Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Di sản múa rom vong của người Khmer

Nguyệt Anh (T/h) - 19:03, 16/08/2021

Múa rom vong (hay múa lâm thôn) có vị trí quan trọng trong các cuộc sinh hoạt tập thể, gắn với cuộc sống đời thường, gắn với các lễ hội cổ truyền của dân tộc Khmer như: Chôl Chnăm Thmây, Sen Dolta, Oc Oom Booc... Đây là một di sản được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2019.

              

Các cô gái Khmer duyên dáng trong điệu múa lâm thôn
Các cô gái Khmer duyên dáng trong điệu múa lâm thôn

Từ lâu, múa rom vong (hay múa lâm thôn) đã gắn bó, đáp ứng những nhu cầu sinh hoạt trong cộng đồng của người Khmer. Múa rom vong của người Khmer gắn với tín ngưỡng - tôn giáo và phong tục tế lễ tiêu biểu như: lễ tế thần linh, lễ rước thần, lễ cầu an và lễ Arăk... Hầu hết các điệu múa đều có tính vui nhộn được thể hiện qua sự phối hợp nhịp nhàng, sinh động của các động tác tay chân theo từng điệu nhạc. Các điệu múa có thể múa thành vòng tròn hoặc múa thành hàng và không giới hạn số người tham gia.

Người Khmer múa trong các dịp tế lễ của cộng đồng và trong các buổi giao lưu văn nghệ: có thể múa tại nhà, trên sân chùa, ngoài đồng ruộng... chỉ cần có tiếng hát, tiếng vỗ tay cổ động hoặc thau nhôm, thùng nhựa làm trống. Múa rom vong là múa vòng tròn, theo nhịp 2/4. Khi nhịp trống và giọng hát say sưa vang lên theo điệu rom vong, thì từng người một hoặc từng đôi trai gái bước đều 3 bước và lui một bước, hai tay nâng lên để trước ngực, các ngón tay thẳng đứng và cong lên như những đóa cánh tươi, cứ một tay đưa lên, tay kia đưa xuống nhịp nhàng theo tiếng nhạc.

Đối với múa rom vong, nhất là vào những dịp lễ, Tết truyền thống của dân tộc, khi tiếng trống hoặc nhạc ngũ âm vang lên, từng đôi trai gái, già trẻ cùng uyển chuyển hòa mình vào điệu múa tập thể rất mềm mại và duyên dáng. Các động tác của nữ khi múa lượn 2 cánh tay đưa ra trước ngực, còn nam thì lượn cánh tay rộng ra như để che chở cho người bạn múa của mình; kết hợp với chân, chân nào phía trước thì tay đó ở dưới thấp và ngược lại; lòng bàn tay trái ngửa thì lòng bàn tay phải úp và ngược lại theo quy luật âm dương, trong âm có dương, trong dương thì lại có âm.

Nam nữ dân tộc Khmer hòa mình vào điệu múa lâm thôn tập thể rất mềm mại và duyên dáng
Nam nữ dân tộc Khmer hòa mình vào điệu múa lâm thôn tập thể rất mềm mại và duyên dáng (Ảnh TL)

Múa rom vong chiếm một vị trí quan trọng trong các cuộc sinh hoạt tập thể, gắn với cuộc sống đời thường, gắn với các lễ hội cổ truyền của dân tộc như: Chol Chnăm Thmây, Sen Dolta, Ok Om Bok hay trong các nghi lễ tín ngưỡng truyền thống của dân tộc. Đi kèm với điệu múa là những nhạc cụ đặc trưng của dân tộc như: trống sadam, chiêng, dàn nhạc ngũ âm…

Múa rom vong có 3 bước chính, người múa thường bắt đầu bằng cách bước chân phải lên một góc 45 độ và khi đó phải chuyển từ tư thế tay chíp sang tư thế tay thô thuôl, tay trái trong tư thế tay rồn. Kế tiếp là bước chân trái lên khi đó tay trái trong tư thế rồn chuyển sang chíp rồi buông ra thành tư thế thô thuôl, khi đó chân trái rút thấp ra phía sau. Quy luật chân nào phía trước thì tay đó ở dưới thấp và tư thế rồn, tay đối diện trong tư thế thô thuôl và ngược lại cho đến khi hết bài. Đặc điểm múa rom vong là múa nhấp chân ở phía sau.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Khmer Nam Bộ- Sơn Lương cho biết, múa rom vong phải tuân theo một số quy tắc nhất định như: Người ít tuổi, địa vị thấp hơn sẽ ra múa trước, sau đó mới tiến đến mời các vị quan khách, người cao tuổi ra múa giao lưu. Các động tác múa rom vong có tên cụ thể như: động tác tay chíp (cheap), động tác tay khuôn, phong cách tay rồn (còn gọi là che), phong cách tay chòn-ol (còn gọi là động tác chỉ), phong cách tay thồ thuôl (còn gọi là nhận hay đón lấy), phong cách tay bông hoa.

