Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Ngày Xuân vui chén rượu nồng

A Lăng Ngước - 14:18, 02/02/2022

Chúng tôi ngồi trong moong - nhà sinh hoạt truyền thống của đồng bào Cơ Tu, nhấp chén rượu nồng giữa tiết Xuân se lạnh, thấy ấm áp tình người vùng cao. Những giọt rượu màu sữa được chiết từ buồng trái thân cây tà vạc - một loại cây thuộc họ dừa, mọc tự nhiên trong rừng sâu, mang vị ngọt đậm đặc, thuần khiết.

Đồng bào Cơ Tu vui Xuân bên mâm rượu tà vạc truyền thống
Đồng bào Cơ Tu vui Xuân bên mâm rượu tà vạc truyền thống

Đã rất lâu, chúng tôi mới ngồi lại với nhau, say sưa trong hương men rượu tà vạc. Vài năm “ăn Tết” ở phố, cảm giác nhớ núi cứ dâng trào, làm sống dậy cơn thèm khát được ngồi bên bếp lửa để cùng hàn huyên câu chuyện mới - cũ, nhâm nhi men rượu nồng ấm. Vậy là về. Về với những miền ký ức của riêng mình. Ở đó có câu hát lý của già làng, có đêm hội trống chiêng mừng năm mới, có những món ăn đậm mùi khói bếp, mùi ống tre, và hương thơm phảng phất của rượu tà vạc vừa nồng nàn, dịu ngọt quyến rũ lòng người.

Rượu tà vạc, với người Cơ Tu hay bất kể đồng bào dân tộc thiểu số nào sinh sống dọc dãy Trường Sơn Đông đều có những nét riêng biệt. Vì thế, tà vạc không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt, trở thành món quà quý giá mà đồng bào dành tặng cho nhau. Già làng Cơlâu Nhấp ở thôn Pơr’ning (xã Lăng, huyện Tây Giang, Quảng Nam) nói với tôi rằng, không thể so sánh rượu tà vạc với bất kỳ loại rượu nào khác của đồng bào vùng cao. Bởi, rượu tà vạc là đặc sản thể hiện sự kỳ công, khéo léo của người làm, tạo nên “thương hiệu” riêng có.

Bởi vậy, chỉ có những người am hiểu về nguyên lý sinh trưởng của cây tà vạc, cũng như biết cách “gọt” buồng cây để lấy rượu thì mới có đủ kinh nghiệm để chiết ra từng giọt nước màu trắng đục vừa đủ độ ngọt dịu, vừa có vị chan chát của hương men tự nhiên. Phải mất rất nhiều công đoạn người ta mới tạo ra được rượu tà vạc. Trong đó, công đoạn dùng gỗ cầm tay đập quanh cọng buồng là quan trọng nhất, bởi chỉ cần sơ suất nhỏ có thể khiến cây không cho ra rượu. Sau nhiều lần dùng gỗ đập nhẹ, nước từ mặt cắt của buồng sẽ chảy ra từng giọt nhỏ, người ta dùng can để hứng. Tất cả, hòa quyện vào nhau cho ra đời một loại rượu, được nhiều người ví như “rượu trời” ở miền tây xứ Quảng. “Rượu tà vạc rất hợp với những món thịt xông khói. Ngày tết, có rượu tà vạc để uống, có các món ẩm thực truyền thống để thưởng thức thì còn gì tuyệt vời hơn”, già Cơlâu Nhấp tâm sự.

Khi màn đêm dần rơi vào khoảng không tĩnh lặng, cái rét thêm phần buốt giá. Mặc, chúng tôi vẫn ngồi bên nhau, say sưa với bao câu chuyện xuân thì. Trong màn sương núi dày đặc, tôi chếnh choáng cùng men rượu tà vạc, chợt nhớ về những người bạn cũ. Hồi đó, cũng Tết, ngồi đón giao thừa, chúng tôi hòa mình vào cơn say tà vạc, rộn ràng theo nhịp trống trong “bữa cơm chung” của làng, vui đón những cuộc sum vầy góc núi.

Thịt xông khói được người Cơ Tu là món đặc sản đón khách ngày Tết.
Thịt xông khói được người Cơ Tu là món đặc sản đón khách ngày Tết.

