Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Rưng rưng những vần thơ tri ân

Lương Định - 18:30, 19/07/2021

Trong kho tàng văn học Việt Nam đương đại, có nhiều tác phẩm viết về đề tài thương binh, liệt sĩ đã gây xúc động mạnh trong lòng độc giả. Những sáng tác về đề tài chiến tranh, người lính, mẹ Việt Nam Anh hùng được thể hiện qua nhiều vần thơ như một sự tri ân đối với sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ…

Chương trình “Màu hoa đỏ” là hoạt động tri ân các gia đình chính sách, thương binh, bệnh binh, liệt sỹ, người có công với cách mạng trên cả nước.
Chương trình “Màu hoa đỏ” là hoạt động tri ân các gia đình chính sách, thương binh, bệnh binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng trên cả nước. (Ảnh TL)

Máu và nước mắt của người trong cuộc

Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, nhiều thế hệ học sinh đã nhói lòng xúc động khi đọc những câu thơ thương xót, đớn đau của nhà thơ Hoàng Lộc khi thắp nhang “Viếng bạn”.

Mở đầu bài thơ đã là những câu thơ gây xúc động mạnh, chạm tới nỗi niềm sâu thẳm về thân phận mong manh giữa sự sống và cái chế của người lính: “Hôm qua còn theo anh/Đi qua đường quốc lộ/Hôm nay đã chặt cành/Đắp cho người dưới mộ”. Bài thơ nói về sự mất mát, nỗi đau tột cùng khi mất đi đồng đội khiến người đọc cảm thấy quặn thắt và sự căm hờn tột cùng kẻ thù đã gây ra cái chết cho người lính: “Khóc anh không nước mắt/Mà lòng đau như thắt/Gọi anh chửa thành lời/Mà hàm răng dính chặt/Ở đây không gỗ ván/Vùi anh trong tấm chăn…”.

“Tây Tiến” là bài thơ của cố thi sĩ Quang Dũng, được in trong tập “Mây đầu ô” và được đưa vào giảng dạy trong nhà trường. Bài thơ có những câu thơ viết về sự gian khổ trong cuộc sống và chiến đấu của người lính vừa hào hùng, vừa bi thương: “Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc/Quân xanh màu lá dữ oai hùm/Mắt trừng gửi mộng qua biên giới/Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”. Nhưng ngay sau đó là hình ảnh những nỗi đau đầy bi thương về sự hy sinh, về “những nấm mồ viễn xứ”: “Rải rác biên cương mồ viễn xứ/Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh/Áo bào thay chiếu anh về đất/Sông Mã gầm lên khúc độc hành”.

Liệt sĩ Trần Thị Bắc
Liệt sĩ Trần Thị Bắc

Từ một câu chuyện tình có thật, vừa lãng mạn vừa bi tráng của nữ du kích, liệt sĩ Trần Thị Bắc với một anh bộ đội cùng quê xóm Chùa, thôn Xuân Đoài, thuộc xã Phù Ninh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội mà cố nhà thơ Vũ Cao đã viết nên bài thơ “Núi đôi” để đời. “Núi đôi” với những câu thơ da diết đã chạm tới tận cùng nỗi đau đến bàng hoàng của người lính trong cuộc chiến, khi trở về làng nghe tin người vợ trẻ là nữ du kích ở hậu phương tham gia chiến đấu và hy sinh trong một trận càn đã làm lay động hàng triện trái tim độc giả nhiều thế hệ. Có thể nói, nguyên mẫu liệt sĩ Trần Thị Bắc đã hóa thân bất tử trong bài thơ “Núi đôi”: “Mới tới đầu ao, tin sét đánh/Giặc giết em rồi dưới gốc thông…/Anh ngước nhìn lên hai dốc núi/Hàng thông bờ cỏ con đường quen/Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói/Núi vẫn đôi mà anh mất em…/Ai viết tên em thành liệt sĩ/Bên những hàng bia trắng giữa đồng/ Nhớ nhau anh gọi em: đồng chí/Một tấm lòng trong vạn tấm lòng”.

Mỗi câu thơ là một nén nhang tri ân

Thơ viết về đề tài thương binh, liệt sĩ ở mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn của các cuộc chiến đều có những thi phẩm hay, với mỗi câu thơ như một nén nhang tri ân các Anh hùng liệt sĩ khiến người đọc rưng rưng. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều nhà thơ đã trực tiếp tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường, vì thế xuất hiện rất nhiều bài thơ miêu tả một cách chân thực, cận cảnh những hy sinh mất mát của người lính.

