Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phong tục ma chay của đồng bào dân tộc thiểu số bị làm mồi câu view

Hồng Phúc - 18:30, 10/06/2021

Hàng chục những video trên mạng đưa hình ảnh, thông tin về đám ma của đồng bào dân tộc Mông đạt từ 1 đến 2 triệu view, với những từ ngữ bình luận mà những video này sử dụng như: rùng rợn, kinh hoàng, hết hồn..., một lần nữa khiến cho không ít người bức xúc về nạn câu view "hạ cấp", gây tổn hại đến văn hoá, tập tục truyền thống của đồng bào DTTS.

Bản làng của đồng bào Mông (huyện Kỳ Sơn, Nghệ An)- Ảnh minh họa
Bản làng của đồng bào Mông (huyện Kỳ Sơn, Nghệ An)- Ảnh minh họa

Nắng cao nguyên, Hùng núi, Tam giác mạch,… là một loạt kênh Youtube đăng tải Clip với nội dung về đám ma của đồng bào Mông, có những clip đang đạt kỷ lục gần 2 triệu lượt người xem.

Điểm chung của các Video này, là nhan đề gắn với những từ ngữ mang tính chất phán xét, cảm xúc cá nhân hơn là nhìn nhận khách quan về phong tục, văn hoá của người DTTS. Một số nhan đề có thể kể đến như: “Kinh hoàng tập tục đám ma không giống ai của người Mông trên cao nguyên đá Hà Giang”, "Dựng tóc gáy với hủ tục treo xác chết trong nhà của người Mông", "Kinh hoàng đám ma không quan tài của người Mông",…

Người quay phim quay cận cảnh đám ma, thậm chí vào gia đình có người mất để ghi lại những hình ảnh, đồng thời trực tiếp bày tỏ quan điểm của mình trong video, đồng bào trong video đều không được che mặt.

Anh Lê Quang Khải, một người xem video trên chia sẻ: “Mình thấy tiêu đề gây tò mò nên đã nhấn vào xem, quả thực cũng có sợ hãi, nhưng mình nghĩ đó là văn hoá riêng của mỗi dân tộc, người ngoài chưa chắc hiểu hết. Nhưng khi nhìn tên video ấy, rất nhiều người xem dễ hiểu lầm, đó là những hủ tục của đồng bào, trong khi chúng ta không có chuyên môn để thẩm định điều ấy”.

Nhưng không phải khán giả nào cũng có những phân tích, nhận định tỉnh táo như anh Khải. Có thể lý giải được sự hút view của những nội dung trên, bởi thị hiếu của người xem là luôn bị kích thích bởi những điều thần bí, tâm linh mà mình chưa biết. Lợi dụng điều đó, nhiều Youtuber (người làm nội dung Youtube), đã bằng mọi cách khai thác những nét văn hoá, những phong tục truyền thống của người DTTS để kiếm tiền trên không gian mạng. Chính điều đó, dẫn đến nhiều sự hiểu lầm, xuyên tạc, làm tổn hại văn hoá của đồng bào.

Chị Mua Thị Chở, dân tộc Mông (Đồng Văn, Hà Giang) cho biết: “Văn hóa dân tộc Mông đa dạng và phong phú, ở mỗi dòng họ, mỗi vùng miền lại có phong tục ma chay khác nhau. Thực tế thì phong tục này không đáng sợ như trong clip họ nói. Họ không phải là dân tộc Mông, không phải người địa phương trực tiếp chứng kiến nên họ nhìn không chính xác về vấn đề này”.

Các video về đám ma của đồng bào DTTS trên mạng xã hội
Các video về đám ma của đồng bào DTTS trên mạng xã hội
Không chỉ riêng dân tộc Mông, mà các dân tộc khác cũng có những lý giải riêng đối với cái chết, người Thái coi quan tài như con rồng đưa linh hồn sang thế giới bên kia, người Kinh cũng có những cái nhìn riêng về chuyện hỏa táng hay sang cát. Mỗi dân tộc lại có những niềm tin tâm linh riêng, trân trọng gốc rễ, máu mủ thân tình, chính điều đó tạo ra sự đa dạng của văn hoá.