Ngày Tết, tôi thường giữ thói quen về thăm quê, một vùng miền núi của huyện Đông Giang (Quảng Nam). Lần nào cũng thế, chỉ vừa đặt chân đến nhà, từ gác bếp đã nghe thoang thoảng mùi hương đặc trưng của thịt xông khói. Ký ức tuổi thơ ùa về. Dường như đã thành lệ, chưa có cái tết nào, trên gác bếp của mẹ lại thiếu vắng những phần thịt xông khói. Mẹ tôi nói, ngay cả khi cuộc sống đã có nhiều đổi khác, nhưng trên mâm cỗ đãi khách ngày tết, bà đều chuẩn bị đủ đầy các món ăn đặc sản của người Cơ Tu, từ bánh sừng trâu (avị cuốt), thịt xông khói (pa’riêng) cho đến rượu nếp than (buôh poh), rượu tà vạc, tr’đin…

Mẹ tôi nói, thịt xông khói bắt nguồn từ nhu cầu dự trữ lương thực của đồng bào miền núi mà ra. Bởi ngày trước, sống giữa rừng, sau những lần săn bắt, có thời điểm người làng không ăn hết thịt, buộc phải trữ lại cho những ngày tiếp theo. Nhưng, muốn trữ thức ăn, cách duy nhất là để trên giàn bếp để hun khói. Từ vài ngày, rồi vài tháng, từng miếng thịt sau khi được hun trên bếp lửa trở nên khô cứng. Đến khi cần dùng, chỉ cần lấy ra rửa sạch, nướng trực tiếp hoặc ngâm sơ qua nước sôi, rồi chế biến thành các món ăn truyền thống theo khẩu vị của từng người. Ngày tết, thịt xông khói thường được mời kèm với rượu tà vạc, tạo nên phong vị xuân vừa độc đáo, mà đầy quyến rũ.

Rượu tà vạc kết hợp với thịt khô xông khói tạo nên hương vị Tết độc đáo của đồng bào Cơ Tu.
Rượu tà vạc kết hợp với thịt khô xông khói tạo nên hương vị Tết độc đáo của đồng bào Cơ Tu.

Năm nay, tôi lại về quê khi công việc chạp mả (críh ping) đã được chuẩn bị đâu vào đó. Trước giờ cúng tổ tiên để “báo cáo”, mẹ tôi lấy ra từ chiếc giỏ được đặt trên cao ở gác bếp những thăn thịt xông khói đã được bà chuẩn bị gần tháng trước. Mẹ tôi nói, ngoài để cúng, phần thịt này bà đặc biệt để dành cho các cháu nội thưởng thức trong dịp Tết cổ truyền, để chúng nó biết về nguồn cội, về món ăn truyền thống của đồng bào Cơ Tu mình. Như một thói quen cũ, tôi ghé vào từng căn bếp của người thân, thấy một vài nhà đã chuẩn bị món đặc sản pa’riêng chờ tết. Người sắm thịt, người chuẩn bị cá, tất cả được phơi khô trên gác bếp của từng hộ gia đình. Có nhà không có giàn bếp, để có không gian “xông thịt”, phải chế ra những chiếc “giàn di động” bằng giỏ xe đạp hoặc đan thành từng tấm bằng tre rồi cột cao ở một góc bếp. Cứ thế, ngày này qua tháng nọ, khói bếp nghi ngút ám lên phần thịt, tỏa mùi thơm khó cưỡng.

Tết, chúng tôi quây quần bên bếp lửa moong, say sưa theo câu hát lý của già làng, cùng thanh âm của nhịp chiêng trống. Dặm dài theo từng câu chuyện của núi, có cả hương say trong chén rượu nồng, và tình người vùng cao ấp áp, cứ thế kéo dài thêm mỗi độ Xuân về…  

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Để những nương gừng… thêm “ngọt”

Để những nương gừng… thêm “ngọt”

Cây gừng ở Kỳ Sơn (Nghệ An) đã thành cây thoát nghèo và nay đang khiến bao người dân ấp ủ giấc mơ làm giàu. Kể từ khi có chỉ dẫn địa lý, gừng Kỳ Sơn như càng thêm nức tiếng; và càng "ngọt ngào" hơn khi sản phẩm miền biên viễn này đã vượt núi, vượt rừng để đến với nhiều nước trên thế giới.
Tin nổi bật trang chủ
Rõ dần mức tham chiếu làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội

Rõ dần mức tham chiếu làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội

Không còn “mức lương cơ sở” là định hướng quan trọng trong Nghị quyết số 27-NQ/TW của Hội nghị lần thứ Bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp. Để phù hợp với định hướng này, việc sửa đổi căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) khi không còn “mức lương cơ sở”, là hết sức cần thiết.
Dân làng Đăk Wâk chung sức gìn giữ nhà rông truyền thống

Dân làng Đăk Wâk chung sức gìn giữ nhà rông truyền thống

Media - Ngọc Chí - 4 giờ trước
Làng Đăk Wâk, xã Đăk Kroong, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum có 343 hộ, 1.374 nhân khẩu, với 96% là người dân tộc Gié Triêng. Cũng giống như nhiều cộng đồng DTTS khác ở Tây Nguyên, người Gié Triêng ở làng Đăk Wâk xem nhà rông như là “trái tim” của làng, là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa truyền thống được bà con đoàn kết gìn giữ, phát huy.
Điểm tựa của thôn, làng

