Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà sàn dài của người Gia Rai

KSOR NAM - 10:12, 05/10/2020

Krông Pa là huyện nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Gia Lai. Vùng đất này là cái nôi văn hóa của người Gia Rai xưa, là nơi còn lưu giữ kho tàng văn hóa nghệ thuật dân gian phong phú. Trong đó, có văn hóa vật thể, thể hiện qua những nhà sàn dài của đồng bào dân tộc Gia Rai.

Nhà sàn dài của đồng bào Gia Rai ở Krông Pa. Ảnh: Ksor Nam
Nhà sàn dài của đồng bào Gia Rai ở Krông Pa. Ảnh: Ksor Nam

Nhà sàn dài là kiến trúc độc đáo của người Gia Rai, là nơi sinh sống của nhiều thế hệ trong đại gia đình, đó cũng là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Người Gia Rai ở Krông Pa và vùng Cheo Reo cũ (AyunPa, Ia Pa và Phú Thiện) đều không có nhà rông như người Gia Rai ở TP. Pleiku. Mọi sinh hoạt cộng đồng được tổ chức tại một gian khách trong nhà sàn dài của chủ làng.

Nhà sàn dài được người Gia Rai làm bằng vật liệu, chủ yếu như: Gỗ làm cột nhà; tranh hoặc tấm tôn làm mái; tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ xẻ làm vách tường; tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ xẻ để lót sàn nhà.

Người Gia Rai làm nhà sàn dài theo hướng Bắc Nam. Mỗi căn nhà sàn dài có chiều dài khoảng từ 20 - 50m, chiều rộng 4 - 5m. Kết cấu nhà sàn dài khá đơn giản, gồm hai dãy cột được chôn xuống đất, gắn kết với nhau bằng các xà ngang, không cần đục lỗ mà dùng dây buộc các mối tiếp xúc. Nhà sàn dài có hai cửa: Cửa chính và cửa phụ. Cánh cửa chính và cửa phụ làm bằng tấm phên lồ ô hoặc tấm ván gỗ. Trước cửa chính và sau cửa phụ có làm sàn bằng tre nứa, lồ ô đập dập hoặc ván gỗ, không có mái che.

Nhà sàn dài thường có 3 - 4 cửa sổ, nhưng với riêng gian khách là 2 cửa sổ, làm đối diện với nhau. Có hai cầu thang, một cầu thang chính đặt ở khoảng giữa của ngôi nhà dành cho mọi người trong gia đình và khách, cầu thang phụ đặt ở đầu hồi phía Nam. Những bậc cầu thang của người Gia Rai thường làm số lẻ, bởi theo quan niệm của người Gia Rai, những bậc thang số chẵn là dành cho ma quỷ. Ở đầu cầu thang, người Gia Rai khắc nổi lên đó những con vật quen thuộc như con rùa, hay đôi núm vú hoặc là hình trăng khuyết. Sàn nhà thường cách mặt đất khoảng từ 1 - 2m.

Không gian nhà sàn dài của người Gia Rai chạy theo chiều dọc. Nhà thường làm ba gian chính: Gian khách, gian ngủ và gian bếp. Gian khách cũng chính là gian trung tâm của ngôi nhà, là nơi sinh hoạt của gia đình, tiếp khách và nơi tổ chức các lễ cúng theo luật tục. Cũng là nơi để các loại ché, cồng chiêng của gia đình.

Ở gian khách cũng có một bếp lửa như ở gian bếp, dành cho khách và tổ chức lễ cúng trong nhà. Nhà nào có điều kiện hoặc nhiều thành viên thì sẽ nối thêm các gian nhà.

Theo như lời kể của già làng, sau khi làm xong ngôi nhà, người Gia Rai tiến hành tổ chức lễ mừng nhà mới. Lễ vật dâng cúng có heo và rượu cần, số lượng nhiều hay ít tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình. Lễ mừng nhà mới được tổ chức với ý nghĩa để cầu mong thần nhà, thần gỗ, thần tre nứa che chở, bảo vệ người thân trong gia đình luôn mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gia đình hòa thuận, hạnh phúc. Sau đó, những người dân trong làng sẽ qua chúc mừng, chung vui.

Hiện nay, do bị ảnh hưởng từ sự phát triển của xã hội, đồng bào Gia Rai ngày càng chuộng làm nhà theo hướng hiện đại như nhà sàn kiểu mái thái, nhà xây… Nhà sàn dài truyền thống giờ chỉ còn lác đác ở một vài xã.

Thiết nghĩ, chính quyền và ngành Văn hóa cần sớm có những chính sách, đề án phục dựng, bảo tồn nhà sàn dài truyền thống của người Gia Rai nhằm gìn giữ, bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của đồng bào, từ đó để phát triển du lịch của địa phương. 

Người Gia Rai tiến hành tổ chức lễ mừng nhà mới. Lễ vật dâng cúng có heo và rượu cần, số lượng nhiều hay ít tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình. Lễ mừng nhà mới được tổ chức với ý nghĩa để cầu mong thần nhà, thần gỗ, thần tre nứa che chở, bảo vệ người thân trong gia đình luôn mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gia đình hòa thuận, hạnh phúc. Sau đó, những người dân trong làng sẽ qua chúc mừng, chung vui.”

