Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhạc ngũ âm - di sản văn hóa quý giá của đồng bào Khmer

Minh Triết - 18:43, 22/11/2021

Trong đời sống tinh thần của người Khmer các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, bên cạnh những giá trị về kiến trúc, nghệ thuật tạo hình, dàn nhạc Ngũ âm được đồng bào xem là tài sản văn hóa quý báu, là nhạc cụ không thể thiếu trong các dịp diễn ra lễ hội, tết cổ truyền của đồng bào Khmer.

Nhạc ngũ âm - di sản văn hóa quý giá của đồng bào Khmer

Âm nhạc đặc sắc của đồng bào Khmer

Nhạc Ngũ âm truyền thống của người Khmer (Pinn Peat) là một dàn nhạc, được hợp thành bởi 5 bộ nhạc cụ, được làm từ 5 loại chất liệu khác nhau tạo nên 5 âm sắc riêng biệt: Bộ đồng, bộ sắt, bộ mộc, bộ hơi và bộ da. Mỗi loại nhạc cụ được định âm một cách chính xác, bảo đảm yếu tố hòa âm cho cả dàn nhạc để khi hòa tấu tạo ra âm thanh độc đáo, từ rất trầm đến cao vút, từ ngọt ngào, du dương đến sâu lắng, hùng hồn đi vào lòng người.

 Theo Nghệ nhân Ưu tú Sơn Trong, huyện Tam Bình (Vĩnh Long), nhạc ngũ âm chủ yếu là nhạc không lời, có thể kết hợp với những điệu múa uyển chuyển đặc trưng của người phụ nữ Khmer tạo nên không gian văn hóa riêng biệt của đồng bào Khmer. Đội nhạc Ngũ âm thường có từ 5 đến 6 nhạc công.

Trong mỗi bộ của dàn nhạc Ngũ âm sẽ có một, hai hoặc ba loại nhạc cụ tham gia, tạo nên biên chế hoàn chỉnh của dàn nhạc Ngũ âm truyền thống gồm loại 9 nhạc cụ: Kèn Srolai Pinn Peat (bộ hơi); đàn Rôneat Ek, Rôneat Thung (bộ mộc); Rôneat Đek (bộ sắt); Kuông Vông Tôch, Kuông Vông Thum, Chhưng (bộ đồng); Trống Samphô, Trống Skô Thum (bộ da).

Nghệ nhân Sơn Trong chia sẻ, khi diễn ra các lễ nghi tôn giáo của người Khmer, ông thường cùng các nghệ nhân trong đội nhạc sử dụng bài cúng Tổ để trình diễn đầu tiên, vì đây là bài nhạc quan trọng trong thực hành nhạc Ngũ âm. Sau khi đánh bài nhạc Tổ, các nghệ nhân biểu diễn những bài bản chính khác để tạo không khí tưng bừng, vui tươi, rộn ràng cho ngày hội.

Nhạc ngũ âm - di sản văn hóa quý giá của đồng bào Khmer 1

Rộn ràng trên các phum sóc

Trước kia, nghệ thuật trình diễn nhạc Ngũ âm truyền thống của người Khmer chỉ giới hạn trong nhà chùa và trong các sinh hoạt nghi lễ tôn giáo và tang ma. Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào, nhạc Ngũ âm đã được tổ chức lưu giữ, trình tấu và truyền dạy ở nhiều tổ chức, cá nhân, đơn vị cả trong và ngoài cộng đồng các phum, sóc, Đoàn Nghệ thuật Khmer tỉnh, Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật.

Ở một số tỉnh còn tổ chức ở hầu hết các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông dân tộc nội trú. Điển hình tại Trường THPT DTNT Huỳnh Cương (Sóc Trăng). Hiện nay, trường có khoảng 50 học sinh chia thành các nhóm, tham gia học rất say mê và chơi nhạc Ngũ âm thành thạo.

Em Kim Văn Chung một thành viên tham gia nhóm ngũ âm hớn hở kể: Mỗi tối thứ Bảy, trường còn tổ chức buổi văn nghệ để chúng em cùng chơi nhạc Ngũ âm, rồi ca múa tập thể vui quá. Vào những ngày lễ, Tết hay các ngày lễ kỷ niệm ở trường, các em cảm thấy hạnh phúc và tự hào khi được ngồi ở vị trí trang trọng trên sân khấu, chơi trong chương trình văn nghệ của trường.

