Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người có uy tín phát huy giá trị của hương ước để gìn giữ văn hoá truyền thống

Ngọc Thu - 07:15, 20/11/2022

Những năm qua, tại các buôn làng vùng DTTS tỉnh Gia Lai, những Người có uy tín đã phát huy giá trị của hương ước, quy ước để điều chỉnh một số hoạt động trong cộng đồng dân cư. Qua đó, góp phần quan trọng vào kết quả thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, nhất là trong việc bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS.

Dân làng vui mừng đón nhà rông mới tại làng Ốp, Tp. Pleiku, Gia Lai
Dân làng vui mừng đón nhà rông mới tại làng Ốp, TP. Pleiku, Gia Lai

Phát huy giá trị của hương ước

Với người Gia Rai, giọt nước (hay còn gọi là bến nước), là không gian sinh hoạt chung của buôn làng. Việc làm ô nhiễm nguồn nước sẽ phải chịu những hình phạt rất nặng theo luật tục truyền thống. Tại làng Ia Nueng (xã Biển Hồ, TP. Pleiku), quy ước này được đưa vào hương ước để bà con thực hiện. Nhờ đó, dân làng luôn tuân thủ, giữ gìn khu vực giọt nước của làng luôn sạch sẽ.

Già làng Hmrik - Người uy tín làng Ia Nueng (xã Biển Hồ, Tp. Pleiku) bên bản hương ước của làng
Già làng Hmrik - Người có uy tín làng Ia Nueng (xã Biển Hồ, TP. Pleiku) đọc bản hương ước của làng

Già làng Hmrik, Người có uy tín làng Ia Nueng cho biết: Hương ước được xây dựng dựa trên cơ sở luật tục. Bản hương ước của làng Ia Nueng gồm 10 điều quy định các nội dung như: phát triển kinh tế; bảo vệ công trình công cộng; văn hóa - xã hội; bảo vệ và phát triển rừng… Làng Ia Nueng có 225 hộ và chỉ còn 5 hộ nghèo. 

Đây cũng là làng đầu tiên của xã được UBND TP. Pleiku công nhận đạt chuẩn NTM trong đồng bào DTTS năm 2019. Có được những thành quả đó, một phần là nhờ dân làng luôn tuân thủ theo hương ước”.

Còn đối với già làng, Người có uy tín Đinh Keo của đồng bào Ba Na ở làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro) đã dùng hương ước để bảo vệ nương rẫy, cuộc sống của dân làng. “Bảo vệ cây rừng là bảo vệ rẫy nương/Bảo vệ cây rừng là bảo vệ bến nước/Bảo vệ cuộc sống của lũ làng…”, đó là những câu nói mà già Đinh Keo vẫn nhắc khi nhớ lại những bước chuyển biến dài từ luật tục của làng đến bản hương ước ngày hôm nay.

Già Đinh Keo kể rằng, gìn giữ văn hoá truyền thống dân tộc, là một trong những quy ước nằm trong luật tục bao đời của làng Pyang, nay vẫn được đưa vào hương ước. Các dân tộc đều có luật tục riêng, đó là những quy ước gắn liền với phong tục tập quán của họ để điều chỉnh các mối quan hệ. Khi xây dựng hương ước, dân làng lựa chọn, kế thừa những yếu tố tích cực của luật tục để đưa vào. 

“Hơn 20 năm trước, khi bắt đầu thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, chính quyền địa phương đã hướng dẫn làng đưa những điều hay, lẽ phải từ luật tục vào hương ước. Luật tục, bản hương ước của làng nêu rõ, người Ba Na phải biết dệt vải, đánh chiêng, phải cùng nhau chăm chỉ lên nương rẫy và cùng đoàn kết, biết nghe Đảng, nghe chính quyền và rời xa bọn xấu. Những khuôn phép ấy đã tạo nên lề thói, nếp sống quen thuộc của cộng đồng làng nên không ai phản đối”, ông Đinh Keo khẳng định.

