Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

PV - 12:08, 12/08/2020

Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.


Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.
Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.

Cũng như các làn điệu hát ru của các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Nam Trường Sơn, các bài hát ru của người Raglai phản ánh cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của cư dân bản địa gắn bó với thiên nhiên, núi rừng, dạy con biết yêu núi rừng, yêu thôn xóm, yêu thương những người thân, ruột thịt, biết tránh cái ác, làm việc thiện. Nội dung các bài hát ru cũng kể về nỗi vất vả của cha, của mẹ và hy vọng một tương lai tươi sáng hơn. Những tâm tư, tình cảm đó cứ êm đềm, mượt mà và trong veo như dòng suối, nuôi dưỡng tâm hồn thơ trẻ, để mai này lớn lên, con sẽ mang đậm tâm hồn và bản sắc của dân tộc mình.

Các bà mẹ Raglai thường ẵm con trên tay hoặc địu trên lưng để hát ru con ngủ khi lên rẫy. Âm điệu của các bài hát ru lấy chất liệu từ dân ca Raglai làm nền tảng nên rất gần gũi với âm điệu, ngôn ngữ nói của người Raglai. Mặt khác, hát ru chủ yếu dành cho trẻ em nên cách hát đơn giản, mộc mạc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người. Nội dung trong lời ru thường được người mẹ lấy từ những đồ vật, cây cối, con vật xung quanh để đứa trẻ cảm nhận được cuộc sống hàng ngày. Lời ru hòa với nhịp bước đi của mẹ để đưa đứa trẻ chìm vào giấc ngủ yên lành; những làn điệu chứa chan cảm xúc không bao giờ xưa cũ: “Ời ời ngủ đi con/Để cha lên rừng bắt thịt/ Để mẹ xuống suối bắt cá/đem về nấu cho bé mẹ ăn/ ời ời ời ngủ đi con”.

Hát ru của người Raglai có phần đặc biệt hơn, bởi người Raglai rất ít nói, ít biểu lộ tình cảm qua lời nói mà chỉ bày tỏ lòng mình qua âm nhạc; bởi vậy, qua các bài hát ru, có thể nhận thấy một phần “hồn” Raglai trong đó. Các bài hát ru Raglai không chỉ bộc lộ tình cảm yêu thương tha thiết với con, em mình, mà đôi lúc còn là hát cho chính mình, hoặc gửi gắm cho ai đó. Đặc biệt, người Raglai còn có 2 bài hát ru khá độc đáo mà các tộc người khác không có, đó là Hát ru bắp và Hát ru lúa. Người Raglai xem bắp như con trai và lúa là con gái. Con gái là lúa bao giờ cũng quý hơn con trai bắp. Trong lời hát ru, lúa và bắp được thay thế bằng con trai, con gái: “Ơi mẹ ru con gái/ Ơi lúa, ơi con gái, con của mẹ đẹp thay/ Đến với mẹ ơi con gái/ Con ơi con gái con của mẹ/ con đã chịu đau đớn/ Con chịu đứng dưới nước, trên rẫy, ơi con gái/ Con đã chịu khổ để nuôi cha nuôi mẹ, nuôi anh em. (Hát ru lúa). Đây là những bài hát ru được cất lên vào dịp lễ ăn đầu lúa mới là một trong những lễ hội lớn nhất của người Raglai. Trong buổi lễ, thầy cúng sẽ cất giọng hát ru hồn bắp, hồn lúa, mong lúa bắp về đậu trong mọi nhà, mong thần lúa sẽ phù hộ bà con làm ăn được mùa, no đủ.

Hát ru là một bộ phận quan trọng trong các thể loại dân ca của người Raglai. Cùng với các thể loại dân ca khác, hát ru thể hiện những giá trị tinh thần thuộc về bản sắc dân tộc Raglai. Tập tục, thói quen sinh hoạt, đạo đức, lòng tin, tình yêu, khát vọng, tinh thần nhân văn và cả vũ trụ quan, thế giới quan đều hàm chứa trong đó.

Do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức duy nhất là truyền miệng, vì vậy, sẽ dễ mất đi khi những người già “khuất núi”. Làm thế nào để những người mẹ Raglai trẻ biết hát ru, truyền cho con những giá trị văn hóa dân gian ngay từ thủa ấu thơ là vấn đề đặt ra hiện nay. Những lời ru cần được cất lên và duy trì để nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn con trẻ lớn lên đầy ắp ước mơ và khát vọng.

Tin cùng chuyên mục
Lãng quên di tích - Thực trạng đáng lo ngại

Lãng quên di tích - Thực trạng đáng lo ngại

Di tích lịch sử-văn hóa là di sản gắn với lịch sử hình thành và sự phát triển của mỗi vùng đất. Ở nước ta đã có hàng ngàn di tích được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, tuy nhiên, do chưa được các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương thực sự quan tâm, đầu tư tôn tạo dẫn tới nhiều di tích bị xâm phạm, không phát huy được các giá trị.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến tiếp Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Việt Nam

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến tiếp Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Việt Nam

Ngày 25/9/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã tiếp ngài Andrew Jeffries, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam. Tham dự buổi tiếp có lãnh đạo một số Vụ, đơn vị thuộc Ủy ban Dân tộc; các chuyên gia của ADB.
Phó Chủ tịch nước dự Đại hội Thi đua yêu nước Văn phòng Chủ tịch nước

Phó Chủ tịch nước dự Đại hội Thi đua yêu nước Văn phòng Chủ tịch nước

Tin tức - PV - 20:38, 25/09/2020
Chiều 25/9, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ III, giai đoạn 2020-2025. Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Thi đua Khen thưởng Trung ương dự và phát biểu chỉ đạo tại Đại hội.
Đồng chí Phạm Viết Thanh tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa-Vũng Tàu

Đồng chí Phạm Viết Thanh tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa-Vũng Tàu

Tin tức - Lê Vũ - 18:35, 25/09/2020
Sáng 25/9, Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020-2025 bước vào ngày làm việc thứ ba.
Chính sách dân tộc: Điểm tựa để người dân thoát nghèo

Chính sách dân tộc: Điểm tựa để người dân thoát nghèo

Chính sách dân tộc - Thúy Hồng - 16:54, 25/09/2020
Từ các Chương trình, chính sách như Nghị quyết 30a, Chương trình 135, Quyết định 102; Quyết định 1672... đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã được hỗ trợ phát triển sản xuất, hỗ trợ vốn, khoa học - kỹ thuật (KH-KT), học nghề và phát triển nghề để vươn lên phát triển kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống.
TP HCM: Truy tặng 41 danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng

TP HCM: Truy tặng 41 danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng

Tin tức - Lê Vũ - 16:22, 25/09/2020
Nhân kỷ niệm 75 năm ngày Nam Bộ kháng chiến (23/9/1945-23/9/2020), sáng 25/9, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức lễ truy tặng danh hiệu vinh dự nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” đợt 40.
Bình Phước: Tuyên truyền, hướng dẫn luật giao thông cho đồng bào S’tiêng

Bình Phước: Tuyên truyền, hướng dẫn luật giao thông cho đồng bào S’tiêng

Tin tức - Đinh Hiển - 16:22, 25/09/2020
Trong 5 ngày từ 23- 29/9/2020 Ban Dân tộc tỉnh Bình Phước phối hợp với Phòng cảnh sát giao thông Công an tỉnh và UBND huyện Hớn Quản tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật về an toàn giao thông tới đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn 5 xã gồm: Minh Đức, Thanh An, Phước An, Tân Hưng, An Khương. Đây là những xã thuộc địa bàn vùng sâu, vùng xa và có đông đồng bào dân tộc thiểu số S’tiêng sinh sống.
Ông Lê Quang Mạnh được bầu làm Bí thư Thành uỷ Cần Thơ

Ông Lê Quang Mạnh được bầu làm Bí thư Thành uỷ Cần Thơ

Thời sự - N.Tâm - 15:20, 25/09/2020
Sáng 25/9, Đại hội Đảng bộ TP Cần Thơ khoá XIV, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã báo cáo kết quả Hội nghị lần thứ Nhất, Ban Chấp hành Đảng bộ khóa mới. Ông Lê Quang Mạnh, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND Thành phố được bầu làm Bí thư Thành ủy Cần Thơ, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 thành công tốt đẹp

Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 thành công tốt đẹp

Thời sự - N.Tâm - 15:16, 25/09/2020
Trong 2 ngày, 24-25/9, diễn ra Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025. Đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự và chỉ đạo Đại hội.
Tín hiệu đáng mừng từ nông sản Việt

Tín hiệu đáng mừng từ nông sản Việt

Kinh tế - PV - 15:12, 25/09/2020
Sau hơn 1 tháng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) chính thức có hiệu lực (từ 1/8/2020), nông sản Việt Nam đã gia tăng đáng kể giá trị xuất khẩu sang thị trường này, hứa hẹn sẽ mang lại những thành quả mới cho nông sản Việt.
Thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bằng cơ chế đặc thù

Thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bằng cơ chế đặc thù

Kinh tế - Tùng Nguyên - 15:06, 25/09/2020
Công cuộc xây dựng nông thôn mới (NTM) ở miền núi đã khó thì ở các thôn, bản vùng biên lại càng khó khăn hơn. Để những địa bàn này “về đích” NTM, tiến tới nâng cao các tiêu chí thì cơ chế hỗ trợ, động viên đóng vai trò hết sức quan trọng.
Người làm hồi sinh điệu Tamya Ariya truyền thống

Người làm hồi sinh điệu Tamya Ariya truyền thống

Sắc màu 54 - Hoàng Thùy - 15:03, 25/09/2020
Nghệ nhân Tou Neh Ma Bio ở bản Diom A, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương (Lâm Đồng) được xem là một “bảo tàng sống” lưu giữ văn hóa truyền thống của dân tộc Chu Ru. 15 năm qua, bà đã “truyền lửa” đam mê cho thế hệ trẻ, làm hồi sinh các vũ điệu cổ, giữ tiếng cồng, chiêng mãi âm vang. Bà là một trong những gương mặt tiêu biểu của huyện Đơn Dương được tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II năm 2020 sắp tới.