Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cẩn trọng khi cách điệu trang phục dân tộc

PV - 16:16, 17/11/2020

Ngày nay, nhiều bài hát và điệu múa truyền thống của cộng đồng các dân tộc được sân khấu hóa, trở thành món ăn tinh thần đối với khán giả. Đáp ứng xu hướng đó, trang phục truyền thống cũng được biến tấu để phù hợp hơn khi biểu diễn trên sân khấu. Dù vậy, theo những người có chuyên môn, việc cách điệu cũng cần chừng mực để truyền đạt đúng giá trị văn hóa, thẩm mỹ vốn có của mỗi dân tộc.

Trang phục của đàn ông dân tộc Gia Rai trong lễ hội (Ảnh TL)
Trang phục của đàn ông dân tộc Gia Rai trong lễ hội (Ảnh TL)

Ngôn ngữ của trang phục

Nhằm phát huy giá trị nghệ thuật ca múa của cộng đồng các dân tộc nói chung và dân tộc Gia Rai, Ba Na nói riêng, các biên đạo múa trong tỉnh Gia Lai đã kỳ công tìm tòi, sáng tạo để đưa chúng lên sân khấu. Đi kèm với từng tiết mục là những bộ trang phục truyền thống vốn đã trở thành điểm nhận diện độc đáo của mỗi dân tộc từ kiểu dáng, đường nét đến màu sắc, hoa văn.

Ví như trang phục của phụ nữ Ba Na nổi bật với những đường nét hoa văn duyên dáng chạy dọc theo thân váy, viền quanh gấu áo với sắc đỏ nổi trên nền chỉ trắng. Tay áo chỉ được đính nhẹ vào phần vai, khi mặc có thể xỏ tay vào hoặc không. Áo của đàn ông Ba Na thường không tay, toát lên vẻ khỏe khoắn, hoa văn trang trí là những thanh kiếm hay công cụ lao động được cách điệu đẹp mắt.

Còn trang phục của dân tộc Gia Rai lại trầm hơn với gam màu tối, hoa văn tùy theo từng nhóm mà màu sắc, hình dạng khác nhau. Trang phục của dân tộc Mông lại có hoa văn khá sặc sỡ, phần chân váy xòe rộng, đính những dây hạt cườm óng ánh, khi đi tạo tiếng động vui tai…

Do đó, khi đưa trang phục của các dân tộc lên sân khấu biểu diễn đòi hỏi người biên đạo có sự am hiểu nhất định để tránh sự cách điệu quá đà, khiến việc truyền đạt giá trị văn hóa, thẩm mỹ bị sai lệch.

Là biên đạo múa chuyên nghiệp, Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng, Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Gia Lai, người có nhiều tác phẩm đạt giải cao trong các kỳ liên hoan, hội diễn cấp khu vực và toàn quốc-chia sẻ: “Khi tham gia các kỳ liên hoan, hội diễn, tôi thường cố gắng khai thác các giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của các dân tộc trong tỉnh đưa vào từng điệu múa để giới thiệu đến bạn bè trong nước, quốc tế. Trang phục là điều làm nên hồn cốt của một tác phẩm. Dù điệu múa có đẹp, diễn viên có xuất sắc thế nào nhưng trang phục không phù hợp thì không thể giúp khán giả hình dung được hết đời sống sinh hoạt, văn hóa mà mình muốn thể hiện”.

Không chỉ trên sân khấu chuyên nghiệp mà các buổi biểu diễn ở cơ sở cũng rất cần sự cẩn trọng khi sử dụng trang phục truyền thống các dân tộc. Trao đổi về vấn đề này, bà Bùi Thị Thắm, Phó Trưởng phòng Văn hóa-Văn nghệ quần chúng (Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San) cho hay: “Là đơn vị trực tiếp xuống các thôn, làng trong tỉnh để biểu diễn, chất liệu văn hóa dân tộc chính là yếu tố giúp chúng tôi tạo được sự gần gũi, gắn kết với bà con, tăng hiệu quả tuyên truyền. Đối tượng thụ hưởng nghệ thuật là bà con các dân tộc nên chúng tôi càng đặc biệt chú ý từ lời nói, câu hát, điệu múa đến trang phục. Nhầm lẫn hay cách tân quá đà sẽ gây phản tác dụng, khiến bà con không ủng hộ mình nữa”.


Thiếu nữ dân tộc Ba Na với trang phục truyền thống biểu diễn trong các lễ hội (TL)
Thiếu nữ dân tộc Ba Na với trang phục truyền thống biểu diễn trong các lễ hội (TL)


Cẩn trọng khi cách điệu

Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng cũng cho rằng, cách điệu trang phục để phát huy giá trị tác phẩm là điều cần thiết, song phải chừng mực. Trang phục của người Ba Na hay Gia Rai thì phần váy không thể xẻ lên quá đùi, áo dù ngắn cũng không thể hở bụng, hở ngực, không đính quá nhiều hạt cườm. Đặc biệt, kiểu dáng, màu sắc, hoa văn trên trang phục của dân tộc này không thể gắn vào điệu múa, ca khúc của dân tộc khác.