Theo như lời kể của già làng


Tin cùng chuyên mục
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Công điện của Thủ tướng: Khẩn trương ứng phó bão số 9

Công điện của Thủ tướng: Khẩn trương ứng phó bão số 9

Tin tức - PV - 18:17, 27/10/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Công điện 1490/CĐ-TTg yêu cầu khẩn trương ứng phó bão số 9.
Sẽ có 22 tập thể và 17 cá nhân được tôn vinh tại Đại hội Thi đua yêu nước Hội Nhà báo Việt Nam

Sẽ có 22 tập thể và 17 cá nhân được tôn vinh tại Đại hội Thi đua yêu nước Hội Nhà báo Việt Nam

Tin tức - Văn Phong - 17:52, 27/10/2020
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua và những người thi đua là những người yêu nước nhất”, những năm qua, đặc biệt là giai đoạn 2015-2020, công tác xây dựng và phát triển các phong trào thi đua, công tác khen thưởng của các cấp Hội Nhà báo Việt Nam có bước chuyển biến tích cực, đưa phong trào thi đua yêu nước của người làm báo Việt Nam lên tầm cao mới.
Thanh Hóa đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt

Thanh Hóa đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt

Tin tức - Quỳnh Trâm - 14:45, 27/10/2020
Chiều 26/10, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Sầm Sơn (Thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá) và khởi công Dự án quảng trường biển và tổ hợp đô thị du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí cao cấp biển Sầm Sơn. Đây là một trong những sự kiện trọng điểm chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Quảng Trị: Khẩn trương di dời hàng chục nghìn người dân để tránh ngập lụt, bão số 9

Quảng Trị: Khẩn trương di dời hàng chục nghìn người dân để tránh ngập lụt, bão số 9

Tin tức - PV - 14:37, 27/10/2020
Ngày 27/10, Văn phòng thường trực Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Quảng Trị đã ban hành kế hoạch khẩn trương di dời dân tránh bão số 9.
Khát vọng của chàng trai bỏ phố về quê làm vườn

Khát vọng của chàng trai bỏ phố về quê làm vườn

Nghề nghiệp - Việc làm - Hoàng Quý - 10:56, 27/10/2020
Anh Nguyễn Văn Giang, thôn Yên Quang, xã Yên Nguyên, huyện Chiêm Hóa (Tuyên Quang) sinh năm 1993, tốt nghiệp Trường Trung cấp Y Hà Giang. Từng có những cơ hội thuận lợi như đi học nâng cao ở Đài Loan, làm việc ở thành phố… nhưng anh Giang lại quyết định về quê làm bạn với ruộng vườn.
HƯỚNG DẪN phòng chống bão, lũ khẩn cấp

HƯỚNG DẪN phòng chống bão, lũ khẩn cấp

Tin tức - PV - 10:49, 27/10/2020
Nội dung hướng dẫn người dân phòng tránh thiên tai, bão, lũ lụt khẩn cấp và sổ tay hướng dẫn xây dựng phương án ứng phó thiên tai theo các cấp độ rủi ro thiên tai, do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai cung cấp.
Từ bỏ quá khứ để trở thành “thủ lĩnh”

Từ bỏ quá khứ để trở thành “thủ lĩnh”

Gương sáng giữa cộng đồng - T.Nhân-X.Hướng - 10:42, 27/10/2020
Bị Tòa án Nhân dân (TAND) huyện Bác Ái (Ninh Thuận) tuyên phạt 4 năm tù giam, là cái giá mà Katơr Kinh, dân tộc Raglay ở thôn Hành Rạc 1, xã Phước Bình phải trả cho tội “Hủy hoại rừng” vào năm 2011. Tưởng chừng cú vấp ngã này sẽ đánh gục chàng trai Raglay. Thế nhưng, với quyết tâm thay đổi bản thân, anh đã được trả tự do trước thời hạn 2 năm. Trở về, Katơr Kinh năng nổ làm nhiều việc tốt và có nhiều đóng góp cho địa phương nên được Nhân dân tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn.
Các anh về yên vui làng bản

Các anh về yên vui làng bản

Pháp luật - Phương Lê - 10:38, 27/10/2020
Thực hiện Đề án bố trí Công an chính quy đảm nhiệm các chức danh Công an xã của Bộ Công an (Đề án). Đến nay, Công an huyện Vân Canh (Bình Định) là một trong những địa phương đã hoàn thành xong Đề án. Sau gần 1 năm thực hiện Đề án, công tác an ninh trật tự (ANTT) đã chuyển biến rất rõ nét, làng bản được yên vui, người dân đồng tình ủng hộ.
Yên Bái: Tín hiệu tích cực từ Đề án sắp xếp trường lớp

Yên Bái: Tín hiệu tích cực từ Đề án sắp xếp trường lớp

Giáo dục - Hoàng Quý - 10:30, 27/10/2020
Thực hiện Đề án sắp xếp quy mô, mạng lưới trường, lớp đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông giai đoạn 2016 - 2020, đến nay, trên địa bàn tỉnh Yên Bái đang có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần giảm điểm lẻ, tinh gọn bộ máy, tăng hiệu quả quản lý, giảm chi ngân sách, qua đó đã nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 10:23, 27/10/2020
Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.