Thế nên, chúng ta không thể cứ dùng tư duy, thế giới quan của mình để nhận xét, quy chụp những nét văn hoá của một cộng đồng dân tộc. Không có văn hoá nào cao, thấp, văn minh hay không văn minh. Đó là sự đa dạng, độc đáo mà chúng ta cần tôn trọng. Không thể đứng từ ngoài nhìn vào và dán nhãn những phán xét chủ quan, mang nặng định kiến, ví như đối với phong tục ma chay của đồng bào DTTS.

Trên thực tế, có thể trong vùng đồng bào DTTS vẫn còn tồn tại một số hủ tục lạc hậu chưa được bãi bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu việc thay đổi một thực hành là phù hợp trong bối cảnh mới, thì cộng đồng, đồng bào DTTS cũng sẽ tự động thích nghi; thậm chí kể cả khi các nhà quản lý văn hóa muốn bảo tồn thực hành cũ. Bởi văn hoá đó là sở hữu của đồng bào.

Thực tế có thể thấy, các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đều công bố tiêu chuẩn cộng đồng của mình, và người dùng phải tuân thủ các quy định nếu không muốn nội dung sản xuất bị báo cáo, gỡ bỏ, bị xóa bỏ các kênh, tài khoản vĩnh viễn.

Hiện nay, có một số bất cập đang tồn tại là, các tiêu chuẩn cộng đồng trong nhiều trường hợp không tương thích với các quy định của luật pháp Việt Nam. Dù các cơ quan chức năng Việt Nam đã làm việc, phối hợp với các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới và đạt được nhiều thỏa thuận, nhưng vẫn còn những khoảng trống.

Trên nhiều trang Youtube do người Việt Nam đăng ký, vẫn tồn tại vô số video có đề tài tùy tiện, nội dung, hình ảnh vi phạm thuần phong mỹ tục,…đặc biệt với lĩnh vực văn hoá, như vấn nạn câu view từ phong tục ma chay của đồng bào DTTS nói trên.

Chia sẻ về vấn đề này, Tiến sỹ Bàn Tuấn Năng (Viện Văn hoá và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cho biết, hiện nay những người sáng tạo nội dung nói chung và sáng tạo nội dung về văn hoá của đồng bào DTTS, đa phần thiếu hiểu biết, phông văn hoá còn hạn hẹp. Mỗi cộng đồng dân tộc đều có kho tàng văn hoá, tri thức riêng, đó là sự thích ứng trong môi trường tự nhiên, xã hội nên không thể chỉ bằng vài phút, vài video là có thể hiểu được. 

"Cần phải cẩn trọng khi làm những nội dung về văn hoá, không thể bất chấp kiếm tiền mà khiến người xem có cái nhìn sai lệch, nhầm lẫn về cộng đồng dân tộc ấy. Chúng ta cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các cơ quan chức năng...", Tiến sĩ Bàn Tuấn Năng nhấn mạnh.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cần Thơ rực rỡ sắc cờ dịp Quốc Khánh, người trẻ háo hức lan tỏa tình yêu Tổ quốc

Cần Thơ rực rỡ sắc cờ dịp Quốc Khánh, người trẻ háo hức lan tỏa tình yêu Tổ quốc

Trong không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, nhiều địa điểm tại TP. Cần Thơ rực rỡ màu cờ Tổ quốc. Người trẻ Thành phố đã nhanh chóng "bắt Trend", tự tạo cho mình các bộ ảnh, thước phim ý nghĩa để lưu giữ khoảnh khắc đáng nhớ và lan tỏa niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước.
Tin nổi bật trang chủ
Ninh Bình sôi động các hoạt động chào mừng Quốc khánh 2/9

Ninh Bình sôi động các hoạt động chào mừng Quốc khánh 2/9

Thời sự - Quỳnh Trâm - 13 phút trước
Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tỉnh Ninh Bình tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
21 loạt đại bác mở đầu buổi tổng duyệt diễu binh, diễu hành

21 loạt đại bác mở đầu buổi tổng duyệt diễu binh, diễu hành

Tin tức - Anh Trúc - 20 phút trước
Buổi tổng duyệt được tổ chức Quảng trường Ba Đình và các tuyến phố trung tâm theo lộ trình diễu hành với quy mô tương đương lễ chính thức. Đây là lần hợp luyện diễu binh, diễu hành cuối cùng, quan trọng nhất trước Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025).
Khắc khoải nỗi đau thời hậu bão Kajiki

