Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giữ nếp làng ở Ngọc Tem

PV - 09:23, 14/08/2020

Sau nhiều năm mới có dịp trở lại xã Ngọc Tem (huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum), chúng tôi thật sự vui mừng vì diện mạo nơi đây đã khởi sắc, đời sống người dân được nâng cao. Càng vui hơn khi vẫn được nghỉ ngơi trong mái nhà sàn truyền thống; được đắm mình trong tình cảm chân thành, mộc mạc, ấm áp của bà con dành cho khách đường xa.

Người dân xã Ngọc Tem giữ nguyên nếp nhà sàn, nhà dài. Ảnh: Minh Vương
Người dân xã Ngọc Tem giữ nguyên nếp nhà sàn, nhà dài. Ảnh: Minh Vương

Trong hành trình vươn lên xây dựng cuộc sống mới, đến nay, đời sống vật chất, tinh thần ngày càng nâng lên, đường xá được bê tông hóa đến tận thôn, làng nên việc mua, vận chuyển vật liệu để xây nhà với người dân ở xã Ngọc Tem không còn khó khăn như trước. Thế nhưng, 30 năm nay, ông A Choa ở thôn Điek Tàu vẫn giữ nguyên nếp nhà dài được xây dựng từ năm 1990.

Ngôi nhà dài hơn 15m là nơi lớn lên và nối tiếp nhiều thế hệ trong gia đình, vậy nên nó như một phần máu thịt của ông A Choa. Trong ngôi nhà, mọi nếp sống, sinh hoạt từ xa xưa vẫn được giữ nguyên vẹn. Ông bài trí những cặp sừng trâu, hoa văn trang trí cây nêu trong lễ cúng lúa mới, những chiếc gùi lên rẫy ở những vị trí trang trọng nhất.

“Mình ở nhà dài quen rồi, giờ bảo ở nhà xây, thấy khó lắm. Dù không phòng ốc, không kiên cố như nhà xây nhưng nhà dài thoải mái, mát mẻ. Đêm lại, bên bếp lửa, cả nhà quây quần ăn cơm, nói chuyện, ấm cúng, tình cảm lắm. Hơn nữa, nhà dài rộng rãi, mỗi lần có sui gia hay khách từ xa đến chơi, việc tổ chức ăn uống, ngủ nghỉ rất thoải mái” – ông A Choa chia sẻ.

Không riêng ông A Choa, dù đời sống được nâng cao, nhiều gia đình người Ca Dong (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) xã Ngọc Tem vẫn giữ gìn và sống trong nếp nhà sàn, nhà dài. Đến nay, trung bình mỗi làng của xã vẫn giữ từ 1 - 3 căn nhà dài. Vừa là không gian sinh hoạt chung của các gia đình, nhà dài cũng là không gian chứa đựng nhiều giá trị truyền thống.

Bà Y Hiệp – Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc Tem nói rằng, để giữ gìn bản sắc văn hóa, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, thực hiện tiêu chí về nhà ở, UBND xã thường xuyên vận động bà con không nên dỡ bỏ nhà sàn, nhà dài.

Ngoài nhà sàn, nhà dài, hầu hết mỗi gia đình nơi đây vẫn làm và giữ một nhà kho đựng lúa. Không bố trí trong nhà như nhiều nơi khác, bà con nơi đây xây kho lúa như một căn nhà sàn thu nhỏ, nằm trong vườn và cách xa nơi ở. Điểm đặc biệt nhất của mỗi kho lúa chính là những chiếc mâm làm bằng rễ cây rừng. Với kết cấu như một đồng xu lớn gắn ở mỗi chân cột, chiếc mâm gỗ khiến chuột, sóc rừng không thể leo trèo vào kho để phá thóc. Dù kết cấu của kho lúa có phần đơn giản, nhưng đây lại là nơi gắn với nhiều lễ nghi quan trọng của người Ca Dong, như tục thờ hồn lúa, tục ăn cơm mới, tục ăn lúa rẫy.