Và đó chính là “bí quyết” mà già Đinh Keo áp dụng trong suốt những năm tháng giữ vai trò “cây đại thụ” của làng, dẫn lối dân làng làm theo cùng gìn giữ văn hoá truyền thống. 

Ông chia sẻ: “Mỗi dân tộc đều có niềm tự hào về bản sắc văn hóa riêng, dân tộc Ba Na cũng thế. Để niềm tự hào ấy không bị mai một và mãi ăn sâu vào máu thịt của đồng bào, những già làng, Người có uy tín như chúng tôi phải ngày đêm “đánh thức” nó bằng nhiều cách khác nhau. Những luật tục, bản hương ước của làng đang được chúng tôi sử dụng  thực hiện thành công sứ mệnh ấy ”.

Tỉnh Gia Lai hiện có hơn 1.500 hương ước, quy ước đã được phê duyệt và đưa vào thực hiện. Nhiều hương ước, quy ước ở vùng đồng bào các DTTS đã kết hợp hài hòa giữa luật tục truyền thống với pháp luật của Nhà nước, góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; hỗ trợ đắc lực cho các cuộc vận động về phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường…

Lưu giữ mạch nguồn văn hoá

Ông Nguyễn Xuân Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin TP. Pleiku cho biết: TP. Pleiku có 175 thôn, làng, tổ dân phố (trong đó có 43 làng DTTS). Tất cả đều có hương ước, với các quy định phù hợp thực tế và bản sắc văn hóa dân tộc, dựa trên những quy định của pháp luật, góp phần phát huy thuần phong mỹ tục, đề cao các chuẩn mực đạo lý và đạo đức truyền thống, hỗ trợ cho công tác duy trì an ninh trật tự, an toàn xã hội. Các quy định trong hương ước không còn bóng dáng của những tập tục lạc hậu. Nếu có vi phạm, già làng, Người có uy tín đều có hình thức xử phạt đem đến sự hòa giải và đoàn kết trong cộng đồng.

Già Hmrik khẳng định: “Những giá trị văn hóa của người Gia Rai được lưu giữ, là nhờ người dân nghiêm túc thực hiện những quy định trong hương ước của làng. Hàng tháng, chúng tôi tổ chức họp làng vào ngày 5 theo quy định. Chi bộ, Ban Nhân dân thôn, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể đã phát huy vai trò trong công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân đoàn kết tham gia phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa”.

Già Đinh Keo - Người có uy tín làng Pyang ( thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro) dùng hương ước để gìn giữ văn hoá truyền thống dân tộc Ba Na
Già Đinh Keo - Người có uy tín làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro) dùng hương ước để gìn giữ văn hoá truyền thống dân tộc Ba Na

Hiện nay, già Đinh Keo đã sưu tầm được 10 bộ chiêng. Ngoài ra, già còn dạy đánh cồng chiêng cho lớp trẻ trong làng; dạy 300 người trong làng múa xoang, tạc tượng gỗ, hát dân ca. Để duy trì phát huy quy định từ bản hương ước của làng, già Đinh Keo còn không ngừng truyền dạy, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hoá dân tộc cho dân làng Ba Na nơi đây. 

Già Đinh Keo chia sẻ: “Tùy vào thực tiễn mà cần áp dụng những biện pháp tuyên truyền khác nhau. Không khiên cưỡng, mà phải bằng chính uy tín của mình, để mọi người nghe, tin, làm theo mình trong học đánh chiêng, múa xoang, tạc tượng. Đặc biệt phải khơi dậy được niềm đam mê của thế hệ trẻ yêu thích và tự hào về giá trị văn hóa dân tộc”.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Thái Nguyên: Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh

Thái Nguyên: Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 17:02, 09/12/2022
Ngày 9/12, Chi cục Phát triển nông thôn phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Cao Bằng: Ban hành Quyết định bổ sung, thay thế Người có uy tín huyện Bảo Lạc giai đoạn 2023 - 2027

Cao Bằng: Ban hành Quyết định bổ sung, thay thế Người có uy tín huyện Bảo Lạc giai đoạn 2023 - 2027

