Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cao nguyên trắng vang mãi tiếng khèn Mông

Trọng Bảo - 09:26, 28/01/2022

Đã đến Cao nguyên trắng Bắc Hà, người ta sẽ không thể quên được tiếng khèn Mông da diết, trầm bổng vang vọng giữa núi rừng trùng điệp. Cây khèn cùng người Mông lên nương, theo người Mông xuống chợ, là hơi thở cuộc sống của người Mông trong các dịp lễ, Tết... Chỉ cần có cây khèn trên vai, cuộc sống của người Mông sẽ bớt đi những nốt trầm lặng lẽ.

Ông Phổng tận tình chỉ dạy cho những đứa trẻ từng làn điệu khèn.
Ông Phổng tận tình chỉ dạy cho những đứa trẻ từng làn điệu khèn.

Khèn như hơi thở cuộc sống

Những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp đến thăm nhà nghệ nhân Lý Seo Phổng, ở thôn Bản Phố 2, xã Bản Phố (Bắc Hà, Lào Cai), đúng vào lúc ông đang say sưa dạy khèn cho những đứa trẻ trong thôn. Nhìn những đứa trẻ chưa đến 10 tuổi, có em còn thấp hơn cả cây khèn, nhưng đã thuần thục những điệu múa vô cùng khó, mới cảm nhận được sự tận tâm, kiên trì của người đàn ông dân tộc Mông này.

Ở xã Bản Phố, ông Phổng là một trong số ít người am hiểu sâu sắc văn hóa dân tộc Mông, trong đó có nguồn gốc, ý nghĩa các bài khèn, kỹ thuật thổi hoặc múa khèn…

Ông Phổng nói, từ bao đời nay, tiếng khèn là sợi dây gắn kết cộng đồng, là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Mông. Tình yêu của người Mông cũng bắt nguồn từ tiếng khèn giản dị, nhưng vô cùng lãng mạn, tạo nên những đêm tình say đắm nhưng không kém phần mãnh liệt. Đó là nét văn hóa trữ tình độc đáo trên những vùng đất rẻo cao, với những đêm huyền diệu của tiếng khèn. Đêm thổn thức của tiếng lòng, đêm của những khát khao đậm vị ngọt ngào của tình yêu; chất chứa trong đó là những cảm xúc thiết tha, bồi hồi mà rạo rực của những chàng trai, cô gái người Mông trong những vũ điệu xoay tròn quấn quýt bên nhau.

Trong lễ Gầu Tào, cây khèn xuất hiện từ quá trình chuẩn bị chọn cây nêu, trồng cây nêu cho đến kết thúc lễ hội. Cây khèn có vai trò quan trọng trong nghi lễ tín ngưỡng cầu tự, xuyên suốt quá trình hành lễ là phương tiện chuyển tải thông điệp của con người đến thần linh, trời đất, cầu mong cho một thiên thần bé nhỏ nào đó được ra đời trong một gia đình hiếm muộn.

Trong tang lễ, cây khèn có vai trò chỉ đường cho linh hồn người quá cố trở về thế giới bên kia, về với tổ tiên. Từ khi có người mất, cây khèn đã xuất hiện song hành cùng thầy cúng, với bài khèn “khua kế”, nghĩa là “gà chỉ đường” cho đến cả quá trình làm lễ tang và đến khi kết thúc. Tiếng khèn bình thường tình tứ là thế, đắm say là thế, mà trong đám tang nghe thật buồn, khiến nhiều người rơi nước mắt.

“Nên nói người Mông nghe tiếng khèn từ lúc lọt lòng mẹ cho đến khi nhắm mắt từ giã cõi đời là như vậy”, ông Phổng chia sẻ.

Những người như ông Phổng, anh Hải đã và đang ngày đêm góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình.
Những người như ông Phổng, anh Hải đã và đang ngày đêm góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Chuyện ra đời Câu lạc bộ khèn Mông

Ở Cao nguyên trắng Bắc Hà, chuyện về chàng trai Giàng A Hải bỏ phố lên rừng, cũng khiến nhiều người tò mò. Sau khi tốt nghiệp Đại học Văn hóa Hà Nội, Giàng A Hải được nhận về công tác tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, tâm huyết với bản sắc văn hóa của dân tộc mình, Hải đã xin chuyển về công tác tại huyện Bắc Hà với mong muốn có thể chuyên tâm phát triển, bảo tồn văn hóa; trong đó có tiếng khèn Mông.