Với cố nhà thơ Thanh Hải từng tham gia kháng chiến tại chiến trường khốc liệt vùng Bình - Trị - Thiên, thường xuyên nằm trong những làn đạn và vòng vây của quân thù nên ông ít sáng tác. Nhưng chỉ với bài thơ “Mồ anh hoa nở” đạt giải Nhất cuộc thi thơ Báo Thống Nhất năm 1960, tên tuổi ông đã sống mãi trong lòng độc giả. Với những câu thơ biến đau thương thành hành động cách mạng, cái chết, đám tang của người lính đã trở thành một cuộc xuống đường phản kháng mãnh liệt, bất chấp hy sinh của đông đảo quần chúng yêu nước ở miền Nam khi đó: “Hôm qua nó giết anh/Xác phơi đầu ngõ xóm/Khi lũ chúng quay đi/Mắt trừng còn dọa dẫm/Thằng này là cộng sản/Không đứa nào được chôn…/Không đứa nào được chôn/Lũ chúng vừa quay lưng/Chiếc quan tài sơn son/Đã đưa anh về mộ/ Đi theo sau hồn anh/Cả làng quê, đường phố/Cả lớn nhỏ, gái trai/Đám càng đi càng dài/Càng dài càng đông mãi…”.

Một góc Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn
Một góc Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Đặc biệt, dù bị kẻ thù tìm mọi cách ngăn cản, khủng bố, nhưng phần mộ của người chiến sĩ luôn được những người dân trong vùng chăm sóc một cách chu đáo, trồng và vun đắp những cây hồng tô điểm cho phần mộ thêm phần linh thiêng: “Mộ anh trên đồi cao/Cành hoa này em hái/Vòng hoa này chị đơm/Cây hồng này em ươm/Em trồng vào trước cửa/Mộ anh trên đồi cao/Hoa hồng nở và nở/Hương thơm bay và bay…”.

Bài thơ được khép lại với những câu thơ, hình tượng thơ được nâng lên một tầm khái quát, trở thành biểu tượng bất tử về sự hy sinh của người chiến sĩ: “Trên mộ người cộng sản/Hoa hồng đỏ và đỏ/Như máu nở thành hoa”.

Trong thời hậu chiến, thơ viết về đề tài thương binh, liệt sĩ càng thấm thía, khắc khoải hơn. Bởi lẽ những cuộc chiến khốc liệt đã qua nhưng còn biết bao hài cốt của các liệt sĩ vẫn nằm rải rác, ẩn khuất đâu đó trên những cách rừng Trường Sơn, Tây Nguyên, Campuchia, Lào, vùng núi phía Bắc và biển đảo. Trong số họ, nếu có ai đó được đưa vào chôn cất trong các nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương cũng chỉ là những ngôi “mộ gió”, những ngôi mộ nằm dưới đó chỉ là những hình nhân bằng đất sét, không có hài cốt, để thân nhân các anh hùng liệt sĩ được an ủi về mặt tâm linh.

Bài thơ “Mộ gió” của nhà thơ Trịnh Công Lộc viết về sự hy sinh của những người lính giữa biển đảo, vì thế thật sự buốt nhói, có sức lan tỏa lớn là lay động hàng triệu trái tim người đọc hôm nay. “Mộ gió đây/Đất thành xương cốt/Cứ gọi lên là rõ hình hài/Mộ gió đây cát vun thành da thịt…/Chạm vào gió như chạm và da thịt/Chạm vào/Buốt nhói/ Hoàng Sa…/Mộ gió đây/Giăng từng hàng lớp lớp/ Vẫn hùng binh giữa biển - đảo xa khơi”.

Trước những nấm mồ không tên, không ngày sinh, quê quán của các Anh hùng liệt sĩ, tác giả bài thơ “Tên liệt sĩ” (Phạm Thị Giáp) dù chỉ khắc họa mấy câu thơ lục bát dung dị, mộc mạc nhưng có sức truyền cảm mạnh mẽ khiến người đọc thật nao lòng xót xa.

“Anh là con mẹ, con cha/Có tên tuổi, bước xa nhà tòng quân/Anh đem cống hiến tuổi xuân/Xông pha đánh giặc nơi gần, nơi xa/Chiến trường ngã xuống vậy mà/Thành “vô danh” giữa bao là mộ thiêng”.

