Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Ơ Đu ở xứ Nghệ: Nhiều trăn trở trên hành trình hội nhập (Bài 4)

Thanh Hải - 11:55, 30/10/2022

Trên hành trình phát triển tộc người Ơ Đu, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền trong việc chăm lo, hỗ trợ người Ơ Đu bằng nhiều cách, thì người Ơ Đu ở bản Văng Môn, xã Nga My, huyện Tương Dương (Nghệ An) cũng đã quyết tâm vươn lên, hòa nhập và phát triển cùng cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Nếp nhà sàn bằng gỗ của người Ơ Đu ở bản Văng Môn
Một ngôi nhà sàn bằng gỗ của người Ơ Đu ở bản Văng Môn

Còn nhiều trăn trở…

Ông Lo Thanh Bình là người Ơ Đu có tuổi Đảng nhiều nhất ở Văng Môn. Bản thân ông cũng là người lưu giữ được ngôn ngữ Ơ Đu. Ông Bình bảo: Ngôn ngữ Ơ Đu khó học, khó nói và viết. Khi giao tiếp với người già trong bản, tôi vẫn thường xuyên nói tiếng Ơ Đu đấy. Nếu không nói thì quên mất.

Ông Lô Thanh Bình là một trong số những người già ở bản biết viết và nói tiếng Ơ Đu
Ông Lô Thanh Bình là một trong số những người già ở bản biết viết và nói tiếng Ơ Đu

Ông Lo Văn Cường cũng là người biết nói và viết tiếng Ơ Đu. Là thầy mo của bản, nên ngày hội đón tiếng sấm đầu năm mới, đích thân ông Cường đã làm chủ lễ, cúng bằng tiếng Ơ Đu. Ông Cường cho biết: Người nói và viết được tiếng Ơ Đu không nhiều. Thực tế thì tiếng Ơ Đu vay mượn tiếng Thái, Khơ Mú cũng nhiều nên khi phát âm, người dân tộc khác cứ tưởng đó là tiếng Thái, tiếng Khơ Mú.

Số người biết viết, biết đọc tiếng Ơ Đu chỉ đếm trên đầu ngón tay. Lo sợ bị mai một, người dân bản Văng Môn vẫn thường nói và dạy con cháu tiếng Ơ Đu mỗi ngày. Thực tế thì, cũng đã có 4 lớp dạy tiếng Ơ Đu được triển khai cho bà con bản Văng Môn bằng sự nỗ lực của các cấp, ngành. Thậm chí, có bộ phận đã sang tận Lào, tìm hiểu tiếng Ơ Đu của bản làng bên ấy để về giảng dạy cho phù hợp.

Trưởng bản Văng Môn Lương Thị Lan trầm ngâm: Do nhiều nguyên nhân, nên việc học viết và nói tiếng Ơ Đu vẫn không hiệu quả. Số lượng người trẻ biết nói và viết còn ít. Dân bản rất mong muốn được bảo tồn chữ viết và tiếng nói của dân tộc mình.

Ông Lô Thanh Bình và Trưởng bản Văng Môn Lương Thị Lan đau đáu về việc bảo tồn tiếng nói, chữ viết Ơ Đu
Ông Lô Thanh Bình và Trưởng bản Văng Môn Lương Thị Lan đau đáu về việc bảo tồn tiếng nói, chữ viết Ơ Đu

Trong quá trình thu thập tài liệu phục vụ nghiên cứu sinh, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Tương Dương Vi Tân Hợi nhận thấy: Do ở xen kẽ nên bản sắc văn hóa của người Ơ Đu mờ nhạt và chịu ảnh hưởng của người Thái, Khơ Mú; kể cả trang phục cũng vậy.

Cũng vì lo sợ văn hóa bị phai nhạt, phụ nữ Ơ Đu đang “vực lại” nghề dệt của tổ tiên. Chiều chiều, sau những giờ đi nương rẫy, rãnh rỗi, họ đã lại miệt mài bên khung cửi. Già Vi Thị Dung, 75 tuổi nói rằng, bọn trẻ giờ ít người biết dệt vải, thêu váy. Mình phải làm để giữ gìn bản sắc, để con trẻ nhìn vào mà học tập.

Được biết, việc bảo tồn nét văn hóa truyền thống của người Ơ Đu đang được UBND xã Nga My và huyện Tương Dương thực hiện. Ông Lương Xuân Duy, Phó phòng Dân tộc huyện Tương Dương chia sẻ: Huyện đã khuyến khích người dân giữ nghề đan lát, dệt vải, duy trì lễ hội đón tiếng sấm đầu năm mới, duy trì đội văn nghệ…

Với chủ trương này, năm 2018 đã có 20 khung cửi được tặng cho bà con bản Văng Môn, cùng với đó là nhiều loại nhạc cụ như khèn, khắc luống… Những năm gần đây, lễ hội đón tiếng sấm đã được người Ơ Đu khôi phục lại bằng các nghi lễ, bằng các lễ vật, bằng lời cúng.

