Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Say đắm điệu xòe Thái

Nam Hương - Vũ Lợi - 10:25, 08/06/2020

Xòe Thái - một nghệ thuật múa truyền thống, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, thể hiện nét tinh hoa văn hóa lâu đời của đồng bào dân tộc Thái. Đây được coi là món ăn tinh thần, kết nối mọi người xích lại gần nhau sau những ngày lao động vất vả; nơi gửi gắm tâm tư, tình cảm và khát vọng sống của con người.

Vui điệu xòe sạp trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Thái tỉnh Điện Biên lần thứ hai
Vui điệu xòe sạp trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Thái tỉnh Điện Biên lần thứ hai

Điệu xòe có từ bao giờ?

“Ðiệu xòe, điệu xòe có từ bao giờ, mà vẫn mê say như thuở nào…”. Ðúng như những ca từ trong ca khúc “Ðiệu xòe thương nhau” của nhạc sĩ Vương Khon, không ai biết chính xác điệu xòe có từ bao giờ. Chỉ biết rằng, từ khi sinh ra, mỗi người Thái đã được nuôi dưỡng, lớn lên cùng với điệu xòe. Điệu xòe giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Thái. Xòe Thái không những đẹp về nghệ thuật mà còn mang tính nhân văn tốt đẹp, thể hiện tinh thần gắn kết cộng đồng, tạo sức hút đặc biệt, khiến người vào xòe dù lớn, nhỏ, lạ, quen hay sớm, muộn thì vẫn cứ say mê như thuở ban đầu.

“Xòe” trong tiếng dân tộc Thái nghĩa là điệu nhảy. Nghệ thuật xòe Thái được hiểu là nghệ thuật trình diễn các điệu múa dân gian của dân tộc Thái, với sự tham gia của nhiều người, không giới hạn về số lượng. Từ lâu, nghệ thuật xòe Thái đã đi vào văn học, thơ ca để lưu giữ và mô tả về nét văn hóa giàu bản sắc và vẻ đẹp độc đáo.

Vòng xòe càng đông càng vui nên những nơi không gian rộng thường được chọn là nơi diễn ra những điệu xòe. Với cộng đồng người Thái, bất kể những cuộc vui, từ nhỏ của gia đình, như mừng nhà mới, cưới hỏi; cho đến những lễ hội lớn của bản làng, như: Xên bản, Tết xí xíp, Lễ mừng cơm mới, hay Lễ hội Hoa Ban… xòe Thái luôn hiện hữu. Theo quan niệm của người Thái: “Không  xòe cây lúa không trổ bông/ Không xòe cây ngô không ra bắp/ Không xòe trai gái không thành đôi”.

Gặp nghệ nhân tỏ tường về xòe Thái

Nghệ nhân Ưu tú Mào Văn Ết, sinh sống tại tổ 6, phường Thanh Trường, TP. Điện Biên Phủ (Điện Biên) là người tâm huyết, gắn bó, rất am hiểu về nghệ thuật trình diễn và tri thức dân gian trong đó có nghệ thuật xòe của đồng bào dân tộc Thái.

Theo chia sẻ của Nghệ nhân, linh hồn của xòe Thái chứa đựng trong các điệu xòe cổ, như: Xòe vòng, xòe khăn, xòe nón, xòe quạt, xòe sạp… trong đó xòe vòng xuất hiện sớm nhất, mang ý nghĩa truyền thống và phổ biến.

Trong những lễ hội lớn, ở những bản đông dân cư, người ta xòe nhiều vòng và ứng với từng độ tuổi lại ở từng vòng khác nhau. Vòng xòe trong cùng là thiếu niên, tiếp đến thanh niên, trung niên và người lớn tuổi ở vòng xòe ngoài cùng, khi cao hứng thì reo hò xiết chặt vòng xòe trong tiếng trống, chiêng rộn ràng.

Yếu tố tạo nên đặc trưng của xòe chính là âm nhạc. Ngày trước, xòe vòng được mở đầu bằng tiếng hát của một người cất lên, sau đó mọi người vào múa theo nhịp trống chiêng, chũm chọe, tính tẩu. Sau này, các nghệ nhân trong quá trình sáng tác và dàn dựng đã sử dụng thêm một số đạo cụ, như: Nón, khăn, ống nứa… hình thành nên múa nón, múa khăn với những động tác đơn giản kết hợp với những làn điệu, bài hát để đối đáp, hát tỏ tình trai gái…

Ngày nay, trong những lễ hội, cuộc vui tiếp đón du khách, bạn bè, mọi người thường bắt đầu xòe tay thấp với động tác đơn giản, để bất cứ ai cũng có thể tham gia. Đến khi tiếng trống, chiêng dồn dập hơn, rượu đã ngà ngà say, họ chuyển sang xòe tay cao hay còn gọi là xòe chọi gà. Người tham gia nắm tay nhau đưa lên ngang đầu rồi lại đưa xuống thấp, một chân bước, một chân ký, động tác mạnh mẽ, dứt khoát, vui vẻ.

Phát triển du lịch để bảo tồn di sản

Tháng 1/2019, UBND tỉnh Ðiện Biên và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đồng thuận xây dựng hồ sơ “Nghệ thuật xòe Thái” đề nghị UNESCO ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đến nay, ngành Văn hóa tỉnh Điện Biên, chính quyền các cấp, cũng như các nghệ nhân, những người yêu văn hóa Thái đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, bảo tồn cũng như truyền dạy, phổ biến rộng rãi hơn về nét đẹp của loại hình nghệ thuật này.