Trang phục của các dân tộc Tây Nguyên không thể giống với trang phục các dân tộc Tây Bắc. Váy áo của người Ba Na không thể nhầm lẫn với người Gia Rai. Khăn đội đầu của người Gia Rai (nhóm Gia Rai Mthur) không thể đội lên đầu người Gia Rai Arap… Trước đây, đã từng có sự nhầm lẫn nghiêm trọng như lấy chiếc khăn piêu - khăn đội đầu của phụ nữ dân tộc Thái-quấn thành tấm khố của nam giới trên một chương trình truyền hình và kết quả là tiết mục này đã bị phản ứng dữ dội từ phía cộng đồng.

Việc nhầm lẫn và cách điệu quá đà trang phục truyền thống hiện vẫn xảy ra chủ yếu trong các chương trình nghệ thuật quần chúng. Sự nở rộ các cơ sở cho thuê trang phục biểu diễn nhưng thiếu kiến thức văn hóa dân tộc đã khiến những tiết mục văn nghệ trở nên khập khiễng, không ăn nhập. Một ca khúc mang âm hưởng Tây Nguyên nhưng người biểu diễn lại diện váy xòe, khăn đội đầu và cầm ô, có chàng trai múa khèn phụ họa là không thể chấp nhận, song vẫn thường thấy.

Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng nêu quan điểm: “Mỗi nghệ sĩ, diễn viên dù chuyên hay không chuyên đều phải có kiến thức và hiểu biết nhất định về trang phục biểu diễn. Những người làm công tác văn hóa ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc nắm bắt, nhận diện và góp ý cho đội ngũ hoạt động nghệ thuật biết thế nào là phù hợp và không phù hợp, từ đó sử dụng trang phục truyền thống trên sân khấu một cách hợp lý. Điều này sẽ giúp đồng bào các dân tộc thêm tự hào về truyền thống văn hóa của mình để giữ gìn, phát huy, đó mới là điều đáng quý”. 

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Tin nổi bật trang chủ
Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Ngày 4/12/2020, Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ II năm 2020 đã diễn ra trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, Trưởng Ban Tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II đã thông qua Quyết tâm thư của Đại hội. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng đăng toàn văn Quyết tâm thư!
Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Phương Hạ - Thùy Dung - 1 giờ trước
Hiện sinh sống tại phường Hội Thương, TP. Pleiku (Gia Lai), Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Đinh Xuân La là gương mặt thân quen của khán giả. Hơn 50 năm qua, người nghệ sĩ tài năng này đã có những đóng góp quan trọng cho việc giới thiệu, bảo tồn, phát triển nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên.
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 3 giờ trước
Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 5/12 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 66.031.477 ca nhiễm COVID-19, trong đó 1.520.196 ca tử vong và 45.701.069 ca phục hồi. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 505.938 ca mắc và 9.045 ca tử vong mới vì đại dịch.
Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Ngày 5/12, thông tin từ Bệnh viện Trung ương Huế (Thừa Thiên – Huế) cho biết, đơn vị vừa thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt cho nam bệnh nhân Trần Quang H. (34 tuổi, trú huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) bị bệnh cơ tim giãn, suy tim EF: 19-23% đã 7 năm nay. Sau hơn 2 ngày được ghép tim, đến nay bệnh nhân đã tự thở được, các chỉ số huyết động và sinh hóa ổn định, chức năng tim tốt.
Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Giáo dục - T.Hợp - 5 giờ trước
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa có công văn gửi các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường học trên địa bàn yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh tiếp tục thực hiện thường xuyên đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà để phòng chống dịch Covid-19.
Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Sự kiện - Bình luận - PV - 7 giờ trước
Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào sang thăm Việt Nam và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào từ ngày 4-6/12/2020.
Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Dân tộc - Miền núi - Lê Hường - 8 giờ trước
Những năm qua, tỉnh Đăk Lăk luôn chú trọng đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số (DTTS) giúp nhiều người có việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số địa phương việc đào tạo nghề cho đồng bào DTTS chưa phù hợp với thực tế nên không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Dân tộc - Miền núi - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II vừa khép lại nhưng dư âm của Đại hội vẫn lắng đọng trong trái tim, tâm khảm của tất cả 1592 đại biểu ưu tú là những “bông hoa ngát hương” trong vườn hoa rực rỡ sắc màu của 54 dân tộc Việt Nam. Những cảm xúc, niềm vinh dự, tự hào, sự kỳ vọng và cả những suy nghĩ, trăn trở về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng dân tộc mình, với quê hương, đất nước mình… đã được các đại biểu chia sẻ tâm huyết tại Đại hội. Phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã ghi lại những cảm nhận của một số đại biểu tại Đại hội.
TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Liên quan đến 4 ca bệnh Covid – 19, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết tất cả các mẫu F1, F2 xét nghiệm đều âm tính.
Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Chiều ngày 04/12, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy, bà Ine Marie Eriksen Soreide đã điện đàm theo hình thức trực tuyến về quan hệ hai nước và các cơ hội hợp tác tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) trong năm 2021 khi Na Uy bắt đầu đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ.