Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Lịch sử dưới lòng hồ Kẻ Gỗ

Nguyễn Thanh - 08:20, 30/01/2024

Không chỉ là công trình đại thủy nông lớn nhất Bắc Trung Bộ, là điểm nhấn trên hành trình du lịch trải nghiệm…mà ẩn sâu dưới làn nước trong xanh của hồ Kẻ Gỗ còn là khúc bi tráng về những lát cắt lịch sử không thể nào quên.

Dưới lòng hồ Kẻ Gỗ là chi chít hố bom, là vết tích của đường 22 và sân bay Li Bi
Dưới lòng hồ Kẻ Gỗ là chi chít hố bom, là vết tích của đường 22 và sân bay Li Bi

Trong cuốn lịch sử ngành Giao thông Hà Tĩnh có vẻn vẹn đôi dòng ngắn ngủi về sân bay Li Bi, về những trận bom ác liệt trên tuyến đường 22 khiến nhiều TNXP, dân công hỏa tuyến và bộ đội hy sinh…

Qua nhiều tư liệu chúng tôi có được, đầu năm 1965, chỉ có 2 tuyến đường nối miền Bắc với chiến trường miền Nam chạy dọc trên đất Hà Tĩnh là quốc lộ 1 và quốc lộ 5.

Để phá thế độc tuyến ấy, ngành giao thông vận tải đã tổ chức lực lượng mở tuyến đường 21. Sau khi thông xe, tuyến đường này đã hỗ trợ một cách có hiệu quả cho quốc lộ 1 và quốc lộ 5. Tuy nhiên, cuối năm 1966, địch đánh phá ác liệt xuống quốc lộ 1 để ngăn chặn những đoàn xe vận tải vào Quảng Bình. Từ đây, Bộ Giao thông Vận tải quyết định mở đường 22.

Chứng tích chiến tranh nay đã ẩn sâu dưới lòng hồ Kẻ Gỗ như cố lãng quên một quá khứ bi hùng
Chứng tích chiến tranh nay đã ẩn sâu dưới lòng hồ Kẻ Gỗ


Tuyến đường chiến lược 22 được Bộ Giao thông Vận tải xây dựng cuối năm 1966 để chi viện cho chiến trường miền Nam. Tuyến đường dài 65km, từ ngã ba Thình Thình (nay thuộc xã Nam Điền, huyện Thạch Hà) đi vòng qua vùng hồ Kẻ Gỗ (xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên), chạy qua nhiều xã thuộc huyện Kỳ Anh rồi kết thúc tại huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình).

Lực lượng tham gia mở đường 22 gồm 4 đội TNXP với khoảng hơn 6.000 người. Đến cuối năm 1970 - đầu năm 1971, tuyến đường chiến lược 22 hoàn thành.

Trong quá trình mở đường 22, lực lượng quốc phòng đã chọn vùng Đá Bạc để xây dựng công trình quốc phòng 723 (còn gọi là sân bay dã chiến Li Bi - tên đặt theo một khe suối ở làng Đá Bạc, xã Cẩm Mỹ). Hồ Kẻ Gỗ lúc bấy giờ chưa đắp đập, tích nước như bây giờ nên một phần tuyến đường 22 đi qua vùng lòng hồ.

Bia tưởng niệm những liệt sĩ đã anh dũng hi sinh tại hồ Kẻ Gỗ
Bia tưởng niệm những liệt sĩ đã anh dũng hi sinh tại hồ Kẻ Gỗ

Đến tháng 9/1972, một đoạn nằm giữa hồ Kẻ Gỗ được chọn để làm đường băng cho sân bay dã chiến Li Bi. Vị trí này nằm giữa một thung lũng rất rộng và bằng phẳng. Theo các nhân chứng kể lại, đường băng sân bay lúc bấy giờ chỉ mới thi công đến giai đoạn san gạt đất đá. Đường chính vẫn là sử dụng tuyến đường 22, nhưng được san gạt 2 bên rộng ra so với các đoạn khác.

Bà Nguyễn Thị Đàn ở xã Cẩm Bình, huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) nhớ lại: Tôi từng là công nhân Công ty Xây dựng Hà Tĩnh. Cuối năm 1972, tôi cùng nhiều công nhân nhận lệnh lên hồ Kẻ Gỗ làm nhiệm vụ, thời gian làm việc dự kiến là 3 tháng. Công ty chúng tôi đi 2 tổ, khoảng chừng 40 người. Khi lên đến nơi thì chúng tôi mới biết là làm đường băng cho sân bay Li Bi. Ban đêm bộ đội lái máy ủi, san lấp đất đá. Đến mờ sáng thì công nhân chúng tôi lên rừng gánh cây sim, cây mua về đặt xuống mặt đường băng ngụy trang.

Sân bay dã chiến Li Bi gắn với tuyến đường 22 được xác định là sân bay gần nhất để miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Cuối năm 1972 - đầu năm 1973, sân bay cơ bản hoàn thành nhưng bị địch phát hiện rồi dùng máy bay B52 đánh phá ác liệt. Để rồi, một công trình trọng điểm, tốn bao xương máu của quân và dân ta, chưa kịp xuất kích chuyến nào thì đã bị phá tan tành bởi hàng trăm tấn bom.

Đền thờ tưởng niệm liệt sĩ tại hồ Kẻ Gỗ nhìn từ trên cao
Đền thờ tưởng niệm liệt sĩ tại hồ Kẻ Gỗ nhìn từ trên cao

Ông Lê Văn Liêm, Chủ tịch Hội TNXP tỉnh Hà Tĩnh cho hay: Dù đã bị nước nhấn chìm dưới lòng hồ Kẻ Gỗ nhưng công trình đường băng sân bay Li Bi và sự hy sinh của quân và dân ta trên tuyến đường 22 là sự thật lịch sử không thể lãng quên. Tiếc rằng, quá ít người còn biết về sự tồn tại của sân bay này gắn với những trận bom ác liệt của kẻ thù.

Năm 1976, khi hòa bình lập lại, cấp trên cho chủ trương xây dựng công trình hồ Kẻ Gỗ để thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Hồ Kẻ Gỗ hoàn thành và tích nước, đưa mặt trận xưa chìm vào lòng hồ.

Trong hành trình mở cánh cửa lịch sử dưới lòng hồ Kẻ Gỗ, nhiều người đã không tiếc công sức để tìm lại nhân chứng một thời tham gia xây dựng sân bay Li Bi, tham gia xây dựng đường 22 trọng điểm… Đó là hành trình gian nan, mất rất nhiều thời gian của những năm tháng ròng rã bắt sự thật lên tiếng. Để rồi, từ ý tưởng của một vài cá nhân, đến sự đồng lòng của tỉnh Hà Tĩnh và Quyết định hỗ trợ xây dựng công trình tưởng niệm tại hồ Kẻ Gỗ của Bộ Quốc Phòng, một ngôi đền bề thế đã được dựng lên. Ngôi đền án ngữ bên bờ hồ Kẻ Gỗ, rọi soi xuống lòng nước trong xanh như mãi khắc ghi công lao, xương máu của những bậc tiền nhân đi trước.

Nếu ai chưa từng đến hồ Kẻ Gỗ thì khi nghe đến ca từ của bài hát “Kẻ Gỗ là đây bao năm đợi tháng chờ”… sẽ vẫn luôn thấy mới mẻ, mời gọi và thôi thúc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
10 lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên

10 lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên

“…Suốt 3 năm liền, gia đình tôi thuộc diện hộ nghèo nhưng bản thân tôi nhận thấy cứ trông chờ vào những chính sách ưu tiên người nghèo mãi không thể được. Tôi phải tự vượt khó, vươn lên…”. Đó chính là trích đoạn trong lá đơn xin thoát nghèo năm 2023 của ông Trần Văn Thiên, thôn Tân Hùng, xã Hùng Đức, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang. Và từ năm 2021 đến nay, ở Hàm Yên có 10 lá đơn đặc biệt như thế! Với họ đó là lá đơn của ý chí, của lòng tự trọng!
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Sản phẩm - Thị trường - T.Nhân - 21:28, 29/02/2024
Theo UBND huyện Nam Trà My (Quảng Nam), từ ngày 1 đến ngày 3/3, phiên chợ sâm Ngọc Linh và hàng dược liệu, nông sản đặc trưng của huyện sẽ mở cửa trở lại để đón du khách tham quan, mua sắm.
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 20:48, 29/02/2024
Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.
Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Chính sách dân tộc - Mạnh Cường - 20:36, 29/02/2024
Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế vừa ký ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024, với nội dung trọng tâm: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền; tạo sự chuyển biến về nhận thức và trách nhiệm của cán bộ và đồng bào DTTS và miền núi trong công tác phòng, chống ma túy; ngăn chặn không để tệ nạn ma túy xâm nhập vào vùng đồng bào DTTS và miền núi...
Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Chính sách dân tộc - T.Nhân - H.Trường - 20:32, 29/02/2024
Nhằm tạo điều kiện cho học sinh miền núi yên tâm học tập, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn yêu cầu tăng cường bảo đảm các điều kiện ăn, ở, sinh hoạt và học tập cho trẻ em mầm non, học sinh nội trú, bán trú, học sinh vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Tin tức - Tào Đạt - 20:30, 29/02/2024
Sự kiện tắt đèn trong vòng 1 giờ hưởng ứng Giờ Trái đất năm 2024 sẽ diễn ra từ 20h30 đến 21h30, thứ Bảy, ngày 23/3/2024.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Xã hội - Thiên An - 20:28, 29/02/2024
Trong tháng Giêng, tại tỉnh Lạng Sơn có khoảng 300 lễ hội, trong đó có những Lễ hội thu hút số lượng lớn người tham dự, như Lễ hội chùa Bắc Nga, Đền mẫu Đồng Đăng, Hội chùa Tam Thanh, Lễ hội Đền Kỳ Cùng Tà Phủ… Cũng tại thời điểm này, lượng người và phương tiện tham gia giao thông tại Lạng Sơn tăng đột biến. Ngay sau Tết Nguyên đán, lực lượng chức năng đã chủ động tăng cường quân số, trang thiết bị và các biện pháp nhằm bảo đảm giao thông và an ninh trật tự trên địa bàn.
Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Tin tức - Ngọc Thu - 20:25, 29/02/2024
Ngày 29/2, tại thị xã An Khê, Tỉnh đoàn Gia Lai tổ chức Lễ phát động Tháng Thanh niên năm 2024, với chủ đề “Thanh niên xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”. Dự lễ có lãnh đạo tỉnh, cùng hơn 400 đoàn viên, thanh niên, học sinh trên địa bàn thị xã An Khê.
Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Xã hội - Mỹ Dung - 20:22, 29/02/2024
Ngày 29/2, Ban Chỉ đạo vận động, hỗ trợ xây dựng xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hỗ trợ gia đình người có công gặp khó khăn về nhà ở, nhà xuống cấp cần được sửa chữa, xây mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (gọi tắt là BCĐ 714) triển khai kế hoạch thực hiện nhiệm vụ.
Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Pháp luật - Thiên An - 20:20, 29/02/2024
Thực hiện kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2024 (từ ngày 20/11/2023 đến hết ngày 29/2/2024), lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh Bắc Giang đã phát hiện, lập biên bản xử lý hơn 200 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 1,8 tỷ đồng.
Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Tin tức - Vũ Mừng - 20:18, 29/02/2024
Thực hiện Chương trình Tết trồng cây Xuân Giáp Thìn năm 2024, từ ngày 15/2 (tức mùng 6 Tết) đến 27/2, tỉnh Hà Giang đã thực hiện trồng được hơn 566.000 cây xanh, đạt 181% so với cùng kỳ năm 2023 và đạt 26,5% so với kế hoạch trồng cây phân tán theo Chương trình trồng 1 tỷ cây xanh năm 2024; trong đó nhóm cây lâm nghiệp chiếm 84%, còn lại là nhóm cây ăn quả, cây cảnh quan.