Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cẩn trọng khi cách điệu trang phục dân tộc

PV - 16:16, 17/11/2020

Ngày nay, nhiều bài hát và điệu múa truyền thống của cộng đồng các dân tộc được sân khấu hóa, trở thành món ăn tinh thần đối với khán giả. Đáp ứng xu hướng đó, trang phục truyền thống cũng được biến tấu để phù hợp hơn khi biểu diễn trên sân khấu. Dù vậy, theo những người có chuyên môn, việc cách điệu cũng cần chừng mực để truyền đạt đúng giá trị văn hóa, thẩm mỹ vốn có của mỗi dân tộc.

Trang phục của đàn ông dân tộc Gia Rai trong lễ hội (Ảnh TL)
Trang phục của đàn ông dân tộc Gia Rai trong lễ hội (Ảnh TL)

Ngôn ngữ của trang phục

Nhằm phát huy giá trị nghệ thuật ca múa của cộng đồng các dân tộc nói chung và dân tộc Gia Rai, Ba Na nói riêng, các biên đạo múa trong tỉnh Gia Lai đã kỳ công tìm tòi, sáng tạo để đưa chúng lên sân khấu. Đi kèm với từng tiết mục là những bộ trang phục truyền thống vốn đã trở thành điểm nhận diện độc đáo của mỗi dân tộc từ kiểu dáng, đường nét đến màu sắc, hoa văn.

Ví như trang phục của phụ nữ Ba Na nổi bật với những đường nét hoa văn duyên dáng chạy dọc theo thân váy, viền quanh gấu áo với sắc đỏ nổi trên nền chỉ trắng. Tay áo chỉ được đính nhẹ vào phần vai, khi mặc có thể xỏ tay vào hoặc không. Áo của đàn ông Ba Na thường không tay, toát lên vẻ khỏe khoắn, hoa văn trang trí là những thanh kiếm hay công cụ lao động được cách điệu đẹp mắt.

Còn trang phục của dân tộc Gia Rai lại trầm hơn với gam màu tối, hoa văn tùy theo từng nhóm mà màu sắc, hình dạng khác nhau. Trang phục của dân tộc Mông lại có hoa văn khá sặc sỡ, phần chân váy xòe rộng, đính những dây hạt cườm óng ánh, khi đi tạo tiếng động vui tai…

Do đó, khi đưa trang phục của các dân tộc lên sân khấu biểu diễn đòi hỏi người biên đạo có sự am hiểu nhất định để tránh sự cách điệu quá đà, khiến việc truyền đạt giá trị văn hóa, thẩm mỹ bị sai lệch.

Là biên đạo múa chuyên nghiệp, Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng, Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Gia Lai, người có nhiều tác phẩm đạt giải cao trong các kỳ liên hoan, hội diễn cấp khu vực và toàn quốc-chia sẻ: “Khi tham gia các kỳ liên hoan, hội diễn, tôi thường cố gắng khai thác các giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của các dân tộc trong tỉnh đưa vào từng điệu múa để giới thiệu đến bạn bè trong nước, quốc tế. Trang phục là điều làm nên hồn cốt của một tác phẩm. Dù điệu múa có đẹp, diễn viên có xuất sắc thế nào nhưng trang phục không phù hợp thì không thể giúp khán giả hình dung được hết đời sống sinh hoạt, văn hóa mà mình muốn thể hiện”.

Không chỉ trên sân khấu chuyên nghiệp mà các buổi biểu diễn ở cơ sở cũng rất cần sự cẩn trọng khi sử dụng trang phục truyền thống các dân tộc. Trao đổi về vấn đề này, bà Bùi Thị Thắm, Phó Trưởng phòng Văn hóa-Văn nghệ quần chúng (Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San) cho hay: “Là đơn vị trực tiếp xuống các thôn, làng trong tỉnh để biểu diễn, chất liệu văn hóa dân tộc chính là yếu tố giúp chúng tôi tạo được sự gần gũi, gắn kết với bà con, tăng hiệu quả tuyên truyền. Đối tượng thụ hưởng nghệ thuật là bà con các dân tộc nên chúng tôi càng đặc biệt chú ý từ lời nói, câu hát, điệu múa đến trang phục. Nhầm lẫn hay cách tân quá đà sẽ gây phản tác dụng, khiến bà con không ủng hộ mình nữa”.


Thiếu nữ dân tộc Ba Na với trang phục truyền thống biểu diễn trong các lễ hội (TL)
Thiếu nữ dân tộc Ba Na với trang phục truyền thống biểu diễn trong các lễ hội (TL)


Cẩn trọng khi cách điệu

Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng cũng cho rằng, cách điệu trang phục để phát huy giá trị tác phẩm là điều cần thiết, song phải chừng mực. Trang phục của người Ba Na hay Gia Rai thì phần váy không thể xẻ lên quá đùi, áo dù ngắn cũng không thể hở bụng, hở ngực, không đính quá nhiều hạt cườm. Đặc biệt, kiểu dáng, màu sắc, hoa văn trên trang phục của dân tộc này không thể gắn vào điệu múa, ca khúc của dân tộc khác.