Điểm tựa của thôn, làng

Media - Ngọc Chí - 4 giờ trước
Tại các thôn, làng đồng bào DTTS thì già làng, thôn trưởng, Người có uy tín chính là điểm tựa của bà con trong các hoạt động đời sống văn hóa tinh thần. Không quản ngại khó khăn, vất vả, đội ngũ già làng, thôn trưởng, Người có uy tín luôn đi đầu trong phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, giữ vững an ninh chính trị, góp phần xây dựng tỉnh Kon Tum ngày một phát triển.
Gia Lai: Tổ chức Đại hội các DTTS huyện Phú Thiện

Gia Lai: Tổ chức Đại hội các DTTS huyện Phú Thiện

Tin tức - Ngọc Thu - 5 giờ trước
Ngày 28/5, huyện Phú Thiện (Gia Lai) đã long trọng tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ IV - năm 2024. Tham dự có bà Phạm Thị Phước An - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Dân tộc Địa phương (Ủy Ban Dân tộc); đại diện lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ, các sở, ban ngành tỉnh; lãnh đạo huyện và 134 đại biểu chính thức đại diện cho hơn 51.000 đồng bào DTTS của 21 thành phần dân tộc tại địa phương.
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt cán bộ hưu trí của Ủy ban Dân tộc giữa kỳ năm 2024

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt cán bộ hưu trí của Ủy ban Dân tộc giữa kỳ năm 2024

Tin tức - Văn Hoa - 5 giờ trước
Ngày 28/5, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Quốc Tuấn gặp mặt cán bộ hưu trí của UBDT giữa kỳ năm 2024. Tham dự có các thành viên Ban Liên lạc (BLL) hưu trí UBDT và gần 150 cán bộ, công chức, viên chức, người lao động UBDT nghỉ hưu tại Hà Nội; lãnh đạo một số vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Quốc hội thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi)

Quốc hội thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi)

Thời sự - Hoàng Quý - 5 giờ trước
Ngày 28/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi).
Tin trong ngày - 28/5/2024

Tin trong ngày - 28/5/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 28/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã trong tháng 9. Yên Bái: Phát hiện hóa thạch đến 5 triệu năm. Kon Tum: Báo động tình trạng gom mua đất của đồng bào DTTS . Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Hiểm hoạ từ ăn rau sống

Hiểm hoạ từ ăn rau sống

Sức khỏe - T. H - 5 giờ trước
Ngày 28/5, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thông tin các bác sĩ của Bệnh viện đang điều trị cho một bệnh nhân nam mang trong mình ổ sán lá gan lớn do có thói quen ăn rau muống, rau ngổ sống.
Cà Mau: Đại hội đại biểu các DTTS huyện Thới Bình lần IV, năm 2024 thành công tốt đẹp

Cà Mau: Đại hội đại biểu các DTTS huyện Thới Bình lần IV, năm 2024 thành công tốt đẹp

Công tác Dân tộc - Như Tâm - 5 giờ trước
Sau phiên trù bị, chiều 28/5, tại UBND huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau, với chủ đề: “Các dân tộc đoàn kết, đổi mới sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, hội nhập và phát triển bền vững”, Ban Chỉ đạo Đại hội huyện, đã long trọng tổ chức khai mạc Đại hội đại biểu các DTTS huyện Thới Bình lần thứ IV, năm 2024.
Quảng Ninh: Phát động Tháng hành động vì trẻ em

Quảng Ninh: Phát động Tháng hành động vì trẻ em

Xã hội - Mỹ Dung - 5 giờ trước
Ngày 28/5, tại Tp. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh tổ chức Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em, khai mạc hoạt động Hè tỉnh Quảng Ninh 2024.
Quốc hội thảo luận về một số nội dung của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Quốc hội thảo luận về một số nội dung của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Thời sự - Hoàng Quý - 5 giờ trước
Chiều 28/5, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội họp phiên toàn thể ở hội trường, thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).
Chủ tịch nước gặp mặt, biểu dương con liệt sĩ công an, con nuôi công an xã, thiếu nhi tiêu biểu

Chủ tịch nước gặp mặt, biểu dương con liệt sĩ công an, con nuôi công an xã, thiếu nhi tiêu biểu

Thời sự - PV - 5 giờ trước
Chiều 28/5, tại Phủ Chủ tịch, trong buổi gặp mặt, biểu dương các cháu con liệt sĩ công an, con đỡ đầu hội phụ nữ công an, con nuôi công an xã và con cán bộ, chiến sĩ công an đạt giải quốc gia, quốc tế năm 2023-2024, do Bộ Công an tổ chức, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các ban, bộ, ngành, cấp ủy chính quyền các cấp tập trung triển khai quyết liệt, hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em với những mục tiêu cụ thể…