Di sản múa rom vong của người Khmer 2

Động tác chíp (nụ lá): Có ý nghĩa là cây có những chồi non rất tươi, đẹp và mềm mại, thể hiện sự khát vọng đi lên, phù hợp với nội dung các bài múa diễn tả hành động vui tươi, hóm hỉnh, yêu đời. Động tác này, người múa đưa lòng bàn tay ngửa lên trên, chỉ dùng ngón tay cái và ngón trỏ áp sát vào nhau bằng một lực đủ căng ba ngón kia ra hướng ngược lại với hai ngón Chíp.

Động tác khuôn (nụ hoa): Có ý nghĩa là hoa đã kết trái tươi tốt, sung sức thể hiện cho sự mạnh mẽ, dứt khoát. Động tác này lòng bàn tay của người múa hướng về phía trước theo hướng đứng, ngón giữa cong áp sát với ngón cái trở thành một vòng tròn, sử dụng một lực tương đối mạnh để căng 3 ngón kia ra hướng ngược lại.

Động tác chòn-ol (chỉ): Ngón chính ở động tác này là ngón trỏ chỉ thẳng, các ngón còn lại cong theo hình bậc thang, đồng thời căng mạnh cổ tay về phía người như động tác khuôn. Ngón chính ở động tác này là ngón trỏ chỉ thẳng, các ngón còn lại cong theo hình bậc thang đồng thời căng mạnh cổ tay về phía người.

Động tác rồn (che): dùng một lực áp sát các ngón vào nhau như tư thế che nắng, lòng bàn tay che thay vì bình thường là dùng lưng bàn tay che. Nữ: đầu các ngón ngang mí mắt và ngang chân mày; Nam: cánh tay mở rộng và toàn bộ cánh tay cong theo vòng cung.

Động tác thồ-thuôl (nhận hay đón lấy): Lòng bàn tay ngửa lên các ngón áp sát vào nhau hướng về phía trước. Cánh tay cong vuông góc lên và song song với khuôn mặt có khi cao khoảng chóp đầu, căng cổ tay.

Động tác vong thể hiện tình cảm vui tươi, nhanh nhẹn và khéo léo.

Động tác sêk trong múa rom vong phỏng theo dáng đi của con két, lật đật nghiêng rất khôi hài
Động tác sêk trong múa rom vong phỏng theo dáng đi của con két, lật đật nghiêng rất khôi hài

Động tác sêk: dáng đi của con két, lật đật nghiêng rất khôi hài và các động tác lia (mở)... Múa rom vong của đồng bào Khmer Sóc Trăng là sản phẩm tinh thần độc đáo vừa mang tính thiêng, vừa là nhu cầu tinh thần sau những giờ lao động mệt nhọc nơi đồng áng; là những sáng tạo độc đáo, góp thêm vào vườn hoa nghệ thuật đầy màu sắc của dân tộc Việt Nam.

Múa Rom vong có vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng người Khmer, từ trong lao động tới lễ hội, văn hóa tâm linh. Vào những dịp diễn ra lễ hội, không chỉ đồng bào Khmer múa mà bà con người Kinh, Hoa cùng hòa mình vào điệu múa vui nhộn này, thể hiện sự lan tỏa văn hóa, sự thu hút của điệu múa với tất cả mọi người. Thông qua điệu múa, tình cảm tốt đẹp giữa người với người được gây dựng, trai gái có thể thành đôi. Bên cạnh đó, múa rom vong còn là nguồn cảm hứng của biết bao nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ sáng tác nên nhưng ca khúc ru ngọt lòng người như: “Về Sóc Trăng vui điệu lâm thôn”, “Chiếc áo bà ba”, “Sóc Sờ Bai Sóc Trăng”...

Rom Vong là “món ăn tinh thần” không thể thiếu trong các lễ tết, đám tiệc của người Khmer. Từ việc tham gia múa trong các sinh hoạt của cộng đồng, các thế hệ tiếp nối được truyền dạy một cách tự nhiên. Hiện nay, tỉnh Sóc Trăng đã mở những lớp dạy múa rom vong tại Trung tâm Văn hóa, Thư viện, Bảo tàng và Trung tâm Văn hóa Triển lãm Hồ Nước Ngọt Sở (Văn hóa, Thể thao và Du lịch Sóc Trăng) tổ chức Lớp múa sinh hoạt cộng đồng dân tộc Khmer tỉnh Sóc Trăng. Tỉnh còn có Đoàn Nghệ thuật Khmer Sóc Trăng.

Múa rom vong được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2019
Múa rom vong được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2019 (Ảnh TL)

Với giá trị tiêu biểu, Múa rom vong của người Khmer được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 4601/QĐ-BVHTTDL ngày 20/12/2019.