Trang phục của các dân tộc Tây Nguyên không thể giống với trang phục các dân tộc Tây Bắc. Váy áo của người Ba Na không thể nhầm lẫn với người Gia Rai. Khăn đội đầu của người Gia Rai (nhóm Gia Rai Mthur) không thể đội lên đầu người Gia Rai Arap… Trước đây, đã từng có sự nhầm lẫn nghiêm trọng như lấy chiếc khăn piêu - khăn đội đầu của phụ nữ dân tộc Thái-quấn thành tấm khố của nam giới trên một chương trình truyền hình và kết quả là tiết mục này đã bị phản ứng dữ dội từ phía cộng đồng.

Việc nhầm lẫn và cách điệu quá đà trang phục truyền thống hiện vẫn xảy ra chủ yếu trong các chương trình nghệ thuật quần chúng. Sự nở rộ các cơ sở cho thuê trang phục biểu diễn nhưng thiếu kiến thức văn hóa dân tộc đã khiến những tiết mục văn nghệ trở nên khập khiễng, không ăn nhập. Một ca khúc mang âm hưởng Tây Nguyên nhưng người biểu diễn lại diện váy xòe, khăn đội đầu và cầm ô, có chàng trai múa khèn phụ họa là không thể chấp nhận, song vẫn thường thấy.

Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng nêu quan điểm: “Mỗi nghệ sĩ, diễn viên dù chuyên hay không chuyên đều phải có kiến thức và hiểu biết nhất định về trang phục biểu diễn. Những người làm công tác văn hóa ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc nắm bắt, nhận diện và góp ý cho đội ngũ hoạt động nghệ thuật biết thế nào là phù hợp và không phù hợp, từ đó sử dụng trang phục truyền thống trên sân khấu một cách hợp lý. Điều này sẽ giúp đồng bào các dân tộc thêm tự hào về truyền thống văn hóa của mình để giữ gìn, phát huy, đó mới là điều đáng quý”. 

Tin cùng chuyên mục
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Nữ Bí thư chi bộ bản

Nữ Bí thư chi bộ bản "hiếm hoi"có bằng đại học

Gương sáng giữa cộng đồng - Thanh Hải - 11 phút trước
“Cô Loan rất được việc, nhiệt tình, dân bản rất ưng cái bụng, tin tưởng lắm”. Đó là lời nhận xét của rất nhiều bà con bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) về nữ Bí thư chi bộ bản Bua Lữ Thị Loan. Điều khiến chúng tôi ấn tượng hơn, là chị Loan sinh 1989, nhưng đã từng là Trưởng bản, đại biểu HĐND xã, hiện nay là Bí thư Chi bộ, và là một trong số hiếm hoi cán bộ thôn bản có bằng đại học.
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 35 phút trước
Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 19/9, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cùng Đoàn công tác đã tới thăm, động viên và trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại tỉnh An Giang.
Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Tin địa phương - N. Tâm -H. Diễm - 3 giờ trước
Từ ngày 18 -19/9, Thành Đoàn Cần Thơ và Hội Liên Hiệp thanh niên TP. Cần Thơ đã tổ chức chương trình “Trung thu ấm áp nhé!” trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS trên địa bàn các quận huyện, trẻ em tại Bệnh viện nhi đồng, khu cách ly, mái ấm tình thương, Trung tâm Công tác xã hội TP. Cần Thơ.
Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Pháp luật - N. Anh (T/h) - 5 giờ trước
Một cá thể hổ nặng 160kg cùng nhiều xương động vật được lực lượng chức năng phát hiện trong kho của một người dân tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Thể thao - Nguyệt Anh (T/h) - 6 giờ trước
Sunisa Lee, nhà vô địch Olympic người Mông (quốc tịch Mỹ) lọt top 100 nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất năm 2021.
1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

Nhịp cầu nhân ái - Mai Hương - 7 giờ trước
Trước diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19 bùng phát lần thứ 4, thực hiện chủ trương của TP. Hà Nội “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, Công đoàn Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đang tích cực triển khai thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội ủng hộ, động viên các lực lượng tuyến đầu tham gia phòng, chống dịch trên địa bàn cũng như hỗ trợ, tiếp sức cho các đối tượng đang bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19.
Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Một chương trình truyền thông lớn lần đầu tiên được tỉnh Hà Giang tổ chức trên nền tảng số. Chương trình sẽ đem đến "một hành trình du lịch online” với những cảm xúc thú vị cho du khách khắp mọi miền Tổ quốc cũng như bạn bè quốc tế.
Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Tính đến sáng nay, thế giới đã ghi nhận 228,7 triệu ca mắc COVID-19, trong đó có hơn 4,6 triệu trường hợp tử vong. Châu Á là khu vực ghi nhận nhiều ca nhiễm nhất.
FPT xây trường nuôi dạy 1.000 em nhỏ mồ côi do Covid-19

FPT xây trường nuôi dạy 1.000 em nhỏ mồ côi do Covid-19

Nhịp cầu nhân ái - Nguyệt Anh (T/h) - 8 giờ trước
Chủ tịch Hội đồng Quản trị FPT cam kết sẽ nhận 1.000 em mất cha mẹ và đào tạo liên tục trong 20 năm tới, chi phí mỗi năm ước khoảng 80 tỷ đồng. FPT City Đà Nẵng là nơi để thực hiện cam kết này của FPT