Khắc khoải nỗi đau thời hậu bão Kajiki

Phóng sự - Thanh Hải - 1 giờ trước
Người ta sẽ còn nói rất nhiều đến hậu quả mưa bão số 5 vừa qua khi mà những thiệt hại về nhà ở, tài sản vẫn chưa thể khắc phục ngay. Trong bức tranh ngổn ngang thời hậu bão, là nỗi khắc khoải an cư của những phận người vừa bị cuốn bay nhà.
Hàng chục hộ dân Yên Nhân trắng tay sau lũ

Hàng chục hộ dân Yên Nhân trắng tay sau lũ

Thời sự - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Xã Yên Nhân (huyện Thường Xuân cũ, Thanh Hóa) vừa trải qua trận lũ quét kinh hoàng, cuốn phăng hàng chục ngôi nhà. Trong chốc lát, nhiều gia đình trắng tay, màn trời chiếu đất giữa bùn đất ngổn ngang.
Thanh Hóa: Dọn bùn, sửa lớp đón học sinh vào năm học mới

Thanh Hóa: Dọn bùn, sửa lớp đón học sinh vào năm học mới

Thời sự - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Sau bão số 5, mưa lớn kéo dài nhiều ngày đã khiến 33 trường học ở Thanh Hóa bị ngập nước, tốc mái, hư hỏng nặng. Chính quyền địa phương cùng các thầy, cô giáo đang khẩn trương dọn dẹp, sửa chữa, chuẩn bị điều kiện tốt nhất để sẵn sàng đón học sinh vào năm học mới.
Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Cơn mưa lớn kéo dài suốt hai ngày qua đã khiến nhiều khu vực tại Hà Nội chìm trong biển nước. Tính đến 15h ngày 27/8, các tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 70 và Đại lộ Thăng Long đoạn qua phường Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm cũ) bị ngập sâu nghiêm trọng, gây tê liệt giao thông và ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân.
Khai mạc Liên hoan Nhã nhạc Cung đình Hải Phòng mở rộng

Khai mạc Liên hoan Nhã nhạc Cung đình Hải Phòng mở rộng

Tin tức - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Tối 29/8, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ các vua nhà Mạc (xã Kiến Hưng, TP. Hải Phòng) đã diễn ra Lễ khai mạc Liên hoan Nhã nhạc Cung đình Hải Phòng mở rộng lần thứ nhất năm 2025. Chương trình do Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng và Hội đồng Mạc tộc Hải Phòng phối hợp tổ chức.
Sức sống mới ở vùng căn cứ cách mạng Măng Ri

Sức sống mới ở vùng căn cứ cách mạng Măng Ri

Media - Ngọc Chí - 1 giờ trước
Xã Măng Ri là vùng đất căn cứ cách mạng của tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi). Với truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Măng Ri luôn đoàn kết, chung sức, đồng lòng hàn gắn “vết thương” chiến tranh, tích cực phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống mới ấm no và sung túc.
Bổ sung hơn 10,7 nghìn tỷ đồng cho ngân sách địa phương tặng quà Nhân dân dịp Quốc khánh 2/9

Bổ sung hơn 10,7 nghìn tỷ đồng cho ngân sách địa phương tặng quà Nhân dân dịp Quốc khánh 2/9

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc vừa ký Quyết định số 1867/QĐ-TTg ngày 29/8/2025 về việc bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương để tặng quà nhân dân nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai

Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai

Tin tức - PV - 21:42, 29/08/2025
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 151/CĐ-TTg ngày 29/8/2025 về khẩn trương khắc phục cơ sở giáo dục, y tế bị thiệt hại do thiên tai, bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh và công tác khám chữa bệnh cho Nhân dân.
Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá cho 13.915 phạm nhân dịp Quốc khánh 2/9

Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá cho 13.915 phạm nhân dịp Quốc khánh 2/9

Tin tức - PV - 21:37, 29/08/2025
Chiều 29/8, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Quyết định đặc xá năm 2025 (đợt 2/9/2025) của Chủ tịch nước.