Ông Dương Sà Kha, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Sóc Trăng chia sẻ: Nhạc Ngũ âm trải qua không ít thăng trầm. Những người chơi nhạc già đi theo năm tháng, không còn đủ sức rong ruổi khắp các phum sóc để gõ đàn, đánh trống, đánh cồng... Có thời điểm, dàn Ngũ âm nằm im ỉm trong góc kho, nhạc cụ hư hỏng nhiều, không ai buồn đụng tới. “Từ năm 2010 đến nay, loại hình nghệ thuật độc đáo này như được thổi thêm luồng gió mới khi ngành Giáo dục và Đào tạo Sóc Trăng đã đầu tư hàng trăm triệu đồng trang bị các dàn nhạc Ngũ âm cho khoảng 10 trường DTNT trong tỉnh. Các em tự chỉ dẫn cho nhau cách chơi đàn bằng tất cả niềm đam mê.

Những năm qua, tỉnh Sóc Trăng cũng tổ chức các cuộc thi trình diễn nhạc cụ, âm nhạc Ngũ âm ở nhiều cấp độ, lứa tuổi và hình thức khác nhau để tìm kiếm tài năng, tuyển chọn và khuyến khích học và chơi nhạc Ngũ âm. Đặc biệt, ngày 20/12/2019, nhạc Ngũ âm của người Khmer ở Sóc Trăng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trong dòng chảy của thời gian, chúng ta đang tiếp thu nhiều loại hình nghệ thuật mới, hiện đại từ các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới du nhập vào, tạo điều kiện cho người dân có nhiều sự lựa chọn để thưởng thức, thỏa mãn nhu cầu văn hóa tinh thần. Song, đối với đồng bào Khmer, nhạc Ngũ âm - di sản văn hóa truyền thống quý giá vẫn luôn rộn ràng, trong những dịp đến chùa lễ Phật, trong các lễ hội phum sóc và trong đời sống hằng ngày của đồng bào Khmer.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân A Huynh - Người "truyền lửa" đam mê âm nhạc dân tộc

Nghệ nhân A Huynh - Người "truyền lửa" đam mê âm nhạc dân tộc

Với mong muốn gìn giữ các giá trị âm nhạc truyền thống của dân tộc, nhiều năm qua, chàng trai A Huynh, dân tộc Gia Rai luôn nỗ lực “truyền lửa” đam mê cho những người trẻ thông qua việc sáng tạo, giữ gìn những nhạc cụ truyền thống của dân tộc.
Tin nổi bật trang chủ
Ngày 4/12: Việt Nam có gần 14.000 ca mắc COVID-19 và 6.788 ca khỏi bệnh

Ngày 4/12: Việt Nam có gần 14.000 ca mắc COVID-19 và 6.788 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 2 giờ trước
Ngày 4/12 , Việt Nam có 13.998 ca mắc COVID-19 tại 57 tỉnh, thành phố, trong đó 8.402 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 6.788 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Mưa lũ làm 17 người chết và mất tích

Mưa lũ làm 17 người chết và mất tích

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Ảnh hưởng của mưa lũ trong những ngày vừa qua đã làm 17 người chết và mất tích.
Nông sản ùn ứ tại cửa khẩu Trà Lĩnh, Cao Bằng

Nông sản ùn ứ tại cửa khẩu Trà Lĩnh, Cao Bằng

Kinh tế - PV - 2 giờ trước
Do thiếu lái xe container vận chuyển hàng hóa qua lại trong khu vực cửa khẩu giữa hai nước, hàng trăm xe container vận chuyển nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc đang bị ùn ứ tại khu vực cửa khẩu Trà Lĩnh, thị trấn Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.
Hà Nội ban hành phương án cách ly, điều trị F0 tại nhà, áp dụng toàn thành phố

