Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trọn tình với dân ca Thái

Nam Hương – Vũ Lợi - 15:28, 11/09/2020

Được nuôi dưỡng tâm hồn từ khi mới sinh ra bằng những làn điệu dân ca mộc mạc, trữ tình, nghệ nhân Lò Thị Phúc, bản Lọng Bon, xã Sam Mứn, huyện Ðiện Biên (Điện Biên) đã dành trọn tình yêu và tâm huyết của mình để sưu tầm, gìn giữ và sáng tác nhiều giai điệu dân ca mới. Ngày ngày bà vẫn ngân nga hát những giai điệu như gieo vào lòng người niềm lạc quan, tin yêu cuộc sống…

Nghệ nhân Lò Thị Phúc (áo đỏ) - người miệt mài sưu tầm dân ca dân tộc Thái
Nghệ nhân Lò Thị Phúc (áo đỏ) - người miệt mài sưu tầm dân ca dân tộc Thái

“Đệ nhất dân ca xứ Mường Then”

Ở xứ Mường Then (Mường Thanh ngày nay), nhắc đến tên nghệ nhân Lò Thị Phúc, bà con người Thái đều bày tỏ sự ngưỡng mộ về giọng ca truyền cảm, đậm chất trữ tình của bà. Khi xưa, lúc mới 5 - 6 tuổi, cô bé Phúc đã lặng lẽ theo mẹ đi khắp các bản mường để tham gia hát trong những cuộc vui mừng đám cưới, mừng nhà mới hay những lễ hội quan trọng của dân tộc. Giọng ca trong trẻo của cô Phúc khiến cho nhiều chàng trai mê đắm. Họ kháo nhau và gọi cô là “Đệ nhất dân ca xứ Mường Then”.

Bây giờ ở tuổi 62, bà Phúc thuộc lòng nhiều làn điệu dân ca cổ, như: Bó lụ (dạy con), Ếu Mường Thanh (đi khắp Mường Thanh), Xống chụ xon xao (Tiễn dặn người yêu), Quắm tố mương (Kể chuyện bản mường)… Những làn điệu dân ca hát trong đời sống sinh hoạt hằng ngày như: Điệu yêu nhau, điệu cưới nhau, điệu răn dạy phận làm con, điệu ru con, điệu cầu mưa thuận gió hòa… Theo chia sẻ của bà Phúc, các làn điệu dân ca Thái đều mộc mạc, gần gũi như lời kể chuyện, tâm tình để răn dạy con cháu những điều hay, lẽ phải, sống trọn đạo hiếu và ca ngợi bản làng, quê hương, đất nước.

Chính những ca từ ý nghĩa ấy đã nhen nhóm tình yêu và gắn bó của nghệ nhân Phúc với dân ca dân tộc suốt mấy chục năm qua. Bà bộc bạch: “Tôi say mê, yêu thích dân ca, âm nhạc truyền thống từ lúc còn nhỏ. Lớn lên lại càng say hơn. Thời xưa ở Mường Then, trai gái gặp nhau thường hát đối đáp. Tôi và những người cùng trang lứa gặp nhau có khi hát giao lưu đối đáp cả ngày sang đêm không chán”.

Lật tìm dưới đáy tủ tập giấy A4 đã ngả màu được cất gói cẩn thận qua những lớp túi nylon, đó là “tài sản” vô giá mà bà Phúc nâng niu, trân trọng. Trong đó có cả trăm bài dân ca cổ do bà sưu tầm và sáng tác từ mấy chục năm qua. Những bài hát đó bà Phúc chép lại theo trí nhớ từ những người cao tuổi trong vùng hoặc qua truyền thông, báo, đài…

Ngoài ghi chép vào sổ tay, bà Phúc còn lưu giữ cẩn thận hàng chục bài hát khác vào những trang đánh máy. Đó là sản phẩm của những lần chồng bà kiên trì nắn nót từng chữ giúp vợ chép lại lời bài hát. Cứ thế, bà đọc, ông chép. Những khi bà sáng tác, ông cũng đều ngồi lại, cầm bút chờ ghi những câu ca mới cất ra từ miệng vợ. Thấy vậy, các con cũng xúm lại giúp bà mang bản thảo viết tay đi đánh máy, in ra giấy A4 để lưu giữ được tốt hơn. Từ sự ủng hộ và động viên lớn của những người thân trong gia đình đã giúp bà Phúc xây đắp thêm tình yêu, sự nỗ lực cống hiến và bảo tồn những làn điệu dân ca của dân tộc.

