Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà sàn dài của người Gia Rai

KSOR NAM - 10:12, 05/10/2020

Krông Pa là huyện nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Gia Lai. Vùng đất này là cái nôi văn hóa của người Gia Rai xưa, là nơi còn lưu giữ kho tàng văn hóa nghệ thuật dân gian phong phú. Trong đó, có văn hóa vật thể, thể hiện qua những nhà sàn dài của đồng bào dân tộc Gia Rai.

Nhà sàn dài của đồng bào Gia Rai ở Krông Pa. Ảnh: Ksor Nam
Nhà sàn dài của đồng bào Gia Rai ở Krông Pa. Ảnh: Ksor Nam

Nhà sàn dài là kiến trúc độc đáo của người Gia Rai, là nơi sinh sống của nhiều thế hệ trong đại gia đình, đó cũng là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Người Gia Rai ở Krông Pa và vùng Cheo Reo cũ (AyunPa, Ia Pa và Phú Thiện) đều không có nhà rông như người Gia Rai ở TP. Pleiku. Mọi sinh hoạt cộng đồng được tổ chức tại một gian khách trong nhà sàn dài của chủ làng.

Nhà sàn dài được người Gia Rai làm bằng vật liệu, chủ yếu như: Gỗ làm cột nhà; tranh hoặc tấm tôn làm mái; tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ xẻ làm vách tường; tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ xẻ để lót sàn nhà.

Người Gia Rai làm nhà sàn dài theo hướng Bắc Nam. Mỗi căn nhà sàn dài có chiều dài khoảng từ 20 - 50m, chiều rộng 4 - 5m. Kết cấu nhà sàn dài khá đơn giản, gồm hai dãy cột được chôn xuống đất, gắn kết với nhau bằng các xà ngang, không cần đục lỗ mà dùng dây buộc các mối tiếp xúc. Nhà sàn dài có hai cửa: Cửa chính và cửa phụ. Cánh cửa chính và cửa phụ làm bằng tấm phên lồ ô hoặc tấm ván gỗ. Trước cửa chính và sau cửa phụ có làm sàn bằng tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ, không có mái che.

Nhà sàn dài thường có 3 - 4 cửa sổ, nhưng với riêng gian khách là 2 cửa sổ, làm đối diện với nhau. Có hai cầu thang, một cầu thang chính đặt ở khoảng giữa của ngôi nhà dành cho mọi người trong gia đình và khách, cầu thang phụ đặt ở đầu hồi phía Nam. Những bậc cầu thang của người Gia Rai thường làm số lẻ, bởi theo quan niệm của người Gia Rai, những bậc thang số chẵn là dành cho ma quỷ. Ở đầu cầu thang, người Gia Rai khắc nổi lên đó những con vật quen thuộc như con rùa, hay đôi núm vú hoặc là hình trăng khuyết. Sàn nhà thường cách mặt đất khoảng từ 1 - 2m.

Không gian nhà sàn dài của người Gia Rai chạy theo chiều dọc. Nhà thường làm ba gian chính: Gian khách, gian ngủ và gian bếp. Gian khách cũng chính là gian trung tâm của ngôi nhà, là nơi sinh hoạt của gia đình, tiếp khách và nơi tổ chức các lễ cúng theo luật tục. Cũng là nơi để các loại ché, cồng chiêng của gia đình.

Ở gian khách cũng có một bếp lửa như ở gian bếp, dành cho khách và tổ chức lễ cúng trong nhà. Nhà nào có điều kiện hoặc nhiều thành viên thì sẽ nối thêm các gian nhà.

Theo như lời kể của già làng, sau khi làm xong ngôi nhà, người Gia Rai tiến hành tổ chức lễ mừng nhà mới. Lễ vật dâng cúng có heo và rượu cần, số lượng nhiều hay ít tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình. Lễ mừng nhà mới được tổ chức với ý nghĩa để cầu mong thần nhà, thần gỗ, thần tre nứa che chở, bảo vệ người thân trong gia đình luôn mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gia đình hòa thuận, hạnh phúc. Sau đó, những người dân trong làng sẽ qua chúc mừng, chung vui.

Hiện nay, do bị ảnh hưởng từ sự phát triển của xã hội, đồng bào Gia Rai ngày càng chuộng làm nhà theo hướng hiện đại như nhà sàn kiểu mái thái, nhà xây… Nhà sàn dài truyền thống giờ chỉ còn lác đác ở một vài xã.

Thiết nghĩ, chính quyền và ngành Văn hóa cần sớm có những chính sách, đề án phục dựng, bảo tồn nhà sàn dài truyền thống của người Gia Rai nhằm gìn giữ, bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của đồng bào, từ đó để phát triển du lịch của địa phương. 

Người Gia Rai tiến hành tổ chức lễ mừng nhà mới. Lễ vật dâng cúng có heo và rượu cần, số lượng nhiều hay ít tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình. Lễ mừng nhà mới được tổ chức với ý nghĩa để cầu mong thần nhà, thần gỗ, thần tre nứa che chở, bảo vệ người thân trong gia đình luôn mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gia đình hòa thuận, hạnh phúc. Sau đó, những người dân trong làng sẽ qua chúc mừng, chung vui.”

