Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Giẻ Triêng trên biên giới Việt-Lào

PV - 22:10, 07/02/2018

Người Giẻ Triêng ở Kon Tum cư trú tập trung chủ yếu ở địa bàn huyện Đăk Glei và Ngọc Hồi dọc theo đường Hồ Chí Minh gần biên giới với nước bạn Lào. Đây là một trong những dân tộc có đời sống tinh thần phong phú, đến nay còn giữ được nhiều nét văn hóa độc đáo.

Đi đường bộ Hồ Chí Minh từ Bắc vào hết tỉnh Quảng Nam đến địa phận huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum là bắt đầu đến địa bàn cư trú của người Giẻ Triêng. Cứ thế xuôi về hướng Nam trải dài theo biên giới Việt- Lào đến địa phận huyện Ngọc Hồi chúng ta sẽ dễ dàng bắt gặp làng của người Giẻ Triêng ở ngay hai bên đường và mở rộng lên sát khu vực biên giới.

Các hoạt động cộng đồng của người Giẻ Triêng tại Nhà Rông của làng. Các hoạt động cộng đồng của người Giẻ Triêng tại Nhà Rông của làng.

 

Giống như phần lớn các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, người Giẻ Triêng có tín ngưỡng đa thần vạn vật hữu linh. Thần tối cao chi phối tất cả là Giàng. Do vậy Giàng được kính trọng và tôn sùng nhất. Từ tín ngưỡng đa thần vạn vật hữu linh đã nảy sinh nhiều lễ thức trong sinh hoạt cộng đồng cũng như trong mỗi gia đình, như lễ cúng Giàng, lễ cúng nhà Rông, tục ăn cơm mới… Ngoài ra còn có cả những hủ tục cản trở sự vươn lên của mỗi cá nhân và cộng đồng. Theo thời gian, dưới ánh sáng văn minh, người Giẻ Triêng đã xóa bỏ được nhiều hủ tục mà điển hình là tục táng treo hay làng có người qua đời kiêng 10 ngày không vào rừng, không đi làm ăn xa.v.v.

Ông A Bê, làng Đăk Răng, xã Đăk Dục, huyện Ngọc Hồi, cho biết: “Trước kia dân tộc Giẻ Triêng kiêng cữ nhiều lắm, người chết kiêng cữ, gia đình nào rủi ro cũng kiêng cữ. Thậm chí, nếu có người chết đuối thì chỉ trong gia đình đi chôn. Bây giờ thì xóa bỏ rồi, nhờ bộ đội vào dân vận động giờ xóa bỏ đấy”.

Từ thời điểm năm 1991, khi tỉnh Kon Tum được thành lập lại trên cơ sở chia tách từ tỉnh Gia Lai- Kon Tum, cuộc sống của người Giẻ Triêng ngày càng thay da, đổi thịt. Bước ngoặt thứ hai là khi tuyến đường Hồ Chí Minh được đầu tư hoàn thiện giúp tỉnh Kon Tum phá thế ngõ cụt và tạo thuận lợi vô cùng lớn cho việc giao thương ở vùng người Giẻ Triêng cư trú. Giờ đây bà con không chỉ biết trồng mì, làm lúa rẫy mà đã thành thục trong canh tác lúa nước, trong việc trồng, chăm sóc các loại cây công nghiệp thế mạnh của Tây Nguyên, như cao su, cà phê. Người Giẻ Triêng bây giờ cũng đã không còn phải mới ăn bữa sáng đã phải lo bữa tối, nhà nào cũng có của ăn của để phòng lúc thiên tai mất mùa.

Thiếu tướng Đinh Hồng Đe, nguyên Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Việt Nam nói: Trong chiến tranh trước đây cũng như trong xây dựng đất nước hiện nay, người Giẻ Triêng đi theo Đảng, đi theo cách mạng. Bà con một lòng theo Đảng, theo cách mạng. Dân tộc Giẻ Triêng bây giờ tiến bộ nhiều. Lớp trẻ các cháu cũng đã tiến bộ nhiều ở chỗ nhận thức được vấn đề nếu mà không học thì chắc chắn là sẽ lạc hậu cho nên các cháu học hành rất tốt.

Cùng với phát triển kinh tế nâng cao đời sống, người Giẻ Triêng cũng rất có ý thức trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Cùng với sự hỗ trợ của chính quyền và các đoàn thể địa phương, làng Giẻ Triêng nào cũng có nhà Rông truyền thống làm nơi sinh hoạt cộng đồng. Nhiều phong tục, tập quán và lễ hội tốt đẹp được bảo tồn ngay trong cuộc sống hằng ngày của người dân.

Ông Dương Tôn Bảo, một nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Tây Nguyên, cho biết: Trong nét sinh hoạt văn hóa của đồng bào dân tộc Giẻ Triêng vẫn còn giữ được rất nhiều phong tục tập quán, lễ hội tốt đẹp. Tiêu biểu về nhạc cụ truyền thống thì Đinh Tút là một dàn nhạc cụ gồm 6 người nam nhưng lại mặc trang phục giả nữ để trình diễn Đinh Tút hết sức độc đáo.