Phụ nữ Ơ Đu vẫn giữ thói quen thêu váy
Phụ nữ Ơ Đu vẫn giữ thói quen thêu váy

Những nỗ lực vì người Ơ Đu

Để hỗ trợ phát triển tộc người đặc biệt này, năm 2017, tỉnh Nghệ An đã phê duyệt Đề án Hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội dân tộc Ơ Đu giai đoạn 2016 - 2025, với kinh phí 120 tỷ đồng, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần một cách bền vững; tăng cường chăm sóc sức khỏe, cải thiện giống nòi và bảo tồn các nét văn hóa truyền thống của họ; bảo tồn và phát huy tiếng nói, nhà ở, phong tục tập quán...

Những nỗ lực ấy, đã đem lại sự thay đổi tích cực đời sống đồng bào Ơ Đu. Đến nay, bản Văng Môn đã được đầu tư 15 giếng khoan; 20 khung cửi phát triển nghề dệt may truyền thống; 77 chuồng bò xây mới kiên cố và 304 con bò giống; 77 máy cắt cỏ, cải tạo 8,5 ha đất trồng cỏ và cung cấp cỏ giống. Nhà văn hóa được xây dựng, với kinh phí 4,5 tỷ đồng, rộng, đẹp cùng các thiết bị loa đài, hỗ trợ đội văn nghệ của bản; mở các khóa học tiếng Ơ Đu...

Cuộc sống của người Ơ Đu ở bản Văng Môn vẫn còn nhiều khó khăn
Cuộc sống của người Ơ Đu ở bản Văng Môn vẫn còn nhiều khó khăn

Theo lãnh đạo huyện Tương Dương, người Ơ Đu tập trung về một bản Văng Môn thuận lợi cho việc đầu tư và bảo tồn các yếu tố văn hóa, nhưng cũng sẽ xuất hiện thách thức, bởi khi về đây, bà con tiếp xúc nhiều và thường xuyên với lối sống ngày càng hiện đại của người Thái, người Kinh lân cận. Trước hết là tiếng nói, đã pha trộn quá nhiều; thứ nữa là, trang phục và trong sinh hoạt hàng ngày cũng chịu ảnh hưởng lớn của các dân tộc sinh sống bên cạnh.

Do đó, vấn đề mà các cấp chính quyền quan tâm là, cần có một sự khảo sát toàn diện, nghiên cứu sâu về ngôn ngữ từ góc độ văn hóa để tìm ra những yếu tố cần bảo tồn; những yếu tố tiếp biến cần phát huy; Đặt việc bảo tồn ngôn ngữ lên hàng đầu, xem đó là cái gốc để bảo tồn các yếu tố văn hóa khác, làm phong phú thêm nét đẹp văn hóa của người Ơ Đu.

Bên cạnh đó, để bảo tồn, phát văn hóa tộc người Ơ Đu, thì cần phải phát huy sức mạnh cộng đồng người Ơ Đu. Đó là sự liên kết giữa các thành viên trong tộc người, quan hệ họ hàng cũng như các mối liên kết khác, được hình thành từ trong quá trình lịch sử. Đồng thời, nên có hướng, tầm nhìn quy hoạch xây dựng lại bản Văng Môn theo cấu trúc không gian làng, bản truyền thống của người Ơ Đu; tiếp tục hỗ trợ phục dựng và duy trì các lễ hội quan trọng như lễ đón tiếng sấm, lễ ăn cơm mới, rước hồn lúa và mừng nhà mới…

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Đồng bào DTTS ấm no trên vùng đất mới

Đồng bào DTTS ấm no trên vùng đất mới

Xã hội - Thanh Liêm - 7 phút trước
Nhờ nguồn lao động ổn định, trẻ khỏe, chăm chỉ làm việc, chính sách đãi ngộ công nhân tốt, nội bộ đoàn kết, thống nhất và tổ chức sản xuất hợp lý… nên năm 2022, Nông trường Cao su Tân Hưng, Công ty Cổ phần cao su Đồng Phú (tỉnh Bình Phước) – đơn vị với hơn 90% lao động trực tiếp là người DTTS đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu, kế hoạch đề ra, đứng nhất Công ty về sản lượng và thu nhập. Xuân này, cán bộ và công nhân của Nông trường đã có một cái Tết vui tươi, đầm ấm, đủ đầy.
Thanh niên Gia Lai sẵn sàng lên đường nhập ngũ