Lễ thả hoa đăng trên dòng sông Thạch Hãn tri ân các Anh hùng liệt sĩ (Ảnh TL)
Lễ thả hoa đăng trên dòng sông Thạch Hãn tri ân các Anh hùng liệt sĩ (Ảnh TL)

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trên khắp các vùng chiến sự ác liệt năm xưa, máu xương của các Anh hùng liệt sĩ “mãi mãi tuổi hai mươi” đã hóa thân vào mỗi ngọn núi, dòng sông, trở thành biểu tượng của tâm linh “hồn thiêng sông núi”. Thăm lại chiến trường xưa, nhiều nhà thơ, nhà báo cựu chiến binh đã rưng rưng viết lên những câu thơ tri ân đồng đội thật xúc động lòng người: “Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ/Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/Có tuổi hai mươi hòa sóng nước/ Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn nằm” (“Đò lên Thạch Hãn”- tác giả Lê Bá Dương).

Sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ đã, đang và sẽ mãi được đền đáp tri ân và hóa thân vào mỗi câu thơ, mỗi bài thơ của các thế hệ nhà thơ lưu lại cho mai sau. Đó chính là tượng đài được dựng lên bất tử trong trái tim mỗi chúng ta để “không ai bị lãng quên, không điều gì bị lãng quên” trong quá khứ, hiện tại và tương lai.

Tin cùng chuyên mục
Người "mang nợ" với cồng chiêng

Người "mang nợ" với cồng chiêng

Mái tóc búi cao, dáng người rắn rỏi, tiếng nói oang oang, là những gì chúng tôi ấn tượng ở Nghệ nhân Bùi Tiến Xô trong lần gặp ông tại Ngày hội Đại đoàn kết ở xứ Mường Động (huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình) vừa diễn ra vào cuối tháng 11/2021. Được biết, từ năm 2015, ông là 1 trong 8 nghệ nhân đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì sự miệt mài, tận tâm góp sức giữ cho những mạch ngầm văn hóa truyền thống dân tộc chảy mãi.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp thứ Nhất của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp thứ Nhất của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số

Ngày 30/11, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số đã chủ trì Phiên họp thứ Nhất của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số. Tham dự phiên họp có các thành viên của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số; các điểm cầu tại các Bộ, ngành, địa phương và một số doanh nghiệp trên cả nước. Tại điểm cầu Ủy ban Dân tộc, có Bộ trưởng Chủ nhiệm Hầu A Lềnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị tham dự Phiên họp trực tuyến.
Mất cân đối cung - cầu đẩy giá bất động sản tăng cao

Mất cân đối cung - cầu đẩy giá bất động sản tăng cao

Bất động sản - PV - 20:56, 30/11/2021
Nguồn cung trên thị trường bất động sản đang bị sụt giảm mạnh, bởi dịch bệnh và các chính sách chưa được tháo gỡ triệt để.
Ưu tiên nguồn lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Ưu tiên nguồn lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Công tác Dân tộc - Hạnh Nguyên - 20:38, 30/11/2021
Cùng với việc triển khai các chương trình hành động, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đảng bộ của tỉnh nhiệm kỳ 2020-2025, tỉnh Trà Vinh đang chuẩn bị tốt các điều kiện, trong đó ưu tiên nguồn lực để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế -xã hội (KT-XH) vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021- 2030. Phóng viên báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc trao đổi với ông Kim Ngọc Thái, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Trà Vinh xung quanh một số nội dung triển khai Chương trình MTQG phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer trên địa bàn.
Chuyện an cư, lạc nghiệp ở khu TĐC hồ Krông Pắk Thượng: Tiếp tục gỡ khó để dân yên tâm bám đất (Bài 2)

Chuyện an cư, lạc nghiệp ở khu TĐC hồ Krông Pắk Thượng: Tiếp tục gỡ khó để dân yên tâm bám đất (Bài 2)

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 20:23, 30/11/2021
Cuộc sống mới ở khu tái định cư (TĐC) số 1 thuộc xã Cư Elang, huyện Ea Kar (Đắk Lắk) hình thành, với niềm tin về một tương lai tốt đẹp đang hiện hữu, song vẫn còn nhiều cái khó không phải một sớm một chiều có thể giải quyết được. Tuy nhiên, từ những bài học về những tồn tại vướng mắc đã được nhìn nhận, thấy rõ ở nhiều khu TĐC trên địa bàn cả tỉnh, cả nước..., thì hiện tại cơ quan chức năng, chính quyền địa phương nơi đây đang tiếp tục nỗ lực tìm giải pháp khắc phục để người dân yên tâm định canh, định cư.
Sorbs- Dân tộc thiểu số nỗ lực chứng minh sự tồn tại trong lòng nước Đức