Người có uy tín - Minh Thu - 16:54, 09/12/2022
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng vừa ký Văn bản số 1776/QĐ-UBND ban hành Quyết định về việc phê duyệt đưa ra khỏi danh sách Người có uy tín và thay thế, bổ sung người đủ điều kiện để công nhận Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2023 - 2027.
Bắc Giang: Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022

Bắc Giang: Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022

Kinh tế - Thiên An - Mỹ Dung - 16:46, 09/12/2022
Ngày 9/12, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang tổ chức Hội nghị Kết nối tiêu thụ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh năm 2022.
Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026

Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 16:35, 09/12/2022
Ngày 9/12, HĐND tỉnh Thanh Hóa khai mạc Kỳ họp thứ 11, khóa XVIII nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Thái Nguyên: Trên 22 tỷ đồng đăng ký ủng hộ “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”

Thái Nguyên: Trên 22 tỷ đồng đăng ký ủng hộ “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”

Nhịp cầu nhân ái - Thiên An - Mỹ Dung - 16:13, 09/12/2022
Ngày 9/12, Ban Chỉ đạo thực hiện “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo” tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch thực hiện “Tuần cao điểm Tết vì người nghèo năm 2023”.
Ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch từ các thực phẩm từ thiên nhiên

Ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch từ các thực phẩm từ thiên nhiên

Sống khỏe - Như Ý - 15:51, 09/12/2022
Bệnh tắc nghẽn động mạch là tình trạng tích tụ cholesterol trong thành mạch máu. Tắc nghẽn động mạch gây ra rất nhiều bệnh về mạch máu nguy hiểm như bệnh động mạch cảnh, động mạch vành, động mạch thận, động mạch ngoại vi, xơ cứng động mạch… Để giúp giảm thiểu các nguy cơ gây tắc nghẽn động mạch bạn cần lựa chọn các thực phẩm ăn hàng ngày phù hợp để tránh nguy cơ bị nhiễm bệnh một cách tốt nhất.
Đồng Tháp- Dấu ấn vùng đất sen hồng

Đồng Tháp- Dấu ấn vùng đất sen hồng

Du lịch - Uyển Nhi - 15:49, 09/12/2022
Với diện tích trải rộng ở cả hai bờ sông Tiền, Đồng Tháp nổi tiếng với các cánh đồng lúa trù phú chạy dọc theo những con kênh hiền hòa cùng những cánh rừng nguyên sinh và hồ sen thơm ngát. Không chỉ có thiên nhiên rực rỡ, vùng đất miền Tây Nam Bộ này còn thu hút du khách bởi những phong tục tập quán đầy thú vị và độc đáo khiến cho bạn đã đến một lần không thể nào quên.
World Cup 2022: Trận chung kết sớm giữa Hà Lan và Argentina

World Cup 2022: Trận chung kết sớm giữa Hà Lan và Argentina

Thể thao - Hoàng Minh - 15:11, 09/12/2022
Rạng sáng 10/12, Hà Lan sẽ dụng độ Argentina tại Tứ kết World Cup 2022. Giới chuyên môn nhận định cuộc đọ sức này sẽ vô cùng hấp dẫn, khi cả 2 đội đều đang có phong độ rất tốt tại giải đấu năm nay.
Gia Lai: Tổ chức triển lãm ảnh kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia

Gia Lai: Tổ chức triển lãm ảnh kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia

Tin tức - Thùy Dung - 14:49, 09/12/2022
Sáng 9/12, tại Tp. Pleiku, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Gia Lai phối hợp với Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức Triển lãm ảnh Kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính bắt đầu thăm chính thức Luxembourg

Thủ tướng Phạm Minh Chính bắt đầu thăm chính thức Luxembourg

Thời sự - PV - 14:38, 09/12/2022
Sau hơn 12 giờ bay, vào 7h ngày 9/12 giờ địa phương, chuyên cơ chở Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới sân bay quốc tế Findel, bắt đầu thăm chính thức Đại Công quốc Luxembourg theo lời mời của Thủ tướng Luxembourg Xavier Bettel.