Hiện, nghệ thuật múa xòe đã nhân rộng và có sức hút với nhiều cộng đồng dân tộc trên mảnh đất Ðiện Biên. Đặc biệt, thông qua hoạt động biểu diễn phục vụ khách du lịch ở các bản văn hóa, những sự kiện văn hóa truyền thống tầm cỡ, như: Lễ hội Hoa Ban hay Ngày Hội Văn hóa dân tộc Thái… là cơ hội tốt để quảng bá rộng rãi những nét đẹp cuốn hút, hấp dẫn trong xòe Thái đến đông đảo du khách.

“Xòe cần phải được trao truyền qua các thế hệ, được nuôi dưỡng và phổ rộng ra cộng đồng. Và chính những lớp tập huấn của Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa, văn nghệ dân gian dân tộc Thái tỉnh Điện Biên do các nghệ nhân đứng lớp hay những sự kiện văn hóa lớn với sự góp mặt của vòng xòe chính là sự bảo tồn văn hóa thiết thực và hiệu quả nhất. Ðó vừa là niềm tự hào của đồng bào Thái, là một nét đẹp văn hóa đáng được trân trọng và gìn giữ”, Nghệ nhân Ưu tú Mào Ết nhấn mạnh.

Xòe cần phải được trao truyền qua các thế hệ, được nuôi dưỡng và phổ rộng ra cộng đồng. Và chính những lớp tập huấn của Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa, văn nghệ dân gian dân tộc Thái tỉnh Điện Biên do các nghệ nhân đứng lớp hay những sự kiện văn hóa lớn với sự góp mặt của vòng xòe chính là sự bảo tồn văn hóa thiết thực và hiệu quả nhất. Ðó vừa là niềm tự hào của đồng bào Thái, là một nét đẹp văn hóa đáng được trân trọng và gìn giữ”.

Nghệ nhân Ưu tú Mào Ết

Tin cùng chuyên mục
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Tin nổi bật trang chủ
Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 20 phút trước
Thời gian qua, nhờ thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Thanh Hóa: Cơ chế

Thanh Hóa: Cơ chế "phục vụ", tạo bức phá trong cải cách hành chính

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính được tỉnh Thanh Hóa chú trọng thực hiện đồng bộ và quyết liệt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đây được xem là chìa khóa quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững của tình. Thước đo hiệu quả đầu tiên có thể thấy rõ đó chính là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp...
Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Tin tức - PV - 16:28, 16/01/2021
Thêm 10 tình nguyện viên được tiêm liều 75 mcg Nanocovax ngày 15/1. Như vậy, toàn bộ 60 người nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn một đã tiêm ít nhất một liều.
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 15:29, 16/01/2021
Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Video - PV - 15:09, 16/01/2021
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XII; đánh giá 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; 30 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991; 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2010-2020.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Sức khỏe - Nguyệt Anh - 14:56, 16/01/2021
Người dân cần che chắn nhà cửa, giữ ấm cơ thể, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước uống; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; không ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, để lâu ngày.

"Đất nước chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay"

Sự kiện - Bình luận - PV - 14:02, 16/01/2021
Nhìn lại 35 năm thực hiện công cuộc Đổi mới và 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, lý luận về Đổi mới, về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta ngày càng được hoàn thiện và từng bước được hiện thực hóa.
Hội nghị Trung ương 15 giới thiệu nhân sự “đặc biệt” tham gia khóa XIII của Đảng

Hội nghị Trung ương 15 giới thiệu nhân sự “đặc biệt” tham gia khóa XIII của Đảng

Thời sự - PV - 13:59, 16/01/2021
Sáng nay (16/1), tại Trụ sở Trung ương Đảng diễn ra phiên khai mạc trọng thể Hội nghị Trung ương lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII.
Cô gái Việt trở thành viên chức chính quyền tiểu bang Mỹ

Cô gái Việt trở thành viên chức chính quyền tiểu bang Mỹ

Dân tộc hội nhập - PV - 11:42, 16/01/2021
Từ một thợ làm nail, cô gái Việt Nguyên Nguyễn đã giành vé tới trường đại học rồi trở thành kế toán tại một văn phòng chính phủ tiểu bang ở Mỹ. Câu chuyện và hành trình phi thường được Nguyên Nguyễn kể lại đã xuất sắc giành giải Ba cuộc thi “Hành trình nước Mỹ” trong khuôn khổ sự kiện “Vòng tay nước Mỹ 8” do Hội Thanh niên, sinh viên Việt Nam tại Mỹ tổ chức.
Bác sĩ Lá Văn Khôi: Tấm gương điển hình của thanh niên

Bác sĩ Lá Văn Khôi: Tấm gương điển hình của thanh niên

Tin tức - Mai Hương - 11:01, 16/01/2021
Bác sĩ Lá Văn Khôi, dân tộc Thái, là con út trong một gia đình có 3 anh em ở xã Yên Hợp (huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An). Bằng ý chí và nghị lực của bản thân, bác sĩ Lá Văn Khôi đã vượt khó đi lên, trở thành tấm gương điển hình của tầng lớp trẻ, thanh niên học tập và noi theo.