Biểu diễn nhạc cụ Đinh Tút. Biểu diễn nhạc cụ Đinh Tút.

 

Về lễ hội cũng như nhiều dân tộc thiểu số khác ở Tây Nguyên, người Giẻ Triêng có lễ mừng lúa mới rồi lễ mừng nhà Rông mới, lễ thổi tai trong vòng đời của em bé sơ sinh khi trưởng thành. Đó là những nét đẹp trong phong tục tập quán của đồng bào Giẻ Triêng mà hiện nay đồng bào vẫn duy trì và phát huy rất tốt trong cuộc sống hiện tại.

Với ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc “hòa nhập mà không hòa tan”, song song với việc sử dụng thành thạo tiếng phổ thông, người Giẻ Triêng hiện nay vẫn sử dụng tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn- Khơ Me và giữ gìn chữ viết có cấu tạo bộ vần bằng chữ cái La Tinh.

Cùng với đó trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, bên cạnh những ngôi nhà xây theo lối hiện đại, các vật dụng thời thượng như ô tô, xe máy, tủ lạnh, bếp ga… bà con vẫn yêu quý những ngôi nhà sàn sạch sẽ thoáng mát, trân trọng giữ gìn bếp lửa của ông bà, khéo léo đan những tấm đắp, chiếc gùi; chăm chút cho những bó củi hứa hôn đúng theo truyền thống của người Giẻ Triêng…

Và còn nhiều điều thú vị nữa về dân tộc Giẻ Triêng mà chỉ khi tới tận nơi hòa mình vào cuộc sống hằng ngày của người dân nơi đây, chúng ta mới cảm nhận được đầy đủ.

KHOA ĐIỂM

 

Tin cùng chuyên mục
Lời nói vần - Loại hình văn hóa độc đáo của đồng bào Ê Đê

Lời nói vần - Loại hình văn hóa độc đáo của đồng bào Ê Đê

Lời nói vần là nét văn hóa đặc trưng của người Ê Đê, được truyền miệng qua nhiều thế hệ và có mặt trong tất cả các thể loại văn học dân gian như truyện cổ tích, câu đố, lời khấn thần... Đến nay, lời nói vần vẫn được các nghệ nhân người Ê Đê trong các buôn làng gìn giữ, truyền lại cho thế hệ trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Báo chí trên mặt trận chống âm mưu phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc

Báo chí trên mặt trận chống âm mưu phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc

Cuộc chiến trên mặt trận tư tưởng nói chung và chống âm mưu chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc nói chung, dẫu không tiếng súng nhưng chưa bao giờ thôi quyết liệt. Các cơ quan báo chí, các nhà báo đã và đang là những người lính xung kích không chỉ vạch trần mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, mà còn là cánh tay nối dài của Đảng và Nhà nước trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách phát triển vùng DTTS và miền núi đến tận mỗi người dân...
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh thăm, chúc mừng các cơ quan báo chí nhân dịp 21/6

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh thăm, chúc mừng các cơ quan báo chí nhân dịp 21/6

Tin tức - Hoàng Quý - 3 phút trước
Ngày 17/6, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh và đại diện Lãnh đạo một số Vụ, đơn vị của UBDT đã tới thăm, chúc mừng Đài Truyền hình Việt Nam, Thông Tấn xã Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2021). Tiếp Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh có ông Lê Ngọc Quang, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam; ông Đinh Đăng Quang, Phó Tổng Giám đốc Thông Tấn xã Việt Nam; ông Đỗ Tiến Sỹ, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam.
VietinBank loại bỏ hoàn toàn mối lo của khách hàng về PHÍ

VietinBank loại bỏ hoàn toàn mối lo của khách hàng về PHÍ

Kinh tế - PVCĐ - 7 phút trước
Từ tháng 11/2020, VietinBank đã đưa ra thị trường gói tài khoản “0 phí” – miễn các loại phí, đặc biệt là phí chuyển khoản trong và ngoài hệ thống, phí duy trì iPay, phí biến động số dư … cùng nhiều ưu đãi khác dành cho khách hàng. Đây là một trong những sản phẩm trong chiến lược định nghĩa lại chính sách phí của VietinBank theo hướng “Ngân hàng miễn phí toàn bộ” nhằm hướng đến phục vụ khách hàng một cách tối ưu.
Niềm tự hào của đồng bào Khơ Mú

Niềm tự hào của đồng bào Khơ Mú

Gương sáng giữa cộng đồng - Hiếu Anh - 8 phút trước
Là nữ đại biểu Quốc hội trẻ nhất khóa XV, Quàng Thị Nguyệt, dân tộc Khơ Mú, sinh năm 1997 chính là niềm tự hào, vinh dự của người dân Bản Púng Giắt 1, xã Mường Mươn, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên. Cử tri kỳ vọng với sức trẻ của mình- đại biểu Quàng Thị Nguyệt sẽ có nhiều đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, của đồng bào vùng DTTS và miền núi.
Lời nói vần - Loại hình văn hóa độc đáo của đồng bào Ê Đê