Đây chính là lý do mà tháng 8/2020, Câu lạc bộ (CLB) khèn Mông huyện Bắc Hà ra đời, với khoảng 100 thành viên tham gia, do chính Giàng A Hải là Chủ nhiệm CLB. Chàng trai dân tộc Mông chia sẻ, những ngày đầu thành lập, CLB gặp không ít khó khăn từ kinh phí hoạt động, cơ sở vật chất, đạo cụ như tăng âm, loa đài, khèn…

“Ngay như việc duy trì hoạt động của CLB ra sao, quy chế thế nào… chúng tôi cũng bỡ ngỡ, vì trước nay chưa có mô hình nào được thành lập trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, tình yêu tiếng khèn, yêu bản sắc văn hóa của dân tộc mình đã giúp chúng tôi vượt qua những khó khăn ban đầu”, Hải chia sẻ.

Tâm huyết với chiếc khèn dân tộc và lo lắng một ngày nào đó nét đẹp văn hóa này bị mai một, ông Lý Seo Phổng cũng đã nhận lời truyền dạy tại lớp khèn Mông của CLB khèn Mông Bắc Hà cho thanh, thiếu niên địa phương.

“Học thổi khèn không khó, nhưng để thổi thành bài, thành điệu rất khó, đòi hòi người học phải kiên trì, tập liên tục. Dạy thổi khèn cho các cháu nhỏ cần dạy từ từ và tỉ mỉ từng nốt nhạc, kỹ thuật lấy hơi, rồi mới đến luyện bài…”, ông Phổng chia sẻ.

Với sự quyết tâm của các thành viên, hiện nay, CLB khèn Mông đã dần đi vào hoạt động nền nếp. CLB có hai công việc, đó là mở lớp học khèn và quảng bá văn hóa dân tộc Mông. Đối với mảng dạy học khèn CLB mời các nghệ nhân trong huyện tham gia giảng dạy. Với việc quảng bá văn hóa dân tộc, CLB chú trọng vào việc tham gia biểu diễn tại các lễ hội, các sự kiện trong và ngoài huyện.

“Cách làm này, vừa có thêm thu nhập cho các thành viên, vừa có cơ hội giới thiệu nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình đến với đông đảo bạn bè trong nước và quốc tế”, Chủ nhiệm CLB Giàng A Hải cho biết.

Băn khoăn lớn nhất của ông Phổng và anh Hải hiện nay đó là, cả huyện Bắc Hà không còn ai biết làm cây khèn Mông, thậm chí đi mua cũng khó. “Nhưng khó mấy cũng phải làm, mình già rồi nếu không làm được, thì con cháu phải phải học bằng được kỹ thuật làm khèn. Chứ bây giờ mình có dạy tốt đến mấy mà không có cây khèn thì cũng chịu; các cháu lấy gì mà tập, lấy gì mà thổi”, ông Phổng quả quyết./.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bình Phước: Lễ Mừng lúa mới của đồng bào dân tộc Xtiêng

Bình Phước: Lễ Mừng lúa mới của đồng bào dân tộc Xtiêng

Hằng năm, cứ đến dịp rằm tháng Chạp là đồng bào dân tộc Xtiêng ở tỉnh Bình Phước lại tổ chức Lễ Mừng lúa mới, nhằm giúp dân làng có dịp quây quần bên nhau làm lễ tạ ơn các đấng thần linh, đất trời đã ban cho họ một vụ mùa bội thu, mưa thuận gió hòa… Đây cũng được coi là dịp Tết của đồng bào dân tộc Xtiêng.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông dự Tổng kết công tác năm 2022, nhiệm vụ trọng tâm 2023 của Thanh tra Ủy ban

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông dự Tổng kết công tác năm 2022, nhiệm vụ trọng tâm 2023 của Thanh tra Ủy ban

Tin tức - Việt Cường - 3 giờ trước
Ngày 7/12, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông đã dự và chủ trì cuộc họp Tổng kết công tác thanh tra năm 2022, phương hướng, nhiệm vụ năm 2023 của Thanh tra Ủy ban. Cùng dự cuộc họp có tập thể Lãnh đạo và công chức của Thanh tra Ủy ban.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lào

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lào

Thời sự - PV - 8 giờ trước
Ngày 7/12, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tiếp Đoàn đại biểu quân sự cấp cao Lào do đồng chí Chansamone Chanyalath, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng dẫn đầu đang có chuyến thăm chính thức và dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam năm 2022.
Khánh Hòa Tăng cường bồi dưỡng tiếng DTTS cho đội ngũ giáo viên

