tốt giữa việc hài hòa bảo tồn di sản kết hợp phát triển kinh tế, đơn cử như tỉnh Phú Thọ. Sau khi di sản hát Xoan chính thức được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 8/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã tổ chức các chương trình giới thiệu về miền đất tổ, kết nối các doanh nghiệp du lịch để tìm ra các sản phẩm phù hợp phục vụ nhu cầu du khách. Đưa hát Xoan thành sản phẩm du lịch, đồng thời nhằm bảo tồn di sản này đang là mục tiêu của ngành Du lịch tỉnh Phú Thọ.

Ông Nguyễn Đắc Thủy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết: “Chúng tôi có chương trình đào tạo bồi dưỡng cho các nghệ nhân vừa trình diễn cách hát thờ thần, vừa trình diễn phục vụ khách du lịch, tập huấn cho họ phương pháp đón tiếp khách, giới thiệu cho họ hiểu những giá trị của di sản hát Xoan với các đoàn khách tùy các đối tượng khác nhau” .

Như vậy, để giải quyết hài hòa câu chuyện phát triển du lịch gắn với bảo tồn nguyên vẹn di sản, cần có sự gắn kết trách nhiệm chặt chẽ hơn nữa giữa những người làm du lịch và những cơ quan quản lý di sản, để hạn chế các tác động của con người đến di sản ở mức độ cho phép.

HỒNG MINH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
TP. Hà Nội: Công khai, minh bạch trong đánh giá, thẩm định xếp hạng sản phẩm OCOP

TP. Hà Nội: Công khai, minh bạch trong đánh giá, thẩm định xếp hạng sản phẩm OCOP

Kinh tế - Mai Hương - 1 giờ trước
Năm 2022, TP. Hà Nội đặt mục tiêu có 400 sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng trong Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Đến nay đã có 488 sản phẩm của 26/30 quận, huyện, thị xã đăng ký tham gia. Công tác đánh giá sản phẩm được thực hiện trên cơ sở bảo đảm công khai, công bằng, khách quan, chính xác theo các tiêu chí quy định tại bộ Tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Qua đó, nhiều sản phẩm tham gia đã được công nhận, xếp hạng 3 sao và 4 sao.
Kết quả thi đấu vòng 1/8 World Cup 2022 đến sáng 5/12

Kết quả thi đấu vòng 1/8 World Cup 2022 đến sáng 5/12

Thể thao - Giải trí - BĐT - 1 giờ trước
Kết quả bóng đá World Cup 2022 - Báo Dân tộc và Phát triển cập nhật sớm và chính xác nhất kết quả thi đấu vòng 1/8 giải vô địch bóng đá thế giới 2022.
Phát huy vai trò của Người có uy tín trên mặt trận phòng chống ma túy

Phát huy vai trò của Người có uy tín trên mặt trận phòng chống ma túy

Người có uy tín - Lê Hường - 8 giờ trước
Ma túy đã len lỏi vào các buôn làng đồng bào DTTS trên địa bàn Đắk Lắk. Cùng với lực lượng chức năng, chính quyền địa phương, đội ngũ những Người có uy tín trong vùng đồng bào đang đóng vai trò quan trọng trên mặt trận phòng chống ma túy trong các buôn làng.
Lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong cộng đồng thanh niên dân tộc thiểu số

Lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong cộng đồng thanh niên dân tộc thiểu số

Khởi nghiệp - Nguyệt Anh - 23:00, 04/12/2022
Tại Lào Cai, Tổ chức phi chính phủ Aide et Action Quốc tế tại Việt phối hợp cùng Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tại tỉnh Lào Cai, Lai Châu và Hòa Bình tổ chức Vòng Chung kết và Lễ Trao giải Cuộc thi “Thách thức Sáng kiến Kinh doanh” năm 2022. Cuộc thi nhằm khơi dậy và khuyến khích thanh niên DTTS xây dựng và thực hiện các sáng kiến khởi nghiệp tại địa phương.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bắt đầu thăm cấp Nhà nước Đại Hàn Dân Quốc

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bắt đầu thăm cấp Nhà nước Đại Hàn Dân Quốc

Thời sự - PV - 19:45, 04/12/2022
Khoảng 15h10 phút chiều 4/12 (theo giờ địa phương, 13h10 phút giờ Hà Nội), chuyên cơ chở Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn cấp cao Việt Nam đã đến sân bay quân sự thủ đô Seoul, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Đại Hàn Dân Quốc theo lời mời của Tổng thống Đại Hàn Dân Quốc Yoon Suk Yeol.
Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Những năm qua tỉnh Quảng Ninh đã dành nhiều nguồn lực đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa đồng bộ thực hiện các Đề án bảo tồn bản sắc văn hóa các DTTS và đạt được nhiều kết quả tích cực. Là dân tộc có dân số đông nhất trong các DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cộng đồng người Dao luôn giữ gìn và phát huy tốt bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Qua đó góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Tiên Yên (Quảng Ninh): Lễ hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Dao - Khai mạc Chợ phiên văn hóa vùng cao Hà Lâu năm 2022

Tiên Yên (Quảng Ninh): Lễ hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Dao - Khai mạc Chợ phiên văn hóa vùng cao Hà Lâu năm 2022

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 16:55, 04/12/2022
Trong 2 ngày (3 và 4/12), tại xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã diễn ra Lễ hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Dao - Khai mạc Chợ phiên văn hóa vùng cao Hà Lâu năm 2022. Lễ hội với nhiều hoạt động thu hút đông đảo Nhân dân và du khách đến dự.
Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bạc Liêu

Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bạc Liêu

Thời sự - PV - 15:17, 04/12/2022
Trong chương trình công tác tại Bạc Liêu, chiều 4/12, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bạc Liêu.
Thanh Hóa: Chủ động, linh hoạt thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc

Thanh Hóa: Chủ động, linh hoạt thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Quỳnh Trâm - 14:07, 04/12/2022
Những năm qua, việc triển khai thực hiện hiệu quả các chương trình, dự án, chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đã làm thay đổi đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, giúp đồng bào ổn định đời sống, sinh hoạt, đẩy mạnh sản xuất, xóa đói giảm nghèo.
Để các hợp tác xã phát huy vai trò động lực trong xây dựng nông thôn mới

Để các hợp tác xã phát huy vai trò động lực trong xây dựng nông thôn mới

Kinh tế - Lư Trung - 13:54, 04/12/2022
Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Thời gian qua, các địa phương đã tích cực thực hiện hoàn thành các tiêu chí, trong đó có tiêu chí thành lập các hợp tác xã (HTX). Song, việc thành lập các HTX không đơn thuần để đạt các tiêu chí theo quy định, mà chính là phát huy được hiệu quả hoạt động để tạo động lực nền tảng cho phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn.
Trình diễn nghệ thuật dệt truyền thống của 3 dân tộc Mông, Thái, Mạ

Trình diễn nghệ thuật dệt truyền thống của 3 dân tộc Mông, Thái, Mạ

Tin tức - Nguyệt Anh - 13:15, 04/12/2022
Tối 3/12, tại Viện Goethe Hà Nội, các nghệ nhân của 3 dân tộc Mông, Thái, Mạ từ các tỉnh Hà Giang, Nghệ An và Lâm Đồng đã lần đầu tiên trình diễn cho công chúng Hà Nội nghệ thuật dệt truyền thống của dân tộc mình.