Giờ đây khi tuổi càng cao, trí nhớ đã giảm, không thể nhớ cặn kẽ những lời dân ca cổ nữa thì cuốn sổ và những trang giấy phần nào giúp bà Phúc yên tâm lưu giữ những giai điệu dân ca cho thế hệ sau. Ngân lên một vài bài hát “Đang dệt côn” (làm người), Chứ cồng ai (Nhớ ơn các anh), Nha dệt cài hịt khong chăn (Ðừng quên dân tộc của mình)… cho chúng tôi nghe, bà kể đó là nhưng giai điệu do bà mới sáng tác để gửi gắm những tâm sự, thể hiện tình cảm với các anh hùng liệt sĩ cùng lời nhắn nhủ cho thế hệ con cháu.

Ngân nga những giai điệu hy vọng…

Với giọng ca say đắm cùng sự am hiểu về dân ca dân tộc Thái, bà Lò Thị Phúc đã tham gia nhiều cuộc thi liên hoan tiếng hát dân ca của tỉnh và khu vực Tây Bắc. Những buổi sinh hoạt văn hóa cộng đồng hay văn nghệ truyền thống, bà đều cố gắng tham gia bằng niềm đam mê và nhiệt huyết bản thân. Gần trọn cuộc đời gắn bó với những làn điệu dân ca, nghệ nhân Phúc nhớ nhất về kỷ niệm nhận Bằng khen của Tổng Giám đốc Ðài Truyền hình Việt Nam tại cuộc thi “Liên hoan tiếng hát dân ca” năm 2005 và Giấy khen tuyên dương của Viện Âm nhạc Việt Nam trong giữ gìn, bảo tồn âm nhạc dân gian Thái của tỉnh Ðiện Biên.

Tuy nhiên, theo nghệ nhân Phúc, dân ca Thái tuy ngọt ngào và ý nghĩa là vậy nhưng lớp trẻ bây giờ không mấy ai mặn mà muốn tìm hiểu và kiên trì luyện tập hát nữa. Đó cũng là nỗi niềm đau đáu bấy lâu của bà về tương lai những là điệu dân ca dân tộc. “Con cháu tôi và những người tôi từng dạy hát dân ca đều nhanh chóng bỏ cuộc. Người học lâu cũng chỉ được vài tuần. Họ đều bảo không nhớ nổi lời ca vì dài và nhiều từ khó. Ðối với âm nhạc truyền thống, phải tìm được ai thực sự tâm huyết, say mê mới có thể dành thời gian và công sức theo học”, bà Phúc trăn trở. 

Tin cùng chuyên mục
Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Cồng chiêng đã ăn sâu vào tiềm thức, không đơn thuần chỉ là âm nhạc, mà còn mang đậm giá trị văn hóa dân tộc, là ngôn ngữ giúp kết nối con người với thiên nhiên… Đây chính là lý do để Nghệ nhân H’Ríu Hmok ở Buôn Trấp, thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana (Đăk Lăk) luôn trăn trở bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng nữ.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến: Cao Bằng cần đưa nội dung Chương trình MTQG vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến: Cao Bằng cần đưa nội dung Chương trình MTQG vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh

Ngày 18/9/2020, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến và Đoàn công tác của UBDT đã có buổi làm việc với tỉnh Cao Bằng để nắm tình hình phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH), việc thực hiện các chính sách dân tộc và công tác chuẩn bị các điều kiện triển khai Đề án Tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 trên địa bàn tỉnh.
Hồi sinh đồ chơi truyền thống

Hồi sinh đồ chơi truyền thống

Đời sống - Xã hội - Hồng Minh - 1 giờ trước
Trong ký ức của mọi người, nhớ về dịp trăng tròn tháng Tám là nhớ về những chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân hay những chiếc đèn lồng tự làm từ vỏ lon, vỏ hộp... Món quà tuổi thơ đơn giản nhưng thật ý nghĩa và đậm bản sắc truyền thống.
“Cháy” hết mình cho nghệ thuật dân tộc

“Cháy” hết mình cho nghệ thuật dân tộc

Gương sáng giữa cộng đồng - Hoàng Quý - 1 giờ trước
Là người con của núi rừng Tây Bắc, gần như cả cuộc đời nữ Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Điêu Khánh Thực, Trưởng Đoàn nghệ thuật Hoa Ban Trắng tỉnh Điện Biên đã sống, gắn bó và hoạt động nghệ thuật trên mảnh đất này. NSƯT Điêu Khánh Thực cho rằng, đó là trách nhiệm tiếp bước những người đi trước để cống hiến và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ có tình yêu nghệ thuật.
Thực hiện nghiêm các quy hoạch đô thị đã được phê duyệt: Giải pháp phòng, chống thiên tai ở khu vực đô thị

Thực hiện nghiêm các quy hoạch đô thị đã được phê duyệt: Giải pháp phòng, chống thiên tai ở khu vực đô thị

