Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Rượu tà vạc của người Cơ-tu

PV - 11:17, 01/08/2018

Đồ ăn, thức uống của người Cơ-tu thường ngày là những thứ được chế biến từ sản phẩm của núi rừng và do đồng bào tự làm ra. Bên cạnh rượu cần (buah), đồng bào còn có các loại rượu được thiên nhiên ban tặng như rượu tà vạc, rượu tr’đin. Đây là thức uống thơm ngon, bổ dưỡng, hấp dẫn của người dân trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong dịp lễ hội.

Men say tà vạc Lấy nước tà vạc về làm rượu.

Cây tà vạc mọc hoang trên các rìa núi, khe suối. Chẳng biết từ bao giờ, người Cơ-tu biết lấy loại nước tinh cất từ cây tà vạc để làm nên một thứ nước uống ngon lành, bổ dưỡng. Mỗi gia đình thường chọn vài cây trên rừng, trên rẫy làm sở hữu riêng, để đến ngày trổ buồng, cây của ai thì người nấy thu hoạch, tuyệt đối không tranh giành của nhau. Khi cây được 10 năm tuổi là có thể lấy nước làm rượu.

Mỗi năm cây tà vạc thường ra 4-5 buồng. Mỗi buồng có nhiều chùm trái nhỏ bằng quả cau non, có khi trĩu xuống tận gốc. Thời điểm trổ buồng diễn ra vào tháng 3 hoặc tháng 4 hàng năm. Cây nào không ra lá nữa thì nó mới trổ buồng già. Từ bẹ ra đến cuối buồng dài 1 đến 2m, cọng buồng to và tròn như buồng chuối. Người ta chọn buồng nào to nhất, tốt nhất để lấy nước. Muốn lấy nước tà vạc, đồng bào chặt bỏ phần buồng có quả, chỉ để lại cái thân cuống. Người ta dùng cây gỗ cầm tay đập xung quanh cọng buồng. Sau 5 hoặc 6 lần làm như vậy là nước chảy ra từ mặt cắt của buồng. Khi nước hết chảy hoặc ra ít, phải cắt một lát mỏng ở mặt cắt cũ để thông mạch chảy, nếu không, mặt cắt sẽ tự lành, không cho lượng nước như mong muốn.

Từ thân cây tiết ra một thứ nước đục, có màu trắng như như rượu nếp, thơm dịu dàng và rất ngọt. Nếu để kết tinh đậm đặc lại thì sẽ có một sản phẩm giống y như đường thốt nốt. Nhưng đồng bào Cơ-tu không bao giờ chưng cất chúng thành đường mà chỉ thích lấy nước nguyên chất ấy làm ra một thứ rượu nhẹ chính hiệu của bản làng. Nước tà vạc được lấy hàng ngày và được hứng bằng ống tre, can nhựa hay bằng một cái hũ có quai treo trên cây. Muốn chế biến thành rượu, công đoạn tiếp theo là cho vào trong nước tà vạc vỏ khô của cây chuồn mọc trong rừng.

Men say tà vạc Đồng bào Cơ-tu cùng thưởng thức rượu tà vạc.

Rượu tà vạc được uống ở nhà, ở rẫy, ở nhà làng (gươl), uống khi rảnh rỗi và uống trong các đám cưới, lễ hội… Trong bữa cơm tối, khi xong việc nương rẫy, đồng bào thường uống rượu tà vạc để thưởng thức, lấy lại sức sau ngày lao động mệt nhọc.

Vào dịp lễ hội, mỗi nhà đều góp vài ché rượu cần, vài ống rượu thiên nhiên vừa khai thác được. Người ta rót rượu ra ống nứa mời nhau uống. Thức uống thiên nhiên này là một phần cuộc sống của đồng bào. Tà vạc là chất gây men nối kết tình cảm cộng đồng. Nó là thứ rượu không thể bảo quản lâu và di chuyển đi xa mà chế biến ra được dùng tại chỗ là chính. Có được bao nhiêu rượu là đem mời nhau uống cho kỳ hết. Nhà này có thì mời nhà kia đến uống, đến lượt mình đi lấy thì mời lại người ta. Rượu tà vạc nào ngon thì cả làng đều biết và cùng thưởng thức. Mời đãi nhau uống rượu tà vạc trở thành một tục lệ đẹp, thể hiện rõ nét nhất tinh thần chia ngọt sẻ bùi, gắn kết cộng đồng của đồng bào Cơ-tu. Mỗi lần được mời uống tà vạc cũng là lúc bà con xóm giềng gặp gỡ, thăm hỏi, chuyện trò để biết thêm tình cảnh gia đình, những khó khăn của mỗi nhà mà tìm cách giúp đỡ nhau.