Thanh niên Gia Lai sẵn sàng lên đường nhập ngũ

Xã hội - Ngọc Thu - Huy Bắc - 14 phút trước
Đến thời điểm này, mọi công tác chuẩn bị cho lễ giao, nhận quân năm 2023 đang được tỉnh Gia Lai tích cực triển khai nhanh chóng, chu đáo. Hơn 1 tuần nữa, 2.650 công dân ưu tú của tỉnh Gia Lai đang háo hức phấn khởi chờ đón ngày hội tòng quân.
Nhiều thanh niên DTTS viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ

Nhiều thanh niên DTTS viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ

Thời sự - Trọng Bảo - 17 phút trước
Theo kế hoạch, ngày 10/2 các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai sẽ đồng loạt tổ chức lễ giao nhận quân năm 2023. Theo đánh giá, chất lượng tuyển quân năm nay được nâng lên rõ rệt về trình độ văn hóa cũng như chính trị. Đặc biệt, mùa tuyển quân năm 2023 có nhiều thanh niên là con em đồng bào DTTS viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ.
Quảng Ninh: Khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Thể thao và Lễ hội Đình Đầm Hà 2023

Quảng Ninh: Khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Thể thao và Lễ hội Đình Đầm Hà 2023

Tìm trong di sản - Mỹ Dung - 22:38, 05/02/2023
Ngày 5/2, huyện Đầm Hà (Quảng Ninh) Tổ chức khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Thể thao các dân tộc và Lễ hội đình Đầm Hà năm 2023. Lễ hội thu hút đông đảo người dân và khách du lịch tham gia hưởng ứng.
Lên Tây Nguyên vui Chợ tình

Lên Tây Nguyên vui Chợ tình

Trang địa phương - Lê Hường - CTV - 22:12, 05/02/2023
Hàng năm, vào dịp rằm tháng Giêng, xã Ea Tam, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk lại tổ chức Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc. Đây là hoạt động mang đậm bản sắc không gian văn hóa Việt Bắc mà đồng bào các dân tộc phía Bắc lưu giữ, phát huy trên mảnh đất Tây Nguyên.
Tp. Pleiku (Gia Lai) sẵn sàng cho công tác giao - nhận quân năm 2023

Tp. Pleiku (Gia Lai) sẵn sàng cho công tác giao - nhận quân năm 2023

Những ngày này, Hội đồng Nghĩa vụ Quân sự của Tp. Pleiku (Gia Lai) đang chủ động, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương hoàn tất các khâu trong quy trình tuyển chọn, gọi thanh niên nhập ngũ. Đồng thời tổ chức gặp gỡ động viên thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự sẵn sàng lên đường nhập ngũ, phấn đấu hoàn thành 100% chỉ tiêu trên giao với chất lượng thanh niên cao hơn năm trước.
TP. Hồ Chí Minh: Hàng chục ngàn người tham dự Lễ hội Nguyên Tiêu 2023

TP. Hồ Chí Minh: Hàng chục ngàn người tham dự Lễ hội Nguyên Tiêu 2023

Sắc màu 54 - Lê Vũ - Trần Linh - 21:56, 05/02/2023
Chiều tối ngày 5/2 (tức 15 tháng Giêng Âm lịch năm Quý Mão 2023) tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Lễ hội diễn hành đường phố và biểu diễn Lân - Sư - Rồng, thu hút hàng chục ngàn người dân và du khách tham dự. Đây cũng chính là nội dung quan trọng và đặc sắc của Lễ hội Nguyên tiêu hàng năm.
Tết Nguyên tiêu ở Hội An được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tết Nguyên tiêu ở Hội An được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tin tức - Nguyệt Anh - 18:59, 05/02/2023
Sáng 5/2, tại thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Quyết định công nhận lễ hội Tết Nguyên tiêu ở thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Khai mạc Lễ hội đình Đồng Đình năm 2023

Khai mạc Lễ hội đình Đồng Đình năm 2023

Tin địa phương - Trí Phương - 17:01, 05/02/2023
Ngày 5/2, tại Nhà văn hóa dân tộc Tày, xã Phong Dụ, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã diễn ra Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Tày huyện Tiên Yên năm 2023 (Lễ hội đình Đồng Đình).
Mùa Xuân ngược núi Dào San vui hội Gầu Tào

Mùa Xuân ngược núi Dào San vui hội Gầu Tào

Sắc màu 54 - Hà Minh Hưng - 15:03, 05/02/2023
Lễ hội Gầu Tào là lễ hội truyền thống của người Mông và được cộng đồng dân tộc Mông thuộc các xã: Dào San, Mù San, Lản Nhì Thàng, Pa Vây Sử, Tung Qua Lìn, Sin Suối Suối… của huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu gìn giữ từ xưa đến nay.
Chính phủ triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ

Chính phủ triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ

Thời sự - PV - 10:29, 05/02/2023
Sáng 5/2, tại TP. Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 03/11/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và xúc tiến đầu tư vùng.