Tin cùng chuyên mục
Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Trong đời sống văn hóa tâm linh, tín ngưỡng dân gian phong phú, đồng bào Mường còn bảo tồn và thực hiện một phong tục truyền thống rất đặc sắc, đó là lễ mát nhà. Lễ Mát nhà có ý nghĩa mang lại sự may mắn, bình an...
Tin nổi bật trang chủ
Làm mới nghệ thuật múa rối - Bài toán khó

Làm mới nghệ thuật múa rối - Bài toán khó

Sắc màu 54 - Phương Lan - 7 phút trước
Trong thời kỳ hội nhập, múa rối là một trong những loại hình nghệ thuật dân tộc cần được đầu tư gìn giữ và quảng bá sâu rộng. Do đó, việc tìm ra bản sắc riêng cũng như phát triển đúng hướng để làm mới loại hình nghệ thuật lâu đời này là bài toán luôn khiến những người hoạt động trong nghệ thuật múa rối phải trăn trở.
Nhiều quy định “lệch pha” giữa Luật Lâm nghiệp và Luật Đất đai

Nhiều quy định “lệch pha” giữa Luật Lâm nghiệp và Luật Đất đai

Pháp luật - Thiên Đức - 14 phút trước
Luật Lâm nghiệp được Quốc hội thông qua vào tháng 11/2017 có hiệu lực từ 1/1/2019, với kỳ vọng giúp người DTTS sống dựa vào rừng được hưởng nhiều lợi ích. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, Luật Lâm nghiệp lại đang có một số vấn đề về khái niệm, nội dung “lệch pha” so với Luật Đất đai 2013. Do đó, cần điều chỉnh hài hòa giữa hai luật này.
5 chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 12

5 chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 12

Photo - Yến Nhi - 2 giờ trước
Từ tháng 12, một số chính sách mới bắt đầu có hiệu lực như: Công an xã được giao thêm trách nhiệm,; 11 thông tin cung cấp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; bỏ quy định đào tạo, bồi dưỡng Ngoại ngữ, Tin học, Tiếng dân tộc....
Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Sắc màu 54 - Kim Anh - 2 giờ trước
Trong đời sống văn hóa tâm linh, tín ngưỡng dân gian phong phú, đồng bào Mường còn bảo tồn và thực hiện một phong tục truyền thống rất đặc sắc, đó là lễ mát nhà. Lễ Mát nhà có ý nghĩa mang lại sự may mắn, bình an...
Nghệ thuật trình diễn chiêng Ba của người Hrê

Nghệ thuật trình diễn chiêng Ba của người Hrê

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 3 giờ trước
Với người Hrê, cồng chiêng không chỉ có giá trị vật chất hay được coi như những nhạc cụ khác, mà giá trị của nó cao hơn trong đó là mang yếu tố tâm linh.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Hướng dẫn trồng lan thủy canh

Hướng dẫn trồng lan thủy canh

Bạn của nhà nông - Như Ý - 3 giờ trước
Trồng lan thủy canh là phương pháp trồng cây không dùng đến đất mà sử dụng dung dịch, giá thể để cây có không gian phát triển. Trồng lan thủy canh yêu cầu bà con phải chăm sóc đúng cách để giúp cây luôn phát triển khỏe mạnh. Để hoa lan đạt năng suất tốt nhất, bà con cần lưu ý những yếu tố kỹ thuật sau đây.
Đổi mới dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số

Đổi mới dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số

Giáo dục - P. Ngọc - 4 giờ trước
Trước yêu cầu thực tiễn của ngành Giáo dục nước nhà, ngày 22/11/2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã ban hành Thông tư số 32/TT-BGDĐT hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định số 82/2010/NĐ-CP ngày 15/7/2010 của Chính phủ quy định việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số (DTTS) trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.
Chính phủ Liên bang Nga mong muốn tăng cường mở rộng hợp tác với Việt Nam

Chính phủ Liên bang Nga mong muốn tăng cường mở rộng hợp tác với Việt Nam

Thời sự - PV - 5 giờ trước
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, ngày 1/12, theo giờ địa phương, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã hội kiến với Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Mikhail Vladimirovich Mishustin tại Thủ đô Moscow.
Hạ Long (Quảng Ninh): Ưu tiên vốn đầu tư tạo sinh kế để người dân giảm nghèo bền vững

Hạ Long (Quảng Ninh): Ưu tiên vốn đầu tư tạo sinh kế để người dân giảm nghèo bền vững

Chính sách và đời sống - Nghĩa Hiệp - 5 giờ trước
Vận dụng các nguồn lực để triển khai các dự án giảm nghèo, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo trên địa bàn các xã ngoài Chương trình 30a và Chương trình 135, nhờ đó, từ năm 2015 đến nay, theo tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 - 2025 của Chính phủ, TP. Hạ Long còn 62 hộ nghèo, 139 hộ cận nghèo.
Giá cà phê hôm nay 2/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng

Giá cà phê hôm nay 2/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 5 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 2/12, thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng, trong đó giá cà phê trong nước giao dịch ở mức 40.500 - 41.300 đồng/kg.