Đời sống - Xã hội - Hoàng Thanh - 1 giờ trước
Với mỗi vùng miền, các đô thị lại có đặc điểm riêng, đi kèm với ảnh hưởng của thiên tai, thời tiết cực đoan mỗi khác. Trong khi đó, do hệ thống đô thị nước ta đã có bước phát triển nhanh về số lượng nên cũng đã bộc lộ nhiều bất cập trong ứng phó với thiên tai.
“Chắp cánh” ước mơ cho học trò

“Chắp cánh” ước mơ cho học trò

Giáo dục - Tấn Sỹ- Thanh Huyền - 2 giờ trước
Không chỉ xây dựng ngôi trường hạnh phúc theo phương châm “Thầy cô là cha mẹ, bạn bè là anh em… mà các thầy cô giáo ở Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú (PTDTNT) huyện Phước Sơn (Quảng Nam) còn dang rộng vòng tay nhân ái, yêu thương, giúp đỡ 72 em học sinh mồ côi yên tâm theo học cái chữ Bác Hồ.
Chuẩn bị cho giai đoạn “chạy bền”

Chuẩn bị cho giai đoạn “chạy bền”

Kinh tế - Tùng Nguyên - 2 giờ trước
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), giai đoạn 2016 - 2020, nhiều mục tiêu cơ bản đã đạt và vượt yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ đặt ra trước thời hạn 1,5 năm. Tuy nhiên để tạo đà cho giai đoạn mới, các địa phương cần tiếp tục phấn đấu để đạt được những mục tiêu cao hơn.
Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Đội trưởng Đội chiêng nữ của người Ê Đê

Sắc màu 54 - PV - 2 giờ trước
Cồng chiêng đã ăn sâu vào tiềm thức, không đơn thuần chỉ là âm nhạc, mà còn mang đậm giá trị văn hóa dân tộc, là ngôn ngữ giúp kết nối con người với thiên nhiên… Đây chính là lý do để Nghệ nhân H’Ríu Hmok ở Buôn Trấp, thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana (Đăk Lăk) luôn trăn trở bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng nữ.
Chở vật liệu xây dựng làm rơi vãi ra đường

Chở vật liệu xây dựng làm rơi vãi ra đường

Pháp luật - Hồng Phúc - 2 giờ trước
Nhà anh Tuyến đang xây nhà cao tầng, do đó, hằng ngày liên tục có xe chở sỏi, cát, đá, gạch… đến công trình. Đáng nói là, do xe không được che chắn nên vật liệu thường xuyên rơi vãi ra đường và xung quanh nhà anh. Gần chục gia đình trong dãy phố, ngày nào cũng phải quét dọn và chịu bụi bẩn trước cửa nhà. Nhiều người cũng đã nhắc nhở anh vấn đề này, nhưng anh Tuyến phớt lờ, hoặc chỉ nói nhà ai chả có công việc, khiến nhiều nhà bức xúc nên báo cáo với Tổ dân phố.
Quảng Bình đưa internet về với đồng bào vùng sâu, biên giới

Quảng Bình đưa internet về với đồng bào vùng sâu, biên giới

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Sau 2 tháng gấp rút thi công, chiều 17/9, tại xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch, UBND tỉnh Quảng Bình phối hợp với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam tổ chức lễ khánh thành tuyến truyền dẫn cáp quang, internet băng rộng tại hai xã Tân Trạch, Thượng Trạch (huyện Bố Trạch). Đây là công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chính quyền điện tử, quốc phòng an ninh, an sinh xã hội và giảm nghèo.
Bão số 5 sẽ đổ bộ vào bờ biển Từ Quảng Bình – Quảng Nam trong trưa 18/9.

Bão số 5 sẽ đổ bộ vào bờ biển Từ Quảng Bình – Quảng Nam trong trưa 18/9.

Tin tức - Hồng Minh - 6 giờ trước
Sáng 18/9, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai (PCTT) tổ chức họp ứng phó với bão số 5.
Nhà tốc mái, cây đổ do bão số 5

Nhà tốc mái, cây đổ do bão số 5

Tin tức - Thanh Nguyễn - 6 giờ trước
Dù bão số 5 chưa đổ bộ đất liền nhưng đã gây mưa lớn, gió giật mạnh tại nhiều địa phương các tỉnh miền Trung. Theo thông tin ban đầu, đã có nhiều nhà dân bị tốc mái, hư hỏng nặng; nhiều hệ thống bảng hiệu, cây xanh… trên một số tuyến đường bị gãy đổ. Chính quyền địa phương đang tích cực phối hợp cùng người dân khắc phục đồng thời kiểm tra lại công tác ứng phó với mưa bão.