Khánh Hòa Tăng cường bồi dưỡng tiếng DTTS cho đội ngũ giáo viên

Giáo dục - Thanh Phong - 21:12, 07/12/2022
Thực hiện Đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ em mầm non, học sinh (HS) tiểu học vùng dân tộc thiểu số (DTTS) giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến 2025”, chất lượng giáo dục ở các địa phương miền núi, vùng đồng bào DTTS tỉnh Khánh Hòa đã được nâng lên rõ rệt.
Bình Phước: Lễ Mừng lúa mới của đồng bào dân tộc Xtiêng

Bình Phước: Lễ Mừng lúa mới của đồng bào dân tộc Xtiêng

Sắc màu 54 - Phương Thảo - 21:04, 07/12/2022
Hằng năm, cứ đến dịp rằm tháng Chạp là đồng bào dân tộc Xtiêng ở tỉnh Bình Phước lại tổ chức Lễ Mừng lúa mới, nhằm giúp dân làng có dịp quây quần bên nhau làm lễ tạ ơn các đấng thần linh, đất trời đã ban cho họ một vụ mùa bội thu, mưa thuận gió hòa… Đây cũng được coi là dịp Tết của đồng bào dân tộc Xtiêng.
Gia Lai: Bảo đảm cung cầu hàng hóa, bình ổn thị trường dịp Tết Nguyên đán

Gia Lai: Bảo đảm cung cầu hàng hóa, bình ổn thị trường dịp Tết Nguyên đán

Sản phẩm - Thị trường - Ngọc Thu - 21:03, 07/12/2022
Sở Công Thương Gia Lai vừa có Kế hoạch bảo đảm cung cầu hàng hóa, bình ổn thị trường cuối năm 2022 và Tết Nguyên đán Quý Mão 2023. Trong đó, dự báo tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu dịch vụ tháng 12/2022 và tháng 1/2023 ước đạt 20.800 tỷ đồng.
TP. Hà Nội đạt nhiều kết quả trong thực hiện chính sách cho Người có uy tín

TP. Hà Nội đạt nhiều kết quả trong thực hiện chính sách cho Người có uy tín

Người có uy tín - Hồng Phúc - 21:02, 07/12/2022
Ngày 7/12, tại Hà Nội, Ban Dân tộc TP. Hà Nội tổ chức Hội nghị Tổng kết chính sách đối với Người có uy tín và biểu dương Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS năm 2022.
Chàng trai dân tộc Chứt Đinh Lâm Hùng: Vượt khó để thực hiện ước mơ

Chàng trai dân tộc Chứt Đinh Lâm Hùng: Vượt khó để thực hiện ước mơ

Đường đến ước mơ - Thanh Phong - 20:39, 07/12/2022
Sinh ra và lớn lên ở vùng quê nghèo khó (thôn Tân Lợi, xã Hóa Hợp, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình), Đinh Lâm Hùng, dân tộc Chứt đã trở thành tấm gương sáng trong câu chuyện vượt khó học giỏi. Hiện, em đang là sinh viên năm nhất Đại học Bách khoa Đà Nẵng.
Bưu điện Nhật Bản sẽ sử dụng máy bay không người lái để giao hàng

Bưu điện Nhật Bản sẽ sử dụng máy bay không người lái để giao hàng

Khoa học - Công nghệ - PV - 20:32, 07/12/2022
Theo phóng viên tại Tokyo, tập đoàn bưu chính Nhật Bản Japan Post quyết định từ tháng 4/2023 sẽ sử dụng máy bay không người lái (UAV) để giao hàng. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ Nhật Bản vừa nới lỏng quy định về hoạt động của UAV ở các khu vực dân cư.
Tuyên Quang: Hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm chế biến gỗ rừng trồng

Tuyên Quang: Hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm chế biến gỗ rừng trồng

Kinh tế - Cam Hoàng Phúc - 19:25, 07/12/2022
Thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh Tuyên Quang đã đẩy mạnh tái cơ cấu trong lĩnh vực lâm nghiệp gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao giá trị sản xuất và đồng thời hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm chế biến gỗ rừng trồng công nghệ cao.
Thúc đẩy bình đẳng giới vùng đồng bào DTTS

Thúc đẩy bình đẳng giới vùng đồng bào DTTS

Xã hội - PV - 19:10, 07/12/2022
Sơn La là tỉnh miền núi với 84% người dân là đồng bào DTTS, những năm qua, cùng với thực hiện các chương trình, chính sách hỗ trợ người dân, tỉnh đã triển khai Đề án “Hỗ trợ hoạt động bình đẳng giới vùng DTTS giai đoạn 2018 - 2025”, góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ, từng bước thu hẹp khoảng cách giới; tạo cơ hội cho phụ nữ vùng DTTS được tham gia bình đẳng các lĩnh vực đời sống xã hội.