Sorbs- Dân tộc thiểu số nỗ lực chứng minh sự tồn tại trong lòng nước Đức

Nhìn ra thế giới - Duy Ly (theo bbctravel) - 20:10, 30/11/2021
Người Sorbs là một dân tộc thiểu số (dân số khoảng 60.000 người) đã sống ở nước Đức khoảng 1.500 năm.
Hiệu quả từ mô hình trồng mận Tả Van kết hợp nuôi lợn đen của Thào Seo Xà

Hiệu quả từ mô hình trồng mận Tả Van kết hợp nuôi lợn đen của Thào Seo Xà

Kinh tế - Vàng Tráng - Thào Loan - 19:53, 30/11/2021
Nhờ sáng tạo trong trồng trọt, chăn nuôi anh Thào Seo Xà, thôn Hoàng Trù Váng, xã Lùng Cải, huyện Bắc Hà (Lào Cai) đã cải tạo đất đồi bạc màu, hoang hóa để trồng cây mận Tả Van, kết hợp nuôi lợn đen bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao. Qua đó mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế của thanh niên vùng cao.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Cô giáo Liêng Hót Rô Tơ với những

Cô giáo Liêng Hót Rô Tơ với những "chuyến đò" chở trách nhiệm, tình thương

Giáo dục - Tĩnh Xuyên - 19:42, 30/11/2021
Khi chúng tôi có mặt tại huyện nghèo Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Âu Văn Nghị tự hào nói: “Cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” được phát động rộng rãi trong ngành Giáo dục của huyện và có những kết quả tốt. Trong đó, cô giáo Liêng Hót Rô Tơ (dân tộc Cơ Ho) dạy học tại một vùng còn nhiều khó khăn trở thành tấm gương sáng là rất đáng quý và trân trọng….”
Chuyện giữ đất của người Hà Nhì ở Lao Chải

Chuyện giữ đất của người Hà Nhì ở Lao Chải

Xã hội - Trọng Bảo - 19:03, 30/11/2021
Từ một nơi chỉ có hơn chục hộ dân sinh sống trong điều kiện cơ sở hạ tầng, điều kiện sống vô cùng khó khăn và thiếu thốn, nhưng sau một chặng đường phát triển, nay thôn Lao Chải, xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát (Lào Cai) đã có trên 100 hộ là người Hà Nhì sinh sống. Ở đó, bà con rất đoàn kết, phát triển kinh tế, xây dựng đời sống ấm no, giữ đất, giữ làng, bảo tồn nét đặc sắc văn hóa dân tộc mình.
Dự toán và phân bổ ngân sách nhà nước năm 2022

Dự toán và phân bổ ngân sách nhà nước năm 2022

Photo - Yến Nhi - 18:58, 30/11/2021
Quốc hội vừa ban hành các Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương năm 2022
Những ngôi làng bằng đá tại vùng núi Thụy Sĩ

Những ngôi làng bằng đá tại vùng núi Thụy Sĩ

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 18:03, 30/11/2021
Tại Ticino - một bang nói tiếng Ý ở miền Nam Thụy Sĩ có những ngôi làng bằng đá nằm cheo leo trên sườn núi. Nơi đây, kiến trúc, ẩm thực và văn hóa có mối liên hệ chặt chẽ với nước Ý láng giềng.
Thu về bạc tỷ nhờ tháo gỡ khó khăn cho các hộ nuôi cá hồi

Thu về bạc tỷ nhờ tháo gỡ khó khăn cho các hộ nuôi cá hồi

Doanh nhân dân tộc - Phạm Quỳnh - 17:50, 30/11/2021
Đứng trước khó khăn tiêu thụ cá hồi mùa dịch Covid-19, chị Phạm Thị Mai, giám đốc HTX Thức Mai , thôn Can Hồ Mông, xã Ngũ Chỉ Sơn, thị xã Sa Pa (Lào Cai) đã lựa chọn hướng phát triển nuôi cá hồi theo mô hình khép kín, đầu tư máy móc phục vụ chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm, thu về hàng tỷ đồng.