Men tà vạc thơm thảo, nồng nàn chẳng những cung cấp cho đồng bào những tinh chất của thiên nhiên, đất trời để cơ thể có thêm sức vóc, dồi dào nguồn sống mà còn rót vào lòng người những tình cảm cao quý, thấm đẫm chất nhân văn. Hương tà vạc cũng làm nên chất men say tâm hồn, tạo cảm hứng cho sáng tác các nghệ sĩ dân gian như ca dao, hoa văn trang trí trên thổ cẩm, phù điêu, tranh vẽ, tượng trang trí cho công trình kiến trúc nhà làng truyền thống (gươl).

BÀI VÀ ẢNH : TÂN VỊNH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Trong hai ngày 20, 21/2 (tức ngày 11, 12 tháng Giêng), tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, người dân khắp nơi lại nô nức về tham dự lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là “Linh tinh tình phộc”. Đây là lễ hội độc đáo bậc nhất, được tổ chức nhằm tôn vinh tín ngưỡng phồn thực cổ xưa của người Việt.
Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Tìm trong di sản - Vũ Mừng - 2 giờ trước
Là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Việt Nam, chùa Phổ Minh (phường Lộc Vượng, Tp. Nam Định, tỉnh Nam ĐỊnh) được xây dựng từ thời Lý và trùng tu lớn vào thời Trần. Chùa còn lưu giữ bộ cánh cửa gồm 4 tấm chạm khắc hình rồng ở gian giữa nhà Tiền đường, được phục dựng theo tỷ lệ 1:1 so với bản gốc đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia và Bảo tàng tỉnh Nam Định, có niên đại từ thời Trần.
Miền biên viễn vào Xuân

Miền biên viễn vào Xuân

Công tác Dân tộc - Thùy Như - 2 giờ trước
Là tỉnh miền núi, biên giới, khép lại năm 2023, Cao Bằng trở thành một trong những địa phương đạt thành tựu giảm nghèo ấn tượng, cao hơn mức bình quân chung của vùng đồng bào DTTS và miền núi. Cùng với các chính sách khác thì Chương trình MTQG 1719 là “đòn bẩy” để Cao Bằng giảm nghèo bền vững, giúp đồng bào các dân tộc trên địa bàn nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Công tác Dân tộc - Lê Anh - 2 giờ trước
Những ngày này, từ thành thị đến nông thôn hay những bản làng xa xôi trên quê hương cách mạng Tuyên Quang đều bừng lên một không khí vui Xuân, đón Tết phơi phới. Toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân của “Thủ đô kháng chiến” đang vững niềm tin, bứt phá đi lên, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững trong khu vực miền núi phía Bắc.
Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 2 giờ trước
Là một trong những huyện nghèo, với 98% dân số là đồng bào DTTS, những năm qua, huyện Kon Plông (Kon Tum) đã tập trung triển khai thực hiện kịp thời các chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Qua đó, từng bước làm thay đổi diện mạo thôn, làng và nâng cao đời sống của đồng bào DTTS.
Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 2 giờ trước
Trong hai ngày 20, 21/2 (tức ngày 11, 12 tháng Giêng), tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, người dân khắp nơi lại nô nức về tham dự lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là “Linh tinh tình phộc”. Đây là lễ hội độc đáo bậc nhất, được tổ chức nhằm tôn vinh tín ngưỡng phồn thực cổ xưa của người Việt.
Tin trong ngày - 21/2/2024

Tin trong ngày - 21/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 21/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Độc đáo Lễ hội Trò Trám. Nam Định: Chấn chỉnh việc “đóng ấn, thu tiền” ở đền Bảo Lộc. Những người giữ hồn dân tộc ở buôn Mghí. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Thể thao - Hoàng Minh - 2 giờ trước
Công Phương hiện đang là một trong những cái tên có giá trị chuyển nhượng Top đầu của Yokohama FC (Nhật Bản). Anh hiện đang được định giá 40 triệu yên (tương đương khoảng 6,5 tỷ đồng).
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Thể thao - Hoàng Minh - 2 giờ trước
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc vừa bị Câu lạc bộ (CLB) Quảng Nam chuyển xuống đội trẻ và không được đăng ký thi đấu trận Quảng Nam gặp Hoàng Anh Gia Lai ở vòng 10 V-League vì... vô kỷ luật.
Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Du lịch - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Theo thống kê từ Sở Du lịch tỉnh Bình Định, trong dịp Tết Nguyên đán, doanh thu du lịch đạt khoảng 146 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là tín hiệu vui, là tiền đề cho ngành Du lịch Bình Định đạt được mục tiêu đề ra trong năm 2024.
Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Trang địa phương - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Ngày 21/2, Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định tổ chức gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Trang địa phương - T.Nhân-H.Trường - 3 giờ trước
UBND tỉnh Quảng Nam vừa ban hành Kế hoạch 973 triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) năm 2024 với mục tiêu có ít nhất 70% số sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình OCOP đạt hạng 3 sao trở lên.