Hà Nội ban hành phương án cách ly, điều trị F0 tại nhà, áp dụng toàn thành phố

Sức khỏe - Như Ý - 6 giờ trước
UBND TP. Hà Nội vừa ban hành Phương án số 276/PA-UBND về cách ly, quản lý, theo dõi, khám và điều trị tại nhà đối với người nhiễm COVID-19 trên địa bàn thành phố. Phạm vi áp dụng trên toàn địa bàn thành phố Hà Nội.
Xuất cấp 4.880 tấn gạo hỗ trợ người dân gặp khó khăn do dịch Covid-19 cho 3 tỉnh Hòa Bình, Hà Tĩnh, Sóc Trăng

Xuất cấp 4.880 tấn gạo hỗ trợ người dân gặp khó khăn do dịch Covid-19 cho 3 tỉnh Hòa Bình, Hà Tĩnh, Sóc Trăng

Tin tức - Như Ý - 7 giờ trước
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã ký Quyết định số 2044/QĐ-TTg chỉ đạo Bộ Tài chính xuất cấp không thu tiền 4.880,295 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia cho các tỉnh Hòa Bình, Hà Tĩnh và Sóc Trăng để hỗ trợ người dân gặp khó khăn do thực hiện giãn cách xã hội phòng, chống dịch Covid-19.
Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Nông dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi làm giàu trên đồng đất quê hương

Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã có bước tiến dài, mở ra cơ hội làm giàu cho người nông dân. Thay vì sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, giá trị kinh tế cây trồng thấp như trước đây; thì nay bà con đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị cao, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, liên kết chặt chẽ giữa các nông hộ, hội viên, thành viên để sản xuất tập trung và tiêu thụ sản phẩm.
Hà Nội: Thông báo đánh giá cấp độ dịch COVID-19 tính đến ngày 3/12/2021

Hà Nội: Thông báo đánh giá cấp độ dịch COVID-19 tính đến ngày 3/12/2021

Tin tức - T.Hợp - 10 giờ trước
UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành thông báo 824/TB-UBND đánh giá cấp độ dịch trong phòng, chống dịch COVID-19 trên địa bàn thành phố đến ngày 3/12. Theo đó, nhiều địa phương từ cấp độ 1 (vùng xanh) chuyển sang cấp độ 2 (vùng vàng).
Truyền hình trực tiếp chương trình

Truyền hình trực tiếp chương trình "Hồ Chí Minh - Hành trình khát vọng 2021"

Tin tức - T.Hợp - 10 giờ trước
Chương trình "Hồ Chí Minh - Hành trình khát vọng 2021" do Ban Tuyên giáo Trung ương chỉ đạo, Đài Truyền hình Việt Nam là đơn vị thực hiện. Chương trình sẽ được truyền hình trực tiếp lúc 20h10, chủ nhật ngày 5/12/2021 trên kênh VTV1.
Biến thể Omicron ảnh hưởng tới nhiều quốc gia

Biến thể Omicron ảnh hưởng tới nhiều quốc gia

Tin tức - PV - 11 giờ trước
Trong khi số ca mắc COVID-19 tiếp tục tăng, sự xuất hiện của biến thể mới Omicron khiến nhiều quốc gia thêm lo ngại.
Chiếu phim “Cha cõng con” tại Triển lãm World Expo 2020 Dubai

Chiếu phim “Cha cõng con” tại Triển lãm World Expo 2020 Dubai

Thể thao - Giải trí - PV - 11 giờ trước
Thông tin từ nhà sản xuất phim “Cha cõng con” cho biết, diễn viên Lương Chung Lan, đại diện nhà sản xuất bộ phim và ê-kíp sẽ có mặt tại Triển lãm World Expo 2020 Dubai vào cuối tháng 12 này nhân dịp phim được chọn chiếu ở “Tuần phim Việt Nam”.
Giá cà phê hôm nay 4/12: Tăng mạnh thêm 500 - 600 đ/kg

Giá cà phê hôm nay 4/12: Tăng mạnh thêm 500 - 600 đ/kg

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 12 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 4/12 tại thị trường tiếp tục có phiên tăng thứ 4 liên tiếp. Đưa giá cà phê trong nước khoảng 41.400 - 42.200 đồng/kg.