“Với bà con mình, kho lúa là một phần không thể thiếu trong đời sống. Hàng năm, mình đều cúng kho lúa, gọi hồn lúa về để gia đình làm ăn phát đạt, lúa đầy kho, ăn từ năm nay tới năm sau” – ông A Choa nói.

Cuộc sống hiện đại phần nào ảnh hưởng đến phong tục, tập quán, bản sắc của đồng bào DTTS, nhưng tại Ngọc Tem, hầu hết các thế hệ vẫn trân quý, gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, nổi bật như cồng chiêng. Hiện nay, toàn xã có khoảng 8 - 9 bộ cồng chiêng. Sau một ngày bận rộn với công việc đồng áng, dân làng lại tổ chức dạy và học đánh cồng chiêng. Không chỉ có thế hệ trung niên, lớp thanh niên, thiếu niên cũng hăng say học những điệu cồng chiêng được lưu truyền nhiều đời.

Nâng niu từng chiếc chiêng, ông A Bai (thôn Măng Nách) bộc bạch, với ông và người dân nơi đây, cồng chiêng là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần. “Hầu hết các lễ hội: đâm trâu, mừng lúa mới, tọa đàm 8/3, 22/12… đều vang tiếng cồng chiêng. Tiếng cồng chiêng giúp xua tan mệt mỏi, gắn kết cộng đồng. Bây giờ, chúng tôi đang tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ” – ông Bai chia sẻ.

Dưới sự hướng dẫn của cha ông, em Đinh Thị Thương – thôn Măng Nách nhiệt tình tham gia vào đội cồng chiêng, múa xoang của thôn. Với em, mỗi lần được mặc trang phục truyền thống, cùng mọi người múa xoang, vang tiếng chiêng cồng, em thấy rất tự hào và phấn khởi. “Mỗi lần có dịp tham gia vào các lễ hội, em luôn lưu giữ những hình ảnh đẹp để chia sẻ với mọi người. Dù đi đâu, em cũng tự hào về truyền thống của quê hương mình” – Thương bày tỏ.

Ngoài ấn tượng về cồng chiêng, nhà dài, một điểm nhấn khác ở Ngọc Tem chính là tục ăn trầu. Miếng trầu vừa là đầu câu chuyện, vừa là tín vật quan trọng để những cặp đôi nên duyên vợ chồng. Bởi vậy, dẫu cuộc sống có nhiều đổi thay, tục ăn trầu vẫn được bảo tồn qua các thế hệ.

Cười thật tươi, khoe hàm răng đen nhánh, bà Y Chân ở thôn Điek Tà Âu bảo rằng, đó là “thành quả” của vài chục năm ăn trầu. “Khi sinh ra và lớn lên, ở làng, ở thôn, hầu như ai cũng ăn trầu. Theo tục, mình cũng đốt vỏ ốc làm vôi, ăn trầu từ thời thanh niên cho đến bây giờ. Người già ở đây, ai cũng ăn trầu. Đám cưới, đám hỏi, lễ, tết, quý nhau mời nhau miếng cau, miếng trầu” – bà Chân nói.

Trong lúc việc bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đã và đang trở thành vấn đề nan giải ở nhiều địa phương khác, tại những ngôi làng của xã Ngọc Tem, nếp làng gần như vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Nếu những giá trị văn hóa này được khai thác để phát triển du lịch, chắc chắn rằng, Ngọc Tem sẽ là điểm đến hứa hẹn nhiều điều thú vị trên cung đường Đông Trường Sơn.