Lời nói vần - Loại hình văn hóa độc đáo của đồng bào Ê Đê

Sắc màu 54 - Thiên An-Hoàng Thùy - 38 phút trước
Lời nói vần là nét văn hóa đặc trưng của người Ê Đê, được truyền miệng qua nhiều thế hệ và có mặt trong tất cả các thể loại văn học dân gian như truyện cổ tích, câu đố, lời khấn thần... Đến nay, lời nói vần vẫn được các nghệ nhân người Ê Đê trong các buôn làng gìn giữ, truyền lại cho thế hệ trẻ.
Lời ru nâng bước chân con

Lời ru nâng bước chân con

Sắc màu 54 - Duy Ly - 1 giờ trước
Tuổi thơ của mỗi người luôn chứa đựng những hoài niệm khác nhau, thế nhưng lại có điểm chung đó là từng “ít nhất” một lần được nghe hát ru. Ai trong gia đình cũng có thể hát ru, nhưng nhiều và gần gũi hơn cả vẫn là lời ru của bà, của mẹ. Đối với tôi – người con của đồng bào Tày, lời ru của mẹ giống như một thứ “thuốc ngủ” thần kỳ, luôn sâu đậm trong suy nghĩ, có lẽ vì điều đó mà tới khi trưởng thành, có nhiều đêm khó ngủ, tôi vẫn ghé phòng mẹ ỉ ôi “mẹ ơi con khó ngủ quá, mẹ hát Ứ Noọng Noòn cho con nghe nhé!”.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Từ ngày 18/4/2021 đến ngày 1/6/2021, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã làm việc với 21 Vụ, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc để nắm bắt tình hình, kết quả, tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm và phương hướng, giải pháp triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2021 của các Vụ, đơn vị. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã có những chỉ đạo kịp thời đối với các Vụ, đơn vị nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả công tác của các Vụ, đơn vị nói riêng, của UBDT nói chung.
Phụ huynh Việt tại Mỹ phát hành sách song ngữ quảng bá văn hóa truyền thống

Phụ huynh Việt tại Mỹ phát hành sách song ngữ quảng bá văn hóa truyền thống

Dân tộc hội nhập - PV - 1 giờ trước
TinyWrist - một nhóm phụ huynh Việt Nam tại Mỹ vừa phát hành hai cuốn sách song ngữ Việt-Anh dành cho thiếu nhi, trong đó tác phẩm Màu của Tết đã lọt vào danh sách những cuốn sách về Tết đáng đọc của tạp chí Ditto.
Nghề báo như con chim chọn hạt…

Nghề báo như con chim chọn hạt…

Sự kiện - Bình luận - Hoàng Liên - 1 giờ trước
Nghề báo - nghề vinh quang và vất vả, nhưng khi đã vào cuộc thì vô cùng cuốn hút, bởi đặc thù nghề nghiệp là được đi nhiều, biết nhiều, được nói lên chính kiến của mình, tự hào vì được góp phần công sức nhỏ bé cho đất nước.
Qua những miền đất khát!

Qua những miền đất khát!

Phóng sự - Ký sự - Nguyễn Thanh - 1 giờ trước
Mùa nắng đã trở thành nỗi ám ảnh không chỉ đối với người dân vùng cao mà ngay cả khu vực đồng bằng, thậm chí vùng ven biển khi mà tình trạng thiếu nước diễn ra rất khắc nghiệt.
Phát hiện, thu giữ 8.000 bao thuốc lá ngoại nhập lậu

Phát hiện, thu giữ 8.000 bao thuốc lá ngoại nhập lậu

Tin tức - P. Ngọc (T/h) - 1 giờ trước
Ngày 16/6, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Long An và BĐBP tỉnh Bình Phước đã phát hiện, thu giữ được 8.000 bao thuốc lá ngoại nhập lậu.
Những chiến sĩ cầm bút trên mặt trận phòng chống dịch Covid-19

Những chiến sĩ cầm bút trên mặt trận phòng chống dịch Covid-19

Sự kiện - Bình luận - Thanh Huyền - 1 giờ trước
“Nhà báo cũng là chiến sĩ tuyến đầu trên mặt trận phòng chống dịch Covid-19”. Đó là sự ghi nhận, lời động viên mà nhiều cán bộ, người dân dành cho những nhà báo xung kích trong “cuộc chiến” chống “giặc” Covid-19. Ít ai biết rằng, để có được những hình ảnh, thông tin chân thực về dịch Covid-19 và công tác phòng dịch của toàn dân, đội ngũ nhà báo đã phải lặn lội, xông pha trên khắp mọi nẻo đường.