Theo như lời kể của già làng


Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Những bài thuốc quý từ hoa đu đủ đực

Những bài thuốc quý từ hoa đu đủ đực

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 1 phút trước
Cây đu đủ đực còn có tên gọi khác là cà lào, phan qua thụ... vị rất đắng, tính bình, không độc. Hoa đu đủ đực được thu hái từ những cây đu đủ giống đực, là dược liệu được dùng từ lâu đời để trị bệnh, đặc biệt nổi tiếng trong trị ho. Không chỉ thế, hàm lượng vitamin và các chất chống oxy hóa trong hoa đu đủ đực còn có tác dụng trên nhiều bệnh lý khác. Sau đây là một số bài thuốc từ hoa đu đủ đực mời bà con tham khảo.
Nguyễn Ái Quốc với tờ báo cách mạng đầu tiên Le Paria

Nguyễn Ái Quốc với tờ báo cách mạng đầu tiên Le Paria

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Học tập lãnh tụ cách mạng thiên tài của giai cấp vô sản V.I. Lenin với việc sử dụng báo chí như một vũ khí mạnh mẽ, sắc bén trong đấu tranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu sự nghiệp cứu dân, cứu nước của mình bằng hoạt động báo chí và báo Le Paria ( Người cùng khổ) mà Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập đã ghi lại dấu ấn lịch sử này.
Los Angeles kỳ vọng tăng cường hợp tác với Việt Nam

Los Angeles kỳ vọng tăng cường hợp tác với Việt Nam

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Chiều 17/5 (giờ địa phương), tại TP. San Francisco, Hoa Kỳ, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp bà Nina Hachigian, Phó Thị trưởng TP. Los Angeles.
Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Singapore

Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Singapore

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Từ ngày 18-20/5/2022, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Singapore Tan Chuan-Jin thăm chính thức Việt Nam theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam và Singapore đang ở giai đoạn phát triển rất tốt đẹp, tin cậy chính trị gia tăng, hợp tác trên các lĩnh vực tiếp tục đạt được những kết quả cụ thể, trong đó có sự hợp tác chặt chẽ giữa Quốc hội hai nước.
Quán triệt, triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về quy hoạch, phát triển đô thị

Quán triệt, triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về quy hoạch, phát triển đô thị

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 18/5, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.
Vay tiền thông minh - bí quyết của người làm chủ “túi tiền”

Vay tiền thông minh - bí quyết của người làm chủ “túi tiền”

Kinh tế - PVCĐ - 3 giờ trước
Thực tế cho thấy những cá nhân có kinh tế vững lại càng tích cực vay tiền. Điều làm nên sự khác biệt ở đây là, cần xem xét kỹ một số các tiêu chí quan trọng trước khi bạn lựa chọn đăng ký khoản vay.

"Điểm tựa" của đồng bào DTTS ở Minh Hóa

Người có uy tín - Nông Hồng - 3 giờ trước
Nhiều năm qua, đội ngũ những Người có uy tín ở Minh Hóa (Quảng Bình) luôn thể hiện tốt vai trò là cầu nối giữa Đảng, chính quyền và đồng bào DTTS. Họ được đồng bào tin yêu, kính trọng và là điểm tựa vững chắc cho đồng bào DTTS.
Thế giới có hơn 523 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 523 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Tính đến sáng 18/5, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 523.689.665 ca nhiễm và 6.292.107 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 777.425 ca nhiễm mới và 1.314 ca tử vong vì dịch bệnh. Trong đó, CHDCND Triều Tiên có số ca mắc mới nhiều nhất với 269.510 ca, trong khi Đức ghi nhận 176 ca tử vong vì dịch bệnh nhiều nhất thế giới.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 17/5: Đoàn Việt Nam cán mốc 100 Huy chương Vàng

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 17/5: Đoàn Việt Nam cán mốc 100 Huy chương Vàng

Thể thao - Giải trí - Việt Hùng - 11 giờ trước
Đoàn thể thao Việt Nam vượt qua con số 100 Huy chương Vàng (HCV). Tiếp tục đứng thứ nhất toàn đoàn. Tổng số HCV của đoàn thể thao Việt Nam sấp xỉ bằng tổng số HCV của các đoàn đứng thứ 2, thứ 3 và thứ 4 cộng lại.
Thủ tướng Phạm Minh Chính trao đổi với các tập đoàn hàng đầu trên sàn chứng khoán New York

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao đổi với các tập đoàn hàng đầu trên sàn chứng khoán New York

Thời sự - PV - 23:52, 17/05/2022
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chia sẻ nhiều nội dung quan trọng khi trả lời các câu hỏi của một số tập đoàn, quỹ đầu tư hàng đầu đang niêm yết tại Sàn giao dịch chứng khoán New York - sở giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới về giá trị vốn hóa thị trường.