Tin cùng chuyên mục
"Ngôi nhà hạnh phúc" cho những trẻ mồ côi

"Ngôi nhà hạnh phúc" cho những trẻ mồ côi

Chứng kiến Lễ khởi công ngôi nhà hạnh phúc, tặng cho hai anh em mồ côi cả cha lẫn mẹ Giàng Mí Sính và Giàng Thị Dở, dân tộc Mông ở thôn Lũng Lừ A, xã Lũng Pù, huyện Mèo Vạc Hà Giang), rất nhiều người tham dự đã không dấu nổi niềm xúc động, trước hoàn cảnh của hai em...
Tin nổi bật trang chủ
Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Tin địa phương - NA - 2 giờ trước
Tại xã vùng cao Mường Lống, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đang diễn ra Ngày hội hái mận năm 2022. Đây là sự kiện nhằm quảng bá, giới thiệu thương hiệu mận Tam hoa đến người dân, du khách và các thương lái.
Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Môi trường sống - NA - 2 giờ trước
Tại Vườn quốc gia Bạch Mã (tỉnh Thừa Thiên Huế), Cục Kiểm lâm Việt Nam cùng Tổ chức Động vật châu Á và Vườn quốc gia Bạch Mã tổ chức ra mắt giới thiệu Trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam II, với năng lực nuôi cứu hộ hơn 300 cá thể gấu trong môi trường bán tự nhiên.27
Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Tin tức - L.Minh - 2 giờ trước
Sáng 29/5/2022, Quận ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Ba Đình, TP. Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đến dự.
Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Kinh tế - Cát Tường - 3 giờ trước
Thông tin từ Tổng cục Thống kê công bố sáng 29/5, trong tháng 5/2022, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của cả nước ước đạt 62,69 tỷ USD, giảm 4,7% so với tháng trước và tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước.
Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Tiếng nói từ cơ sở - Trọng Bảo - 6 giờ trước
Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh tới 98%, trong đó 50% hộ dân được sử dụng nước sạch theo Quy chuẩn của Bộ Y tế… Để hướng đến mục tiêu này, trong những năm qua, Lào Cai đã đầu tư được nhiều công trình cấp nước sinh hoạt bằng nhiều nguồn vốn như: Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường, Chương trình 134, 135, 30a, Chương trình xây dựng nông thôn mới…
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Media - Văn Hoa - 6 giờ trước
Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.
Sách giáo khoa mới tăng giá: Bài toán khó cho học sinh vùng DTTS

Sách giáo khoa mới tăng giá: Bài toán khó cho học sinh vùng DTTS

Giáo dục - Kim Anh - 7 giờ trước
Hiện nay, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam công bố giá sách giáo khoa mới của lớp 3, 7, 10 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 áp dụng từ năm học 2022 - 2023 có mức giá cao hơn 2 - 3 lần so với sách giáo khoa hiện hành. Việc tăng giá sách năm học tới sẽ là áp lực không nhỏ đối với phụ huynh học sinh ở vùng DTTS, miền núi.
Gia Lai: Sản phẩm OCOP đang hòa vào

Gia Lai: Sản phẩm OCOP đang hòa vào "biển lớn"

Kinh tế - Ngọc Thu - 7 giờ trước
Nhằm tăng cường kết nối cung cầu, phát triển thị trường tiêu thụ các sản phẩm OCOP đến với người tiêu dùng, ngoài chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, tỉnh Gia Lai còn tổ chức nhiều hoạt động quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường.
Việt Nam có 5 đại diện được tạp chí Forbes vinh danh

Việt Nam có 5 đại diện được tạp chí Forbes vinh danh

Nhìn ra thế giới - BĐT - 7 giờ trước
Vừa qua, tạp chí Forbes công bố danh sách những gương mặt xuất sắc dưới tuổi 30 tại châu Á năm 2022 lần thứ 7 (Under 30 Asia 2022), trong đó có 5 đại diện từ Việt Nam.
Nghệ An: Sổ đỏ, đất rừng bỗng nhiên về tay người khác

Nghệ An: Sổ đỏ, đất rừng bỗng nhiên về tay người khác

Pháp luật - Việt Thắng – Khánh An - 7 giờ trước
Nhiều hộ dân ở huyện Thanh Chương (Nghệ An) đã được UBND huyện ra quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất rừng từ năm 2006, thế nhưng cho đến nay họ vẫn chưa nhận được sổ, trong khi trên thực tế, đất mình lại rơi vào tay người khác.